कथा

‘पोपट घेता का पोपट’ आसे म्हणत एक पोपट विकणारा तो पोपटवाला आमच्या दारात उभा राहुन ओरडत होता,उन्हाळ्याच्याचे दिवस होते, त्याने आमच्या दारात येऊन पिण्यास पाणि माग़ितले, त्याने पोपट आणणारी ती जाळी आमच्या कट्ट्यावर ठेवली. ते पाहुन मी आणि माझी बहीन ग़ीता त्या पिंजर्यातील पोपट पाहु लाग़लो,आम्ही आईवडीलांना ही पोपट दाखवायला बाहेर बोलवले. ते ही आनंदाने पोपट पाहु लाग़ले,पण त्यातील एका पोपटाच्या डोळ्याला इजा झाली होती, तो पोपट इतरापेक्षा ग़प्प होता.

भाग-१ - निशाचर भाग-२ - डुकराची शिकार भाग-३ - कोरियन गाव भाग-४ - लेफू नदीतून भाग-५ - दलदलीत ६ हान्का तलावावरचे वर्फाचे वादळ. देरसू हान्का लेकला केन्का लेक म्हणतो. याला तलाव म्हणणे धाडसाचे होईल. याचा आकार एखाद्या अंड्यासारखा असून वर तो ३७ मैल आहे तर निमुळत्या भागात तो जवळजवळ याच्या अर्धा आहे.

भाग-१ - निशाचर भाग-२ - डुकराची शिकार भाग-३ - कोरियन गाव भाग-४ - लेफू नदीतून ५-दलदल. संध्याकाळी मी व देरसू नेहमीप्रमाणे गप्पा मारत असताना ऑलेन्टिएव्ह व मार्चेंको परत आले. धगधगत्या आगीवर किटली बारीक शीळ घालत होती. देरसूने ती जरा हलवली पण त्यातून येणारा आवाज काही कमी झाला नाही. त्याने ती अजून सरकविली. ‘कसा रडतोय बघ ! वाईट माणूस’ ‘देरसू, हा माणूस कसा ?’’ मी विचारले. ‘तो रडतो, गातो व खेळतो सुद्धा’.

महाराष्ट्रामधील सातारा जिल्हा म्हणजे दऱ्या डोंगरांनी भरलेला. बारमाही वाहत असलेल्या नद्या असलेला परीसर जास्तीत जमिनीवर असलेले नगदी ऊसाचे पिक ह्यामुळे हातामध्ये खुळखुळत असलेले पैसे. ह्यामधुन शेतीतून उरणारा वेळ व त्यातून वेळ घालविण्यासाठी म्हणुन गावाच्या राजकारणामध्ये असलेला सहभाग. कातोली असंच एक गाव. कुठल्याही गावामध्ये असतात तसे इथेही दोन गट होतेच, आबा आणी नाना. आबा आणी नानां साखर कारखाना आपापल्या ताब्यात ठेवण्यासाठी अश्या अनेक गावांमधील लोकांना झुलवत ठेवत त्यातून गावांमध्ये मारामाऱ्या , दंगल, झालाच तर खून इ. ला तर निवडणूक काळामध्ये तर अगदी उत येत असे.

भाग-१ - निशाचर भाग-२ - डुकराची शिकार भाग-३ - कोरियन गाव ४ दुसऱ्या दिवशी मी ऑलिन्टिएव्ह व मार्चेंको नावाच्या रायफलमनला माझ्याबरोबर घेतले आणि इतरांना चेर्निगोव्हका नावाच्या गावाजवळ आमची वाट पहायला सांगितले. गावपुढाऱ्याच्या मदतीने आम्ही एक सपाट बुडाची, बऱ्यापैकी सुस्थितीतील बोट मिळविली पण त्यासाठी आम्हाला त्याला तब्बल १२ रुबल्स रोख व तीनचार व्होडकाच्या बाटल्या द्याव्या लागल्या.

भाग-१ - निशाचर भाग-२ - डुकराची शिकार ३ कोरियन गाव... सकाळी मी उठलो तर काय सगळेच उठून आवराआवर करत होते. ‘जरा उशीरच झाला उठायला’ मी मनात म्हटले. पण उठल्या उठल्या माझ्या लक्षात कोणती गोष्ट आली असेल तर ढगाळ आकाश. सूर्यमहाराज त्या ढगाआड अदृष्य झाले होते. सगळे जण संभाव्य पावसापासून संरक्षण व्हावे म्हणून त्यांचे सामान काळजीने बांधत होते. ते बघून देरसू म्हणाला, ‘घाई नाही. आज रात्री पाऊस. आत्ता नाही.’ मी त्याला विचारले हे तो कसे काय सांगू शकतो तर तो म्हणाला, ‘तुम्हीच बघा. छोटे पक्षी येतात जातात.

भाग-१ - निशाचर २ रानडुक्कराची शिकार चहाचे दोन तीन कप प्यायल्यानंतर सैनिकांनी घोड्यांवर सामान लादायला सुरवात केली. देरसूनेही त्याचे सामान आवरायला घेतले. माझे त्याच्याकडे बारीक लक्ष होते. त्याने पहिल्यांदा त्याचा पिट्टू एका झटक्यात पाठीवर चढवला व झाडाच्या बुंध्याला टेकवून ठेवलेली त्याची रायफल उचलली. थोड्याच वेळात आमची पलटण मार्गस्थ झाली. ज्या घळीतून आम्ही मार्ग काढत होतो ती एखाद्या सापासारखी पसरली होती. तिला मधेच अनेक छोट्या घळी येऊन मिळत होत्या. त्या सगळ्या मार्गावर झरे व धबधबे त्या दरीत पाणी ओतत होते.

१ निशाचर १९०२ साली माझ्यावर एका अनवट प्रांताचे नकाशे तयार करण्याची जबाबदारी सोपविण्यात आली. हा प्रदेश अत्यंत दुर्दम्य आणि मानवी वस्ती नसल्यामुळे याचे कुठल्याही प्रकारचे नकाशे उपलब्ध नव्हते हे सांगायला नकोच. या प्रदेशाच्या पश्चिमेला आमुर व युसुरी या दोन अवखळ वाहणाऱ्या नद्या आहेत तर पूर्वेला जपानचा समुद्र आहे. व्लाडिओस्टॉकच्या उत्तरेला असलेल्या या प्रदेशाचा इंग्लिश नकाशांमधे ‘ मॅरीटाईम प्रॉव्हीन्स ’ असा उल्लेख आढळतो पण खुद्द या प्रदेशात त्याला युसुरिया म्हणूनच ओळखले जाते, ते युसुरी नदीमुळे.

पहिला भाग लिहून बरेच दिवस झाले असल्यामुळे येथे पहिल्या भागाचा दुवा येथे देत आहे. इच्छुक वाचकांनी दोन्ही भाग अनुक्रमे वाचावेत हि विनंती. --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- आणि गाणं पूर्ण होत न होत तोच तो नाजूक चेहरा पुन्हा राजीवच्या डोळ्यासमोर अवतरला…आता ती सुंदरी तिच्या शुभ्र कपड्यांमध्ये तर अगदी परीवाणी भासत होती. राजीवच्या नजरेस तर आता दुसरं काही दिसतंच नव्हतं.

बाग़ेत आपला चेहरा सुर्याकडे करुन बसलेली दिपा, तीच्या माग़े दीपक बसलेला होता,तीच्या खांद्यावर हात ठेवत दीपक म्हणाला,’ दिपा नाराज आहेस का?,काय झाले आशी ग़प्प का?’, ‘ नाही रे तुझ्यावर मी कशाला नाराज होईल,’ दिपा म्हणाली, ‘मग़ सांग़ लग़ीन कधी करायचं,’ दीपक म्हणाला, ‘ हे बघ माझी एवढी पी.एच.डी. होऊ दे, म्हणजे मी लग़ीन करायला मोकळी,’ दिपा म्हणाली, ‘हे बघ लग़ीन झाल्यावर ही तु पी.एच.डी. करु शकतेयस?