मुक्तक — मराठी मुक्तक, चारोळ्या आणि छोट्या काव्यरचनांचा संग्रह. कमी शब्दांत मोठा आशय सांगणारी मराठी मुक्तके येथे वाचा.
सकाळी उठल्यावर अंथरूणातून
आरश्यासमोर तोंड धुताना
ब्रश मला म्हणाला
"घास रे मेल्या
घास, लवकर घास"
आळस देताना
अंग मोकळं करताना
चुकून पोट म्हणालं
ढम ढम ढम...
ट्रेनच्या बाकड्यावर
शेजारच्या भय्याचा
घामट दर्प घेताना
चष्मा म्हणाला
"तरी मी तुला सांगत होतो
भलतीकडे बघू नको"
कोण म्हणत आभाळ मोकळ असत?
पिंज-यातल्या पंख कापलेल्या पाखराला विचार!
आभाळ असत बांधलेल, पिंज-याच्या गजांनी.
कधी हिरव्या फांद्यांवर विसावलेल्या,
कधी किलबिलत स्वच्छंद उडणा-या
पाखरांच्या थव्यांनी सजलेल आभाळ
असत केवळ एक स्वप्न, सत्याचा खुळा आभास फक्त!
कोण म्हणत आभाळ भव्य असत?
जन्मठेपेची शिक्षा भोगणा-या कैद्याला विचार!
आभाळ म्हणजे कोठडीच्या झरोक्यातून दिसणारा
धूसर, कळाहीन टीचभर तुकडा
काजळलेल्या कंदिलाच्या काचेसारखा.
शरदातला मोहक अमृताचा चन्द्र,
रौद्र तांडवान दिपवणारी वीज,
किरणांच्या रांगोळीन नटलेल आभाळ
जिब्राल्टरच्या सामुद्रधुनीतून
शांततेची कबुतरे उडताना
पाहून गालिब म्हणाला
वल्हव रे नाखवा
वल्हव वल्हव
गुंत्यातला तोरा मिरवत
घाटातली वळणे घेताना
चुकून मॅडोना म्हणाली
जितं जितम्
जितम्
प्रियेच्या झोपड्यामध्ये
साजणस्पर्शाचा भावुकदर्प
घेताना सजणी म्हणाली
"अय्या, याला काय अर्थ आहे?"
अवहेलनेचे बकासूर टाचा झिजवताय्त..
अन् मी उन्मुक्त रंगबावरी
भिरभिरतेय ध्येयवेड्या रूपरेषा धुंडाळत
त्याच त्या साजणगहिर्‍या रंगहाका
पिंपळरसिकांचा अत्तरटाहो
रक्तसूज्ञांचा दंभपराभव
अन् प्रतिबिंबांचा जादूटोणा
यक्
अन् असल्याच शब्दांना कंपूबाजांच्या
"छान गं, मस्त गं, पाणी आलं गं, सुंदर कल्पना गं, कसं सुचतं गं.."
असल्या छप्परतोड प्रतिक्रिया
बरेच दिवस अस्वस्थ होतो.
इस्राईलनं केलेल्या हल्ल्यात नाहक बळी पडलेल्या शेकडो पलेस्टिनींबद्दलची ही अस्वस्थता होती का?
इथिओपियामधल्या दुष्काळग्रस्तांना खायला अन्न नसताना इथे लोक फुकटच्या मेजवानीतदेखील अन्नाची नासाडी करत असल्याबद्दलची होती का?
शेकडो अधाशी, उतावळे उपवर तरुण गुढग्याला बाशिंग बांधून तयार असताना करीना कपूरनं सैफ सारख्या द्वितीय वराशी सूत जमवावं, याबद्दलची ही आर्त वेदना होती का?
की आपल्या लेखनाला कुत्रंही विचारत नाही, त्याची व्यथा??
छ्या!
ही अस्वस्थता, वेदना, वैषम्य होतं आपली पोरगी काही आपल्या पावलावर पाऊल ठेवून चालत नाही, त्याचं!
संध्याकाळी वारा वाहता
मेघदूत नी गारा होत्या
मन माझे मग काहूरते
कधी येणारगं तू सखये
झाडावरचा राऊ मजला
हळुच घालतो शीळ स्वरांची
जाणुनबुजूनी माझ्याभोवती
आठवण करीतो तुझ्या सुरांची
रवीराज तो गहीवरलेला
सांजवेळी बहरत होता
मुक्तहस्ते तळ्याकिनारी
तुझा रक्तिमा वाटत होता
कोपरावरच्या वळणावरती
मोगराही बहरलाय
माझ्या वेड्या जिवाबरोबर
तो ही तुझ्यासाठी आतुरलाय
एक नभ जो जाई सुसाट
वाटे तयावर स्वार होउनी
मी यावे ऊडीनी अलगद
कुशीत तुझया एक क्षणिक
पुन्हा मागल्यासारखंच! हे रामदास काही उ(हु)च्च लिहून जातात आणि आमचा धर्म आम्हाला सोडवत नाही हो! त्यांची 'गाण्याची शिकवणी' वाचली आणी आमच्या वेगळ्याच शिकवणीचे तास डोळ्यांसमोर येऊन गेले! ;)
पंखा सुरू, पांघरुण ओढले, दिवा लागतो
उठ आता, वेळ झाली, बाबांची विरत जाणारी आरोळी
मग आई हळुच आत येते पंखा बंद करुन,
उठ हा आता डोक्यावरुन हात फिरवून जाते
पुन्हा एकदा बाबा येउन आज नाही आहे का ग क्लास?
माझ्याजवळ उभे राहुन आत आईला मोठ्या आवाजात प्रश्न.
चहा घ्या, पेपर आलाय आईचे बांबाना बाहेर बोलावणे
अरे पावणेसात झाले असे आई म्हणताच ओह नो! म्हणुन लवकर उठणे
पंधरा मिनटात आवरताना बेसीनपाशी गरम पाण्याचा गडू असतोच.
मिसळपाव