कविता

ही तान कधीची..!
==============================

ध्यानी तरळती क्षण काही
ही याद कशाची..
मनी झंजावती लहरी काही
ही गाज कुणाची..
रानी पसरती भास काही
ही रात कधीची..?

तनी अंकूरती फुटवे काही
ही आस कशाची..
घनी गर्जती कल्लोळ काही
ही काच कुणाची..
पानी ओसरती आवेग काही
ही काट कधीची..?

भानी उमलती किरणे काही
ही हाक कशाची..
बनी झिळमिळती थेंब काही
ही साथ कुणाची..
कानी शहारती गीते काही
ही तान कधीची..?

ही तान कधीची..!

==============================
स्वाती फडणीस .......... २०-११-२००८

गेला उंच वर, नाही थार्‍यावर
खाली झरझर, आला झोका..

अंगणी बांधला, झाडाले टांगला
मैत्रीने सांधला, एक झोका..

आंदोलने वेडी, निसर्गाची खोडी
मारावीशी दडी, घेत झोका..

झुले पाण्यावरी, होडी नी नावाडी
वल्ह असे मारी, देत झोका..

गुंजन करीतो, फ़ुलाशी रमतो
भवर हसतो, घेत झोका..

पाखरांचे गाणे, आभाळ दिवाणे
पाऊस बहाणे, देई झोका..

इंद्रधनुष्य ते, क्षितिजी रंगते
भुईला सांधते, देते झोका..

पाण्याचे तरंग, पाहूनिया दंग
माझे प्रतिबिंब, घेते झोका..

पिकावर जाई, बांधावर गाई
मन माझे घेई, पुन्हा झोका..

संवेदना!!
===================================

शुष्क.. निबर काळी..
बोथट खपली.. बघितली आहेस कधी?
ती ज्वालामुखी नंतरच्या मुरमाड जमिनी सारखीच दिसते..
राठ! जखमेचा रसरसता लाल रंग लपवणारी..
जागच्या जागी गोठलेली..
तिच टोचते.. जखमेच्या ठणक्यापेक्षा जास्त!
त्या भळभळत्या वेदने पुढे.. हे निःसत्व दगडपणच वाईट..!
कातळी लाव्ह्याच्या प्रस्थरांवरही फुटते ना पालवी..
ही तर फक्त खपलेली... कातडी.. !
गळून जाणारी.

गळेलच..!!!

मग पुन्हा हसेल.. संवेदना!!
मिरवेल वीरश्री!!!..

पल्याडचे गवत नेहेमीच अधिक हिरवे वाटणार्‍यांच्या गर्दीत, एकनिष्ठ सहजीवन अंगिकारणारे नेहेमीच अपवाद असणार.

आपले कोमल हात, विशाल पर्वताच्या गळयात लडिवाळपणे टाकून,
त्याच्याशी प्रियाराधन करणार्‍या नदीला,
सागराची धीर-गंभीर गाज मोह घालते
आणि ती पर्वताला सोडून, सागरात विलीन होण्यासाठी,
बेभान, बेधुंद होऊन धावत सुटते.

प्रियकराला सोडून आपल्या कुशीत आलेल्या पुष्ट सरितेला पाहून समुद्रही सुखावतो
पण तोही अधून्-मधून चकवा देणार्‍या चंद्रिकेच्या पाशात अडकतो.
पूर्ण यौवनाने मुसमुसलेल्या पौर्णिमेच्या रात्री तर तो धीर सोडून उचंबळू लागतो!

वाटसरूच्या पाऊलखुणा
******************

वाटसरू रे, पाऊलखुणा -
त्यांनाच म्हण "पाऊलवाट".
वाट अशी नसतेच म्हणा -
तूच चालून बनते वाट.
वाट बनते तूच चालून -
मागे बघ - ती बघशील
वाट नवी; पण वळून,
कधी पुन्हा तुडवशील?
वाटसरू! नसतेच "वाट"-
फक्त नावेमागची लाट.

मूळ कवी : आंतोनियो माचादो (१८७५-१९३९); मूळ भाषा स्पॅनिश
Campos de Castilla संग्रहातील "म्हणी आणि गाणी - क्रमांक २९" मधील या ओळी सर्वात प्रसिद्ध आहेत.
अनुवाद : धनंजय

नेहेमी दिसणार्‍या अनेक अनोळखी पण आवडणार्‍या पोरी जेव्हा अचानक दिसायच्या बंद होतात तेव्हा त्यांची प्रकर्षाने आठवण येते आणि मग ज्या त्या मुलीत त्या मुलींचे भास होऊ लागतात. प्रेरणा अर्थात 'भासमान'.

अवचित कोठे, कुण्या दिशेने भासमान ती होते
शेप, चाल, जबराच, माझिया मनास तुडवून जाते

दिसे पोरगी अहा देखणी, प्रसाद मिळतो 'बाटा'
कुठे धुंद ती मित्रमंडळी कुठे झिंगल्या वाटा

बर्फ थोडका ग्लेनफिडिच, अन मादक 'पहिली'धारा
रणरणत्या वा उन्हात घेऊन बियर बैसतो बारा

नेहेमी दिसणारी एखादी अनोळखी पण आवडणारी व्यक्ती जेव्हा अचानक दिसायची बंद होते तेव्हा तीची प्रकर्षाने आठवण येते आणि मग जळी-स्थळी त्या व्यक्तीचे भास होऊ लागतात.

अवचित कोठे, कुण्या दिशेने भासमान तू होते
हर्ष, खेद, हुरहुर, विशादीं मनास बूडवून जाते

आकृती कुठे वा नाद कुठे, नुसत्याच कुठे वा बटा
कुठे धुंद ती झाडे अथवा कुठे झिंगल्यां वाटा

गर्द वादळी तीच हवा, त्या हलक्या वर्षाधारा
रणरणत्या त्या उन्हातला वा ऊष्ण सुगंगित वारा

हसले कोणी गोड तिथे वा अडखळी ती चाल
नजर बावरी असे कुणाची, तेच शर्मिले गाल

सहज भेट्ली वाटेवर ती
बर्‍याच दिवसानंतर
ओळ्ख पटुनी गाली
बर्‍याच दिवसानंतर

रंग रेशमी उधळून आले
नभात दाटे लाली
क्षीतिजावरचे मुग्ध चांदणे
फुलुनी आले गाली
आनंदघन संध्या झाली
बर्‍याच दिवसानंतर
सहज भेट्ली वाटेवर ती
बर्‍याच दिवसानंतर

उपचाराच्या मोडूनी सीमा
हाती घेतला हात
वळ्णावरती अवघड वेड्या
सहज देशील साथ?
गडबडली आणि लाजली
मान घातली खाली
त्या मौनाचा अर्थ सांगण्या
कोकीळ धाउन आली
आनंदाची उधळ्ण झाली
बर्‍याच दिवसानंतर
सहज भेट्ली वाटेवर ती
बर्‍याच दिवसानंतर

घायाळ हरिणी
मुंबई आमची आई
तिच्यावरच अशी वेळ येई
किती निर्बल आम्ही लेकरे
आईचे रक्षण करु शकत नाही
बाहेरच्या देशातुन अतिरेकी येतात
खुलेआम बाम्ब स्फोट करतात
शेकडो लोकांचे सहज बळि जातात
शांतीच्या राज्यात अशांती माजवतात
राज्यकर्ते मग जखमींना भेटतात
हात जोडुन मदत जाहीर करतात
पैसे देता देता घेणारे म्हातारे होतात
लढ्तांना मेले त्यांना ‘वीर‘ म्हणतात
पैसे देताना ‘धीर’ धरायला सांगतात
पोलीसांना कडक कारवाई करायला लावतात
स्वत: पंख्या खली बसुन टि.व्ही. बघतात
आमच्या ह्या आईने किती दु:ख सोसले

मनकोन्यात दडलय गाव
सागरलाटांवर डुलतेय नाव||

माडांच्या पानात
सुरुच्या रानात
वार्‍याची गाणी
घुमती कानात
देवळाच्या घंटेत श्रद्धाभाव
सागरलाटांवर डुलतेय नाव||

पाउलवाटेवर
धुळीशी कुस्ती
बैलगाडीतील
मित्रांशी मस्ती
पावसाच्या सरीत भिजलाय गाव
सागरलाटांवर डुलतेय नाव||

चमचमत्या वाळूत
ओलीशी पावल
आबांच्या राईत
आभाळ मावल
आजीची हाक घेते काळजाचा ठाव
सागरलाटांवर डुलतेय नाव||