विचार — वैचारिक मराठी लेखनाचा विभाग. तत्त्वचिंतन, समाजचिंतन आणि जीवनमूल्यांवरील मराठी विचार येथे वाचा व चर्चेत सहभागी व्हा.
मथुरानगरपतीनं लावलेलं वेड इतकं जबरदस्त आहे, की कधी नव्हे तो काव्याचा काव्यात स्वैर भावानुवाद करायचा प्रयत्न केलाय. जमलाय की नाही, ते त्या मथुरानगरपतीलाच माहीत!
सकाळी सकाळी तुला काय सुचले रे हरी?
मथुरा सोडून पुन्हा निघालास नंदाघरी
मथुरेच्या राजा आता गोकुळी कशाला जासी?
नंदलाल त्यागी वस्त्रे अलंकार मनोहर
उतरला शिरीचा का राजमुकुट सुंदर?
धरणीवरी ठेविला राजदंडाचाही भार
बन्सीधर होऊन पुन्हा का सूर जागविसी?
अमृताची चंद्रभागा झुळझुळे या अंतरी
याचि देही याचि डोळा पाहिली मी पंढरी
मीपणाचे कवच गळले निर्गुणाच्या दर्शने
ते अलौकिक रूप पाहून तृप्त झाली लोचने
नाम ते येता मुखी या धन्य झाली वैखरी
माळ तुळशीची गळा, कासे पितांबर, कर कटी
भाळि कस्तुरिटिळक, कानी मकरकुंडल शोभती
स्वर्ग भीमेच्या तिरी, वैकुंठ शोभे भूवरी
भान हरपे आणि होई मूक वाचा बोलकी
चरणि माथा ठेविता हा जन्म होई सार्थकी
आज प्राणांतून घुमली सावळ्याची पावरी
टीप - ह्या विरहिणीच्या शब्दांबद्दल, अर्थाबद्दल, मी मिपाकर धनंजयला काही भाष्य करण्यास सांगितले आहे. तीच विनंती मी मुक्तसुनीत, प्राजू, जयू, क्रान्ती इत्यादी सर्वच काव्यतज्ञ/प्रेमीना करत आहे..
सांब सदाशिव शंकर | नीलकंठ गौरीहर
हे उमापती महेश | भूतनाथ गिरिजावर
करि धारी त्रिशुल डमरु | हे नटवर शशिशेखर
अंगि चिताभस्म लेप | सर्पमाळ व्याघ्रांबर
मदन दग्ध करिसी तूच | हे त्रिनेत्र नंदीश्वर
रौद्र तुझे तांडव ते | भीषण अन् प्रलयंकर
शंभो कैलासनाथ | भालचंद्र गंगाधर
तूच सत्य, शिव, सुंदर | करुणाकर, करुणा कर
जून महिना म्हणाला पावसाला...
मी आलो, पण तू का नाही आलास?
की येवू देतोस जुलै ला?
तीच्यासोबत तूला मनसोक्त स्वतःत भटकायला..
आणि तीला मनसोक्त स्वतःत भिजवायला...
की जुलै या मैत्रिणीसाठी...
विसरलास जून या (जुन्या) मित्राला?
पूर्वी मला भेटलास की मगच..
तीला भेटायचास...
आता तीच्यासाठी मग..
मला विसरलास?
ती आली की मी जातो...
बघूया आता तू कुणाला आधी भेटतोस?
अन कुणाला भेटीसाठी ताटकळत ठेवतोस?
पुढच्या वर्षापर्यंत!
--- निमिष सोनार, पुणे
पावसाच्या पेटलेल्या पाण्यात...
वार्‍याच्या वेगवान वाटेवर...
बेटावरल्या बहरलेल्या बागेत...
आकाशाच्या अमर्याद आभासात...
सागराच्या संथ सुरावटीत...
सूर्यकिरणांतील सुप्त सप्तरंगांच्या साक्षीने...
इंद्रधनुष्याचा इरसाल इब्लीस इशारा...
"प्रियेसोबत प्यावा प्रणयाचा प्याला..!!"
"प्रियेसोबत प्यावा प्रणयाचा प्याला...!!!"
--- निमिष सोनार, पुणे
पुर्वीचे खेळ म्हणजे पकडा-पकडी, लपाछूपी, डबाइसपैस, विठी दाडू, गोट्या, आंधळी कोशिंबीर, डोंगराला आग लागली, तळ्यात मळ्यात, संत्र लिंबू, आम्ही तुमच्या पाण्यात, रंग रंग कोणता रंग, म्हातारी म्हातारी, पायता पायता, आट्यापट्या, रुमाल उडवी, पतंग उडविणे, चाक फिरविणे (गाडा) आबादबी, खांबापकडी, आणि असे बरेचसे खेळ होते. ह्या खेळांमधून मुलांचे मनोरंजन तर होतच होते शिवाय त्यांचा व्यायामही होत होता.
तसेच काही खेळ होते जसे कवड्या उडविणे, अटक्-मटक, भोवरा फिरवीणे, चिठ्ठी चिठ्ठी, भातुकली ह्या खेळातुन मुलांचे निखळ, निरागस मनोरंजन होत होते.
खालची कविता माझ्या भाचीसाठी मुळ कथेला (जी आता नीट आठवतही नाही) थोडी कलाटनी देऊन लहान मुलांना आवडेल अशा स्वरुपात मांडायचा प्रयत्न केला आहे. (काही बदल सुचवता आले तर नक्की सुचवा).
कावळा आणि चिमणी
राहायचे शेजारी
सुख होतं भरपूर
दोघांच्याही घरी
कावळ्याचं घर होतं शेणाचं
चिमणीचं घर होतं मेणाचं
एकदा काय झालं
खूप पाऊस आला
पुराच्या पाण्याने
गाव भरून गेला
कावळ्याचं घर गेलं वाहून
चिमणीकडे आला तो धावून
मिसळपाव