कविता

पाणी वाया घालवू नका असे मुलांवर ओरडतांना आठवत असते मी..माझ्यातल्या एका मुलीला.. आज नळ आला नाही .. .. दोन हातात बादल्या धरून मोठ्या बंगल्याला वळसा घालून शेजार्‍याच्या मालकीच्या विहिरीवर पाण्यासाठी जाणार्‍या.. लहान भाऊ तेव्हा अनेक प्रश्न विचारून भंडावत असे मला.. तासभर रांगेत चुळबुळत राहिले की पाणी मिळेल या आशेवर मान घाली घालून उभी राहयचे मी भावाचा हात धरून भरलेल्या बादल्या घरी नेतांना लोक बघतात ही जाणिव आतल्या आत ओढायची.. ओढलेला चेहरा हासरा ठेवण्याच्या प्रयत्नात फ्रॉकवर सांडलेल्या पाण्याचे भान यायच ...जेव्हा मीच बघायचे माझ्याकडे तिर्‍हाइताच्या नजरेने.. विहिरीच्या दगडी काठाला आपटत आ

माझ्या कविता कुणिही गात नाही कुणिही वाचत नाही वाचली तरी ऐकत नाही परंतु कविता लिहील्याविना मला र्‍हावत नाही लिहूया कविता म्हणून लिहीली जात नाही विचारांच्या वेलीची शब्दरुपी फुलं जेव्हा मनाच्या पाण्यात एकत्र तरंगतात तेव्हा कविता लिहील्या वाचून र्‍हावत नाही दुःखा मागून आनंद डोकावतो यातना मागून निर्मीती होते कवितेचे असंच आहे अशावेळी कविता लिहील्या वाचून र्‍हावत नाही अन तुम्ही गायिलीत नाही वाचलीत नाही आणि वाचून ऐकलीत ही नाही तरी हरकत नाही कविता लिहील्या शिवाय मला र्‍हावत नाही श्रीकृष्ण सामंत

नमस्कार, धोंडोपंतांनी देवद्वार छंद सोप्या रितिने शिकवल्यावर आमच्या काव्य प्रतिभेला नवे धुमारे फुटले. (काही लोक म्हणाले उधाण आले.) आमच्या प्रतिभेचा वारू चौखूर उधळला. त्याच्या टापा प्रतिसादांतून आणि खरडवह्यातून उमटल्या. बसलो गाडित काव्याच्या मजेत शब्द खटक्यात देवद्वारी सुमार विचार दिसती सुंदर शद्बा चढे जोर देवद्वारी रचतो वेगात काव्याच्या धुंदित शब्द अचंबित देवद्वारी काव्य ते कसले चोपूनी बसले शब्द ते हसले देवद्वारी -- लिखाळ.

भल्या पहाटे 'ललत' षड्ज मध्यमी मूर्च्छना चालली 'भटियारा'ची प्रभातरंगी अर्चना डमडम डमरूची आली 'भैरवा'ची स्वारी तीव्र मध्यम वाढवी 'रामकली'ची खुमारी कारुण्यमय 'तोडी'ची 'आसावरी'शी संगती 'अहिरभैरवा' संगे प्रभात राग रंगती..! -- तात्या अभ्यंकर.

सागरात हेलावते नाव माझी वादळात शीड तिचे तुटलेले दिशाहीन अंधारात | लाटांमागे येती लाटा कल्लोळ हा आठवांचा दूर दूर नभांगणी खेळ रंगे सावल्यांचा | शब्द शब्द जपलेला सूर एक भारलेला आयुष्याचा सारीपाट मीच माझा मांडलेला | तुटलेले काही बंध ओढ लावती जीवाला काही नाती, क्षण काही माझे, मागते देवाला | सूर्यबिंब ढळे जळी अस्त जणु वेदनेचा शुभ्र ,शीतल चांदवा देई दिलासा सुखाचा | गंधीत हा गार वारा साद देई तुला, मला वेदनेच्या वाटेवर साथ देऊया सुखाला |

धोंडोपंतांच्या छंदशास्त्रावरील स्तुत्य उपक्रमात माझ्या वतीने ही छोटीशी समिधा समस्त मिसळपावकरी आणि कविवर्य धोंडोपंत यांना सादर अर्पण. देवद्वार, पादाकुलक, अनुष्टुभ, गायत्री, जगती, बृहत असे अनेक छंद आज परिचयाचे आहेत. अनेक श्लोक, स्तोत्रे, वेदांमधील ऋचा, काव्ये, सर्वपरिचित सुभाषिते इ. छंदबद्ध असतातच; फक्त ती गाताना आपल्याला ती अमुक एका छंदात आहेत, याची जाणीव तेव्हढी होत नाही. मात्र छंदशास्त्राच्या माध्यमातून जेव्हा आपण छंदांची लक्षणे अभ्यासू लागतो नि परिचित उदाहरणे वाचून ती या लक्षणांशी किती जवळीक साधतात, हे पाहू लागतो, तेव्हा हे विविध छंद अधिक जवळचे वाटू लागतात.

कवी म्हणू नका मला अशी करु नका घाई रास प्रासांची ओतिली धोंडोपंती सर नाही चार ओळी जुळवल्या कवी होईन का त्याने मूळ प्रेरणा ही दिली त्या हो अस्सल पंताने इंदराचा त्या हो भार जाणे एक एरावत वेद रेड्याने बोलावा नाही त्याची ती ऎपत वसंताच्या मोसमात काक: काक: पिक :पिक: नीर क्षीर विवेकेषु हंस: हंस: बक: बक: जाणे गुणी हो गुणाला निरगुण हा का जाणे जाणे बली महाबली निरबल ते का जाणे शेवटची तीन कडवी “जाने गुनी गुन को”, ह्या अडाणा रागातील ध्रुपदाचा भावानुवाद आहेत.

अजुन एक प्रयत्न देवद्वार छंदातला (ह. घ्या हे वे न सा) कडक नियम शुद्धलेखनाचे धोरण मिपाचे ठरतसे || मिपाचे मालक विसोबा खेचर मारी फाट्यावर दुढ्ढाचार्या || करी अट्टाहास जर कोण येथे जावे त्याने तेथे खुशालच || मिपा नाहि तोटा कधी प्रतिभेचा कट्टा हा सर्वांचा वाढतसे || छंद उपक्रम सुंदर वाटता सांगाति असता धोंडोपंत || कवितेस सोपा देवद्वार छंद 'चेतन'ही छंद जोपातसे || एक प्रश्नः जोडअक्षर एक गणले जाते की दीड (दीड असेल तर वरची रचना चुकीची आहे) तज्ञांनि मार्गदर्शन करावे

माझ्याकडुन एक प्रयत्न मन हे कातरं होई संधिकाली प्रेमाची सावली हरवली || भुक ना तहान होइ जीव वेडा विरहाची पिडा ह्रुदयात || तुझी आठवण भान हरपते मन ना लागते कशातच || नित्याचि चाहुल कानात साठते गळा दाटवते नित्यनेमे || लागे हुरहुर आता नाही भेट दाखव तु वाट अंधारात || थांबले स्पंदन उर हा फुटला विरह दाटला सर्वदुर || तेवतो प्रकाश मंद गाभार्‍यात पेटवुन ज्योत समईची || सुंदर ते ध्यान डोळे साठवती मिळे मनःशांती काही वेळ || पुन्हा दिनक्रम पुन्हा संध्याकाळ मिळे पाठबळ नामासंगे || अवांतर : धोडोंपंताकडुन बरचं काही शिकायला मिळणार तरं :)