Skip to main content

मुक्तक

मुक्तक — मराठी मुक्तक, चारोळ्या आणि छोट्या काव्यरचनांचा संग्रह. कमी शब्दांत मोठा आशय सांगणारी मराठी मुक्तके येथे वाचा.

मलमूत्र व संस्कृती

लेखक आजानुकर्ण यांनी शुक्रवार, 14/12/2007 22:38 या दिवशी प्रकाशित केले.

चौगुले साहेबांच्या विनोदांना उडवण्यावरून मोठी धुळवड झाली आणि वातावरण तंग झाले. अनेकांनी तर त्यांना मलमूत्र ही गलिच्छ वस्तू आहे हे समजू लागल्यापासून मलमूत्र विसर्जनच कायमचे बंद करून टाकले आहे की काय अशी शंकाही माझ्या मनाला चाटून गेली. कित्येकांनी व्यक्तिगत निरोपाद्वारे चौकशी करून चौगुल्यांचे तथाकथित ओंगळ लेखन तुम्हाला कसे आवडते हा प्रश्न केला? मी जबाबदारीने वागावे व उगाच ट ला ट जोडू नये अशीही आगंतुक सूचना झाली.

पण हा प्रसंग व काही दिवसांपूर्वी वाचलेले लेख यांच्या घुसळणीतूनच मनात काही विचार आले.

यातना

लेखक सहज यांनी शुक्रवार, 14/12/2007 09:08 या दिवशी प्रकाशित केले.

कळतील कुणा यातना

होतात आमच्या मना

मुक्त स्वांतत्र्याचा बहाणा

का तर मिळावा रोज घालाया धिंगाणा

साहीत्य निर्मीतीस कोण पुसेना

पण नवसदस्य नावाच्या हुशार कल्पना

पंचायत-मालक कोण कूठे समजेना

कोणाच्या खांद्यावरून कोण साधे निशाणा

शत्रुस अनासाये मिळे कराया ठणाणा

लेखन-वाचनाचा आनंद मिळेना

साहित्यप्रेमाच्या मोठ्या वल्गना

माय मराठी काय म्हणेल

कोणास नाही याची तमा

शहार...

लेखक दिनेश५७ यांनी बुधवार, 12/12/2007 20:40 या दिवशी प्रकाशित केले.

नको जगाची पर्वा, हसू द्या त्यांना...
--गुंडोपंतांमुळे स्फूर्ती आलेला एक कवडा...सा!

शहार!!
मनाच्या मैदानावरल्या
मोहोरलेल्या नंदनवनात
शब्दांचे ताटवे डोकावतायत
फुलून डोलायच्या तयारीत...

वा-याच्या ओंजळीतून
ओसंडत्या सुगंधासोबत
सांडलेले शब्द झेलायला
टपली कभिन्न कुत्री मोकाट...

केसाळलेल्या शेपट्या सावरत
डोळे लावून हिरवे हावरट
कवितांच्या रोपट्यांकडे
वखवखून लाळ घोटतायत...

लचके तोडायला कधीतरी
सापडतील दातात कोमेजलेल्या
शब्दांची लोंबकळती लक्तरं
समीक्षकाच्या हेकट थाटात...

आशा

लेखक गुंडोपंत यांनी सोमवार, 10/12/2007 13:33 या दिवशी प्रकाशित केले.

काही सुचत नाही
काही टोचत नाही
रस्त्यावरच्या छोट्या मुलीने विकलेली फुलं बोचायची
मनाला सवय तरी होती दुसर्‍याचा विचार करायची
पण हल्ली मी असले विचारही वेचत नाही
हल्ली मनाला फार काही टोचतही नाही
जरडच झालोय मी, तुटल्यासारखा,
जख्ख म्हातार्‍या वाळल्या खोडासारखा

तरी आशा आहेच, कधी तरी खोडाला पान येईल
जरड झालेल्या मला, एक विचार करणारं मन येईल.
मग मलाही कणव येईल त्या रस्त्यावरच्या छोट्या मुलीची
मी ही काही तरी करणे लागतो रे, ही उभारी येईल मनाची.
मला काही टोचत नाही, ही निर्लज्ज भावनाही संपुन जाईल
एक दिवस कुणासाठी काही करण्याचे सुख घेवून येईल

बेडूक, नार्सिसस, भस्मासुर, अतिशयोक्ती आणि चड्डीत राहणे

लेखक आजानुकर्ण यांनी शुक्रवार, 07/12/2007 23:29 या दिवशी प्रकाशित केले.

कॉलेजात असताना आमच्या मित्रमंडळींमध्ये "चड्डीत राहणे" हा एक वाक्प्रचार अत्यंत प्रसिद्ध होता. "अंथरूण पाहून पाय पसरावे" अशा साधारण अर्थाचा हा वाक्प्रयोग असला तरी त्याला अनेक छटा होत्या. कोणी जादा 'माज' करत असला की त्याला सरळ करण्यासाठी ‌"ए भो, चड्डीत राहा ना!" असे आम्ही म्हणत असू. आता हा वाक्प्रयोग येथे आठवण्याचे काय कारण? सांगतो. त्यापूर्वी ह्या अडीच गोष्टी वाचा.

बम भोले बम

लेखक आजानुकर्ण यांनी गुरुवार, 06/12/2007 19:03 या दिवशी प्रकाशित केले.

मोठमोठ्या चित्रपट कलाकारांशी (म्हणजे अमिताभ व शाहरुख) आमच्या फार ओळखी.

दुपारचे जेवण करून पान खाण्यासाठी पानाच्या गादीवर आलो तर तिथे शाहरूख. आश्चर्याने आम्ही तोंडातच बोट घातले. म्हणजे शाहरूख दिसला त्याबद्दल नाही तर त्याने शर्ट घातला होता त्याचे आश्चर्य वाटले. आय हाय "दर्द ए डिस्को" काय डान्स केलाय. मान गये. आम्हीही शर्टाची दोन बटणे काढून त्याला नाचण्याची हुक्की आली तर साथ देण्यासाठी तयार राहिलो.

गोल्डफ्लेक पेटवून शाहरूखने १ रुच्या दोन मेंटॉस घेतल्या. आम्ही पटकन तोंडातले बोट काढून मेंटॉस घेण्यासाठी हात (पुसून) तयार ठेवला. पण त्याने मेंटॉस (स्वत:च्या) खिशात टाकल्या.

काळजी करण्यासारखे काय आहे त्यात ???

लेखक छोटा डॉन यांनी सोमवार, 03/12/2007 15:26 या दिवशी प्रकाशित केले.

आधीच जाहीर करतो, इंटरनेट वरून साभार...............

आज फक्त २ गोष्टी काळजी करण्यासारख्या आहेत ......

एक म्हणजे तुमची तब्येत चांगली आहे का तुम्ही आजारी आहेत ?

जर तुमची तब्येत ठणठणीत असेल तर मग काळजी कशाची करता, मस्त जीवनाचा आनंद घ्या .......

पण जर तुमची तब्येत बरी नाही, तुम्ही आजारी आहात तर तुम्हाला २ गोष्टींची काळजी करायला हवी.....

एक तर तुम्ही बरे व्हाल का आजारपणातच मरून जाल ?

जर तुम्ही बरे होणार असाल तर काळजी करण्यासारखे काही नाही.........

...बरसात

लेखक दिनेश५७ यांनी बुधवार, 28/11/2007 23:08 या दिवशी प्रकाशित केले.

बस स्टॉपवर येऊन थांबली, आणि घाईघाईनं रांगेतली गर्दी पुढंपुढं सरकू लागली. रांगेबाहेरच्या त्या काहीश्या वयस्कर इसमाशी बोलणार्‍या तिला बहुधा गर्दीची ही घाई कळलीच नव्हती. मागून दोनचार जणांनी आवाज दिल्यावर तिची पावलं जडपणे पुढं सरकली. तो इसमही तिच्याइतक्याच जडपणानं बाजूनं पुढेपुढे सरकत चालत होता. रांगेबरोबर तीदेखील एखाद्या यंत्रासारखी बसमध्ये चढली आणि रिकाम्या राहिलेल्या एकमेव बाकावर चक्क विंडो मिळाल्यानं तिचा चेहेरा खुलला. तो इसमही मग बसबाहेर विंडोजवळ येऊन उभा राहिला. आता बस जवळपास भरली होती. पुढचा सिग्नल बंद होता म्हणून ती स्टॉपवर उभी होती.

महंमद इक्बाल यांची उर्दू शायरी

लेखक मनिष यांनी बुधवार, 28/11/2007 02:20 या दिवशी प्रकाशित केले.

दुर्दैवाने काही लोकांच्या मते उर्दू शायरी ही मद्य आणि प्रेयसी ह्यांच्याभोवतीच घोटाळत राह्ते. अर्थातच अर्वाचीन उर्दू साहित्यात विविध विषयांवर लेखन झाले आहे, पण सामन्य मराठी मणसांपर्यंत ते पोहोचले नाही असे वाटते. बर्‍याच वेळा त्यांचा पुर्वदुषित दृष्टिकोनही ह्याला कारणीभूत असतो. असो.

लोकशाही : एक व्याख्या

लेखक हरिप्रसाद यांनी सोमवार, 19/11/2007 20:46 या दिवशी प्रकाशित केले.

आलेल्या मेल मधुन साभार ..........
थोडी अश्लिलता आहे असे वाटल्यास पटकथेची गरज म्हणुन चु. भु. द्या. घ्या.

दररोज शिस्तीचा भाग म्हणुन पेपर वाचणार्‍या बंड्याने त्याच्या बाबांना विचारले " बाबा, शासन व्यवस्था म्हणजे काय हो ? "

" त्याचे असं आहे - " बाबा विचार करत म्हणाले, " हे बघ , मी घरात पैसे कमवुन आणतो , म्हणजे मी भांडवलदार ; तुझी आई हा पैसा कसा आणि कुठे खर्च करयचा ते ठरवते म्हणजे ती सरकार ; आपल्या घरात मोलकरीण काम करते ती झाली कामगार ; तु सामान्य नागरिक व तुझा लहान भाऊ म्हणजे भावी पिढी. समजलं "