विचार — वैचारिक मराठी लेखनाचा विभाग. तत्त्वचिंतन, समाजचिंतन आणि जीवनमूल्यांवरील मराठी विचार येथे वाचा व चर्चेत सहभागी व्हा.
आमची प्रेरणा क्रांति ह्यांची ही कविता. ही कविता वाचून संध्याकाळचे माझ्या मनातले रुप नकळत लिहिले गेले.
तेज रवी क्षीण होत,वायु मंद ही सुटत
करण्या सांज स्वागता , मीच झांज वाजवली!
तुळशीपुढे लागे दिवा, मग प्रसादाचा मेवा
भारण्या घर सुरांनी, मीच झांज वाजवली!
शुभंकरोतिचे बोल, लक्ष्मीचा असेच काल
सुवासिक तोच धूप, मीच झांज वाजवली!
परवचा गुंजे नाद, दे आज्जी भजन साद
लहानगे कडेवरि , मीच झांज वाजवली!
मंजुळसा तोचि नाद, घालि अंतर्मना साद
साथ देण्या आरतीला , मीच झांज वाजवली!
कृष्ण पाडवांच्या विंनती नूसार हस्तिनापूरला दुर्योधनासमोर पांडवांचा संधी प्रस्ताव घेऊ निघाले होते... त्यांच्या सारथी दारुक कृष्णाला विचार मग्न पाहून विचारतो की "महाराज, आपण दुखी आहात की आनंदी हे आपल्या चेह-याकडे पाहून मला समजले नाही कृपया आपण स्वतःच सांगा"
"सारथी दारुक!
तो बघ अस्ताला चालेला सुर्य !
काही वाक्ये अशी आहेत कि त्याला फार मोठा इतीहास आहे आणि ती अजरामर झालेली आहेत. मला माहित असलेली काही टंकत आहे, तुम्हिही भर घाला. वाक्यांबरोबर त्यांचा संदर्भ, काल अशी पुरक माहिती पण द्यावी.
१. "माझ्या बंधु आणि भगिनींनो" - स्वामी विवेकानंदांचे हे (अर्ध) वाक्य अतिशय प्रसिद्ध् तर आहेच, पण आपल्या भारतिय संस्कॄतीची सर्व जगाला ओळख करून देणारे आहे. स्थळ - शिकागो.
२. "I have a Dream" - मार्टीन ल्युथर किंग ह्यांचे हे वाक्य (आणि त्या नंतरचे भाषण) वर्णद्वेषाविरूद्द् चळवळीचा एक मोठा भाग मानला जातो. - स्थळ - वॉशिंटन
३. "चले जाव" - जास्ती सांगायची गरज नाहीये...
रमत गमत जगायचं, हसत हसत मरायचं
जन्मभर उन्हाच्या झळा सोसून सावलीसाठी झुरायचं
बकुळगंधाच्या स्मृती घेऊन बाभुळबनात फिरायचं
एकाकीपण विसरून जाऊन मैफलीत बहरायचं
निखळलेल्या प्रतिबिंबातलं चांदणं हाती धरायचं
निसटलेल्या क्षणांमधली स्वप्नं शोधत फिरायचं
हळूच मिटल्या पापणीतला अश्रू होऊन झरायचं
तृणावरच्या दंवासारखं कोवळ्या उन्हात विरायचं
तहानल्या जीवांसाठी मेघ होऊन उतरायचं
वाळवंटातल्या पथिकामागे सावली होऊन फिरायचं
रित्या ओंजळीला गोड गुलाबी आठवणींनी भरायचं
बहरासाठी वाटा सजवून पाचोळ्याचं आयुष्य सरायचं
विचार करतो तुला सांगाव कसं?
माझं मन तुला कळावं कसं?
सांगयच तर खुप आहे , पण शब्दात व्यक्त होत नाही,
Romantic मला होता येत नाही , आणि सरळ बोलावं असं वाटत नाही,
हा विचार तर चालुच राहिल ,
पण मला तु आवडतेस आणि हा विचार बदलत नाही!
ज्येष्ठ साहित्यिक, प्रख्यात वक्ते आणि संत साहित्यासह संस्कृत साहित्याचेही गाढे अभ्यासक राम शेवाळकर यांच्या निधनाची बातमी कळाली नि गलबलून गेलो. शेवाळकर नाशिकला नित्य यायचे. नाशिकच्या देशदूत या वृत्तपत्रातर्फे सारडा व्याख्यानमाला होते. त्यात शेवाळकरांचे व्याख्यान ठरलेले असायचे. एकदा या व्याख्यानमालेत त्यांचे ज्ञानेश्वरीवरच्या एका अध्यायावरचे ओजस्वी निरूपण ऐकले नि प्रचंड प्रभावीत झालो. हा माणूस 'ग्रेट' आहे, एवढे जाणवले.
आज सकाळी (जरासे अंमळ उशीरानेच) उठलो, नेहमीच्या सवयीनुसार आधी लॅपटॉप चालु करुन नेट चालु केले व काय चालु आहे ह्याची चाचपणी केली. सकाळ-सकाळ एका महत्वाच्या बातमीने आमचे लक्ष वेधुन घेतले ( काळजी नको, अजुन कोण नवा चप्पल्/बुट फेकीचा नवा बकरा झाले नाही. त्याबद्दल सविस्तर नंतर कधीतरी.) ते म्हणजे "दरकपातीच्या निषेधार्थ पुण्यातले २५००० रिक्षावाले संपावर ....".
दुनियादारी ह्या पुस्तकाबद्दल मी सर्व प्रथम मिपावर वाचले व मनात आले हे पुस्तक तर हवेच हवे आपल्याकडे, शोकेससाठी नाही वाचण्यासाठी. सागर ह्यांच्याशी संपर्क झाला व लगेच काही दिवसामध्ये ते पुस्तक हातात मिळाले, माझ्या चपराशीने जरा गोंधळ घातला त्याला ते पुस्तक नावावरुन हिंदी वाटले व संध्याकाळी आलेले कुरियर सरळ घरी घेऊन गेला, पण दुस-या दिवशी क्या साब म्हणत मला परत ही केले. माझी एक वाईट सवय आहे कुठलेली पुस्तक हातात आले की लगेच मी सर्वात प्रथम व सर्वात शेवटचे पानं वाचतो, पण दुनियादारी बद्दल एवढे वाचले होते (प्रतिसाद व खरडी) की हिंमत झाली नाही शेवटचे पान वाचण्याची ना पाहण्याची,
महाराष्ट्रदिनानिमित्त मराठी मनांना हार्दिक शुभेच्छा आणि अभिनंदन! हे माझे वेडेवाकुडे बोल माझ्या महाराष्ट्रासाठी.
ज्ञानरायाची आळंदी, विठूरायाची पंढरी
माझ्या मराठी मातीने दिली जन्माची शिदोरी
महाराष्ट्रभूमी थोर रत्नमाणकांची खाण
क्रांतिकारी, देशभक्त इथे जन्मले महान
विचारप्रवर्तनाचे, ज्ञान-विज्ञान, विद्येचे
इथे नांदते गोकूळ सिद्धी-बुद्धीचे, प्रज्ञेचे
नामा-जनीचे अभंग, ज्ञानेश्वरी, दासबोध
तुकयाची गाथा, अमृतानुभवाचा प्रसाद
कला संस्कृतीची गोदा, श्रद्धा-भक्ती चंद्रभागा
कैवल्याच्या, मांगल्याच्या कृष्णा, मुळा, वैनगंगा
मिसळपाव