कथा

पूर्वसूत्र :
एका नव्या इतिहासाची सुरुवात -१
एका नव्या इतिहासाची सुरुवात -२
एका नव्या इतिहासाची सुरुवात -३
एका नव्या इतिहासाची सुरुवात -४

पूर्वसूत्र : एका नव्या इतिहासाची सुरुवात -१

एका नव्या इतिहासाची सुरुवात -२

एका नव्या इतिहासाची सुरुवात -३

छावणी या कादंबरीचा हा अखेरचा भाग. ही कादंबरी प्रकाशीत करु दिल्याबद्दल मी मिसळपाव प्रशासनाचा मनापासून आभारी आहे.

हिंदुस्तानची फाळणी ही देशाच्या स्वातंत्र्याची एक भळभळती जखम. आज सत्तर वर्ष होत आली तरीही ही जखम पूर्णपणे भरलेली नाही. फाळणीच्या आगीत जे लोक होरपळले, ज्यांनी आपले आप्तस्वकीय गमावले त्यांना आयुष्यभर तो कालखंड एखाद्या दु:स्वप्नासारखा आठवत राहीला. त्यापैकी बहुतेकजण आज हयात नसले तरीही त्यांनी सांगितलेले अनुभव आजही अंगावर काटा आणतात.

गोष्ट तशी ८ वर्षापुर्वीची. मी B.E. II year मध्ये होतो. माझा मित्र विजय , शेंडी लावण्यात तरबेज. डोक्यानी थोडे मंद असे २-४ लोक शोधायचे आणि त्यांची मजा घ्यायची, त्याचा हा नेहमीचा टाईमपास.

जथा पुढे निघाला होता! मागे राहीलेल्यांना कायमचे मागे ठेवून.

पूर्वीचा उत्साह आता नावालाही शिल्लक नव्हता. वास्तविक मुरीदके इथल्या छावणीत त्यांना दोन दिवस पूर्ण विश्रांती मिळाली होती, परंतु छावणीवर झालेल्या हल्ल्यामुळे जो मानसिक धक्का बसला होता आणि जे आप्तेष्ट गमवावे लागले होते, त्याची कसर कोणत्याही उपायाने भरुन निघणारी नव्हती. आला तो दिवस आपला म्हणत हिंदुस्तानच्या सीमेकडे चालत राहायचं एवढं एकमेव लक्ष्यं प्रत्येकासमोर उरलं होतं. एखाद्या गोळीवर, एखाद्या तलवारीवर आपलं नाव असलं तर मुकाट बळी पडावं, नाहीतर उरलेले भोग भोगत पुढे जात राहवं इतकंच हातात होतं.

घरी गेलू तवर आय रानात्न आली हुती आन नुकताच बाळीन केलाला च्या पेत बसली हुती . आज्या पारावर गेला हुता ,. मी टोपल्यात्न वाळूक घेतल आन दातान कर्कडत राज्नावर बस्लू हुतु. आय चा चा संपला हुता ती मला म्हणाली इज्या वटयावरचा जळनाचा बिंडा चुलीच्या कोपऱ्यात आणून टाक हळूच! तवर मला आज्या खाकारल्याला ऐकायला आल आन दुपारच्या बिडीच ध्यान आल ! काना मागन थंड गार घाम वगळायला लागला . मी बिंडा हळूच उचलला आणि हळूच चुलीच्या कोपऱ्यात टाकला तवर आमचा इट्टल अंगनात कम्रवर हात ठीउन उभा राहिला .

मागील भाग

छावणीच्या फाटकाच्या दिशेने आलेल्या घोषणा ऐकून सर्वजण काय समजायचे ते समजून चुकले.

हल्ला!

सर्वत्र धावाधाव पळापळ सुरु झाली. छावणीवर असा अचानक हल्ला होईल अशी कोणालाच कल्पना नव्हती. गुजरानवाला इथून निघाल्यापासून आतापर्यंतची वाटचाल निर्विघ्नपणे पार पडली होती, त्यामुळे सर्वजण काहीसे गाफील राहीले होते. अर्थात आतापर्यंत हल्ला झाला नाही म्हणजे पुढे होणारच नाही याची काही खात्री देता आली नसतीच. हा विचार ध्यानात घेऊन आपण सावध असायला हवं होतं असं प्रत्येकाला वाटून गेलं. पण आता असं वाटून उपयोग नव्हता!

पूर्वसूत्र : एका नव्या इतिहासाची सुरुवात -१
एका नव्या इतिहासाची सुरुवात -२

गुजरानवाला इथल्या निर्वासितांच्या छावणीतील पंधरा हजार निर्वासितांपैकी तीन हजारांचा पहिला जथा हिंदुस्तानच्या वाटेला लागला होता! हा जथा हिंदुस्तानात पोहोचवून हिंदुस्तानी लष्कर गुजरानवाला इथे परतलं की दुस्ररा जथा निघणार होता! जास्तीत जास्त पंधरा दिवसात निर्वासितांच्या या जथ्याला हिंदुस्तानच्या सीमेपर्यंत पोहोचवण्यात आपण यशस्वी होऊ असा मेजर चौहानांना विश्वास होता.

नियतीच्या मनात काय होतं?