कविता

या दोन्ही कविता मी बर्‍याच आधी लिहिलेल्या आहेत. माझ्या एका जिवलग मित्राच्या मनःस्थितीचे वर्णन पहिल्या कवितेत करण्याचा प्रयत्न मी केलेला. सोबतची दुसरी कविता कदाचित त्या मनःस्थितीतून बाहेरची पडण्याची एक वाट असावी. किंचित बदल करून येथे प्रकाशीत करतोय.
आज तो सावरलाय पण त्यावेळचा त्रास सहन करणे त्याच्या सहनशक्ती पलिकडचे झालेले होते.

कसे रोधावे मनास, कसा सांभाळावा ध्यास..
मिणमिणता उजेड अन् अंधाराची कास.

दुःख सर्वत्र गर्दले, कोण कुणाचे कळेना..
तुझ्या सोबतीच्या जागी, दगा करतोय वास.

* महामानव गांधी*

स्वतसाठी नसलेल स्वप्न महात्म्याने पाहिल,
सामान्यांच्या स्वप्नात नसलेल स्वातत्र्य महात्म्याने आणल !

बाबा तुझ्या या देशात
लोकशाहीची पाळ्मुळं घट्ट आहेत अजुन,
मात्र, मेळघाटातल्या आदिवासींना
स्वातंत्र्य कशाशी खातात हे , माहित नाही अजुन !

तुझ्यावर इतके प्रेम या लोकांचे
तुझ्या जन्मदिवशी ठेवलाय यांनी ड्राय डे,
बहुतेकांचा असतो याच दिवशी
पहिला-वहिला 'ट्राय डे'

म्रुगजल मण हे माझे,
जसे पाणी हे वाळ्वटातले,
सान्भाळु तरी किती हे याला,
हे भरकटतच चालले.

नाही कोणी विचार करणारे,
नाही कोणी वाट पाहणारे,
तरी पण आशा आहे याला,
कधीतरी येइल-कोणी साथ देनारे,

माहित असुनही सर्व काही,
वेडी आशा नाही लपलेली,
कधीतरि एकदिवस येइल आठ्वण,
म्हणून अजुनहि वाट पाहणारे.

कधीतरि एकदिवस येइल ती,
अण आठवेल तिला सर्वकाही,
त्यावेळेस कदाचीत नसतीलही हे क्षण,
ज्यासाठी तळमळत होते......"म्रुगजल माझे हे मण."

(किंचीत अनुवाद. कवी--गुलझार)

स्मृति माझ्या आहेत तुझ्याजवळी
श्रावणातले ओलेते दिवस मात्र
अन एकच माझे ते प्रेमपत्र
लिपटलेली ती काळोखी रात्र
जा विसरून त्या स्मृति या क्षणी
अन परतवून टाक त्या आठवणी

ग्रिष्मातली पानांची पडझड
पडत्या पानांची ती सळसळ
वहात्या झऱ्याची ती खळखळ
कानी माझ्या अजूनी वाजती
स्मृति माझ्या आहेत तुझ्याजवळी
जा विसरून त्या स्मृति या क्षणी
अन परतवून टाक त्या आठवणी

बुद्धिबळाच्या युद्धपटावर,
एक प्याद निमुटपने लढत होत.....
स्वबळावर स्वहिमतीवर,
एक एक घर ते पुढ सरकत होत.

समोर येना-या प्रत्येक सन्कटाला,
ते धैर्याने समोर जात होत,
स्वबळावर स्वहिमतीवर,
एक एक घर ते पुढ सरकत होत.

लढता लढता ...लढता लढता,
पोहचल शेवटच्या घरट्यात,
तेव्हा ते प्याद एक वझिर होत,
स्वबळावर त्यान आता राजालाही,
नमवल होत.

पण्.........पण ????
खेळ सन्पला तेव्हा......
ते प्याद मात्र एक प्यादच होत,
अण पुन्हा एकदा ,
लढण्यासाठी सज्ज होत.........पुन्हा एकदा लढण्यासाठी सज्ज होत.

पाखराला ध्यास लागला दूर देशी जाण्याचा
दुसरी माती, दुसरी नाती अनुभवण्याचा

पाखरा जा दूर देशी
मन त्याचे त्यालाच सांगे
दे झुगारुन बंधन इथले
नकोत काही पाश मागे

उडोनी जाई पाखरु
जाई ते दिगंतरा
धडपड, खटपट पुन्हा नव्याने
मांडण्या संसार सारा

एकटेच ते सदैव आता
नसे सोबत्यांचा मेळा
आठव येई घरट्याची
येई आता कंटाळा

कवी लिखाळ ह्यांच्या काव्यप्रतिभेला सर्वपित्रीच्या रात्री आलेला भेसूर बहर वाचून मी थिजून गेलो :S आणी माझ्या गोठलेल्या तनातून विडंबनाची एक थंडगार लहर सरसरत गेली! :O

वाचता भयानक ओळी
थिजलो गोठून गात्री
क्षणात गमले मजला
'लिखाळ' हा, ना कवियत्री

भयाण-भेसूर कडवी
यमक वृत्तही नाही
थरथरता मुक्तछंद अन्
वाचकाला झोप नाही

जालावरील मुंजा
लिहितो भेसूर तेव्हा
तळमळत्या मनांचा
अभिशाप स्पष्ट होई

थकला अखेर जेव्हा
'चतुरंग' सर्व गात्री
फाडून आता बघ त्याने
कवितेची लक्तरे उरली ...

खूप रागावलो मी कधी तर मग,
माझीच नक्कल करुन
हसवणारीस तू
आणि कधी स्वताच फ़ूरंगटून
बसणारीस तू
कोण खरी ?

कधी मग उगीचच साधी बस नाही मिळाली म्हणून
रडवेली झालेली तू खरी ..
की घाई घाईत तवा भाजला तरी
’काही नाही रे’ ’तू जा, उशीर झालाय ..घड्याळ काय शो साठी बांधलेस काय...’
म्हणून हसत पाठवणारी तू
खरी कोण ?

कधी दोन तासात ..फोन नाही केला म्हनून ..
चिडनारी तू ..
आणि कधी
’कित्ती वेळा फोन करतॊस रे..?’
’आज काम नाहीए का तूला ...ठेवतेय मी’
मला रागावणारी तू ...

भेसूर रात्र (आणि आस्वाद)
काल अचानक मी
बसलो उठून रात्री
लक्षात आले मजला
अमावस्या ती सर्वपित्री

कुठलेच नव्हते आवाज
कुठलाच रव नाही
थरथरत्या फांद्या अन्
झाडाला झोप नाही

पिंपळावरील मुंजा
हसतो भेसूर तेव्हा
सळसळत्या पानांचा
उच्चार अस्फुट होई

भुंकती मध्येच तेव्हा
रस्त्यावरील कुत्री
ऐकण्यासाठी त्यांना
कानांची लक्तरे उरली ...