मुक्तक — मराठी मुक्तक, चारोळ्या आणि छोट्या काव्यरचनांचा संग्रह. कमी शब्दांत मोठा आशय सांगणारी मराठी मुक्तके येथे वाचा.
हर्षदा आणि मी एकत्र भेटून (एकमेकांशी) लग्न करण्याचा निर्णय घेतला, तेव्हा दुसऱ्याच बैठकीत आपल्या (भावी) अपत्यांविषयी चर्चा केली होती. सुदैवानं तिची आणि माझी आवड त्या बाबतीतही जुळली...
एकट्या मुलांचे प्रश्‍न आसपासच्या कुटुंबांत पाहायला मिळत होते. मुलं एकांडी, हेकेखोर होणं, एकाच प्रकारे विचार करण्याची किंवा दुसऱ्यामध्ये न मिसळण्याची प्रवृत्ती निर्माण होणंही नवीन नव्हतं. आपल्याला दोन मुलं असायला हवीत, त्यातही एक मुलगा-एक मुलगी असावी, हे त्यामुळेच मनात पक्कं केलं होतं.
``अमक्‍या तमक्‍याचं तिसरं मूलही असंच सातव्या महिन्यात गर्भात गेलं...''
कुणीतरी मला कळवळून सांगत होतं."
"अरे, एवढी गंभीर परिस्थिती होती, तर कुणी सांगितलं होतं, नस्ती रिस्क घ्यायला?''
पार्किंग म्हटलं की माझ्या नव-याला फार टेन्शन येतं…..अर्थात मी शेजारच्या सीटवर असले तर…!! कारण नेहेमी गाडीतल्या एयरकंडीशनरच्या थंडगार झुळकीने मला अगदी गाडीत बसल्या बसल्या लगेचंच गाढ झोप लागते. पण कशी कुणास ठाऊक….. पार्किंगची वेळ आली की आपोआपच जाग येते आणि माझ्या मेंदूत काहीतरी विलक्षण हालचाली होतात. बापडी मी त्या मेंदूच्या आज्ञेचं फक्त पालन करते. तर माझं काय चुकलं…!!
मोराच्या चिंचोलीबद्दल बऱ्याच वर्षांपासून ऐकत होतो. एखाद्या गावात जाऊन मोर पाहण्याचं प्रचंड आकर्षण वगैरे नव्हतं. पण मुळात भटकायला, नवीनवी गावं नि रस्ते शोधायला आवडत असल्यानं कधीतरी एकदा तिकडे जाण्याचं डोक्यात होतं. परवाच्या रविवारी हा योग जुळून आला.
आमच्याकडे सध्या नवा वाद रंगलाय.
आमच्या ओळखीचे एक शेतकरी दादा परवा तावातावाने घरात शिरले.
त्यांच्या व माझ्या भावामधला हा संवाद!
"तुम्ही ते बीटी वांग्याचं, बीटी भाज्यांचं आमच्या बायकूकडं येवढं कवतिक का हो करून राहिला भाऊ? "
"का? काय झालं? मी तर वर्तमानपत्रातल्या बातम्या मोठ्यानं वाचत होतो!"
"अहो, तुमचं वाचन आमच्या बायकूनं आयकलं आन आमच्या 'हिच्या' डोक्यात तवापास्नं किडा वळवळाया लागलाय बघा... म्हनत्ये की भाजीत जर त्या ब्यॅक्टेरियाचा जीन टाकता येतो तर मग मानसात का नाही?"
"म्हणजे? मी नाही समजलो... "
नंदाच्याई...
आम्ही लहानपणापासून त्यांना "नंदाच्याई'च म्हणत आलो.
त्यांच्या मुलीचं नाव "नंदा', म्हणून त्यांना "नंदाच्या आई' असं नाव पडलं, हे आम्हाला खूप उशीरा कळलं.
छोटेखानी जुना बंगला अन्
त्यातला म्हातारा मालक . .
आपल्या परदेशस्थित मुलाच्या
चार दिवसाच्या वास्तव्याच्या तयारीत . .
अंगणभर विखुरलेल्या पानांचा पसारा
झाडताना बघतो फाटकाला बिलगलेल्या
मधुमालतीच्या वठलेल्या वेलीच्या खोडाकडे . .
आणि विषादाने हसत परत झाडू लागतो
फाटकापासून बंगल्यापर्यंत नेणारी, खचलेल्या सुट्ट्या फरश्यांची
कर्मयोगी पायवाट . . .
पानांचे मळभ हटल्यावर मोकळी .
भगवंताने दिली आहे ती माझ्यासाठी, माझी आहे ती.. नक्कीच तुमच्या कडेही असेलच ती.. प्रत्येकाकडे असतेच ती; तिचे अस्तित्व ती नसली तरी असते, सतत अवती भोवती जाणवत असते... मनाच्या गाभार्‍यात, खोल कुठेतरी काळजात ती आहे हा विश्वास असतो.. एक अनामिक ओढ असते! एक अनाकलनिय हुरहुर, एक न सांगता येणारी उर्मी.. भर उन्हात एक झुळुक गारव्याची
ही म्हणजे जणु देव्हार्‍यातली समई, स्वतः जळुन प्रकाश वाटणारी, नमस्कार करणार्‍याला दिशा दाखवुन नामानिराळी राहणारी.. भक्ताची नाळ देवाशी जोडुन देणारी!!
माझे बाबा...........
आज जरी हे लिहिताना इथे नसलात तरी
नेहमीच माझ्या भोवती आहात
वडील म्हणून माझ्यासाठी
माझे मित्र बनून सोबती आहात
तुमच्या समोर तुम्हाला कधी सांगू शकत नाही
माझ्यासाठी तुम्ही काय काय केले त्याचा पाढा वाचू शकत नाही
भाग्य लागत अश्या वडिलाचा मुलगा बनायला
खांद्या वर हात टाकून मित्रासारखे चालायला
तुमच्याच रक्तातला स्वाभिमान
भरभरुन आहे माझ्या नसानसात
म्हणुनच मान ताठ ठेवूनच
वावरतो मी कुठेही जगात
नसेल दिला कदाचित लहानपणी
भरपूर खाऊ आणि रासभर खेळणी
लहानगे हे मित्र देव जरी असले तरी निरागसतेने इतर लहान मुलांसारखे अंगठा चोखत लडिवाळ स्मित, प्रसन्न यत्किंचित असे देवहास्य करत अंगणात खेळत बागडत एकांमेकापाठी धावत तर कधी एकमेकाशी अबोल राहून मं..... मं....... करत.......कधी कान्हा आपल्या बासरी संगे खेळत राही .
कधी शिवा आपल्या डमरू वाजवून खिकळत हसे....
कल्पना करा किती सुंदर दृश्य असेल ना ते??... असेच खेळता खेळता बोलू लागले,
दादा ब्लंमा दादा ने तल एवले मोठुले जग निर्माण केले ना.... कान्हा म्हणाला,
मिसळपाव