अनेकदा प्रसिद्ध गायक वगैरे लोक गाण्यातील अमुक एक जागा प्रसिद्ध आहे असे म्हणतात. ह्या जागा म्हणजे नेमके काय असते? गाण्यातल्या ह्या जागा म्हणजे काही विशी्ष्ठ शब्द असतात की स्वर समुह अस्तो? इकडे संगीतातले अनेक जाणकार आहेत. कृपया गाण्यातल्या जागांविषयी लिहिलेत तर आवडेल. प्रतिसादात उदाहरणे दिलीत तर अजुनच छान. रोहन

राम राम मंडळी, भारतीय अभिजात संगीताची गेल्या २५ वर्षांहून अधिक श्रवणभक्ति केली, आजही करतो आहे, जमेल तसं शिकतो आहे. अनेक दिग्गजांना अगदी कान तृप्त होईस्तोवर ऐकलं, अनेकांचा सहवास लाभला. आणि या सगळ्या श्रवणयात्रेत अनेक अश्या अनमोल ध्वनिमुद्रणांचा एक लहानसा खजिना गोळा केला, जो कितीही पैसे ओतले तरी बाजारात विकत मिळणार नाही. त्यापैकीच काही ध्वनिमुद्रणांची झलक आपल्याकरता उपलब्ध करणार आहे, त्यावर दोन शब्द बोलणार आहे.. पं गोविंदराव पटवर्धन! बोटात विलक्षण जादू असलेला कलाकार!

अजय-अतुलने एकापेक्षा एक अशी सरस गाणी देउन मराठी चित्रपट संगीतात एक नवे युगच निर्माण केले आहे. ह्या द्वयीचे सगळ्यात जास्त कौतुक ह्याचे वाटते की, त्यांनीच म्हंटल्याप्रमाणे त्यांनी संगीत शिक्षण घेतलेलेच नाही. तरी सुद्धा त्यांचा संगीत अविष्कार इतका तालबद्ध असतो की, त्यांची कीर्ति आंध्रातही पोहोचली व त्यांनी एका तेलगू चित्रपटालाही संगीत दिले. त्यांची गीते ऐकतांना मला रेहमानच्या "थिरुडा-थिरुडा" ह्या तामीळ गाण्यांचे संगीत आठवते. रेहमानच्या सुरुवातीच्या काळातील हा एक संगीतातील अप्रतिम नमुना होता. राजगुरुनगर सारख्या छोट्याश्या गावातील ही जोडी असेच मनपसंत संगीत निर्माण करत राहो.

या वर्षीचा प्रजासत्ताक दिन सोमवारी आला. नुकत्याच मुंबईवर झालेल्या दहशतवादी हल्ल्याच्या पार्श्वभूमीवर बर्‍याचश्या भारतीयांना ही नुसतीच सुट्टीची मजा उपभोगण्यापलीकडे जाऊन देशप्रेम व्यक्त करण्याकरीता योग्य संधी वाटली. देशप्रेमाची ज्योत तेवत ठेवण्याचे काम या वेळी झी मराठी ने सारेगमप लिटिल चॅम्प्स च्या माध्यमातून केले. एक तर या कार्यक्रमाने लोकप्रियतेचा उच्चांक गाठला आहे. लहानच काय पण मोठेही या कार्यक्रमाच्या आधीन झालेले आहेत. त्यातूनही दुग्धशर्करा योग म्हणजे या कार्यक्रमाची संकल्पना प्रत्यक्ष बाळासाहेब मंगेशकरांनी मांडली आणि प्रत्यक्षातही आणली.

राम राम मंडळी, काही दिवसांपूर्वी मिपावर आम्ही आमचे मधुभाई हा लेख लिहिला होता. त्यात काही मंडळींनी मधुभाईंनी गायलेले काही ध्वनिमुद्रण असल्यास ते जालावर चढवावे असे आम्हाला सुचवले होते म्हणून मुद्दाम हा लेखनप्रपंच. परवा खूप दिवसांनी सवड मिळाली म्हणून आम्ही मधुबुवांच्या घरी गाण्याची तालीम घ्यायला गेलो होतो. "अरे ये ये!" असं नेहमीप्रमाणे मधुभाई हसतमुखाने म्हणाले. तिथे त्यांच्या अजून दोन शिष्या बसल्या होत्या. त्यांच्या गाण्याची तालीम सुरूच होणार होती तेवढ्यात आम्ही तिथे हजेरी लावली! "काय मग? आज वेळ मिळाला वाटतं?

3

स. न. वि. वि. महाराष्ट्रातील वंचित जनतेच्या प्रश्नांबाबत गेली अनेक वर्षे प्रयत्नशील असलेल्या 'वंचित विकास' या संस्थेचे नाव कदाचित आपणास परिचित असेल. १९८५ मध्ये पुण्यात स्थापन झालेल्या या संस्थेचे महाराष्ट्रात सध्या १३ ठिकाणी काम चालु आहे. १९९३ पासुन महाराष्ट्राबाहेर मध्य प्रदेशात छिंदवाडा इथेही संस्थेचा आदिवासी विकास प्रकल्प कार्यरत आहे.

केदारनाथ भटाचार्य.. हा कलकत्त्यात वाढलेला आणि नंतर मुंबईत स्थायिक उत्तम गायक.... ९० च्या दशकातली त्याची कित्येक गाणी आजही रसिकांच्या ओठावर आहेत.... पाच वेळा फिल्म्फेअर पुरस्कार मिळवून आता इतरांना पुरस्कार देण्यासाठी मला स्पर्धेत धरू नका , असे जाहीर केले. एका दिवशी २८ गाण्यांचे रेकॉर्डिंग करून गिनेज बुकात नाव नोंदवले. आतापर्यंत वेगवेगळ्या भाषांमध्ये सुमारे आठ हजार गाणी गायली. ..... त्याच्या सर्वच गाण्यांवर मन डोलते..थुईथुई नाचते.

हृदयनाथ मंगेशकर! मराठी भावसंगीताला एका वेगळ्याच उंचीवर नेऊन ठेवणारे, एक अत्यंत प्रतिभावान संगीतकार! त्यांना या वर्षी भारत सरकारचा 'पद्मश्री' पुरस्कार जाहीर झाला आहे! मिपा परिवारातर्फे या अनवट कलाकाराचे मन:पूर्वक अभिनंदन..! त्यांची उत्तमोत्तम गाणी आम्हाला यापुढेही ऐकायला मिळोत हीच सदिच्छा! (हृदयनाथप्रेमी) तात्या.

3