कविता — मिसळपाववरील मराठी कवितांचा विशाल संग्रह. प्रेम, निसर्ग, समाज, विरह आणि जीवनानुभव यांवरच्या हजारो मराठी कविता, गझल, मुक्तक आणि चारोळ्या येथे वाचा व आपली कविताही प्रकाशित करा.
सजनासाठी...
एक अलबेली नार
केला सोळा शिनगार.
नववधूचा साज ती ल्यालि
आज काय असे खास?
असे विचारता बोले
"माझ्या सजनासाठी मी सजली"
काळे भोर तिचे डोळे
मुखमंडल ते भोळे.
नाजूक ती ओठांमधे हसली.
आज काय असे खास?
असे विचारता बोले
"माझ्या सजनासाठी मी सजली"
मेघमयी तिचे केस
झाले मर्यादेची वेस.
काया चांदण्यात पहा तिची न्हाली.
आज काय असे खास?
असे विचारता बोले
"माझ्या सजनासाठी मी सजली"
फुले चिखलात कमळ नाजुक सुंदर,
काटेरी फणसात गरे रसाळ मधुर,
दगडधोंडयातून वाहे ठंडगार झरा,
ऊस असे कठीन पण रस वाटे बरा,
झाड उभे उन्हात पण सावली का गार ?
कीव करा त्या देशाची, जो तुकड्या तुकड्यात वाटला गेलाय आणि प्रत्येक तुकडा स्वत:ला एक स्वतंत्र देश समजतोय.
कीव करा त्या देशाची, जो धटिंगणाला आपला हीरो समजतो आणि त्याचीच संपत्ती लुटून त्याच्यावरच चार तुकड्यांची खैरात फेकणा-या आक्रमकाला दानशूर मानतो.
कीव करा त्या देशाची, ज्याचे मुत्सद्दी हे कोल्हे आहेत, तत्वचिंतक हे हातचलाखीचा खेळ करणारे मदारी (juggler) आहेत आणि ठिगळे लावून जोडजाड करणे व पोपटपंची करणे ही ज्या देशाची कला आहे.
वैराण वाळवंटी जीवदेठ शांतवेना..
तृष्णेस बंध नुरले, ढग आटले नभीचे!
आई तुझ्याविना मज नाही कुठे दिलासा..
तुझिया कुशीत सारे भय लोपते मनीचे..
येथेच ठाव घेई, ते शब्दब्रह्म, "आई"
तुजलाच अर्पितो मी भवदु:ख मम उरीचे..
आता कुठे-कशाला स्वत:स गुंतवू मी?
मन आसवांत न्हाते तुजवाचुनी कधीचे..
आनंद शोधतांना फिरुनी इथेच येतो!
भेटीत माय तुझिया सुख दाटले जगीचे!!
कवितेबद्दल थोडंसं
काही वर्षांपूर्वी मी एका गावात काही वर्षं राहिलो होतो. माझ्या आयुष्यातला एक अतिशय सुंदर कालखंड मी तिथे घालवला. पुढे मी ते गाव सोडलं. पण त्या आठवणी काही जाणार नाहीत. परवा अचानक तिथे परत जायचा योग आला. पण गाव जरी तेच असलं तरी मी तिथे अनोळखीच ठरलो. मधे खूप दिवस गेले होते. ओळखीचं कोणी नव्हतं. आज अचानक हे लिहावंसं वाटलं.
***
एक आहे गाव,
त्याचं असंच काहीतरी नाव.
तसं आहे ते नकाशात,
पण खरं तर ते आहे माझ्याच मनात.
पहिल्यांदा जेव्हा गाव पाहिलं होतं,
तेव्हा खूपच अनोळखी वाटलं होतं.
प्रेरणा भूषण कटककर ह्यांची गजल 'गंधांच्या उलाढाली'
जरा 'टाकून' बसलो तर बला कळवायला आली
तिच्या पक्षातल्या आंबूस गंधांच्या उलाढाली!
तिला जे पाहिजे नेले विदेशी ते तिने सारे
मला बसवून 'देशीशी' तिला साली मजा आली!
इथे येतात ते करण्यास गझला आणि कविताही
चला मारून फाट्यावर निघावे खालच्याखाली!
मिळावे रातच्याला हरितकी अन ऊन पाणीही
तसा मी उगवता वदतो, चला झाली, चला झाली!
गमन करण्या निघालो मी, हिच्यापाशी कसा आलो?
बरे नाही मिळाले पद्य की मी वाकडा चाली!
सतराव्या शतकात होऊन गेलेल्या अमृतराय नावाच्या पंतकवीसंबंधी एक चर्चा उपक्रमावर वाचनात आली.
'कटाव' ह्या काव्य प्रकाराबद्दल ते प्रसिद्ध होते असे मला त्यातून समजले.
ते असो. सांगायचा मुद्दा हा की तिथला त्यांचा कटाव वाचून त्यांची बायकोबद्दलची तक्रार समजली की सतत बडबडणारी, खाणारी आणि वेगवेगळ्या वस्तू मागत रहाणार्‍या कजाग पत्नीला वैतागून अमृतराय झोपडीत रहायला गेले.
ते कारण काय असेल ते असो पण त्याच्या बायडीची काय तक्रार असू शकेल हे आम्ही जाणतो! त्यातूनच त्यांच्या त्या कटावाला त्यांच्या बायडीने उत्तर दिले असते तर ते असे ;)
फार पूर्वी मी साधारण साहवी/सातवीत (३० वर्षा पूर्वी) जोधपूर (राजस्थान) ला शिकत असताना माझ्या हिन्दी च्या शिक्षकानी कवि भूषण ची शिवाजी महाराजा वर एक कविता (पाठ्यक्र्मात नसताना) शिकविली होती. त्यात महाराज युध्दाला निघतानाचे वर्णन आहे. आता ती कविता मला पूर्ण आठवत नाही.
कवितेचा अर्थ थोडाफार आठवतो. महाराजा ची चतुरंग सेना युध्दात विजय मिळविण्यासाठी निघाली आहे. रस्त्यात लागणारे ओढे, नद्या, नाले, झाडे, दगड, सगळे त्या सैन्याच्या जोषात सामिल होउन डोलतायेत, नाचतायेत.
एक वेडी आशा
घेतली ओठात आम्ही
पाकिटातली त्या सिगारेट ती
ठाउक हे होते जरी की
छातीस हो जाळेल ती
जाळणे हे काम तिचे
तक्रार नाही आंम्हास हो
घेतली होती ओठात
कौतुक त्याचे आंम्हास हो
ठसका जरी बसला असा पण
हौस नव्हती भागली
फिरुनी पुन्हा ओठात आंम्ही
सिगारेट होती घेतली
आमची प्रेरणा :- घेतली मिठीत आम्ही
मिसळपाव