Skip to main content

मुक्तक

मुक्तक — मराठी मुक्तक, चारोळ्या आणि छोट्या काव्यरचनांचा संग्रह. कमी शब्दांत मोठा आशय सांगणारी मराठी मुक्तके येथे वाचा.

सहज...

लेखक दिनेश५७ यांनी शनिवार, 10/07/2010 11:22 या दिवशी प्रकाशित केले.

सहज...
मला वाटलं, म्हणून हे लिहितोय.
कदाचित तो विषय अकारण वाटेल. पण असे काही विषयही, विचार करायला लावतात.
... काल अगदी सहजपणे कानावर पडलेले ते शब्द ऐकून मलाही धक्का बसला आणि मी चमकून त्यांच्याकडे बघितलं.
ट्रेनमध्ये समोरच्या बाकावर ते मस्त गप्पा मारत होते.
एक मध्यम वयाचा माणूस, आणि एक, पोरगेलासा, कॉलेजात जाणारा, नुकती मिसरूड उमटूउमटू लागलेला मुलगा. बहुतेक तो त्या माणसाचा मुलगा असावा. चेहेरेपट्टी बरीचशी मिळतीजुळती.
आणि, बहुधा ते गुजराती असावेत.
कारण, त्यांच्यात `बिझीनेस'च्या `वार्ता' चालल्या होत्या.

निवडुंग........

लेखक निरन्जन वहालेकर यांनी गुरुवार, 08/07/2010 14:46 या दिवशी प्रकाशित केले.

निवडुंग

अपेक्षिले प्रेम फुलांचे
वैर त्या सवे होते भाली,
दूर सारले जरी काट्यांना
प्रीति त्यांची नित्य लाभली

प्रेम बहरले मग काट्यासंगे,
रुतवण हवी हवीशी जाहली.
निवडुंगा सम जाहले जीवन,
नाजूक नाती विरून गेली

फुलाचे बाग सुकतात कधीकधी
निवडुंग फुले सदैव फुलती.
गुलाब काटेरी फांदीवरचे,
कुंतलांना नित्य सजवती.

निवडुंग जाहला म्हणुनी तयासि,
आस फुलाची गैर नसे.
काटेरी झाडावरहि त्याच्या,
धवल फुलांत टवटवी वसे.

निरंजन वहाळेकर

जीवन-मृत्यू!

लेखक राघव यांनी गुरुवार, 08/07/2010 02:50 या दिवशी प्रकाशित केले.

ही कल्पना बरीच आधी सुचली होती.. पण शब्द सापडत नव्हतेत.. यशोधरातैंचा ये परतीचा वारा... हा लेख वाचून शब्द आपोआप स्फुरायला लागलेत.. म्हणून ही कविता त्यांचीच! :)

जीवन म्हणजे सागर असतो
शांत गंभीर भासणारा..
वादळांस प्रसवणारा..
नवा प्रलय दाखवणारा..

जीवन म्हणजे वादळ असतं
खंबीर झाडांना उचकटून टाकणारं..
रूळलेल्या वाटांमधून घोंघावणारं..
पुढ्यांत येईल ते उध्वस्त करणारं..

ससा, सुसर आणि ससाणा

लेखक अरुण मनोहर यांनी मंगळवार, 06/07/2010 13:03 या दिवशी प्रकाशित केले.

आणखी एक मिपाप निती कथा.
पुर्वी इसापाने जंगलमधले प्राणी पाहून इसाप निती कथा लिहील्या. मिपा नावाच्या ह्या तळ्यात किंवा मळ्यात (काय म्हणायच ते म्हणा) अनेक चित्रविचित्र प्राणी आहेत. स्वभावाप्रमाणे नावे वापरून जरी ते वावरायचा आव आणीत असले, तरी पुष्कळदा निळा रंग धूवून निघाल्यानंतर खरा कोल्हा उघडा पडला, तसेही होत असते.
हे प्राणी अवलोकन करीत अनेक साधु-महात्मे, नाना अवलिया ह्या जंगलात स्वैर फिरत असतात.
जंगलातील एका तळ्यात बुडी मारली तेव्हा, अशाच एका महान पुरुषा (ओह. सॉरी. सत् लावायला विसरलो) बरोबर खालील संवाद होण्याचे भाग्य प्रप्त झाले.

बीज...

लेखक शैलेन्द्र यांनी शनिवार, 03/07/2010 13:47 या दिवशी प्रकाशित केले.

भिजलो असा सचैल, मी पावसात पुढच्या,
या आजच्या उन्हाचे, मज तकदीर ज्ञात आहे.

जाळो कितीक मजला, हे वणव्यातले निखारे,
अन देवो कितीक नियती, रक्तातले इषारे,
नक्षत्र ते मृगाचे, मी जपले अंतरात आहे.

फिरल्या नभी ग्रहांच्या, वक्रीच आज छाया ,
अन झाल्या फितुर दैवा, माझ्याच हस्तरेषा,
आवळीन मी तयांचा, जीव मनगटात आहे.

जगतो असा सदैव, स्वप्नात त्या उद्याच्या,
अन जाणतो खुणा मी, सुकल्या या नदीच्या,
मिळणार रुप मजला, जे जगवि़ख्यात आहे.

काव्यरस

उगाच काहितरी

लेखक शिल्पा ब यांनी शुक्रवार, 02/07/2010 23:26 या दिवशी प्रकाशित केले.

दुखवट्याचा देखावा करून मनात आनंदाच्या उकळ्या फुटाव्या
तसेच काहीसे झाले आहे

फुर्रर्र्र फुर्र्रर्र्र्र फुर्र्र्रर्र्र्र सुंसुंसुंसुंसुंसुंसुंसुं

नुसताच सर्टिफिकेटचा कागद घेऊन डोक्यात मात्र काहीच नसावे
असेच काहीसे झाले आहे

कुंडीत टोम्याटोचे झाड लाऊन टरबूज यावा अशी अपेक्षा करावी का
पण असेच काहीसे झाले आहे

हृदयात धडधड होऊन प्रेमाच्या ऐवजी हार्ट आट्याक यावा
असेच काहीसे झाले आहे

प्रेमाचा वॉलपेपर लावून आपले हित साधावे
असेच काहीसे झाले आहे

सुरुवातच कडू कडू केल्यावर शेवट तरी कसा गोड गोड होणार
तसे करायची इच्छा मात्र होत आहे

काव्यरस

<अनावर>

लेखक सहज यांनी गुरुवार, 01/07/2010 07:42 या दिवशी प्रकाशित केले.

जालावर येउन अनावर आपण सगळेच होत असतो की. डोन्ट डिनाय इट! सांगा बरे तुम्हालाही असे काहीसे वाटते का? तुम्हा सगळ्या अनावरांना समर्पित! :-)

अनावर (अद्ययावत)

लेखक शुचि यांनी गुरुवार, 01/07/2010 00:54 या दिवशी प्रकाशित केले.

एखाद्या धुंद सायंकाळी पश्चिमा केशराने माखलेली असताना
गुलमोहोर माणकासारख्या जर्द लाल फुलांनी डवरलेला, बहरलेला असताना,
तुझा हात हातात घेऊन तो तेजाचा गोळा,
डोंगररांगांखाली बुडताना पहायचाय.
एखाद्या प्रसन्न, सुगंधी पहाटे,
तळ्यातलं शुभ्र कमळ आपले ओठ उघडून,
पहील्यांदा आकाश चुंबत असेल तो क्षण तुझ्यासमवेत टिपायचाय.
जमलं तर कधी डोंगरमाथ्यावर,
रात्री लक्ष लक्ष तारका पहात जागरण करायचय.
अफाट आकाशगंगेत हरवून जायचय तुझ्या सोबत.
खरं सांगायचं तर काहीच पुरेसं वाटत नाही.
एवढ्याशा कुडीत तुझ्याबद्दलचं प्रेम, भावना मावतच नाही.
तू दिसतोस, भासतोस सगुण , साकार

कितीदा..!

लेखक विसोबा खेचर यांनी बुधवार, 30/06/2010 21:29 या दिवशी प्रकाशित केले.

गुत्त्यात मी प्यायलो कितीदा
सस्त्यात मी पटलो कितीदा!

तिचे दुर्लक्ष, तिचे नकार
इष्कात मी हरलो कितीदा!

मागितली मी नभाची मालकी
सूर्यास मी भेटलो कितीदा!

दिले धडे मी धर्मरक्षणाचे
विहिरीत मी बाटलो कितीदा!

तिचे ओठ, तिची स्तनाग्रे
स्वप्नात मी रंगलो कितीदा!

-- तात्या अभ्यंकर,
३० जून, २०१० - ख्रिस्तपश्चात.