Skip to main content

मुक्तक

मुक्तक — मराठी मुक्तक, चारोळ्या आणि छोट्या काव्यरचनांचा संग्रह. कमी शब्दांत मोठा आशय सांगणारी मराठी मुक्तके येथे वाचा.

देवाने माश्यांना अस का बनवल ?

लेखक मूखदूर्बळ यांनी शनिवार, 28/03/2009 12:48 या दिवशी प्रकाशित केले.

देवाने माश्यांना अस का बनवल?
की बघताच मन पत्येकीवर चिडायच
सगळ्याच मेल्या नकोनकोश्या वाटायच्या
मग कोणा एकाच्याच ताटात का पडायच?

कोणाचे पाय, तर कोणाचे पंख
प्रत्येकीची काहीतरी वेगळीच गुणगुण
दरीद्री मेली एका जागेवर बसत नाही
पाहताच वाजु लागते आजाराची धुन

कोणी गुणगुणून नकोस करत
कोणी लाजुन पांघरूणात शिरत
प्रत्येकीची खुबी निराळीच असते
मग आपली निद्रा कुठे आपल्याजवळ उरते

कोणी गूणगुणून गार करत
कोणी भुण्भूणून वार करत
किती अदा त्रासवण्याच्या असतात
मन हे वेडे प्रत्येक नखर्‍यात फसत

पातेलीभर खिरीची गोष्ट!

लेखक आपला अभिजित यांनी शुक्रवार, 27/03/2009 17:38 या दिवशी प्रकाशित केले.

गेल्या आठवड्यात एके दिवशी कधी नव्हे तो संध्याकाळी घरी होतो. काम करूनही कंटाळा आला होता. थोडंसं (कथित) पाककौशल्य दाखविण्याची खुमखुमी आली. शिवाय, मुलीच्या आवडीचा पदार्थ करून तिची मर्जी संपादन करण्याची संधीही होतीच. म्हणून मुदपाकखान्याकडे वळलो.
काय करावं, काही ठरलं नव्हतं. नेहमीचं पोहे-उप्पीठ-भजी प्रकरणांनी कन्येला जिंकणं म्हणजे दीपिका पदुकोनला आपल्या पगाराची स्लिप दाखवून लग्नाची मागणी घालण्यासारखंच होतं! त्यामुळं वेगळा बेत आखला. कधीकाळी आजी रव्याची खीर करायची. तेव्हा मीही शिकलो होतो. बऱ्याच वर्षांत तिच्याकडे (म्हणजे, खिरीकडे) ढुंकून पाहिलं नव्हतं. म्हटलं, करून बघूया आज! मस्त बेत होईल!

तुझ्या दु:खाविना

लेखक शिवापा यांनी बुधवार, 18/03/2009 05:47 या दिवशी प्रकाशित केले.

अजुन किती वेळ जाईल?
तुझी आठवण कुठपर्यंत राहिल?
तु गेलायेस पण आठवण छळतेय
तुझ्या सांवल्यात मी अजुन चालतेय
कुठलाच विचार येत नाहि तुझ्या दु:खाविना

अवचित वाजलेला फोन काळजाचे ठोके चुकवतो
गर्दीतला प्रत्येक चेहरा तुझाच भासतो
प्रत्येक रात्री वाट पहात रहाते झोपेची
झोपही येत नाहि तुझ्या दु:खाविना

जाग आल्यावर हात तुझ्या स्पर्शासाठी आसुसतो
तु नसल्याची आठवण झाल्यावर एकदम बावरतो
कधितरी थांबेलच हे सर्व
दु:खांचे हेहि संपेल पर्व

आणखी काही मुक्तके

लेखक चन्द्रशेखर गोखले यांनी सोमवार, 16/03/2009 22:33 या दिवशी प्रकाशित केले.

क्रांती

अशाश्वताच्या वळुनी मुठी,
शाश्वतावर चढवु हल्ला,
असंतोषाचा करुनी भाला,
काळावरती घालु घाला..!!



गवंडी

घाम घालतो रक्त सडा
अन जखमातुन गळतो पू
मरणारा परी मरे परंतू
जगणा-यांचे त्यावर कंपू...!!

भिकारी

(शीघ्र कवीच्या तीन वेता!)

लेखक चतुरंग यांनी सोमवार, 16/03/2009 19:07 या दिवशी प्रकाशित केले.

"ह्यांच्या धाकाने आमच्यातला कवी मेला!" असं म्हणणारे प्राडॉ जेव्हा तब्बल तीन-तीन कवितांचा नजराणा घेऊन आलेले बघितले तेव्हा माझ्या आनंदाला पारावार राहिला नाही आणि आम्ही लगोलग मुद्याला हात घातला ;)

कवितेच्या बागेत
कळ्या सजतात
कविता कळ्यांना
स्वतःच्या केसात खोपा करुन माळतेही.
तसा विडंबक आसुसलेला असतो
कळ्यांच्या निवासी खोप्याला,
होतं काय, ओळींतून सुकलेली फुलं पडतात
आणि विडंबक निराश होतो!

दोन

गावंढळासारखी दळता येत नाही
पिठासारखी भसाभस कविता
मुकाट्यानं शांत बसावं
एका जागी, तर तेही नाही

महाश्वेता

लेखक जृंभणश्वान यांनी शनिवार, 14/03/2009 11:05 या दिवशी प्रकाशित केले.

वर्ष झाले असेल मी पाल बघून. परवा पालीवर माझी नावडती मैत्रिण हा लेख वाचला आणि पालीची खूप आठवण आली -
कसा मी रोज सकाळी उठून अर्ध्या झोपेत धडपडत धडपडत बेसिनपाशी जायचो आणी पालीला बघुन दचकायचो. नंतर आपली रोजची पालच आहे ते बघुन कसा सुखावायचो वगैर वगैरे सगळे आठवून दाटून कंठ आला
एवढी आठवण आली की मग कविता करण्याशिवाय पर्याय नव्हता.

*किळसवाण्या सहित्यप्रकाराची ज्यांना किळस आहे त्यांनी कृपया वाचू नका

मी

लेखक सायली पानसे यांनी गुरुवार, 12/03/2009 16:18 या दिवशी प्रकाशित केले.

माझ्या एका मैत्रिणीची ही ईंग्रजी कविता काल वाचली...मनाला स्पर्शुन गेली.
तिच्या कवितेचा स्वैर अनुवाद करण्याचा प्रयत्न केला आहे... मुळ आशयाला धक्का न लावता मराठीत अनुवाद करताना काही बदल केले आहेत.....
काहि चुक असल्यास संभाळुन घ्यावे..( शुध्द्लेखनात चुका असल्यास प्लीज सांगा... मी थोडी कच्ची आहे त्यात.)
(मुळ कविता.. I am a Women ..by.Ms.T.Kumaran)

मी...

मी..
मुक्त विहंग
माझे पंख छाटु नकोस....

मी..
अवखळ पाणी
मला बांध घालु नकोस....

मी..
अमर्याद आकाश
मला मर्यादा घालू नकोस....

मी..
अचल पर्वत
मला उखडु नकोस....

पार्थीव

लेखक चन्द्रशेखर गोखले यांनी गुरुवार, 12/03/2009 13:35 या दिवशी प्रकाशित केले.

येते एक बांग मशिदीतून
चीरुन शांतीचा पडदा..
अन देवूळी, गोड भुपाळी
दंग उठविण्या दगडा...!!

अन इथे...
परि माणुसकीचे पार्थिव येथे
पडले हो बेवारस...
कुत्रे एक परि,करुनी तंगडी वरी
मुतले त्यावरी, फस..फस..!

पंचम्रुतं स्नानं करिश्ये...

पुरोहितांचा मंत्र गजर
देवळातल्या मुर्ती वरती
दह्या दुधाची संतत धार..

इथे..

घोंगवती प्रेतावरती
असंख्य माशा किती
अंग चोरुनी उभी माणसे.
दुरुनच जरा बघती...

समज-गैरसमज

लेखक आपला अभिजित यांनी गुरुवार, 12/03/2009 00:10 या दिवशी प्रकाशित केले.

"लहानपण देगा देवा, मुंगी साखरेचा रवा' असं म्हटलं जातं. (म्हणजे काय, कुणास ठाऊक!) लहानपण हा आयुष्यातला सगळ्यात मोलाचा, महत्त्वाचा टप्पा असतो, एवढंच त्यातून घेण्यासारखं. अर्थात, हे कळतं लहानपण सरल्यावर आणि जास्त अक्कल आल्यावरच. लहानपणात मात्र आपणच हुशार, असं वाटत असतं. त्या वयात मनात काही संकल्पना, व्याख्या, तत्त्वं घट्ट बसलेली असतात. मोठ्ठं झाल्यानंतरही त्या प्रतिमांचं, संकल्पनांचं भूत मानगुटीवरून उतरायला बराच वेळ द्यावा लागतो.

अक्ष्रर ओळख

लेखक कालिन्दि मुधोळ्कर यांनी मंगळवार, 10/03/2009 03:44 या दिवशी प्रकाशित केले.

अ ग ड

प तं ग

स र क स

ब्रि गे डि य र

मे ज र ज न र ल

डोळ्याच्या दवाखान्यातल्या फ्रेमवरची सरसरती अक्षरे...
म्हटलं तर सुटी-सुटी, म्हटलं तर एकमेकांना जोडलेली

ध्वनी आणि शब्दांमधल्या विरामात काय असतं?
आणि कुठून सुरूवात होते अर्थाच्या ओहोळाची?

क ट
म र क ट
अ च क ट वि च क ट