मराठी साहित्य, संस्कृती आणि लेखनाचे व्यासपीठ
प्रवेश करा | सदस्य व्हा
मिसळपाव

भारत-पाक हॉकी सामन्याचा थरार

रुस्तुम ·
H भारत-पाक हॉकी सामन्याचा थरार हॉकीविषयी शेवटची आपुलकी चक दे इंडियाच्या वेळीच वाटली होती बहुधा!!!! त्या वेळी थोडे हॉकीला जरा फॉलो करणे सुरू केले होते, पण कालौघात पुन्हा ये रे माझ्या मागल्या... सॉरी, क्रिकेटला फॉलो करणे चालू झाले होते. मध्येच कधीतरी ऑलिम्पिक किंवा आशियाई स्पर्धांच्या वेळी थोडे अपडेट्स घेतले जायचे, पण एकदा का संघ बाहेर स्पर्धेतून बाहेर पडला की पुन्हा हॉकी बॅकसीटला!!

सुधीर कांदळकर 06/11/2018 - 15:38
लेखन आवडले. जसदेवजींच्या हिंदी समालोचनाची आठवण व्हावी असे. धन्यवाद. फोटो मात्र ऑलिंपिक हॉकी मधल्या भारतीय पदकांसारखे गायब झालेत.

रुस्तुम 07/11/2018 - 18:32
धन्यवाद मंडळी लेख आवडल्याबद्दल!!!! फोटो साठी प्रयत्न करून झाले पण का नाही दिसत सांगू शकत नाही....असो अल्बमची लिंक देत आहे. तिथून पहा.

मित्रहो 09/11/2018 - 16:15
आणि जबरदस्त वेगवाण लेखन. मजा आली वाचताना. सामान्याचा थरार उभा झाला. दुर्भाग्याने पावसामुळे भारत ती स्पर्धी एकटा जिंकू शकला नाही आणि भारत व पाकिस्तान हे संघ संयुक्त विजेते ठरले.

दुर्गविहारी 12/11/2018 - 11:26
मस्तच लिहिले आहे. हॉकी सामन्याचे समालोचन मि.पा.वर बहुधा पहिल्यांदा वाचले. फक्त पेनल्टी स्ट्रोक कि कॉर्नर ते स्पष्ट लिहायला हवे होते. असो. पण मजा आली..

जुइ 20/11/2018 - 01:42
हॉकीच्या सामान्याच्या बरोबरीने अतिशय वेगवान शैलीत केलेले समालोचन आवडले!

सुधीर कांदळकर 06/11/2018 - 15:38
लेखन आवडले. जसदेवजींच्या हिंदी समालोचनाची आठवण व्हावी असे. धन्यवाद. फोटो मात्र ऑलिंपिक हॉकी मधल्या भारतीय पदकांसारखे गायब झालेत.

रुस्तुम 07/11/2018 - 18:32
धन्यवाद मंडळी लेख आवडल्याबद्दल!!!! फोटो साठी प्रयत्न करून झाले पण का नाही दिसत सांगू शकत नाही....असो अल्बमची लिंक देत आहे. तिथून पहा.

मित्रहो 09/11/2018 - 16:15
आणि जबरदस्त वेगवाण लेखन. मजा आली वाचताना. सामान्याचा थरार उभा झाला. दुर्भाग्याने पावसामुळे भारत ती स्पर्धी एकटा जिंकू शकला नाही आणि भारत व पाकिस्तान हे संघ संयुक्त विजेते ठरले.

दुर्गविहारी 12/11/2018 - 11:26
मस्तच लिहिले आहे. हॉकी सामन्याचे समालोचन मि.पा.वर बहुधा पहिल्यांदा वाचले. फक्त पेनल्टी स्ट्रोक कि कॉर्नर ते स्पष्ट लिहायला हवे होते. असो. पण मजा आली..

जुइ 20/11/2018 - 01:42
हॉकीच्या सामान्याच्या बरोबरीने अतिशय वेगवान शैलीत केलेले समालोचन आवडले!

आठवणीतली गाणी... नव्हे गाण्यांच्या आठवणी

सजन ·
H आठवणीतली गाणी... नव्हे गाण्यांच्या आठवणी गाणी सगळ्यांनाच आवडतात. असं म्हणतात की, प्रत्येक मराठी घरात एक तरी ‘महागायक’ असतो. नाही, अतिशयोक्ती मुळीच नाही ही. त्यामुळेच डोहाळेजेवण असलं की डोहाळे म्हणा, बारसं असलं की पाळणे म्हणा, लग्नाला मंगलाष्टका म्हणून पकवा, अशी जन्माआधीपासून ते पार पुढे पोहोचेपर्यंत संस्कृती-परंपरांशी संलग्न गाणी तर आहेतच.

चांदणे संदीप 08/11/2018 - 10:32
वाचता वाचता कधी संपला कळालेच नाही. गाणी मनाचा एक कोपरा व्यापून असतातच. त्या कोपऱ्याला आज तुमच्या लेखाने आवरून-सावरून चकाचक केल्यासारखे वाटले. Sandy

गामा पैलवान 08/11/2018 - 13:36
सजन, लेख छान आहे. निरीक्षणं अचूक आहेत. छतावरच्या बहेणोईचा किस्सा आवडला. अपरिचितांसमोर लहान मुलांना गायला सांगतांना नेहमी गाण्याची फर्माईश आपणंच करायची असते हा धडा. :-D आ.न., -गा.पै.

नाखु 08/11/2018 - 17:20
व गीतकार , संगीतकार घालवतो पण आयुष्याचं गाणं , गीतांत रूपांतर काही गाणीच करतात. पुनर्जन्म घेण्याची जिगीविषू असलेला नाखु पिटातल्या प्रेक्षकांचा प्रतिनिधी.

जुइ 11/11/2018 - 08:50
काही आठवणीतील गाणी आणि त्या मागचे किस्से सांगणारा हा लेख आवडला. या निमित्याने माझ्या बाबांनी सांगितलेली आठवण. दररोज सकाळी रेडियो सिलोनवर लागणारे के. एल. सैगल यांचे गाणे ते आवर्जून ऐकत असत. त्यामुळे आजही कधी सैगल यांचे गाणे ऐकले की ही आठवण येते.

चौथा कोनाडा 14/11/2018 - 13:26
वाह, क्लासिकच लिहिलंय सजनजी ! तुअम्च्या या लेखाne आमच्यापण काही आठवणी जाग्या झाल्या. 'इतनी सी जान होती है गाने की, एक लम्हे की जितनी, हाँ कुछ लम्हे बरसों जिन्दा रहते हैं... गीत बूढ़े नहीं होते उनके चेहरे पे झुर्रियां नहीं गिरती, वो पलते रहते हैं चलते रहते हैं... सुनने वाले बूढ़े हो जाते है तो कहेते है - “हाँ … वोह उस पहाड़ का टीला जब बादल से ढक जाता है, तो एक आवाज सुनाई देती है”

गामा पैलवान 14/11/2018 - 18:35
सजन, मुद्दाम गुगलून पाहिलं छतपे बहेणोईचं गाणं : https://www.youtube.com/watch?v=C7jsIkQh4Cc हे सगळं तुम्ही लक्षात ठेवलंत? आणि पाहायला आलेल्या पाहुण्यांसमोर मुद्राभिनयासहित सादर केलंत? :हसून हसून गडबडा लोळणारा बाहुला: आ.न., -गा.पै.

राघव 01/12/2018 - 12:38
जबराट! :-) मला वाटले आठवणी म्हणजे कलाकारांचे त्यावेळचे किस्से असावेत.. पण हे जास्त रिलेट करू शकतो. मस्त!

कानडाऊ योगेशु 21/08/2019 - 21:00
९० च्या दशकात दूरदर्शनवर कुटुंब नियोजनाच्या जाहीरातींचा भडिमार होत असे आणि विशेष म्हणजे त्या जिंगल्स ची गुणवत्ता ही चांगल्या दर्जाची होती त्यामुळे त्याकाळच्या आम्हा बाळगोपाळांच्या तोंडात हीच जिंगल्स रुळली गेली होती त्यामूळे कधी कधी वडिलधारी मंडळी समोर असताना सुध्दा अनवधानाने "जरासी सावधानी जिंदगी भर आसानी" किंवा "माला डी माला डी माला डी" ही गीते त्यात येणार्य सांगितीक ट्युनसहीत ओठांवर येत असत. आता ते आठवले कि हसु येते.

कानडाऊ योगेशु 21/08/2019 - 21:02
९० च्या दशकात नव्हे तर ८० च्या दशकाच्या उत्तरार्धात असे हवे होते. तेव्हा मध्यमवर्गीय कुटुंबांकडे नुकतेच टी.वी यायला सुरवात झाली होती.

चांदणे संदीप 08/11/2018 - 10:32
वाचता वाचता कधी संपला कळालेच नाही. गाणी मनाचा एक कोपरा व्यापून असतातच. त्या कोपऱ्याला आज तुमच्या लेखाने आवरून-सावरून चकाचक केल्यासारखे वाटले. Sandy

गामा पैलवान 08/11/2018 - 13:36
सजन, लेख छान आहे. निरीक्षणं अचूक आहेत. छतावरच्या बहेणोईचा किस्सा आवडला. अपरिचितांसमोर लहान मुलांना गायला सांगतांना नेहमी गाण्याची फर्माईश आपणंच करायची असते हा धडा. :-D आ.न., -गा.पै.

नाखु 08/11/2018 - 17:20
व गीतकार , संगीतकार घालवतो पण आयुष्याचं गाणं , गीतांत रूपांतर काही गाणीच करतात. पुनर्जन्म घेण्याची जिगीविषू असलेला नाखु पिटातल्या प्रेक्षकांचा प्रतिनिधी.

जुइ 11/11/2018 - 08:50
काही आठवणीतील गाणी आणि त्या मागचे किस्से सांगणारा हा लेख आवडला. या निमित्याने माझ्या बाबांनी सांगितलेली आठवण. दररोज सकाळी रेडियो सिलोनवर लागणारे के. एल. सैगल यांचे गाणे ते आवर्जून ऐकत असत. त्यामुळे आजही कधी सैगल यांचे गाणे ऐकले की ही आठवण येते.

चौथा कोनाडा 14/11/2018 - 13:26
वाह, क्लासिकच लिहिलंय सजनजी ! तुअम्च्या या लेखाne आमच्यापण काही आठवणी जाग्या झाल्या. 'इतनी सी जान होती है गाने की, एक लम्हे की जितनी, हाँ कुछ लम्हे बरसों जिन्दा रहते हैं... गीत बूढ़े नहीं होते उनके चेहरे पे झुर्रियां नहीं गिरती, वो पलते रहते हैं चलते रहते हैं... सुनने वाले बूढ़े हो जाते है तो कहेते है - “हाँ … वोह उस पहाड़ का टीला जब बादल से ढक जाता है, तो एक आवाज सुनाई देती है”

गामा पैलवान 14/11/2018 - 18:35
सजन, मुद्दाम गुगलून पाहिलं छतपे बहेणोईचं गाणं : https://www.youtube.com/watch?v=C7jsIkQh4Cc हे सगळं तुम्ही लक्षात ठेवलंत? आणि पाहायला आलेल्या पाहुण्यांसमोर मुद्राभिनयासहित सादर केलंत? :हसून हसून गडबडा लोळणारा बाहुला: आ.न., -गा.पै.

राघव 01/12/2018 - 12:38
जबराट! :-) मला वाटले आठवणी म्हणजे कलाकारांचे त्यावेळचे किस्से असावेत.. पण हे जास्त रिलेट करू शकतो. मस्त!

कानडाऊ योगेशु 21/08/2019 - 21:00
९० च्या दशकात दूरदर्शनवर कुटुंब नियोजनाच्या जाहीरातींचा भडिमार होत असे आणि विशेष म्हणजे त्या जिंगल्स ची गुणवत्ता ही चांगल्या दर्जाची होती त्यामुळे त्याकाळच्या आम्हा बाळगोपाळांच्या तोंडात हीच जिंगल्स रुळली गेली होती त्यामूळे कधी कधी वडिलधारी मंडळी समोर असताना सुध्दा अनवधानाने "जरासी सावधानी जिंदगी भर आसानी" किंवा "माला डी माला डी माला डी" ही गीते त्यात येणार्य सांगितीक ट्युनसहीत ओठांवर येत असत. आता ते आठवले कि हसु येते.

कानडाऊ योगेशु 21/08/2019 - 21:02
९० च्या दशकात नव्हे तर ८० च्या दशकाच्या उत्तरार्धात असे हवे होते. तेव्हा मध्यमवर्गीय कुटुंबांकडे नुकतेच टी.वी यायला सुरवात झाली होती.

मुद्रणपूर्व साहित्यकाल

अलकनंदा ·
H मुद्रणपूर्व साहित्यकाल मुद्रणकलेचा इतिहास बघायचा झाला, तर बहुतेक दोनएकशे वर्षांइतका मर्यादित असावा. तरीही, काळाची गती आणि गरज ह्यांच्याशी जुळवून घेत मुद्रणाची कला जन्म पावून पुढे चांगलीच विकसत आणि आधुनिक होत गेली. आता तर डिजिटल लिखाणाचा जमाना आहे, म्हणजे कागदावरील मुद्रणही मागे पडल्यात जमा होत आहे. मग मुद्रणपूर्व काळात साहित्याचा आणि ज्ञानाचा प्रसार, निर्मिती होतच नव्हती का? मुद्रणाच्या आधीही भाषा, लिपी हे सारे अस्तित्वात होतेच की.

माहितगार 06/11/2018 - 18:39
माहितीपूर्ण आणि रोचक लेख
बरेचदा ग्रंथ सांगणार्‍याच्या आदरापोटी लेखक मानद म्हणून काम करीत असे. आत्मपठनार्थं परोपकारार्थं च लिखितम्, ह्या प्रेरणेने हे लिखाण होई. ....त्याचप्रमाणे व्यावसायिक लेखकांचा वर्गही नांदत होता व तत्कालीन धनिकांसाठी हा वर्ग काम करीत असावा.... ह्या हस्तलिखितांचा प्रसार करण्यात तत्कालीन वैदिक घराणी, पुराणिक, कीर्तनकार, राजपाठक, लेखक ह्यांचा मोलाचा वाटा आहे. तसेच संतवर्ग व मुख्यत्वे त्यांचे अनुयायी ह्यांचाही मोठा वाटा आहे. तीर्थयात्रेला जाताना समवेत ग्रंथ घेऊन जायचे, मुक्कामी नवीन ग्रंथ पाहावयास मिळाले की ते नकलून घ्यायचे, ह्यामुळेही साहित्याचा प्रसार होण्यास हातभार लागत असे. ग्रंथांची देवाणघेवाण होत असे.
आताच्याही काळात लेखक कविचे सादरीकरण / भाषण / मुलाखत इत्यादी नंतर पुस्तकाचा सेल चांगला होतो, तिच स्थिती भ्रमंतीवर असलेल्या पुराणिक, कीर्तनकार, इत्यादींची असावी, चांगले सादरीकरण झाले कि श्रीमंतांकडून अल्प ग्रंथ खरेदी सोबत किर्तनादी मधून मिळणारी दक्षिणा असे प्रत्यक्ष आणि अप्रत्यक्ष मानधन मिळत असणार. कमी साक्षरतेचे प्रमाण, गावातील श्रीमंतांची मर्यादीत संख्या असल्यामुळे प्रत्येक गावातून खूप ग्रंथ विकले असे होत नसणार, त्यामुळे सहाजिक अधिक गावांची भ्रमंती या पुराणिकांना करावी लागत असेल सोबतच दळणवळणाच्या साधनांची मर्यादा असल्यामुळे प्रवासही मजल दरमजल अधिकतम गावे कव्हर करत असणार असे वाटते. पुराणिक आणि किर्तनकारांचा गावो गावी ज्या प्रमाणात प्रवास झाला असेल त्या प्रमाणात पुरातन प्रवासवर्णने का आढळत नाहीत याचे नवल वाटते. खासकरुन पुराणिक आणि किर्तनकारांच्या काही बाडांकडे दुर्लक्ष झाले असण्याची शक्यता असू शकेल का ?

अलकनंदा 07/11/2018 - 14:21
पुराणिक आणि किर्तनकारांचा गावो गावी ज्या प्रमाणात प्रवास झाला असेल त्या प्रमाणात पुरातन प्रवासवर्णने का आढळत नाहीत याचे नवल वाटते. खासकरुन पुराणिक आणि किर्तनकारांच्या काही बाडांकडे दुर्लक्ष झाले असण्याची शक्यता असू शकेल का ?
शक्यता नाकारता येणार नाही, परंतु प्रत्येकाने प्रवासवर्णन वगैरे लिहिले असेल असेही नाही. अगोदर कोणीतरी लिहिलेले सांगणे, त्यात सांगण्याची, सादर करण्याची कला आहेच - ती अंगी असणे हा एक भाग झाला पण निरुपणाची कला अंगीं असलेल्या प्रत्येकाला लिखाणाची कला अवगत असेलच असे नसावे, हा एक भाग झाला. दुसरे म्हणजे लिहिण्याची इच्छा असणे आणि लेखनासाठी सामग्री सहजगत्या उपलब्ध असणे. पण तुम्ही वर्तवलेली शक्यता खरेच रोचक आहे, त्या अनुषंगाने काही मिळाले तर नक्की शोधायचा प्रयत्न करते आणि मिळाले तर कळवेन. धन्यवाद.

अलकनंदा 07/11/2018 - 14:25
सर्व वाचक आणि प्रतिसाद देणाऱ्यांचे मनापासून अनेक आभार. आपणां सर्वांना दीपावलीच्या अनेक शुभेच्छा! सुर्ये आधिष्ठीली प्राची |जगा जाणिव दे प्रकाशाची || तैसी श्रोतया ज्ञानाची |दिवाळी करी || -संत ज्ञानेश्वर

प्रचेतस 07/11/2018 - 19:37
अतिशय माहितीपूर्ण लेख. मुकुंदराजाने १११० साली रचलेल्या विवेकसिंधूत ग्रंथरचनेचा उल्लेख आलेला आहे. नृसिंहाचा बल्लाळ | तेयाचा कुमारु जयंतपाळ | तेणे करविला हा रोळ | ग्रंथरचनेचा || तत्कालीन लेखनाबाबत महाराष्ट्र सारस्वतात वि. ल. भावे म्हणतात ताडपत्र आणि भूर्जपत्रांवर एकटाकी लिहिणे अशक्यच असे. कारण त्यांवर अक्षरांच्या रेघा कोराव्या लागत त्यामुळे पानांच्या शिरा असतील त्यामानाने लिहिणे भाग होते. दोहोतील अक्षरांना ओळ सारखी काढत जाणे निर्भय नसे. संबंध अक्षरे एका ओळीच्या दांडीवर टांगून देणे हे विशेषच धोक्याचे असे. कारण एखादे वेळी ह्या ओळी ताडाच्या, भूर्जाच्या किंवा दुसर्‍या एखाद्या पानाच्या समांतर शिरांवर सारख्या आल्या तर पानाच्या त्या जागी चिरफळ्या होऊन लेख फाटण्याचा संभव फार असे. अशा वेळी हेमाद्रीपंडीताने मोडी लिपीचा शोध लावून एकटाकी लिहिण्याची पद्धती अंमलात आणली व त्याने ताड/भूर्जपत्रांवरील लेख्न अधिक सुलभ झाले. वि. ल भावे पुढे म्हणतात दौलताबाद किंवा देवगिरी हे चांगले कागद करण्याचे ठिकाण प्रसिद्ध आहे. येथलें कागद साताठशे वर्षे महाराष्ट्रात फार प्रचारांत असत. यावर मषीच्या काळ्या शाईने लिहिलेला लेख वज्रलेप होतो. या प्रकारें लिहिलेले चारशेपाचशे वर्षांवरचे लेख आजहि स्पष्ट दिसतात. त्यांवरची शाई बिलकुल उडालेली नाही किंवा कागदांवरही तिचा परिणाम लवमात्र झालेला नाही. या शाईत दुसरा विशेष असा की तिने लेखणी गंजत नाही की खराब होत नाही की कागद फाटत नाही.

मित्रहो 13/11/2018 - 20:04
खूप माहितीपूर्ण लेख. नवीन माहीती. मागे एका भाषणात ऐकले होते कि भारतीय भाषांची लिखाणाची पद्धत ही पद्य होती गद्य नाही कारण बोलले ते लिहून ठेवणे ते जपण कठीण होते. पद्य असले तर ते लक्षात राहायला सोपे जाते. ते टिपण जरी एका व्यक्तीकडे असले तरी इतर ते पाठ करु शकत होते. हे पाठांतराच्या सुरासाठी वृत्त वगैरे संकल्पना होत्या. वृत्तातल्या ठरवून दिलेल्या मात्रांमुळे पाठांतर सोपे होत होते. गद्य आण त्यासोबतची विरामचिन्हे हे मुद्रण संकल्पना विकसित (अर्थातच इंग्रज भारतात आल्यावर) झाल्यावरच सुरु झाली असावी असे त्याव्यक्तीचे मत होते.

डँबिस००७ 16/12/2018 - 20:17
माहितीपूर्ण आणि रोचक लेख !! हल्लीच फिनोमिनल ट्रॅव्हल्स नावाच्या युट्युबवरचा ह्याच विषयावरची फिल्म बघण्यात आली. त्यात ताडपत्रावर लिहीण्याची पद्धत. त्यासाठी एका खास प्रकारचा ताड वापरला जातो. त्याची पा ने एका विशिष्ठ पद्धतीने प्रोसेसिंग केला जातो. त्यावर अ क्षर कोरली जातात व त्यासाठी विशिष्ठ कोरण्यांचा वापर केला जातो. पानावर कोरल्यामुळे तयार केलेला मजकुर कोणी पुसु शकत नाही वा त्यात बदल करु शकत नाही असही कळाल. स्त्रोतः https://www.youtube.com/watch?v=S6-yp-t-5H0

माहितगार 06/11/2018 - 18:39
माहितीपूर्ण आणि रोचक लेख
बरेचदा ग्रंथ सांगणार्‍याच्या आदरापोटी लेखक मानद म्हणून काम करीत असे. आत्मपठनार्थं परोपकारार्थं च लिखितम्, ह्या प्रेरणेने हे लिखाण होई. ....त्याचप्रमाणे व्यावसायिक लेखकांचा वर्गही नांदत होता व तत्कालीन धनिकांसाठी हा वर्ग काम करीत असावा.... ह्या हस्तलिखितांचा प्रसार करण्यात तत्कालीन वैदिक घराणी, पुराणिक, कीर्तनकार, राजपाठक, लेखक ह्यांचा मोलाचा वाटा आहे. तसेच संतवर्ग व मुख्यत्वे त्यांचे अनुयायी ह्यांचाही मोठा वाटा आहे. तीर्थयात्रेला जाताना समवेत ग्रंथ घेऊन जायचे, मुक्कामी नवीन ग्रंथ पाहावयास मिळाले की ते नकलून घ्यायचे, ह्यामुळेही साहित्याचा प्रसार होण्यास हातभार लागत असे. ग्रंथांची देवाणघेवाण होत असे.
आताच्याही काळात लेखक कविचे सादरीकरण / भाषण / मुलाखत इत्यादी नंतर पुस्तकाचा सेल चांगला होतो, तिच स्थिती भ्रमंतीवर असलेल्या पुराणिक, कीर्तनकार, इत्यादींची असावी, चांगले सादरीकरण झाले कि श्रीमंतांकडून अल्प ग्रंथ खरेदी सोबत किर्तनादी मधून मिळणारी दक्षिणा असे प्रत्यक्ष आणि अप्रत्यक्ष मानधन मिळत असणार. कमी साक्षरतेचे प्रमाण, गावातील श्रीमंतांची मर्यादीत संख्या असल्यामुळे प्रत्येक गावातून खूप ग्रंथ विकले असे होत नसणार, त्यामुळे सहाजिक अधिक गावांची भ्रमंती या पुराणिकांना करावी लागत असेल सोबतच दळणवळणाच्या साधनांची मर्यादा असल्यामुळे प्रवासही मजल दरमजल अधिकतम गावे कव्हर करत असणार असे वाटते. पुराणिक आणि किर्तनकारांचा गावो गावी ज्या प्रमाणात प्रवास झाला असेल त्या प्रमाणात पुरातन प्रवासवर्णने का आढळत नाहीत याचे नवल वाटते. खासकरुन पुराणिक आणि किर्तनकारांच्या काही बाडांकडे दुर्लक्ष झाले असण्याची शक्यता असू शकेल का ?

अलकनंदा 07/11/2018 - 14:21
पुराणिक आणि किर्तनकारांचा गावो गावी ज्या प्रमाणात प्रवास झाला असेल त्या प्रमाणात पुरातन प्रवासवर्णने का आढळत नाहीत याचे नवल वाटते. खासकरुन पुराणिक आणि किर्तनकारांच्या काही बाडांकडे दुर्लक्ष झाले असण्याची शक्यता असू शकेल का ?
शक्यता नाकारता येणार नाही, परंतु प्रत्येकाने प्रवासवर्णन वगैरे लिहिले असेल असेही नाही. अगोदर कोणीतरी लिहिलेले सांगणे, त्यात सांगण्याची, सादर करण्याची कला आहेच - ती अंगी असणे हा एक भाग झाला पण निरुपणाची कला अंगीं असलेल्या प्रत्येकाला लिखाणाची कला अवगत असेलच असे नसावे, हा एक भाग झाला. दुसरे म्हणजे लिहिण्याची इच्छा असणे आणि लेखनासाठी सामग्री सहजगत्या उपलब्ध असणे. पण तुम्ही वर्तवलेली शक्यता खरेच रोचक आहे, त्या अनुषंगाने काही मिळाले तर नक्की शोधायचा प्रयत्न करते आणि मिळाले तर कळवेन. धन्यवाद.

अलकनंदा 07/11/2018 - 14:25
सर्व वाचक आणि प्रतिसाद देणाऱ्यांचे मनापासून अनेक आभार. आपणां सर्वांना दीपावलीच्या अनेक शुभेच्छा! सुर्ये आधिष्ठीली प्राची |जगा जाणिव दे प्रकाशाची || तैसी श्रोतया ज्ञानाची |दिवाळी करी || -संत ज्ञानेश्वर

प्रचेतस 07/11/2018 - 19:37
अतिशय माहितीपूर्ण लेख. मुकुंदराजाने १११० साली रचलेल्या विवेकसिंधूत ग्रंथरचनेचा उल्लेख आलेला आहे. नृसिंहाचा बल्लाळ | तेयाचा कुमारु जयंतपाळ | तेणे करविला हा रोळ | ग्रंथरचनेचा || तत्कालीन लेखनाबाबत महाराष्ट्र सारस्वतात वि. ल. भावे म्हणतात ताडपत्र आणि भूर्जपत्रांवर एकटाकी लिहिणे अशक्यच असे. कारण त्यांवर अक्षरांच्या रेघा कोराव्या लागत त्यामुळे पानांच्या शिरा असतील त्यामानाने लिहिणे भाग होते. दोहोतील अक्षरांना ओळ सारखी काढत जाणे निर्भय नसे. संबंध अक्षरे एका ओळीच्या दांडीवर टांगून देणे हे विशेषच धोक्याचे असे. कारण एखादे वेळी ह्या ओळी ताडाच्या, भूर्जाच्या किंवा दुसर्‍या एखाद्या पानाच्या समांतर शिरांवर सारख्या आल्या तर पानाच्या त्या जागी चिरफळ्या होऊन लेख फाटण्याचा संभव फार असे. अशा वेळी हेमाद्रीपंडीताने मोडी लिपीचा शोध लावून एकटाकी लिहिण्याची पद्धती अंमलात आणली व त्याने ताड/भूर्जपत्रांवरील लेख्न अधिक सुलभ झाले. वि. ल भावे पुढे म्हणतात दौलताबाद किंवा देवगिरी हे चांगले कागद करण्याचे ठिकाण प्रसिद्ध आहे. येथलें कागद साताठशे वर्षे महाराष्ट्रात फार प्रचारांत असत. यावर मषीच्या काळ्या शाईने लिहिलेला लेख वज्रलेप होतो. या प्रकारें लिहिलेले चारशेपाचशे वर्षांवरचे लेख आजहि स्पष्ट दिसतात. त्यांवरची शाई बिलकुल उडालेली नाही किंवा कागदांवरही तिचा परिणाम लवमात्र झालेला नाही. या शाईत दुसरा विशेष असा की तिने लेखणी गंजत नाही की खराब होत नाही की कागद फाटत नाही.

मित्रहो 13/11/2018 - 20:04
खूप माहितीपूर्ण लेख. नवीन माहीती. मागे एका भाषणात ऐकले होते कि भारतीय भाषांची लिखाणाची पद्धत ही पद्य होती गद्य नाही कारण बोलले ते लिहून ठेवणे ते जपण कठीण होते. पद्य असले तर ते लक्षात राहायला सोपे जाते. ते टिपण जरी एका व्यक्तीकडे असले तरी इतर ते पाठ करु शकत होते. हे पाठांतराच्या सुरासाठी वृत्त वगैरे संकल्पना होत्या. वृत्तातल्या ठरवून दिलेल्या मात्रांमुळे पाठांतर सोपे होत होते. गद्य आण त्यासोबतची विरामचिन्हे हे मुद्रण संकल्पना विकसित (अर्थातच इंग्रज भारतात आल्यावर) झाल्यावरच सुरु झाली असावी असे त्याव्यक्तीचे मत होते.

डँबिस००७ 16/12/2018 - 20:17
माहितीपूर्ण आणि रोचक लेख !! हल्लीच फिनोमिनल ट्रॅव्हल्स नावाच्या युट्युबवरचा ह्याच विषयावरची फिल्म बघण्यात आली. त्यात ताडपत्रावर लिहीण्याची पद्धत. त्यासाठी एका खास प्रकारचा ताड वापरला जातो. त्याची पा ने एका विशिष्ठ पद्धतीने प्रोसेसिंग केला जातो. त्यावर अ क्षर कोरली जातात व त्यासाठी विशिष्ठ कोरण्यांचा वापर केला जातो. पानावर कोरल्यामुळे तयार केलेला मजकुर कोणी पुसु शकत नाही वा त्यात बदल करु शकत नाही असही कळाल. स्त्रोतः https://www.youtube.com/watch?v=S6-yp-t-5H0

दक्षिण गोव्यात, वेताळांच्या राज्यात

प्रचेतस ·
H दक्षिण गोव्यात, वेताळांच्या राज्यात

फार फार वर्षांपूर्वी सह्याद्रीच्या निबिड अरण्यात भटकायला गेलो होतो. ठिकाण नेमकं विस्मरणात गेलंय. कदाचित सुधागडच्या पायथ्याचं धोंडसं असावं, तिकोना पेठ असावी, घनगडाच्या आसपासचं येकोले असावं, ताम्हिणीतल्या विंझाई मंदिराचं आवार असावं किंवा थेट रतनवाडी. तेव्हाचे ट्रेक बर्‍याचदा मुक्कामी असत. कारण वाहतुकीच्या सुलभ साधनांची कमतरता. एसटीवरच अवलंबून राहावं लागत असे.

प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे 06/11/2018 - 10:54
वल्ली, नेहमीप्रमाणेच लेखन माहितीपूर्ण आहे, आवडले. वेताळ आवडले कसे म्हणायचे. असले भयप्रद भुतं गावाचे संरक्षक होते गम्मत वाटते. गोव्याला गेलो तर पैंगलाला जाणे आले. बाकी, या वेताळांवर अधिक माहितीपर तुम्हीच लिहू शकाल. तेव्हा त्याची एक चांगली लेखमाला भविष्यात होऊ द्या. आभार. -दिलीप बिरुटे -

चित्रगुप्त 06/11/2018 - 11:21
वा. वेताळाच्या मूर्ती प्रथमच बघितल्या. वेताळाखेरीज इतर मंडळीच्या ( - झोटिंग, पिशाच्च्य, मुंजा, हडळ, लावीण, ब्रम्हसमंध वगैरे) मूर्तीही कुठे आहेत का ? याबद्दल गूगलताना काही मनोरंजक माहिती मिळाली, ती अशी: ब्रह्मदेव – वेदपारंगत पण गर्विष्ठ ब्राह्मणाचे भूत. समंध – ज्याला वारस नसतो व ज्याचे अंत्यसंस्कार विधियुक्त होत नाहीत तो, अथवा लोभी माणूस समंध होतो व तो आपल्या संपत्तीचा कोणाला उपभोग घेऊ देत नाही. ब्रह्मसमंध – ब्राह्मण पण धनलोभी माणसाचे भूत मृत्यूनंतर तो आपल्या धनाचे रक्षण करतो. तो कोणाला पीडा देत नाही. देवचार – लग्न झाल्यानंतर मेलेल्या शुद्राचे भूत गावातील भुते याच्या ताब्यात असतात. मुंजा- सोड मुंज होण्यापूर्वी, मरण पावलेला ब्रह्मचारी ब्राह्मणाचे भूत, मुंजा पिंपळाच्या झाडावर राहतो व लोकांना पछाडतो. गि-हा – पाण्यात बुडून मारणा-याचे अथवा ज्यांचा खून होतो याचे भूत. हा सामर्थ्यवान नसतो तो पाण्याच्या काठावर राहतो. चेटक- शुद्र मनुष्याचे भूत असते. झोटिंग- खारवी अगर कोळी अथवा मुसलमानाच्या भुतालाही झोटिंग म्हणतात. याला डोके नसते असा समज आहे. वीर -अविवाहित क्षत्रीय पुरुषाचे भूत त्याला परदेशचे भूत म्हणतात. म्हसोबा – हा भुतांचा राजा असून वेताळा इतकेच त्याचे सामर्थ्य असते. अनेक ठिकाणी याची देवळे असतात. जाखीण- अळवत-बाळंतपणात अथवा सुवासिनीचे भूत. ही स्मशानात राहते. हिला अवगत असेही म्हणतात. लावसट – विधवेचे भूत. स्मशान हे त्याच्या राहण्याचे ठिकाण. हडळ – बाळंतीण झाल्यापासून दहा दिवसांच्या आत जी मृत्यू पावते, ती हडळ होते. जिंद – कृपण पुरुषाचे भूत-मनुष्य किंवा सापाचे रूप धारण करते. आपल्या द्रव्याला हात लावू देत नाही. पिलर- ठेंगणी व टोळय़ा करून हिंडणारी भुते. ती अपाय करणारी व उपकारकही असतात. यदम कडताई- खूप मुलांच्या गरीब आईचे भूत. कबंध – अनिच्छेने लढाईत जाऊन मेलेल्याचे भूत. म्हैसासुर – रेडय़ाच्या आकाराचे भूत. हा भयंकर असतो. कर्णपिशाच्च : विद्वान ज्योतिषी ब्राह्मणाचे भूत. राणोबा – रानात राहतो, गाड्यांचे बैल सोडतो. याशिवाय सटवाई, शाकिणी, तळखांबा, बापा, पाणीपात्र, सैतान, हिरवा, डाकण, कुष्मांड, खेचर, जाखरो, मारीच अशी ७० ते ८० विविध नावे असलेली भुते आहेत. (संदर्भ – भारतीय संस्कृती कोश)

चित्रगुप्त 07/11/2018 - 13:36
ब्रह्मदेव? त्याला भूत करून टाकलं तुम्ही?
चोप्य्पस्ते आहे हो ते ताई. म्या पामर काय कुणाला भूत बनवणार ? तेही ब्रम्हाला ? कायतरीच.

प्रचेतस 07/11/2018 - 18:26
तो ब्रह्मदेव का ब्राह्मणदेव? सिंधुदुर्ग जिल्ह्यात ब्राह्मणदेवाची बरीच मंदिरे आहेत. पण मंदिरातील ब्राह्मणदेव म्हणजे भूत नक्कीच नसावे.

यशोधरा 07/11/2018 - 18:53
बरोबर, ब्राह्मण देव म्हणजे भूत नव्हे. ती रक्षक देवता आहे. घराण्याची रक्षक. कधी कधी घराण्याचा मूळ पुरुष वगैरे. बाहेरील बाधा वगैरे पासून आपल्या घराण्यातील सर्वांचे रक्षण करणारी, अथवा कोणी दूर प्रवासाला जाणार असले वा महत्त्वाच्या कामाला हात घालणार असेल, तर आधी ब्राह्मणाला साकडे घालतात. एकदा त्याची कृपा भाकली की मग कोणाचीच टाप नाही तुम्हांला त्रास द्यायची. ब्राह्मणाच्या खूप हृद्य कथा कोकणपट्टी मध्ये ऐकायला मिळतील. प्रत्येकाची ब्राह्मणावर श्रद्धा असते. घराण्याचा रक्षक तो!

डॉ सुहास म्हात्रे 06/11/2018 - 17:23
तुम्ही तर, "प्लँट किंगडम" व "अ‍ॅनिमल किंगडम" प्रमाणेच अख्खे होल "घोस्ट किंगडम "उभे केले आहे! =))

प्रचेतस 07/11/2018 - 18:28
जे वेताळ पाहिले आणि ज्यांची छायाचित्रे मी काढली आहेत तेच फोटो टाकले. तसे गोव्यात आमोणा, नेत्रावळी, प्रियोळ इकडेही वेताळ मंदिरे आहेतच.

प्रीत-मोहर 06/11/2018 - 13:01
माझं गाव! ! आम्ही मात्र वेताळाचे फोटो काढु धजत नाही. माझ्या धाकट्या दिराचा रिसर्च या दैवतांवरच आहे

प्रीत-मोहर 06/11/2018 - 13:05
लोलयेचा वेताळ ज्यांच्या कुळागरात आहे ते आमचे पुरोहित. आणि प्रत्येक सणावाराला "बेतुबाब"ला आवाहन केल जातं. फक्त लोलये पैंगिण नाही तर उभा काणकोण बेतबाबाला संकटात पहिली हाक मारतो. या पैंगिणच्या वेताळाचा टका आणि गड्यांचा उत्सव बघण्यासारखा असतो.

प्रीत-मोहर 07/11/2018 - 13:01
हा उत्सव तिसालाने एकदा असतो. जत्रा/ गड्यांच्या उत्सवाच्या एक वर्ष आधी टका असतो. काही ठराविक घराण्यांतले पुरुष, शतकानुशतकांच्या ठरलेल्या वाटांवरुन पायी पायी पादत्राणं न घालता,पारंपारिक पोषाख व अन्य नियम पाळुन इतर दैवतांना गड्यांच्या जत्रेचं निमंत्रण देण्यास जातात त्याला टका म्हणतात. गड्यांच्या जत्रेला बगाड टाईप असतं. त्याला तीन गडे बांधतात अन ते बगाड उंच नेतात. हे तीन गडे सात्विक आहार घेतात त्या जतरेच्या काही दिवस आधी. टक्याच्या अन जत्रेच्या तारखा कळवते इथे लवकरच

प्रचेतस 07/11/2018 - 18:31
ह्या बगाडाचा खांब बहुधा पैगिणच्या वेताळ मंदिराच्या आवारातच आहे. मी पाहिला तो पण तेव्हा इथल्या बगाडाची कल्पना नव्हती.

प्रचेतस 07/11/2018 - 18:34
पणजी कारवार महामार्गावरच. मडगावपासून साधारण ४० किमी. वेताळमूर्ती बघायला तीनेक किलोमीटर आत जावं लागतं. लोलयेला रेल्वेस्टेशन सुद्धा आहे. मात्र तिथे कुठल्या ट्रेन्स थांबतात ह्याची कल्पना नाही.

कंजूस 06/11/2018 - 13:40
इतर देवळे/ देव १) नागरकोइल हे नागाचं देऊळ. ( नागर - नागाचे, कोईल - राजाचे घर, पण आता देऊळ हा अर्थ प्राप्त.) कन्याकुमारीपासून वीसेक किमीवर याच नावाचे गाव/शहर आहे. तिथे गेलो, केरळच्या देवळात लुंगी नेसावी लागते म्हणून नेलेली ती नेसू लागलो देवळापाशी. तो एक माणूस हसला आणि खुणेनेच नको म्हणाला. -- २) केरळच्या शंकराच्या देवळाच्या मुख्य देवाशिवाय बाहेर एक छोटेसे देऊळ असते त्याचे नाव "शास्ता" त्याचे दर्शन घेऊन मगच मुख्य देवाला पाहतात. तर हा शास्ता कोण हे माहीत करून घ्यायचे आहे.

राही 06/11/2018 - 16:40
नेहमीप्रमाणे अतिशय सुंदर लेख. जाता जाता: वेताळबांबार्डे हे ग्रामनाम त्यातल्या शब्दवैचित्र्यामुळे ध्यानात राहिले आहे. इथेही एक वेताळमूर्ती (होती) असेल का?

प्रचेतस 07/11/2018 - 18:36
नक्कीच असावी. कोळव्याजवळील वेताळभाटी हे ग्रामनाम तिथल्या वेताळामुळेच आलेले आहे. येथील भग्न वेताळमूर्ती सध्या गोवा पुराणवस्तु संग्रहालयात आहे.

सुनील 23/11/2018 - 09:44
कोळव्याजवळील वेताळभाटी हे ग्रामनाम तिथल्या वेताळामुळेच आलेले आहे
बरोबरे. तसेच, जवळचे बाणावली (Benaulim) हे परशुरामाने बाणाने निर्माण केले, अशीही आख्ययिका सांगितली जाते. आगळ्या विषयावरील लेख आवडला.

नंदन 06/11/2018 - 17:45
वेगळ्या विषयावरचा सुरेख लेख. काही विस्कळीत विचारः १. नागरसंस्कृतीबाहेर असणार्‍या दैवताला/आदिबंधाला, आपल्यात सामावून घेणं हे तसं कायमच घडत आलेलं आहे - मात्र वेताळाच्या मूर्तीने आपलं राखलेलं वेगळेपण हे लक्षवेधक. थोडंफार एन्किडु/गिल्गामेश जोडीतल्या अनागर-नागर वेगळेपणासारखं. २. वेताळाची लोकप्रियता ही तळकोकण आणि गोव्यात अधिक प्रमाणात दिसते. दक्षिण भारताशी असलेलं सान्निध्य आणि किर्र, दाटीवाटीच्या जंगलांचा भूगोल - आणि त्यातून ग्रामसंरक्षकदेवतेच्या प्रतीकाची निकड, ही यामागची कारणं असू शकतील का?

प्रचेतस 07/11/2018 - 18:38
२. वेताळाची लोकप्रियता ही तळकोकण आणि गोव्यात अधिक प्रमाणात दिसते. दक्षिण भारताशी असलेलं सान्निध्य आणि किर्र, दाटीवाटीच्या जंगलांचा भूगोल - आणि त्यातून ग्रामसंरक्षकदेवतेच्या प्रतीकाची निकड, ही यामागची कारणं असू शकतील का?
अगदी हेच कारण असावे असे मला वाटते.

पिवळा डांबिस 08/11/2018 - 02:30
वेताळाची लोकप्रियता ही तळकोकण आणि गोव्यात अधिक प्रमाणात दिसते. दक्षिण भारताशी असलेलं सान्निध्य आणि किर्र, दाटीवाटीच्या जंगलांचा भूगोल - आणि त्यातून ग्रामसंरक्षकदेवतेच्या प्रतीकाची निकड, ही यामागची कारणं असू शकतील का?
असू शकते. त्याहीपेक्षा तळ्कोकण/गोंयकरांशी असलेलं साम्य हेही कारण असू शकतं! सरळ तर सूत नायतर तिठ्यावरचां भूत!!! :)

चौथा कोनाडा 06/11/2018 - 17:47
जबरदस्त लेख. लोलयेतील वेताळमूर्ती खतरनाक आहे. माहिती आणि फोटो सुंदर. असे भन्न्नाट गुंगवून ठेवणारे लिहावे तर प्रचेतसनेच ! रसाळ लेखणीला कुर्निसात ! धन्स !

बोका 06/11/2018 - 21:52
दिवाळी अंक प्रकाशित झाल्यावर अनुक्रमणिका बघितली, वल्लींचा लेख दिसल्यावर सर्वात प्रथम तो वाचला ! नेहमीप्रमाणेच माहितीपूर्ण लेखन. कर्नाटकात बेलूर - हासन परिसरातील मंदिरे पहात असताना, अचानक वेताळांची जोडी भेटली. दोड्डागड्डवळ्ळी गावात लक्ष्मी देवी मंदिरात गाभार्‍याच्या दोन बाजूंना हे सहा फूटी वेताळ उभे होते. कमी उजेडामुळे फोटो वाईट आहेत. अधिक माहीती ... https://kn.wikipedia.org/s/hvf ...

सस्नेह 07/11/2018 - 13:29
नेहमीप्रमाणेच अभ्यासपूर्ण आणि रोचक लेख, यावेळी एक अनवट विषयावर. वेताळ ! बर्याच जुन्या मंदिरांत वेताळ मूर्ती पाहिल्या होत्या पण वरच्या फोटोंइतक्या नजरेत भरल्या नव्हत्या. आता मात्र वेताळ हीरो झाला आहे :)

मनिमौ 08/11/2018 - 22:10
आता चारेक दिवसात गोव्याला जाणार आहे तेव्हा आवर्जून भेट देण्याचा प्रयत्न करेन. यंदाच्या फेरीत तांबडी सुर्ला इथलं मंदिर टाॅपलिस्टीत आहे.

दुर्गविहारी 09/11/2018 - 10:11
अप्रतिम माहिती. तुमच्या धाग्यामुळे उत्सुकता वाढली आहे. दक्षिण गोव्याची ट्रिप डोक्यात आहे, शक्य झाल्यास हा वेताळ बघणार. बाकी फोटो नेहमी प्रमाणेच सुंदर. फक्त आरवलीच्या वेतोबाचा उल्लेख हवा होता, कदाचित विषय गोव्यासंदर्भात असल्याने तो नसेल असे समजतो.

अनिंद्य 09/11/2018 - 11:34
@ प्रचेतस, लेख आवडला. राजनजींच्या कॅमेराचा फॅन असल्यामुळे त्यांच्या ब्लॉगवर गोव्यातील 'वेतबाब'बद्दल थोडे वाचले होते, पण तुम्ही वेताळाबद्दल तुमच्या व्यासंगी शैलीत अगदी विस्तृत आणि रंजक लिहिले आहे. चित्रगुप्त यांचे 'घोस्ट किंग्डम' धमाल आहे !

प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे 06/11/2018 - 10:54
वल्ली, नेहमीप्रमाणेच लेखन माहितीपूर्ण आहे, आवडले. वेताळ आवडले कसे म्हणायचे. असले भयप्रद भुतं गावाचे संरक्षक होते गम्मत वाटते. गोव्याला गेलो तर पैंगलाला जाणे आले. बाकी, या वेताळांवर अधिक माहितीपर तुम्हीच लिहू शकाल. तेव्हा त्याची एक चांगली लेखमाला भविष्यात होऊ द्या. आभार. -दिलीप बिरुटे -

चित्रगुप्त 06/11/2018 - 11:21
वा. वेताळाच्या मूर्ती प्रथमच बघितल्या. वेताळाखेरीज इतर मंडळीच्या ( - झोटिंग, पिशाच्च्य, मुंजा, हडळ, लावीण, ब्रम्हसमंध वगैरे) मूर्तीही कुठे आहेत का ? याबद्दल गूगलताना काही मनोरंजक माहिती मिळाली, ती अशी: ब्रह्मदेव – वेदपारंगत पण गर्विष्ठ ब्राह्मणाचे भूत. समंध – ज्याला वारस नसतो व ज्याचे अंत्यसंस्कार विधियुक्त होत नाहीत तो, अथवा लोभी माणूस समंध होतो व तो आपल्या संपत्तीचा कोणाला उपभोग घेऊ देत नाही. ब्रह्मसमंध – ब्राह्मण पण धनलोभी माणसाचे भूत मृत्यूनंतर तो आपल्या धनाचे रक्षण करतो. तो कोणाला पीडा देत नाही. देवचार – लग्न झाल्यानंतर मेलेल्या शुद्राचे भूत गावातील भुते याच्या ताब्यात असतात. मुंजा- सोड मुंज होण्यापूर्वी, मरण पावलेला ब्रह्मचारी ब्राह्मणाचे भूत, मुंजा पिंपळाच्या झाडावर राहतो व लोकांना पछाडतो. गि-हा – पाण्यात बुडून मारणा-याचे अथवा ज्यांचा खून होतो याचे भूत. हा सामर्थ्यवान नसतो तो पाण्याच्या काठावर राहतो. चेटक- शुद्र मनुष्याचे भूत असते. झोटिंग- खारवी अगर कोळी अथवा मुसलमानाच्या भुतालाही झोटिंग म्हणतात. याला डोके नसते असा समज आहे. वीर -अविवाहित क्षत्रीय पुरुषाचे भूत त्याला परदेशचे भूत म्हणतात. म्हसोबा – हा भुतांचा राजा असून वेताळा इतकेच त्याचे सामर्थ्य असते. अनेक ठिकाणी याची देवळे असतात. जाखीण- अळवत-बाळंतपणात अथवा सुवासिनीचे भूत. ही स्मशानात राहते. हिला अवगत असेही म्हणतात. लावसट – विधवेचे भूत. स्मशान हे त्याच्या राहण्याचे ठिकाण. हडळ – बाळंतीण झाल्यापासून दहा दिवसांच्या आत जी मृत्यू पावते, ती हडळ होते. जिंद – कृपण पुरुषाचे भूत-मनुष्य किंवा सापाचे रूप धारण करते. आपल्या द्रव्याला हात लावू देत नाही. पिलर- ठेंगणी व टोळय़ा करून हिंडणारी भुते. ती अपाय करणारी व उपकारकही असतात. यदम कडताई- खूप मुलांच्या गरीब आईचे भूत. कबंध – अनिच्छेने लढाईत जाऊन मेलेल्याचे भूत. म्हैसासुर – रेडय़ाच्या आकाराचे भूत. हा भयंकर असतो. कर्णपिशाच्च : विद्वान ज्योतिषी ब्राह्मणाचे भूत. राणोबा – रानात राहतो, गाड्यांचे बैल सोडतो. याशिवाय सटवाई, शाकिणी, तळखांबा, बापा, पाणीपात्र, सैतान, हिरवा, डाकण, कुष्मांड, खेचर, जाखरो, मारीच अशी ७० ते ८० विविध नावे असलेली भुते आहेत. (संदर्भ – भारतीय संस्कृती कोश)

चित्रगुप्त 07/11/2018 - 13:36
ब्रह्मदेव? त्याला भूत करून टाकलं तुम्ही?
चोप्य्पस्ते आहे हो ते ताई. म्या पामर काय कुणाला भूत बनवणार ? तेही ब्रम्हाला ? कायतरीच.

प्रचेतस 07/11/2018 - 18:26
तो ब्रह्मदेव का ब्राह्मणदेव? सिंधुदुर्ग जिल्ह्यात ब्राह्मणदेवाची बरीच मंदिरे आहेत. पण मंदिरातील ब्राह्मणदेव म्हणजे भूत नक्कीच नसावे.

यशोधरा 07/11/2018 - 18:53
बरोबर, ब्राह्मण देव म्हणजे भूत नव्हे. ती रक्षक देवता आहे. घराण्याची रक्षक. कधी कधी घराण्याचा मूळ पुरुष वगैरे. बाहेरील बाधा वगैरे पासून आपल्या घराण्यातील सर्वांचे रक्षण करणारी, अथवा कोणी दूर प्रवासाला जाणार असले वा महत्त्वाच्या कामाला हात घालणार असेल, तर आधी ब्राह्मणाला साकडे घालतात. एकदा त्याची कृपा भाकली की मग कोणाचीच टाप नाही तुम्हांला त्रास द्यायची. ब्राह्मणाच्या खूप हृद्य कथा कोकणपट्टी मध्ये ऐकायला मिळतील. प्रत्येकाची ब्राह्मणावर श्रद्धा असते. घराण्याचा रक्षक तो!

डॉ सुहास म्हात्रे 06/11/2018 - 17:23
तुम्ही तर, "प्लँट किंगडम" व "अ‍ॅनिमल किंगडम" प्रमाणेच अख्खे होल "घोस्ट किंगडम "उभे केले आहे! =))

प्रचेतस 07/11/2018 - 18:28
जे वेताळ पाहिले आणि ज्यांची छायाचित्रे मी काढली आहेत तेच फोटो टाकले. तसे गोव्यात आमोणा, नेत्रावळी, प्रियोळ इकडेही वेताळ मंदिरे आहेतच.

प्रीत-मोहर 06/11/2018 - 13:01
माझं गाव! ! आम्ही मात्र वेताळाचे फोटो काढु धजत नाही. माझ्या धाकट्या दिराचा रिसर्च या दैवतांवरच आहे

प्रीत-मोहर 06/11/2018 - 13:05
लोलयेचा वेताळ ज्यांच्या कुळागरात आहे ते आमचे पुरोहित. आणि प्रत्येक सणावाराला "बेतुबाब"ला आवाहन केल जातं. फक्त लोलये पैंगिण नाही तर उभा काणकोण बेतबाबाला संकटात पहिली हाक मारतो. या पैंगिणच्या वेताळाचा टका आणि गड्यांचा उत्सव बघण्यासारखा असतो.

प्रीत-मोहर 07/11/2018 - 13:01
हा उत्सव तिसालाने एकदा असतो. जत्रा/ गड्यांच्या उत्सवाच्या एक वर्ष आधी टका असतो. काही ठराविक घराण्यांतले पुरुष, शतकानुशतकांच्या ठरलेल्या वाटांवरुन पायी पायी पादत्राणं न घालता,पारंपारिक पोषाख व अन्य नियम पाळुन इतर दैवतांना गड्यांच्या जत्रेचं निमंत्रण देण्यास जातात त्याला टका म्हणतात. गड्यांच्या जत्रेला बगाड टाईप असतं. त्याला तीन गडे बांधतात अन ते बगाड उंच नेतात. हे तीन गडे सात्विक आहार घेतात त्या जतरेच्या काही दिवस आधी. टक्याच्या अन जत्रेच्या तारखा कळवते इथे लवकरच

प्रचेतस 07/11/2018 - 18:31
ह्या बगाडाचा खांब बहुधा पैगिणच्या वेताळ मंदिराच्या आवारातच आहे. मी पाहिला तो पण तेव्हा इथल्या बगाडाची कल्पना नव्हती.

प्रचेतस 07/11/2018 - 18:34
पणजी कारवार महामार्गावरच. मडगावपासून साधारण ४० किमी. वेताळमूर्ती बघायला तीनेक किलोमीटर आत जावं लागतं. लोलयेला रेल्वेस्टेशन सुद्धा आहे. मात्र तिथे कुठल्या ट्रेन्स थांबतात ह्याची कल्पना नाही.

कंजूस 06/11/2018 - 13:40
इतर देवळे/ देव १) नागरकोइल हे नागाचं देऊळ. ( नागर - नागाचे, कोईल - राजाचे घर, पण आता देऊळ हा अर्थ प्राप्त.) कन्याकुमारीपासून वीसेक किमीवर याच नावाचे गाव/शहर आहे. तिथे गेलो, केरळच्या देवळात लुंगी नेसावी लागते म्हणून नेलेली ती नेसू लागलो देवळापाशी. तो एक माणूस हसला आणि खुणेनेच नको म्हणाला. -- २) केरळच्या शंकराच्या देवळाच्या मुख्य देवाशिवाय बाहेर एक छोटेसे देऊळ असते त्याचे नाव "शास्ता" त्याचे दर्शन घेऊन मगच मुख्य देवाला पाहतात. तर हा शास्ता कोण हे माहीत करून घ्यायचे आहे.

राही 06/11/2018 - 16:40
नेहमीप्रमाणे अतिशय सुंदर लेख. जाता जाता: वेताळबांबार्डे हे ग्रामनाम त्यातल्या शब्दवैचित्र्यामुळे ध्यानात राहिले आहे. इथेही एक वेताळमूर्ती (होती) असेल का?

प्रचेतस 07/11/2018 - 18:36
नक्कीच असावी. कोळव्याजवळील वेताळभाटी हे ग्रामनाम तिथल्या वेताळामुळेच आलेले आहे. येथील भग्न वेताळमूर्ती सध्या गोवा पुराणवस्तु संग्रहालयात आहे.

सुनील 23/11/2018 - 09:44
कोळव्याजवळील वेताळभाटी हे ग्रामनाम तिथल्या वेताळामुळेच आलेले आहे
बरोबरे. तसेच, जवळचे बाणावली (Benaulim) हे परशुरामाने बाणाने निर्माण केले, अशीही आख्ययिका सांगितली जाते. आगळ्या विषयावरील लेख आवडला.

नंदन 06/11/2018 - 17:45
वेगळ्या विषयावरचा सुरेख लेख. काही विस्कळीत विचारः १. नागरसंस्कृतीबाहेर असणार्‍या दैवताला/आदिबंधाला, आपल्यात सामावून घेणं हे तसं कायमच घडत आलेलं आहे - मात्र वेताळाच्या मूर्तीने आपलं राखलेलं वेगळेपण हे लक्षवेधक. थोडंफार एन्किडु/गिल्गामेश जोडीतल्या अनागर-नागर वेगळेपणासारखं. २. वेताळाची लोकप्रियता ही तळकोकण आणि गोव्यात अधिक प्रमाणात दिसते. दक्षिण भारताशी असलेलं सान्निध्य आणि किर्र, दाटीवाटीच्या जंगलांचा भूगोल - आणि त्यातून ग्रामसंरक्षकदेवतेच्या प्रतीकाची निकड, ही यामागची कारणं असू शकतील का?

प्रचेतस 07/11/2018 - 18:38
२. वेताळाची लोकप्रियता ही तळकोकण आणि गोव्यात अधिक प्रमाणात दिसते. दक्षिण भारताशी असलेलं सान्निध्य आणि किर्र, दाटीवाटीच्या जंगलांचा भूगोल - आणि त्यातून ग्रामसंरक्षकदेवतेच्या प्रतीकाची निकड, ही यामागची कारणं असू शकतील का?
अगदी हेच कारण असावे असे मला वाटते.

पिवळा डांबिस 08/11/2018 - 02:30
वेताळाची लोकप्रियता ही तळकोकण आणि गोव्यात अधिक प्रमाणात दिसते. दक्षिण भारताशी असलेलं सान्निध्य आणि किर्र, दाटीवाटीच्या जंगलांचा भूगोल - आणि त्यातून ग्रामसंरक्षकदेवतेच्या प्रतीकाची निकड, ही यामागची कारणं असू शकतील का?
असू शकते. त्याहीपेक्षा तळ्कोकण/गोंयकरांशी असलेलं साम्य हेही कारण असू शकतं! सरळ तर सूत नायतर तिठ्यावरचां भूत!!! :)

चौथा कोनाडा 06/11/2018 - 17:47
जबरदस्त लेख. लोलयेतील वेताळमूर्ती खतरनाक आहे. माहिती आणि फोटो सुंदर. असे भन्न्नाट गुंगवून ठेवणारे लिहावे तर प्रचेतसनेच ! रसाळ लेखणीला कुर्निसात ! धन्स !

बोका 06/11/2018 - 21:52
दिवाळी अंक प्रकाशित झाल्यावर अनुक्रमणिका बघितली, वल्लींचा लेख दिसल्यावर सर्वात प्रथम तो वाचला ! नेहमीप्रमाणेच माहितीपूर्ण लेखन. कर्नाटकात बेलूर - हासन परिसरातील मंदिरे पहात असताना, अचानक वेताळांची जोडी भेटली. दोड्डागड्डवळ्ळी गावात लक्ष्मी देवी मंदिरात गाभार्‍याच्या दोन बाजूंना हे सहा फूटी वेताळ उभे होते. कमी उजेडामुळे फोटो वाईट आहेत. अधिक माहीती ... https://kn.wikipedia.org/s/hvf ...

सस्नेह 07/11/2018 - 13:29
नेहमीप्रमाणेच अभ्यासपूर्ण आणि रोचक लेख, यावेळी एक अनवट विषयावर. वेताळ ! बर्याच जुन्या मंदिरांत वेताळ मूर्ती पाहिल्या होत्या पण वरच्या फोटोंइतक्या नजरेत भरल्या नव्हत्या. आता मात्र वेताळ हीरो झाला आहे :)

मनिमौ 08/11/2018 - 22:10
आता चारेक दिवसात गोव्याला जाणार आहे तेव्हा आवर्जून भेट देण्याचा प्रयत्न करेन. यंदाच्या फेरीत तांबडी सुर्ला इथलं मंदिर टाॅपलिस्टीत आहे.

दुर्गविहारी 09/11/2018 - 10:11
अप्रतिम माहिती. तुमच्या धाग्यामुळे उत्सुकता वाढली आहे. दक्षिण गोव्याची ट्रिप डोक्यात आहे, शक्य झाल्यास हा वेताळ बघणार. बाकी फोटो नेहमी प्रमाणेच सुंदर. फक्त आरवलीच्या वेतोबाचा उल्लेख हवा होता, कदाचित विषय गोव्यासंदर्भात असल्याने तो नसेल असे समजतो.

अनिंद्य 09/11/2018 - 11:34
@ प्रचेतस, लेख आवडला. राजनजींच्या कॅमेराचा फॅन असल्यामुळे त्यांच्या ब्लॉगवर गोव्यातील 'वेतबाब'बद्दल थोडे वाचले होते, पण तुम्ही वेताळाबद्दल तुमच्या व्यासंगी शैलीत अगदी विस्तृत आणि रंजक लिहिले आहे. चित्रगुप्त यांचे 'घोस्ट किंग्डम' धमाल आहे !

क्र क्रोएशियाचा!

अनिंद्य ·
H

क्र क्रोएशियाचा!

काही महिन्यांपूर्वी पिताश्रींनी हसत-हसवत वयाची ७५ वर्षे पूर्ण केलीत. आप्त-मित्र-परिवार आणि त्यांचे प्रियपात्र विद्यार्थी जमले. दृष्ट लागेल असा समारंभ झाला. साखरतुला, सत्कार, ७५ दिव्यांनी ओवाळणी-औक्षण, देणग्या, केक, शॅम्पेन, पार्टी सगळे सगळे झाले. आनंदलेला दिवस मजेत निघून गेला आणि रात्री उशिरा सत्कारमूर्ती म्हणाले - "मला हवे ते गिफ्ट मिळाले नाहीच अजून!"

टर्मीनेटर 06/11/2018 - 11:07
मस्त लिहिलंय अनिंद्यजी. फोटो पण झकास. छान ओळख करून दिलीत क्रोएशियाची. फिंगरप्रिंट्स, नेक टाय, टॉरपॅडो, बॉलपेन, थरमॉस फ्लास्क, विजेरी, रोप वे वगैरेची माहिती रोचक आहे. भेट द्यावी लागेल क्रोएशियाला 'ओझूस्को' खुणावते आहे :)

अनिंद्य 09/11/2018 - 12:20
@ टर्मीनेटर, आभार. लेखात Funicular ला मी 'रोप वे' शब्द योजला आहे, योग्य पर्याय न सुचल्यामुळे :-) ओझूस्को'ला चियर्स ! ता. क. : 'जी' म्हणू नका, 'अनिंद्य' पुरेसे आहे.

अनिंद्य 09/11/2018 - 14:09
@ कुमार१, चांगला कॅमेरा न्यायला विसरल्यामुळे (!) सर्व चित्रे माझ्या ६ वर्षे वयाच्या आयफोनवर टिपलेली आहेत. बरी वाटल्यास त्याचे श्रेय क्रोएशियाच्या सौंदर्याला आहे. पु प्र शु बद्दल अनेक आभार - तेच तर जगण्याचे टॉनिक आहे :-)

mrcoolguynice 06/11/2018 - 17:46
एका क्ष कामानिम्मित व्हिएन्ना येथे प्रदीर्घ मुक्कामी असता, प्लिटविसला जाण्याचा योग व्यस्ततेमुळे न जमल्याने, दमन केलेले तीव्र दुःख, तुमचा लेख फोटो पाहून, जागृत झाले ..... बाकी, लेख छानच, १+

अनिंद्य 09/11/2018 - 20:32
@ mrcoolguynice, ...... व्हिएन्ना येथे प्रदीर्घ मुक्कामी असता ..... तुमचा दोष नाही हो. व्हिएन्ना सोडून दुसरीकडे जाणे कोणत्याही रसिकाला सोपे नाही. माझे फार आवडते शहर आहे ते. प्रतिसादाबद्दल आभार.

सविता००१ 07/11/2018 - 17:02
फार फार सुरेख लेख आणि प्रकाश चित्रे टेनिसपटू सोडले तर बाकीची सगळी माहिती नवीन कळाली. 'मूझेज सुवरेमेने उमजेतनोस्टी" 'हे मला काय समजेना ब्वा' याच्याशी समानार्थी वाटले :)

अनिंद्य 09/11/2018 - 13:17
सविता००१, टेनिसपटूंच्या नावांचा मराठी उच्चार चुकल्याचा शेरा सत्कारमूर्तींकडून मिळाला आहे. क्रोट लोकांच्या ski , cz , zc , sz , zr असल्या स्पेलिंगचे मराठीकरण सोपे नाही. 'मूझेज सुवरेमेने उमजेतनोस्टी" 'हे मला काय समजेना ब्वा' याच्याशी समानार्थी ..... उमजेतनोस्टीला मी सुद्धा मनात 'उमजत नाही' असेच वाचले होते :-) :-) प्रतिसादाबद्दल आभार !

सुधीर कांदळकर 07/11/2018 - 17:43
आ आवडलेचा, झ झकासचा. इवानसेविकचा देश इतका सुंदर आहे हे वाचून छ छानचा वाटले. फिंगरप्रिंट्स, नेक टाय, टॉरपॅडो, बॉलपेन, थरमॉस फ्लास्क, विजेरी, रोप वे वगैरेची माहिती रोचक आहे.
'फक्त तुला म्हणून सांगतो/सांगते, कोणालाही अजिबात सांगू नकोस' अशी सुरुवात करून गावभरच्या भानगडी एकमेकांना रंगवून सांगणे क्रोट लोकांना फार आवडते. तीच तऱ्हा 'मला बोलायला अजिबात वेळ नाही' अशी सुरुवात करून तासनतास फोनवर गप्पा मारणाऱ्यांची.
पण आमचे पुष्पक, आग्नेयास्त्र त्यंच्याकडे नव्हते हे पाहूनही बरे वाटले.

अनिंद्य 09/11/2018 - 20:58
@ सुधीर कांदळकर, आ आभाराचा :-) .....पण आमचे पुष्पक, आग्नेयास्त्र त्यंच्याकडे नव्हते हे पाहूनही बरे वाटले..... :-) :-) अगदी मार्मिक शेरा

प्रचेतस 07/11/2018 - 18:48
उत्कृष्ट लेख. जुन्या झेग्रेबचे मिनिएचर खूपच देखणे. इतर छायाचित्रेही अत्यंत देखणी. प्रचंड सुंदर आहे हा देश.

डॉ सुहास म्हात्रे 09/11/2018 - 12:49
भन्नाट लेखनशैलीतले, उत्तम चित्रांनी भरलेले प्रवासवर्णन खूप आवडले ! इवलेसे देश त्यांची संस्कृती, स्वच्छता, सौंदर्य, इत्यादींची किती ममतेने जपणूक करतात ! रशियाच्या भटकंतीच्या लेखाची प्रतिक्षा आहे !

अनिंद्य 10/11/2018 - 07:31
@ डॉ सुहास म्हात्रे, 'प्रवासवर्णनांचा एक्का' असलेल्या व्यक्तीकडून दाद मिळाली, खूप आनंद झाला. ...... रशियाच्या भटकंतीच्या लेखाची प्रतिक्षा आहे ! ..... वांच्छासिद्धि झाली नाही अजून :-)

अनिंद्य 09/11/2018 - 20:43
@ यशोधरा @ सिरुसेरि @ मुक्त विहारि @ वरुण मोहिते @ पद्मावति आपणां सर्वांचे आभार _/\_

निशाचर 10/11/2018 - 05:16
क्रोएशिया आणि झाग्रेबची सुरेख ओळख! लेखनशैलीही मस्तच. लेख वाचला आणि झाग्रेबमधे एक स्मरणभ्रमण करून आले. म्युझिअम ऑफ ब्रोकन रिलेशनशिप्स आणि कातरवेळच्या मिरोगोजला रेंगाळले. प्लीट्विच्काच्या पाचूच्या तळ्यात डोकावून आले. हिरव्या अक्रोडांची ओराहोवाक लिक्युअर परत एकदा चाखली. आता पुन्हा क्रोएशियाला जावंसं वाटतंय, त्याचं काय?

जुइ 11/11/2018 - 06:47
छोटेखानी क्रोएशिया सफर अगदी झकांस झाली आहे! क्रोएशिया इतक्या गोष्टींचा जनक असेल याची कल्पना नव्हती. या क्रोएशिया निर्मित गोष्टींची जंत्री खूप आवडली.

दुर्गविहारी 12/11/2018 - 12:10
ईव्हान गोरानसेविक सोडला तर क्रोएशियाची फार माहिती नव्हती. तुमचा धागा अप्रतिम आहे. खुपच नवीन माहिती मिळाली. बाकी झेग्रेबच्या त्या होकायंत्रात "स्वागत" वाचता आले. पु.ले.शु.

स्मिता. 13/11/2018 - 03:44
तुम्ही निव्वळ हेव्याला पात्र आहात ;) आधी मालदीव आणि आता क्रोएशिया! तिथले ते धबधब्यांचे फोटो फार मनात भरले आहेत.

निशाचर 13/11/2018 - 05:12
धबधब्यांचे फोटो फार मनात भरले आहेत.
असंख्य झरे आणि धबधब्यांनी तो पार्क सजलेला आहे. जाहिरातीचा दोष पत्करून माझ्या तिथल्या भटकंतीवरचे हे दोन लेखः प्लीट्विच्का जेझेरा (Plitvice Lakes) भाग १ आणि प्लीट्विच्का जेझेरा (Plitvice Lakes) उर्वरित भाग

अनिंद्य 13/11/2018 - 11:28
@ स्मिता., अगदी तसाच हेवा मला ह्या स्वर्गसुंदर प्रदेशातील रहिवासीयांचा वाटला :-) लेखात लिहिल्याप्रमाणे - श्राबानी काढलेले फोटो आणि त्याचे शब्द अर्थातच ह्या अनुपम स्थानाचे वर्णन करण्यास अपुरे आहेत. गूगलदेवतेस शरण गेल्यास डझनावारी चित्रफिती ह्या सौंदर्याची एक झलक दाखवू शकतील. प्रतिसादाबद्दल आभार.

नूतन 24/12/2018 - 18:52
लिखाण आणि प्रकाशचित्रं दोन्हीही मस्त.

अनिंद्य 18/10/2022 - 12:46
लेखात लिहिल्याप्रमाणे आज १८ ऑक्टोबर हा क्रोएशियात Necktie day म्हणून साजरा होत आहे. नेकटाय चे जनकत्व या देशाकडे असल्याने देशातले नागरिक आणि पर्यटक मोठ्या प्रमाणात उत्सवात भाग घेतात. जनकत्वाचा नुसता दावा नाही, सज्जड पुरावा म्हणून ड्युब्रोवनिक गावातल्या किल्ल्यातले क्रोएशिअन कवी इव्हान गुंडुलिक याचे टाय घातलेले चित्र दाखवतात, रंगवण्याचे साल = १६२२, टाय घातलेल्या माणसाचे जगातील सर्वात जुने चित्र !!

अनिंद्य 18/10/2022 - 12:47
लेखात लिहिल्याप्रमाणे आज १८ ऑक्टोबर हा क्रोएशियात Necktie day म्हणून साजरा होत आहे. नेकटाय चे जनकत्व या देशाकडे असल्याने देशातले नागरिक आणि पर्यटक मोठ्या प्रमाणात उत्सवात भाग घेतात. जनकत्वाचा नुसता दावा नाही, सज्जड पुरावा म्हणून ड्युब्रोवनिक गावातल्या किल्ल्यातले क्रोएशिअन कवी इव्हान गुंडुलिक याचे टाय घातलेले चित्र दाखवतात, रंगवण्याचे साल = १६२२, टाय घातलेल्या माणसाचे जगातील सर्वात जुने चित्र !!

अनिंद्य 18/10/2022 - 12:47
लेखात लिहिल्याप्रमाणे आज १८ ऑक्टोबर हा क्रोएशियात Necktie day म्हणून साजरा होत आहे. नेकटाय चे जनकत्व या देशाकडे असल्याने देशातले नागरिक आणि पर्यटक मोठ्या प्रमाणात उत्सवात भाग घेतात. जनकत्वाचा नुसता दावा नाही, सज्जड पुरावा म्हणून ड्युब्रोवनिक गावातल्या किल्ल्यातले क्रोएशिअन कवी इव्हान गुंडुलिक याचे टाय घातलेले चित्र दाखवतात, रंगवण्याचे साल = १६२२, टाय घातलेल्या माणसाचे जगातील सर्वात जुने चित्र !!

कर्नलतपस्वी 03/11/2022 - 18:17
खालून वर आला म्हणून एवढा सुंदर धागा वाचायला मिळाला. तुमचे लिखाण आणी नायगारा धबधब्याचा प्रपात एक सारखाच, नविन माहीती,सुंदर छाचि. जबरा......

टर्मीनेटर 06/11/2018 - 11:07
मस्त लिहिलंय अनिंद्यजी. फोटो पण झकास. छान ओळख करून दिलीत क्रोएशियाची. फिंगरप्रिंट्स, नेक टाय, टॉरपॅडो, बॉलपेन, थरमॉस फ्लास्क, विजेरी, रोप वे वगैरेची माहिती रोचक आहे. भेट द्यावी लागेल क्रोएशियाला 'ओझूस्को' खुणावते आहे :)

अनिंद्य 09/11/2018 - 12:20
@ टर्मीनेटर, आभार. लेखात Funicular ला मी 'रोप वे' शब्द योजला आहे, योग्य पर्याय न सुचल्यामुळे :-) ओझूस्को'ला चियर्स ! ता. क. : 'जी' म्हणू नका, 'अनिंद्य' पुरेसे आहे.

अनिंद्य 09/11/2018 - 14:09
@ कुमार१, चांगला कॅमेरा न्यायला विसरल्यामुळे (!) सर्व चित्रे माझ्या ६ वर्षे वयाच्या आयफोनवर टिपलेली आहेत. बरी वाटल्यास त्याचे श्रेय क्रोएशियाच्या सौंदर्याला आहे. पु प्र शु बद्दल अनेक आभार - तेच तर जगण्याचे टॉनिक आहे :-)

mrcoolguynice 06/11/2018 - 17:46
एका क्ष कामानिम्मित व्हिएन्ना येथे प्रदीर्घ मुक्कामी असता, प्लिटविसला जाण्याचा योग व्यस्ततेमुळे न जमल्याने, दमन केलेले तीव्र दुःख, तुमचा लेख फोटो पाहून, जागृत झाले ..... बाकी, लेख छानच, १+

अनिंद्य 09/11/2018 - 20:32
@ mrcoolguynice, ...... व्हिएन्ना येथे प्रदीर्घ मुक्कामी असता ..... तुमचा दोष नाही हो. व्हिएन्ना सोडून दुसरीकडे जाणे कोणत्याही रसिकाला सोपे नाही. माझे फार आवडते शहर आहे ते. प्रतिसादाबद्दल आभार.

सविता००१ 07/11/2018 - 17:02
फार फार सुरेख लेख आणि प्रकाश चित्रे टेनिसपटू सोडले तर बाकीची सगळी माहिती नवीन कळाली. 'मूझेज सुवरेमेने उमजेतनोस्टी" 'हे मला काय समजेना ब्वा' याच्याशी समानार्थी वाटले :)

अनिंद्य 09/11/2018 - 13:17
सविता००१, टेनिसपटूंच्या नावांचा मराठी उच्चार चुकल्याचा शेरा सत्कारमूर्तींकडून मिळाला आहे. क्रोट लोकांच्या ski , cz , zc , sz , zr असल्या स्पेलिंगचे मराठीकरण सोपे नाही. 'मूझेज सुवरेमेने उमजेतनोस्टी" 'हे मला काय समजेना ब्वा' याच्याशी समानार्थी ..... उमजेतनोस्टीला मी सुद्धा मनात 'उमजत नाही' असेच वाचले होते :-) :-) प्रतिसादाबद्दल आभार !

सुधीर कांदळकर 07/11/2018 - 17:43
आ आवडलेचा, झ झकासचा. इवानसेविकचा देश इतका सुंदर आहे हे वाचून छ छानचा वाटले. फिंगरप्रिंट्स, नेक टाय, टॉरपॅडो, बॉलपेन, थरमॉस फ्लास्क, विजेरी, रोप वे वगैरेची माहिती रोचक आहे.
'फक्त तुला म्हणून सांगतो/सांगते, कोणालाही अजिबात सांगू नकोस' अशी सुरुवात करून गावभरच्या भानगडी एकमेकांना रंगवून सांगणे क्रोट लोकांना फार आवडते. तीच तऱ्हा 'मला बोलायला अजिबात वेळ नाही' अशी सुरुवात करून तासनतास फोनवर गप्पा मारणाऱ्यांची.
पण आमचे पुष्पक, आग्नेयास्त्र त्यंच्याकडे नव्हते हे पाहूनही बरे वाटले.

अनिंद्य 09/11/2018 - 20:58
@ सुधीर कांदळकर, आ आभाराचा :-) .....पण आमचे पुष्पक, आग्नेयास्त्र त्यंच्याकडे नव्हते हे पाहूनही बरे वाटले..... :-) :-) अगदी मार्मिक शेरा

प्रचेतस 07/11/2018 - 18:48
उत्कृष्ट लेख. जुन्या झेग्रेबचे मिनिएचर खूपच देखणे. इतर छायाचित्रेही अत्यंत देखणी. प्रचंड सुंदर आहे हा देश.

डॉ सुहास म्हात्रे 09/11/2018 - 12:49
भन्नाट लेखनशैलीतले, उत्तम चित्रांनी भरलेले प्रवासवर्णन खूप आवडले ! इवलेसे देश त्यांची संस्कृती, स्वच्छता, सौंदर्य, इत्यादींची किती ममतेने जपणूक करतात ! रशियाच्या भटकंतीच्या लेखाची प्रतिक्षा आहे !

अनिंद्य 10/11/2018 - 07:31
@ डॉ सुहास म्हात्रे, 'प्रवासवर्णनांचा एक्का' असलेल्या व्यक्तीकडून दाद मिळाली, खूप आनंद झाला. ...... रशियाच्या भटकंतीच्या लेखाची प्रतिक्षा आहे ! ..... वांच्छासिद्धि झाली नाही अजून :-)

अनिंद्य 09/11/2018 - 20:43
@ यशोधरा @ सिरुसेरि @ मुक्त विहारि @ वरुण मोहिते @ पद्मावति आपणां सर्वांचे आभार _/\_

निशाचर 10/11/2018 - 05:16
क्रोएशिया आणि झाग्रेबची सुरेख ओळख! लेखनशैलीही मस्तच. लेख वाचला आणि झाग्रेबमधे एक स्मरणभ्रमण करून आले. म्युझिअम ऑफ ब्रोकन रिलेशनशिप्स आणि कातरवेळच्या मिरोगोजला रेंगाळले. प्लीट्विच्काच्या पाचूच्या तळ्यात डोकावून आले. हिरव्या अक्रोडांची ओराहोवाक लिक्युअर परत एकदा चाखली. आता पुन्हा क्रोएशियाला जावंसं वाटतंय, त्याचं काय?

जुइ 11/11/2018 - 06:47
छोटेखानी क्रोएशिया सफर अगदी झकांस झाली आहे! क्रोएशिया इतक्या गोष्टींचा जनक असेल याची कल्पना नव्हती. या क्रोएशिया निर्मित गोष्टींची जंत्री खूप आवडली.

दुर्गविहारी 12/11/2018 - 12:10
ईव्हान गोरानसेविक सोडला तर क्रोएशियाची फार माहिती नव्हती. तुमचा धागा अप्रतिम आहे. खुपच नवीन माहिती मिळाली. बाकी झेग्रेबच्या त्या होकायंत्रात "स्वागत" वाचता आले. पु.ले.शु.

स्मिता. 13/11/2018 - 03:44
तुम्ही निव्वळ हेव्याला पात्र आहात ;) आधी मालदीव आणि आता क्रोएशिया! तिथले ते धबधब्यांचे फोटो फार मनात भरले आहेत.

निशाचर 13/11/2018 - 05:12
धबधब्यांचे फोटो फार मनात भरले आहेत.
असंख्य झरे आणि धबधब्यांनी तो पार्क सजलेला आहे. जाहिरातीचा दोष पत्करून माझ्या तिथल्या भटकंतीवरचे हे दोन लेखः प्लीट्विच्का जेझेरा (Plitvice Lakes) भाग १ आणि प्लीट्विच्का जेझेरा (Plitvice Lakes) उर्वरित भाग

अनिंद्य 13/11/2018 - 11:28
@ स्मिता., अगदी तसाच हेवा मला ह्या स्वर्गसुंदर प्रदेशातील रहिवासीयांचा वाटला :-) लेखात लिहिल्याप्रमाणे - श्राबानी काढलेले फोटो आणि त्याचे शब्द अर्थातच ह्या अनुपम स्थानाचे वर्णन करण्यास अपुरे आहेत. गूगलदेवतेस शरण गेल्यास डझनावारी चित्रफिती ह्या सौंदर्याची एक झलक दाखवू शकतील. प्रतिसादाबद्दल आभार.

नूतन 24/12/2018 - 18:52
लिखाण आणि प्रकाशचित्रं दोन्हीही मस्त.

अनिंद्य 18/10/2022 - 12:46
लेखात लिहिल्याप्रमाणे आज १८ ऑक्टोबर हा क्रोएशियात Necktie day म्हणून साजरा होत आहे. नेकटाय चे जनकत्व या देशाकडे असल्याने देशातले नागरिक आणि पर्यटक मोठ्या प्रमाणात उत्सवात भाग घेतात. जनकत्वाचा नुसता दावा नाही, सज्जड पुरावा म्हणून ड्युब्रोवनिक गावातल्या किल्ल्यातले क्रोएशिअन कवी इव्हान गुंडुलिक याचे टाय घातलेले चित्र दाखवतात, रंगवण्याचे साल = १६२२, टाय घातलेल्या माणसाचे जगातील सर्वात जुने चित्र !!

अनिंद्य 18/10/2022 - 12:47
लेखात लिहिल्याप्रमाणे आज १८ ऑक्टोबर हा क्रोएशियात Necktie day म्हणून साजरा होत आहे. नेकटाय चे जनकत्व या देशाकडे असल्याने देशातले नागरिक आणि पर्यटक मोठ्या प्रमाणात उत्सवात भाग घेतात. जनकत्वाचा नुसता दावा नाही, सज्जड पुरावा म्हणून ड्युब्रोवनिक गावातल्या किल्ल्यातले क्रोएशिअन कवी इव्हान गुंडुलिक याचे टाय घातलेले चित्र दाखवतात, रंगवण्याचे साल = १६२२, टाय घातलेल्या माणसाचे जगातील सर्वात जुने चित्र !!

अनिंद्य 18/10/2022 - 12:47
लेखात लिहिल्याप्रमाणे आज १८ ऑक्टोबर हा क्रोएशियात Necktie day म्हणून साजरा होत आहे. नेकटाय चे जनकत्व या देशाकडे असल्याने देशातले नागरिक आणि पर्यटक मोठ्या प्रमाणात उत्सवात भाग घेतात. जनकत्वाचा नुसता दावा नाही, सज्जड पुरावा म्हणून ड्युब्रोवनिक गावातल्या किल्ल्यातले क्रोएशिअन कवी इव्हान गुंडुलिक याचे टाय घातलेले चित्र दाखवतात, रंगवण्याचे साल = १६२२, टाय घातलेल्या माणसाचे जगातील सर्वात जुने चित्र !!

कर्नलतपस्वी 03/11/2022 - 18:17
खालून वर आला म्हणून एवढा सुंदर धागा वाचायला मिळाला. तुमचे लिखाण आणी नायगारा धबधब्याचा प्रपात एक सारखाच, नविन माहीती,सुंदर छाचि. जबरा......

खाली डोकं वर पाय!

स्वाती दिनेश ·
H खाली डोकं वर पाय!

.

सविता००१ 06/11/2018 - 13:34
कसलं मस्त आहे हे.. पहायला मिळायला हवं. मस्त लिहिलं आहेस स्वातीताई

राघव 01/12/2018 - 12:48
खरंच अद्भुत!! कल्पनाच कसली भारीये! आवडले. धन्यू!!

अनिंद्य 12/11/2018 - 11:40
@ स्वाती दिनेश, हाउस ष्टेट कोफ - हे शीर्षासन आवडले. ---- भन्नाट कल्पनेचा जन्म दोन मित्रांच्या बिअर टेबलवरच्या गप्पांमधून ..... हे ही आवडले :-)

दुर्गविहारी 12/11/2018 - 11:44
अगदी हटके ठिकाणाची ओळख करून दिलीत. या घराचे फोटो बघीतले होते. तुमच्यामुळे सविस्तर ओळख झाली. बाकी त्या घरात पाली होत्या का हो? आणि त्या पायात फिरत होत्या का? ह.घ्या.हे वे. सां.न.

नंदन 14/11/2018 - 01:14
छोटेखानी प्रवासवर्णन आवडलं - शब्दशः चक्रावून टाकणारं घर आहे! आल्प्सचे फोटोही खासच.

जुइ 18/11/2018 - 06:37
अतिशय सुंदर वर्णन केले आहे. 'हाउस ष्टेट कोफ' येथील सर्व फोटो लॅपटॉपचा स्क्रीन उलटा करून पाहण्यात मजा आली! हाउस ष्टेट कोफ' इतक्या मोठ्या प्रमाणावर नाही पण असेच काहीसे कॅलिफोर्नियातील मिस्टरी स्पॉट येथे पाहायला मिळते.

अनिंद्य 19/11/2018 - 11:25
व्हिएन्नाचे Erwin Wurm 'हाऊस अटॅक' पण असेच, पण त्याला फक्त Conceptual Art म्हणता येईल. हे ष्टेट कोफ भारी आहे, खरोखरीचे खाली डोके वर पाय.

चित्रगुप्त 01/12/2018 - 13:46
खूपच छान. वाचून हा सर्व प्रदेश बघायला हवा असे वाटले. साल्स्झबुर्गात मोझार्टचे घर वगैरे काही आहे का ?

स्वाती दिनेश 06/12/2018 - 08:19
आहे ना, साल्झबुर्ग मध्ये मोझार्ट चे घर .. जिथे तो जन्मला व राहिला अशी दोन्ही घरे आहेत . तिथे त्याच्या स्मृती जपल्या आहेत, पण हे ठिकाण साल्झबुर्ग पासून दूर आहे. स्वाती

सविता००१ 06/11/2018 - 13:34
कसलं मस्त आहे हे.. पहायला मिळायला हवं. मस्त लिहिलं आहेस स्वातीताई

राघव 01/12/2018 - 12:48
खरंच अद्भुत!! कल्पनाच कसली भारीये! आवडले. धन्यू!!

अनिंद्य 12/11/2018 - 11:40
@ स्वाती दिनेश, हाउस ष्टेट कोफ - हे शीर्षासन आवडले. ---- भन्नाट कल्पनेचा जन्म दोन मित्रांच्या बिअर टेबलवरच्या गप्पांमधून ..... हे ही आवडले :-)

दुर्गविहारी 12/11/2018 - 11:44
अगदी हटके ठिकाणाची ओळख करून दिलीत. या घराचे फोटो बघीतले होते. तुमच्यामुळे सविस्तर ओळख झाली. बाकी त्या घरात पाली होत्या का हो? आणि त्या पायात फिरत होत्या का? ह.घ्या.हे वे. सां.न.

नंदन 14/11/2018 - 01:14
छोटेखानी प्रवासवर्णन आवडलं - शब्दशः चक्रावून टाकणारं घर आहे! आल्प्सचे फोटोही खासच.

जुइ 18/11/2018 - 06:37
अतिशय सुंदर वर्णन केले आहे. 'हाउस ष्टेट कोफ' येथील सर्व फोटो लॅपटॉपचा स्क्रीन उलटा करून पाहण्यात मजा आली! हाउस ष्टेट कोफ' इतक्या मोठ्या प्रमाणावर नाही पण असेच काहीसे कॅलिफोर्नियातील मिस्टरी स्पॉट येथे पाहायला मिळते.

अनिंद्य 19/11/2018 - 11:25
व्हिएन्नाचे Erwin Wurm 'हाऊस अटॅक' पण असेच, पण त्याला फक्त Conceptual Art म्हणता येईल. हे ष्टेट कोफ भारी आहे, खरोखरीचे खाली डोके वर पाय.

चित्रगुप्त 01/12/2018 - 13:46
खूपच छान. वाचून हा सर्व प्रदेश बघायला हवा असे वाटले. साल्स्झबुर्गात मोझार्टचे घर वगैरे काही आहे का ?

स्वाती दिनेश 06/12/2018 - 08:19
आहे ना, साल्झबुर्ग मध्ये मोझार्ट चे घर .. जिथे तो जन्मला व राहिला अशी दोन्ही घरे आहेत . तिथे त्याच्या स्मृती जपल्या आहेत, पण हे ठिकाण साल्झबुर्ग पासून दूर आहे. स्वाती

इझी, पिझी! नारळाची बर्फी!

पद्मावति ·
H इझी, पिझी! नारळाची बर्फी! चिवडा, चकली, करंज्या, अनरसे, लाडू ... फराळातली ही मातबर मंडळी खमंग भाजून, सारणाने भरून आणि तेलातुपात तळून आता सज्ज झाली असतील, हो ना? घरोघरी खरेदीची धांदल, पै-पाहुण्यांची गडबड सुरू झाली असेल. उटण्याचा सुगंध, रांगोळीचे रंग, पणत्यांची आरास आणि भरगच्च भरलेले फराळाचे ताट! या फराळात भर म्हणून एक अतिशय सोपी आणि पटकन होणारी पाककृती आज आपण पाहणार आहोत.

टर्मीनेटर 07/11/2018 - 17:15
आवडता पदार्थ. माझी मावशी त्यात बीट पण किसून घालते. रंग मस्त येतो पण टिकाऊ नसल्याने लगेच संपवावी लागते

Sanjay Uwach 07/11/2018 - 22:56
खूप सुंदर व सोपी रेसिपी व त्याचे फोटो पण. नाहीतरी प्रत्येक घरात या ना त्या कारणाने अनेक नारळ फोडले जातात व फोडलेल्या नारळाची रवानगी मात्र शेंडी सहित फ्रिज मध्ये केली जाते आणि अडचणीत आणखीन भर....., असेना का, या रेसीपी मुळे ही बर्फी मात्र वारंवार करायला व खायला आवडेल.

जुइ 10/11/2018 - 23:35
झटपट होणार्‍या वड्या आवडल्या. करून बघायच्या यादीत आणखीन एक भर. फोटो खूप छान आलेत!

मित्रहो 11/11/2018 - 18:36
मला नारळाची बर्फी आवडते नेहमी विकतच घ्यावी लागते.

टर्मीनेटर 07/11/2018 - 17:15
आवडता पदार्थ. माझी मावशी त्यात बीट पण किसून घालते. रंग मस्त येतो पण टिकाऊ नसल्याने लगेच संपवावी लागते

Sanjay Uwach 07/11/2018 - 22:56
खूप सुंदर व सोपी रेसिपी व त्याचे फोटो पण. नाहीतरी प्रत्येक घरात या ना त्या कारणाने अनेक नारळ फोडले जातात व फोडलेल्या नारळाची रवानगी मात्र शेंडी सहित फ्रिज मध्ये केली जाते आणि अडचणीत आणखीन भर....., असेना का, या रेसीपी मुळे ही बर्फी मात्र वारंवार करायला व खायला आवडेल.

जुइ 10/11/2018 - 23:35
झटपट होणार्‍या वड्या आवडल्या. करून बघायच्या यादीत आणखीन एक भर. फोटो खूप छान आलेत!

मित्रहो 11/11/2018 - 18:36
मला नारळाची बर्फी आवडते नेहमी विकतच घ्यावी लागते.

इंद्रधनू

प्राची अश्विनी ·
H इंद्रधनू रक्तकेशरी सूर्यदिशा मी समजून घे रे कधी मलाही, कसा कळेना तुला आवडे मावळतीचा रंग गुलाबी.. अवखळ हसरा झरा होऊनी बागडते मी तुझ्यासभोती, निळी जांभळी कोसळते मी शोधतोस तू शब्द गुलाबी.. हिरवा नाजूक कोंब प्रीतीचा लपवू बघते सार्‍यांपासून, मोहरते मी तुझ्याच 'पाशी', असे छेडसी सूर गुलाबी.. धम्मक पिवळी होऊन येईन, बंध जगाचे तोडून येईन, अंतर सारे मिटवू जाता होईन मी आरक्त गुलाबी.. मृद्ग़ंधासम हळवे नाते, सांभाळाया तुझ्याच हाती. सोपवून मी विश्वासाने मिटता डोळे

टर्मीनेटर 07/11/2018 - 15:55
छान कविता. हि कविता वाचताना स्क्रीन वर इंद्रधनुतले जवळपास सगळेच रंग दृष्टीस पडत होते त्यामुळे जास्त रिलेट करता आली.

टर्मीनेटर 07/11/2018 - 15:55
छान कविता. हि कविता वाचताना स्क्रीन वर इंद्रधनुतले जवळपास सगळेच रंग दृष्टीस पडत होते त्यामुळे जास्त रिलेट करता आली.

हलेल तर शप्पथ..

सविता००१ ·
H हलेल तर शप्पथ.. डिस्क्लेमर - कृपया हलके घ्यावं. हे लेखन पूर्णपणे काल्पनिक आहे. काय गं बाई करायचं आता या वजनाच्या काट्याचं? जर्रा म्हणून हलत नाहीये जागचा. बिघडलाय की काय कोण जाणे. फेकूनच देणारे आता मी तो. काय म्हणालात? वजनाचा काटा नाही गं ... तू हल म्हणून? कळतात बरं का टोमणे. काय काय केलं मी विच्चारू नका. आधी ठरवलं की फिरायलाच जाऊ या. अगदी पहाटे उठून. मग काय, एकदा ठरवलं की ठरवलं. आधी दुपारचं जागरण होणार, त्याची पर्वा न करता शॉपिंगला गेले. का म्हणजे?

अभ्या.. 09/11/2018 - 11:57
त्या काट्याच्या डिस्प्लेवर लावायला एक स्टीकर करुन घे फिक्स आणि आवडत्या वजनाचे. टेन्शन नको

अनिंद्य 09/11/2018 - 12:31
:-) :-) काटा हलेना काटा डुलेना चाफा बोलेना .....च्या चालीवर

Sanjay Uwach 09/11/2018 - 13:26
खूपच सुंदर लीहाले आहे.म्हणतात ना, आशा लोकांच्या पासुन सावध रहा जे आपल्याला लठ्ठ (ढोबळे) बनवतात. वजन मोजायचा काटा,आरसा ,फोटो आणि हडकुळे मित्र

चामुंडराय 10/11/2018 - 05:20
एकच उपाय, पृथ्वीचं गुरुत्वाकर्षण कमी झालं तरच काटा डावीकडे हलण्याची शक्यता आहे. वजन कमी करण्याचे विविध प्रयत्न करून थकलेला चामुंडराय. धागा छानच हेवेसांनलगे.

स्मिता. 14/11/2018 - 17:48
दिवाळीच्या फराळासारखंच (त्यामुळे माझ्या वजनाचा काटा 'उजवीकडे' :( हललाय ) खुशखुशीत लिहिलंय! प्रत्येक वाक्य वाचतांना 'अगदी-अगदी' म्हणत होते मनात ;)

अभ्या.. 09/11/2018 - 11:57
त्या काट्याच्या डिस्प्लेवर लावायला एक स्टीकर करुन घे फिक्स आणि आवडत्या वजनाचे. टेन्शन नको

अनिंद्य 09/11/2018 - 12:31
:-) :-) काटा हलेना काटा डुलेना चाफा बोलेना .....च्या चालीवर

Sanjay Uwach 09/11/2018 - 13:26
खूपच सुंदर लीहाले आहे.म्हणतात ना, आशा लोकांच्या पासुन सावध रहा जे आपल्याला लठ्ठ (ढोबळे) बनवतात. वजन मोजायचा काटा,आरसा ,फोटो आणि हडकुळे मित्र

चामुंडराय 10/11/2018 - 05:20
एकच उपाय, पृथ्वीचं गुरुत्वाकर्षण कमी झालं तरच काटा डावीकडे हलण्याची शक्यता आहे. वजन कमी करण्याचे विविध प्रयत्न करून थकलेला चामुंडराय. धागा छानच हेवेसांनलगे.

स्मिता. 14/11/2018 - 17:48
दिवाळीच्या फराळासारखंच (त्यामुळे माझ्या वजनाचा काटा 'उजवीकडे' :( हललाय ) खुशखुशीत लिहिलंय! प्रत्येक वाक्य वाचतांना 'अगदी-अगदी' म्हणत होते मनात ;)

माझा संगीत प्रवास

सुबोध खरे ·
H माझा संगीत प्रवास मी कोणीहि गायक, वादक संगीतकार किंवा कवी इ. काहीही नाही. मला संगीतातील रागदारी इ. काहीही कळत नाही. केवळ संगीत ऐकणे एवढेच करणारा सामान्य माणूस आहे.

विजुभाऊ 06/11/2018 - 12:42
वा क्या बात है. तुमचा सांगीतीक प्रवास बरेच काही सांगून जातो. आजही एखादे गाणे ऐकले की ते ज्यावेळेस प्रथम ऐकले होते तो प्रसंग पुन्हा जगायला होते

सुधीर कांदळकर 06/11/2018 - 17:27
पण मी लष्करात जायचे ठरवले होते. कारण आईवडिलांच्या आयुष्याची अर्धी कमाई देऊन बाहेर पडावे असे वाटत नव्हते आणि लष्कराबद्दल कुठेतरी आकर्षणही होतेच. हे फारच आवडले. लोकांनी मला प्रकरण न्यायालयात नेल्याबद्दल दूषणे दिली, माझ्यावर लष्करी गुप्तहेर खात्याची पाळत ठेवली गेली, मी टाकलेले सगळे क्लेम परत तपासून पाहिले गेले. मला लालूच दाखवली गेली आणि धमक्याही देऊन झाल्या. मी कशालाच बधलो नाही. हॅट्स ऑफ्फ आणि एक कडक सॅल्यूट. सुरेख लेखाबद्दल धन्यवाद.

चौकटराजा 06/11/2018 - 19:47
आपण काय .. पयल्या पासून तुमचे फ्यान आहोत . हे लेखन मस्त जमले आहे .आपला लढाउपणा इथे अनुभवत असतोच मात्र आप॑ण तिथे दिलेला लढा ! ग्रेट !हनिमून मधे .. बहोत शुक्रिया... बडी मेहरबाबी ,,,, मेरी जिन्दगीमे हुजूर आप आये .... असे गाणे मग गायलात की नाही ?

अभ्या.. 06/11/2018 - 20:42
मस्तच हो डॉक्टर साहेब, एकच लंबर छंद. समरसून जगताहेत लाईफ, हौर क्या होना?

डॉ सुहास म्हात्रे 07/11/2018 - 09:49
सुंदर मनोगत आणि त्यांतील प्रसंगांना चपखल बसणारी सुंदर गाणी ! तुमच्या लढ्याच्या प्रसंगांचे उडत उडत उल्लेख अगोदर वाचलेले आहेत. आता हा "जसे झाले तसे" शैलीतला एकत्रित लेखाजोखा वाचून तुमच्याबद्दलचा आदर अजून दुणावला आहे ! सिस्टिमशी युद्ध केल्याबद्दल फालतू लोकांकडून ऐकून घेतले होते. आणि वर हरलो असतो तर आयुष्यभर फालतू लोकांकडून ऐकून घ्यावे लागले असते. 'सिस्टिम'ला शरण जाऊन रोज मरण्याचे जीवन जगत असणार्‍यांना, सिस्टिमशी दोन हात करणार्‍याबद्दल प्रचंड असूया असते. त्या असूयेचे रुपांतर चेष्टेत आणि विखारी टीकेत करून ते आपला नपुंसक राग व असूया शमवण्यासाठी करत असतात... कळत, नकळत.

मुक्त विहारि 07/11/2018 - 16:19
सिस्टीमशी लढायला स्वतःचे धैर्य आणि घरच्यांचा (मानसिक आणि वेळ प्रसंगी आर्थिक) पाठिंबा हवाच. (मामू इंजिनियर) मुवि

मित्रहो 09/11/2018 - 15:21
छान गाणी आणि त्या गाण्याच्या अनुषंगाने असनाऱ्या आठवणी आणि त्यातून उलगडनारा आयुष्याचा प्रवास. सारेच मस्त जमून आले. तुमच्या लढयाला सलाम.

दुर्गविहारी 09/11/2018 - 21:40
कित्येक गाणी आणि काही प्रसंग यांचे अद्वैत होऊन एक स्वरचित्र कायमचे मनाच्या कप्प्यात लक्षात रहाते. तुम्ही दिलेल्या प्रसंगासारखुच उदाहरणे बहुतेकांच्या आयुष्यात असतील, पण तुम्ही त्यांना शब्दबद्ध केल्याबद्दल धन्यवाद.

चामुंडराय 10/11/2018 - 04:25
व्वा, क्या बात हैं I काही गाण्यांशी काही आठवणी जोडलेल्या असतात हे अगदी खरे ! तुमच्या त्या लढ्याबद्दल एकदा डिटेलवार लिहाच.

सुबोध खरे 16/11/2018 - 09:33
तुमच्या त्या लढ्याबद्दल एकदा डिटेलवार लिहाच. ते लिहायचं आहेच कारण निवृत्तिवेतन आणि संतोष फंड (ग्रॅच्युइटी) सोडून केवळ स्वातंत्र्यासाठी सर्वोच्च न्यायालयापर्यंत लढा देणारा लष्करात तरी मी आजवर एकटाच आहे. पण लोकांना किती आवडेल हि शंकाच आहे. "स्वतः सुखाय" म्हणून लिहीन असे म्हणतो आहे.

फेरफटका 17/11/2018 - 02:04
सुबोध जी, सैन्याबाबतीत सिव्हिलिअयन्स ना एक आधार, आदर, कौतुक ई. असतं. बरेच वेळा हे त्या जीवनाविषयी ऐकीव, वाचीव माहितीतून तयार होणार्या आकर्षणापायी असतं. त्यामुळे सैन्याविषयी त्याग, शौर्य, पराक्रम वगैरे गाथा नसल्यास आणी त्याहीपेक्षा, प्रतिकुल काही असल्यास, सहसा ते क्रिटीसाईझ केलं जातं. परंतू, तुमच्या लिखाणामुळे, तुमची जी प्रतिमा तयार झाली आहे, त्यामुळे तुम्ही तुमचे सैन्यविषयक कटु अनुभव जरी मांडले, तरी ते इथे well-received च असतील अशी खात्री वाटते.

सुबोध खरे 23/11/2018 - 20:22
कटू अनुभव सैन्य या संस्थेबद्दल नसून ती चालवणाऱ्या माणसांबद्दल आहेत. हि माणसे बाहेर असतात तशीच स्वार्थी, हेवेदावे असणारी, नियमाना आपल्या सोयीप्रमाणे वाकवणारी, अकार्यक्षम असली तरी सरकारी नोकरीत असल्याने कालानुरूप बढती मिळत गेल्याने वरिष्ठ झालेली अशी होती.त्यांच्याबद्दल आलेले अनेक कडू गोड अनुभव आहेत. सैन्य हि संस्था जर सर्वच "चांगल्या माणसांनी" चालवली तर ती नक्कीच भारतातील सर्वात उत्तम संस्था/ प्रणाली म्हणून मानता येईल असे आजही ( निवृत्त होऊन १२ वर्षे झाल्यावर) मला वाटते. आजही ती भारतातील सरकारी खात्यात पहिल्या १० मध्ये नक्कीच गणता येईल अशी आहे. आश्चर्यकारक गोष्ट म्हणजे सैन्यात कोणत्याही खाजगी किंवा नागरी सेवेपेक्षा जास्त लोकशाही आहे. म्हणूनच मी एका वरिष्ठाला तुम्ही माझ्या १२ वर्षे अगोदर जन्माला आलात म्हणून जास्त अनुभव आहे यापेक्षा तुमचे कर्तृत्व काय? असे तोंडावर विचारू शकलो.( अशा तर्हेच्या सडेतोड गोष्टी मी नौदल प्रमुखांशी पण करू शकलो). असो.

एमी 25/11/2018 - 06:58
चांगला आहे लेख. 'रात ने क्या क्या ख्वाब दिखाये' खेरीज इतर सगळी गाणी माहित आहेत. === > पण लोकांना किती आवडेल हि शंकाच आहे. "स्वतः सुखाय" म्हणून लिहीन असे म्हणतो आहे. > वेगळा लेख येऊद्यात. तुमचे स्वान्त सुखाय होऊन जाईल आणि लोकांची प्रतिक्रिया बघणेदेखील रोचक असेल ;)

चित्रगुप्त 10/11/2018 - 12:34
गाणी आपण सगळेच ऐकत असतो, पण एकेका गाण्याशी निगडित आठवणी वाचायला खूपच छान वाटले.

चांदणे संदीप 13/11/2018 - 15:13
खरेसर, सर्वात आधी तुमच्या लढाऊ बाण्याला सलाम! तुमचा याआधीचा तलतवरील एक प्रतिसाद प्रचंड आवडला होता. हा लेखही तितकाच आवडला. काही गाणी, प्रसंग, कथा, वाक्य हे तुम्हांला अनामिक ऊर्मि देतात. तो क्षण निभावून नेण्यास मदत करतात. सुरेख लेखन. धन्यवाद! Sandy

श्वेता२४ 13/11/2018 - 15:36
पुढे गोव्यात पोस्टिंग असताना माझ्या पत्नीला करियरमध्ये काहीच संधी नाही, म्हणून मी नौदलातून राजीनामा द्यायचा ठरवला/code> या गोष्टीसाठी तुम्ही एवढी मोठी लढाई लढलात याबद्दल खरच तुम्हाला मानलं पाहिजे. तुमच अजवरच अभ्यासपुर्ण लेखन वाचलं आहेच पण हे वाचून अपल्याबद्दलचा आदर अधिकच वाढला

देशपांडेमामा 13/11/2018 - 16:20
खरय ! काही गाणी नॉस्टॅल्जिक करतात ...त्या काळात आणि आठवणीं मध्ये घेऊन जातात गाणी आणि त्यांच्याशी निगडीत आठवणी ..छान जमलाय लेख! देश

स्मिता. 13/11/2018 - 18:36
आयुष्याच्या वेगवेगळ्या टप्प्यांवर वेगवेगळ्या गाण्यांनी जणू लँडमार्कच रोवून ठेवलेले असतात, त्यांच्या आठवणी सुरेखच! शेवटची सिस्टिमविरुद्धच्या लढ्याची आठवण अंतर्मूख करून गेली. असा लढा निकराने देणे वाचायला वाटते तेवढे सोपे नक्कीच नाही याची जाणीव आहे. तरीही तुम्ही ठाम राहून विजय मिळवलात हे प्रेरणादायी आहे.

नाखु 13/11/2018 - 19:52
एक कडक लेख स्वगत: या फणसांने मुद्दाम (सडेतोडपणाचे आणि सतत पंगा घ्यायचे काटे) लावले तरी आतले जिंदादिली चे अवीट गोड गरे अगदी "खरे"आहेत. वाचकांचीही पत्रेवाला नाखु

वनफॉरटॅन 16/11/2018 - 22:46
अत्यंत सुंदर लेख. तुम्ही हाडाचे 'सैनिक' आहात. शिवाय प्रत्येक गाण्याचं स्थान हे अत्यंत चपखल कसं आहे ह्याचं वर्णन फार मला फार भावलं. अतिशय दर्जेदार, साठवणीत ठेवण्यासारखा लेख. 'शिष्टम'बरोबर तुम्ही चिकाटीने दिलेला लढा हे अत्यंत प्रेरणादायी उदाहरण आहे. तुमचे असेच, संगीताबाबतचे लिखाण वाचायला अतिशय आवडेल.

कानडाऊ योगेशु 19/11/2018 - 13:16
लेख आवडला. व तुमच्या लढ्याबद्दलही सलाम. परंतु आतापर्यंतच्या तुमच्या ज्या ज्या लेखात वा प्रतिक्रियेत नौदलाचा उल्लेख आला आहे तिथे तुम्ही नेहेमी तो आदरपूर्वकच केला आहे. ह्या पार्श्वभूमीवर तुम्हाला नौदलाकडुन आलेला असा अनुभव काहीसा धक्कादायक आहे. मला वाटते एरवी गावपातळीवर सरकारी सिस्टीमच्या विरोधात जाताना जशी पातळी सोडली जाते तशी पातळी नौदलाकडुन सोडली गेली नसावी.

रणजित चितळे 30/11/2018 - 10:47
उत्तम . ही सगळी गाणी माझ्या आवडीची. हजार वेळा ऐकली तरी मन भरत नाही आपण नेव्ही मध्ये आहे हे लेख वाचल्यावर कळले. माझ्या मुलाने नुकतेच नेव्ही बारावी नंतर जॉईन केले.

निनाद आचार्य 04/12/2018 - 14:14
जुनी गाणी खूप अर्थपूर्ण आहेत. मजा आली वाचून. मला तुमचे आधीचेहि लेख खूप आवडले. आता लढ्याबद्दल लिहा एकदा.

जिन्क्स 12/12/2018 - 20:03
बाकी लेख आवडला. पण, पुढे गोव्यात पोस्टिंग असताना माझ्या पत्नीला करियरमध्ये काहीच संधी नाही, म्हणून मी नौदलातून राजीनामा द्यायचा ठरवला. पत्नीला करीयर मध्ये संधी नाही म्हणून तुम्ही नौदला मधून राजीनामा दिला? की इतर ही काही करणं होती? इतरकाही पर्याय नव्हता का? जसे की तुमचं पोस्टिंग अशा ठिकाणी जिथे पत्नीला करियर मध्ये संधी असेल? नौदलाच्या बाजूने विचार केला तर ते प्रत्येक cadet हा त्यांचा resource असतो आणि त्या resource वर त्यांनी भरपूर गुंतवणूक केलेली असते. त्यामुळे ते कसे ही करून तुम्हाला सोडून जाण्यापासून परावृत्त केले तर चुकीचे काय केले? अशा केसेस मुळे इतर ही लोकांचाही मोराल डाउन होतो आणि चुकीचा पायंडा पडण्याची भीती पण असते.

सौन्दर्य 13/08/2021 - 23:26
जीवनातील प्रत्येक महत्त्वाच्या क्षणी आठवलेली गाणी मन हलकं करायला खूप मदत करतात. आपल्याला नेमकं जे म्हणायचे आहे तेच त्या गाण्यात एकवटलेले असते म्हणून मग अशी गाणी भावतात व आपल्या आयुष्याचा एक हिस्सा बनून राहतात. अतिशय छान लेख. एकदम आवडला.

विजुभाऊ 06/11/2018 - 12:42
वा क्या बात है. तुमचा सांगीतीक प्रवास बरेच काही सांगून जातो. आजही एखादे गाणे ऐकले की ते ज्यावेळेस प्रथम ऐकले होते तो प्रसंग पुन्हा जगायला होते

सुधीर कांदळकर 06/11/2018 - 17:27
पण मी लष्करात जायचे ठरवले होते. कारण आईवडिलांच्या आयुष्याची अर्धी कमाई देऊन बाहेर पडावे असे वाटत नव्हते आणि लष्कराबद्दल कुठेतरी आकर्षणही होतेच. हे फारच आवडले. लोकांनी मला प्रकरण न्यायालयात नेल्याबद्दल दूषणे दिली, माझ्यावर लष्करी गुप्तहेर खात्याची पाळत ठेवली गेली, मी टाकलेले सगळे क्लेम परत तपासून पाहिले गेले. मला लालूच दाखवली गेली आणि धमक्याही देऊन झाल्या. मी कशालाच बधलो नाही. हॅट्स ऑफ्फ आणि एक कडक सॅल्यूट. सुरेख लेखाबद्दल धन्यवाद.

चौकटराजा 06/11/2018 - 19:47
आपण काय .. पयल्या पासून तुमचे फ्यान आहोत . हे लेखन मस्त जमले आहे .आपला लढाउपणा इथे अनुभवत असतोच मात्र आप॑ण तिथे दिलेला लढा ! ग्रेट !हनिमून मधे .. बहोत शुक्रिया... बडी मेहरबाबी ,,,, मेरी जिन्दगीमे हुजूर आप आये .... असे गाणे मग गायलात की नाही ?

अभ्या.. 06/11/2018 - 20:42
मस्तच हो डॉक्टर साहेब, एकच लंबर छंद. समरसून जगताहेत लाईफ, हौर क्या होना?

डॉ सुहास म्हात्रे 07/11/2018 - 09:49
सुंदर मनोगत आणि त्यांतील प्रसंगांना चपखल बसणारी सुंदर गाणी ! तुमच्या लढ्याच्या प्रसंगांचे उडत उडत उल्लेख अगोदर वाचलेले आहेत. आता हा "जसे झाले तसे" शैलीतला एकत्रित लेखाजोखा वाचून तुमच्याबद्दलचा आदर अजून दुणावला आहे ! सिस्टिमशी युद्ध केल्याबद्दल फालतू लोकांकडून ऐकून घेतले होते. आणि वर हरलो असतो तर आयुष्यभर फालतू लोकांकडून ऐकून घ्यावे लागले असते. 'सिस्टिम'ला शरण जाऊन रोज मरण्याचे जीवन जगत असणार्‍यांना, सिस्टिमशी दोन हात करणार्‍याबद्दल प्रचंड असूया असते. त्या असूयेचे रुपांतर चेष्टेत आणि विखारी टीकेत करून ते आपला नपुंसक राग व असूया शमवण्यासाठी करत असतात... कळत, नकळत.

मुक्त विहारि 07/11/2018 - 16:19
सिस्टीमशी लढायला स्वतःचे धैर्य आणि घरच्यांचा (मानसिक आणि वेळ प्रसंगी आर्थिक) पाठिंबा हवाच. (मामू इंजिनियर) मुवि

मित्रहो 09/11/2018 - 15:21
छान गाणी आणि त्या गाण्याच्या अनुषंगाने असनाऱ्या आठवणी आणि त्यातून उलगडनारा आयुष्याचा प्रवास. सारेच मस्त जमून आले. तुमच्या लढयाला सलाम.

दुर्गविहारी 09/11/2018 - 21:40
कित्येक गाणी आणि काही प्रसंग यांचे अद्वैत होऊन एक स्वरचित्र कायमचे मनाच्या कप्प्यात लक्षात रहाते. तुम्ही दिलेल्या प्रसंगासारखुच उदाहरणे बहुतेकांच्या आयुष्यात असतील, पण तुम्ही त्यांना शब्दबद्ध केल्याबद्दल धन्यवाद.

चामुंडराय 10/11/2018 - 04:25
व्वा, क्या बात हैं I काही गाण्यांशी काही आठवणी जोडलेल्या असतात हे अगदी खरे ! तुमच्या त्या लढ्याबद्दल एकदा डिटेलवार लिहाच.

सुबोध खरे 16/11/2018 - 09:33
तुमच्या त्या लढ्याबद्दल एकदा डिटेलवार लिहाच. ते लिहायचं आहेच कारण निवृत्तिवेतन आणि संतोष फंड (ग्रॅच्युइटी) सोडून केवळ स्वातंत्र्यासाठी सर्वोच्च न्यायालयापर्यंत लढा देणारा लष्करात तरी मी आजवर एकटाच आहे. पण लोकांना किती आवडेल हि शंकाच आहे. "स्वतः सुखाय" म्हणून लिहीन असे म्हणतो आहे.

फेरफटका 17/11/2018 - 02:04
सुबोध जी, सैन्याबाबतीत सिव्हिलिअयन्स ना एक आधार, आदर, कौतुक ई. असतं. बरेच वेळा हे त्या जीवनाविषयी ऐकीव, वाचीव माहितीतून तयार होणार्या आकर्षणापायी असतं. त्यामुळे सैन्याविषयी त्याग, शौर्य, पराक्रम वगैरे गाथा नसल्यास आणी त्याहीपेक्षा, प्रतिकुल काही असल्यास, सहसा ते क्रिटीसाईझ केलं जातं. परंतू, तुमच्या लिखाणामुळे, तुमची जी प्रतिमा तयार झाली आहे, त्यामुळे तुम्ही तुमचे सैन्यविषयक कटु अनुभव जरी मांडले, तरी ते इथे well-received च असतील अशी खात्री वाटते.

सुबोध खरे 23/11/2018 - 20:22
कटू अनुभव सैन्य या संस्थेबद्दल नसून ती चालवणाऱ्या माणसांबद्दल आहेत. हि माणसे बाहेर असतात तशीच स्वार्थी, हेवेदावे असणारी, नियमाना आपल्या सोयीप्रमाणे वाकवणारी, अकार्यक्षम असली तरी सरकारी नोकरीत असल्याने कालानुरूप बढती मिळत गेल्याने वरिष्ठ झालेली अशी होती.त्यांच्याबद्दल आलेले अनेक कडू गोड अनुभव आहेत. सैन्य हि संस्था जर सर्वच "चांगल्या माणसांनी" चालवली तर ती नक्कीच भारतातील सर्वात उत्तम संस्था/ प्रणाली म्हणून मानता येईल असे आजही ( निवृत्त होऊन १२ वर्षे झाल्यावर) मला वाटते. आजही ती भारतातील सरकारी खात्यात पहिल्या १० मध्ये नक्कीच गणता येईल अशी आहे. आश्चर्यकारक गोष्ट म्हणजे सैन्यात कोणत्याही खाजगी किंवा नागरी सेवेपेक्षा जास्त लोकशाही आहे. म्हणूनच मी एका वरिष्ठाला तुम्ही माझ्या १२ वर्षे अगोदर जन्माला आलात म्हणून जास्त अनुभव आहे यापेक्षा तुमचे कर्तृत्व काय? असे तोंडावर विचारू शकलो.( अशा तर्हेच्या सडेतोड गोष्टी मी नौदल प्रमुखांशी पण करू शकलो). असो.

एमी 25/11/2018 - 06:58
चांगला आहे लेख. 'रात ने क्या क्या ख्वाब दिखाये' खेरीज इतर सगळी गाणी माहित आहेत. === > पण लोकांना किती आवडेल हि शंकाच आहे. "स्वतः सुखाय" म्हणून लिहीन असे म्हणतो आहे. > वेगळा लेख येऊद्यात. तुमचे स्वान्त सुखाय होऊन जाईल आणि लोकांची प्रतिक्रिया बघणेदेखील रोचक असेल ;)

चित्रगुप्त 10/11/2018 - 12:34
गाणी आपण सगळेच ऐकत असतो, पण एकेका गाण्याशी निगडित आठवणी वाचायला खूपच छान वाटले.

चांदणे संदीप 13/11/2018 - 15:13
खरेसर, सर्वात आधी तुमच्या लढाऊ बाण्याला सलाम! तुमचा याआधीचा तलतवरील एक प्रतिसाद प्रचंड आवडला होता. हा लेखही तितकाच आवडला. काही गाणी, प्रसंग, कथा, वाक्य हे तुम्हांला अनामिक ऊर्मि देतात. तो क्षण निभावून नेण्यास मदत करतात. सुरेख लेखन. धन्यवाद! Sandy

श्वेता२४ 13/11/2018 - 15:36
पुढे गोव्यात पोस्टिंग असताना माझ्या पत्नीला करियरमध्ये काहीच संधी नाही, म्हणून मी नौदलातून राजीनामा द्यायचा ठरवला/code> या गोष्टीसाठी तुम्ही एवढी मोठी लढाई लढलात याबद्दल खरच तुम्हाला मानलं पाहिजे. तुमच अजवरच अभ्यासपुर्ण लेखन वाचलं आहेच पण हे वाचून अपल्याबद्दलचा आदर अधिकच वाढला

देशपांडेमामा 13/11/2018 - 16:20
खरय ! काही गाणी नॉस्टॅल्जिक करतात ...त्या काळात आणि आठवणीं मध्ये घेऊन जातात गाणी आणि त्यांच्याशी निगडीत आठवणी ..छान जमलाय लेख! देश

स्मिता. 13/11/2018 - 18:36
आयुष्याच्या वेगवेगळ्या टप्प्यांवर वेगवेगळ्या गाण्यांनी जणू लँडमार्कच रोवून ठेवलेले असतात, त्यांच्या आठवणी सुरेखच! शेवटची सिस्टिमविरुद्धच्या लढ्याची आठवण अंतर्मूख करून गेली. असा लढा निकराने देणे वाचायला वाटते तेवढे सोपे नक्कीच नाही याची जाणीव आहे. तरीही तुम्ही ठाम राहून विजय मिळवलात हे प्रेरणादायी आहे.

नाखु 13/11/2018 - 19:52
एक कडक लेख स्वगत: या फणसांने मुद्दाम (सडेतोडपणाचे आणि सतत पंगा घ्यायचे काटे) लावले तरी आतले जिंदादिली चे अवीट गोड गरे अगदी "खरे"आहेत. वाचकांचीही पत्रेवाला नाखु

वनफॉरटॅन 16/11/2018 - 22:46
अत्यंत सुंदर लेख. तुम्ही हाडाचे 'सैनिक' आहात. शिवाय प्रत्येक गाण्याचं स्थान हे अत्यंत चपखल कसं आहे ह्याचं वर्णन फार मला फार भावलं. अतिशय दर्जेदार, साठवणीत ठेवण्यासारखा लेख. 'शिष्टम'बरोबर तुम्ही चिकाटीने दिलेला लढा हे अत्यंत प्रेरणादायी उदाहरण आहे. तुमचे असेच, संगीताबाबतचे लिखाण वाचायला अतिशय आवडेल.

कानडाऊ योगेशु 19/11/2018 - 13:16
लेख आवडला. व तुमच्या लढ्याबद्दलही सलाम. परंतु आतापर्यंतच्या तुमच्या ज्या ज्या लेखात वा प्रतिक्रियेत नौदलाचा उल्लेख आला आहे तिथे तुम्ही नेहेमी तो आदरपूर्वकच केला आहे. ह्या पार्श्वभूमीवर तुम्हाला नौदलाकडुन आलेला असा अनुभव काहीसा धक्कादायक आहे. मला वाटते एरवी गावपातळीवर सरकारी सिस्टीमच्या विरोधात जाताना जशी पातळी सोडली जाते तशी पातळी नौदलाकडुन सोडली गेली नसावी.

रणजित चितळे 30/11/2018 - 10:47
उत्तम . ही सगळी गाणी माझ्या आवडीची. हजार वेळा ऐकली तरी मन भरत नाही आपण नेव्ही मध्ये आहे हे लेख वाचल्यावर कळले. माझ्या मुलाने नुकतेच नेव्ही बारावी नंतर जॉईन केले.

निनाद आचार्य 04/12/2018 - 14:14
जुनी गाणी खूप अर्थपूर्ण आहेत. मजा आली वाचून. मला तुमचे आधीचेहि लेख खूप आवडले. आता लढ्याबद्दल लिहा एकदा.

जिन्क्स 12/12/2018 - 20:03
बाकी लेख आवडला. पण, पुढे गोव्यात पोस्टिंग असताना माझ्या पत्नीला करियरमध्ये काहीच संधी नाही, म्हणून मी नौदलातून राजीनामा द्यायचा ठरवला. पत्नीला करीयर मध्ये संधी नाही म्हणून तुम्ही नौदला मधून राजीनामा दिला? की इतर ही काही करणं होती? इतरकाही पर्याय नव्हता का? जसे की तुमचं पोस्टिंग अशा ठिकाणी जिथे पत्नीला करियर मध्ये संधी असेल? नौदलाच्या बाजूने विचार केला तर ते प्रत्येक cadet हा त्यांचा resource असतो आणि त्या resource वर त्यांनी भरपूर गुंतवणूक केलेली असते. त्यामुळे ते कसे ही करून तुम्हाला सोडून जाण्यापासून परावृत्त केले तर चुकीचे काय केले? अशा केसेस मुळे इतर ही लोकांचाही मोराल डाउन होतो आणि चुकीचा पायंडा पडण्याची भीती पण असते.

सौन्दर्य 13/08/2021 - 23:26
जीवनातील प्रत्येक महत्त्वाच्या क्षणी आठवलेली गाणी मन हलकं करायला खूप मदत करतात. आपल्याला नेमकं जे म्हणायचे आहे तेच त्या गाण्यात एकवटलेले असते म्हणून मग अशी गाणी भावतात व आपल्या आयुष्याचा एक हिस्सा बनून राहतात. अतिशय छान लेख. एकदम आवडला.
Subscribe to दिवाळी अंक २०१८
© 2026 मिसळपाव