मिपाकरांना स्वातंत्र्यदिनाच्या शुभेच्छा. स्वातंत्र्याला पन्नास वर्षे झाली तेव्हा मी 'स्वातंत्र्य पन्नाशीचा अभंग' नावाची कविता लिहिली. स्वातंत्र्यास वर्षे| जाहली पन्नास केला सत्यानास| भामट्यांनी अशी तिची सुरवात होती. स्वातंत्र्याची साठी पूर्ण झाली तेव्हा पहिल्या दोन ओळी बदलल्या. अन्य काही किरकोळ बदल केले. आशयाच्या दृष्टीने दहा वर्षात फारसा फरक पडला नव्हता. ती कविता खाली देत आहे. आज स्वातंत्र्याला एकसष्ट वर्षे पूर्ण होत आहेत.

स्वातंत्र्य तर मिळाले इंग्रज तर पळाले, पण... दहशतवाद जन्मला ...तो येथेच आहे. भ्रष्टाचार जन्मला ... तो येथेच आहे. स्वातंत्र्य तर मिळाले, स्वराज्य तर मिळाले, पण... महागाई वाढली .. ती जात नाही बेरोजगारी वाढली ..ती जात नाही स्वातंत्र्य तर मिळाले, लोकशाही तर मिळाली, पण... लोकसंख्या वाढली ... ती वाढतेच आहे बेईमानी वाढली .. ती वाढतेच आहे. स्वातंत्र्य तर मिळाले इंग्रज तर पळाले, पण... इंग्रजी येथेच आहे ... ती जाणार नाही गरीबी येथेच आहे ...ती जाणार नाही

विरह व्याकुळ तप्त धरेवर मुक्त बरसले श्यामल जलधर ओलेती मग त्रुप्त धरा ती ल्याली शालू हिरवा सु॑दर हिरव्या रानी दिसती दूरवर शुभ्र रुपेरि रेषा धुसर खडका॑ना हो फुटला पान्हा स्वैर उधळले धुधाळ निर्झर उद॑ड पाणी पिऊन नाले तुड॑ब भरुनी ओढे झाले क॑पित कातर वायु लहरी तर॑ग ऊठले शा॑त जलावर क्रुषीवला॑ची शेतामध्ये लगबग झाली घेऊन ना॑गर पिके कोवळी हिरवे खाचर त्रुप्ती सारया॑ मनामना॑वर माळावरती रानफुला॑ची जमली नक्षी र॑गीत सु॑दर फुलपाखरे इकडून तिकडॅ ऊडू लागली द्रुश्य मनोहर त्रुप्त जाहली स्रुष्टी सारी तुष्ट जाहले जलचर भुचर रानामध्ये कुठे ला॑बवर घुमु लागले पाव्याचे सुर

कुठे लपलीस सरी दु:खी पावसाची परी सरी बसल्या लपून परी गाल फुगवून ये ग सरी ये ग सरी गाते पावसाची परी सरी आल्या भरभरून परी हसली खळखळून नको सरीवर सरी चिंब पावसाची परी बुडे घरे दारे सारी परी जा ग तुही घरी

मिसळपावावर सदस्यांची नावे अशी फिरताना बघून आमचे डोळे फिरले! 8| एकामागून एक सदस्य अशी नावे फिरवून फिरताना पाहून ना.घ. देशपांड्यांच्या डाव मांडून भांडून मोडू नको ह्या अप्रतिम गाण्याचे शब्द आम्ही फिरवले!

विक्षिप्त ह्यांच्या गजलेचा 'कहर' बघून आसपासच्या आफिसातील काही नमुने डोळ्यांसमोर चमकले! ;) टंच आहे टंकणारी बांधणीला ढेर-टकल्या सायबाच्या दावणीला आडलो नाही तसा मी बोलताना आडला येऊन हुद्दा ऐरणीला काय सांगू कहर हा झाला कशाने का पुढे बसवून गेली ढापणीला? ओठ मादक, केवढा अन् रंग त्यावर बोलवी साहेब कसल्या चाचणीला? ते भले मोठे नको रोखूस डोळे संभ्रमी बघ कंप सुटतो पैरणीला खोड 'रंग्याची' जुनी नाठाळ आहे मार खाण्याची अखेरी वळचणीला चतुरंग

जयालागी ध्यास, नामाची आस, कोण श्रीमंत दास, तयावीण. भावाची प्रचीती, राम स्वयें सांगाती, प्रेमाची महती, वर्णावी किती!! रामाचे पायी, जया चारी धाम, विचारांचे काम, तयासी कैसे. मोजावे कशास उरलेले दिन, नामी समाधान, आनंदी असावे. राम ठेवी जोवर, त्याचे असावे तोवर, अन् निघावे सत्त्वर, हाक येता! नामी राहावे मन, नाम असावे प्राण, मुमुक्षूचे आवाहन, सगळ्यांसी. मुमुक्षू [टिप: ही कविता आधी दुसरीकडे याच नावाने प्रकाशीत केलेली आहे. येथेही आवडेल अशी आशा करतो.]

दृष्टी वर्तमानाच्या खांध्यावर बसून भविष्याकडे पाहीले. धुक्यातून काहीच दिसेना पण ऐकू आले अस्पष्ट नाद. बोलावणारे, भुरळ पाडणारे. त्या नादाचे बोट पकडुन सुखाच्या शोधात जावे म्हटले. पण ठेच लागण्याच्या भितीने पाउल पुढेच पडेना! भुरळ पाडणारे नाद येतच होते. नंतर तेही धुक्यात विरून गेले. धुके आणखिनच दाट. मी मुके धुके ऐकत तिथेच थिजलेला. .............. वर्तमानाच्या खांद्यावर बसून मागच्या दिशेला भूत पाहीले. स्वच्छ प्रकाशात उजळलेल्या वाटा फ़ुले काटे खड्डे रस्ते महाल झोपड्या स्पष्ट ऐकू येणारे नाद, संगीत, सूर, बेसूर. अगदी डोळे मिटून, कोणाचेही बोट न पकडता जाऊ शकेल मी त्या दिशेला. पण फक्त

एक प्रेयसी पाहिजे, पावसात चिंब भिजणारी; अन मलाही तिच्यासोबत, भिजायला लावणारी. एक प्रेयसी पाहिजे, फुलपाखरांमागे धावणारी; फुलांचे सारे रंग उधळत, झाडांमागे लपणारी. एक प्रेयसी पाहिजे, मुग्धपणे हसणारी; माझ्या बाहूपाशात, अलगद येऊन बसणारी. एक प्रेयसी पाहिजे, कशीही दिसणारी; पण मनाने मात्र, अप्रतिम सुंदर असणारी. एक प्रेयसी पाहिजे, जिवलग मैत्रीण असणारी; आमच्या नाजुक नात्याला, हळुवारपणे जपणारी. एक प्रेयसी पाहिजे, माझ्या भावना जाणणारी; मी जसा आहे तसेच, माझ्यावर प्रेम करणारी. एक प्रेयसी पाहीजे, प्रेमाला प्रेम समजणारी; सुखा-दुःखात माझ्या, तन्मयतेने साथ देणारी

(अनुवादीत.