'प'चा पार्ट पसंत पडला! ('प'प्रेमी) पिंट्या ;)

तुमची प्रतिभा एकदम पाप आय मीन बाप आहे

पुष्करला पंतांचा परमेश्वर पावला. पुष्करने पंतांना पुरंदरला पाठवले पण पुष्कर पावमिसळवर पहाटे पासून पासरला...(ह्.घे.) मस्त आहे वर्णन.. - (सर्वव्यापी)प्राजु http://praaju.blogspot.com/

पटकथाकार पुष्करनी पंत, पोलीस, पंकजला पळवुन पळवुन पब्लीकला पार पिडलं. पाचकळपणा पुरे. ;-)

पुष्कळ प पाहून प्रचंड प्रभावित !!

मस्त लिहिलं आहे, मौज वाटली! :)

प -प -प प !!! पुष्कर !! पूरे !! पण!!! प्याक!!! म्हणजे झ्याक!!!!! -- ऍनयू उर्फ बैल ~~~ आमची कोठेही शाखा नाही~~~

प्रतिभावंतांच्या प्रेमळ प्रतिसादांमुळे प्रेरित! -पुष्कर

पुढचा पार्ट प्रकाशितोय पहा.

प्रतिभावान प्रप्रतिम... ______________________________ ही आमची अनुदिनी ... http://bhadkamkar.blogspot.com/

'प'चा पार्ट पसंत पडला! ('प'प्रेमी) पिंट्या ;)

तुमची प्रतिभा एकदम पाप आय मीन बाप आहे

पुष्करला पंतांचा परमेश्वर पावला. पुष्करने पंतांना पुरंदरला पाठवले पण पुष्कर पावमिसळवर पहाटे पासून पासरला...(ह्.घे.) मस्त आहे वर्णन.. - (सर्वव्यापी)प्राजु http://praaju.blogspot.com/

पटकथाकार पुष्करनी पंत, पोलीस, पंकजला पळवुन पळवुन पब्लीकला पार पिडलं. पाचकळपणा पुरे. ;-)

पुष्कळ प पाहून प्रचंड प्रभावित !!

मस्त लिहिलं आहे, मौज वाटली! :)

प -प -प प !!! पुष्कर !! पूरे !! पण!!! प्याक!!! म्हणजे झ्याक!!!!! -- ऍनयू उर्फ बैल ~~~ आमची कोठेही शाखा नाही~~~

प्रतिभावंतांच्या प्रेमळ प्रतिसादांमुळे प्रेरित! -पुष्कर

पुढचा पार्ट प्रकाशितोय पहा.

प्रतिभावान प्रप्रतिम... ______________________________ ही आमची अनुदिनी ... http://bhadkamkar.blogspot.com/

नानासाहेब, आपण दिलेली बातमी मला नक्कीच कौतुकास्पद वाटते. सर्व कलाकारांना आणि नाटकाला माझ्या मनापासून शुभेच्छा! :) आपला, (मराठीचा अभिमानी) तात्या.

सर्व कलाकारांना मास्तरांच्या शुभेच्छा.... दणक्यात वाजवा प्रयोग... :) ______________________________ ही आमची अनुदिनी ... http://bhadkamkar.blogspot.com/

सर्व कलाकारांना माझ्या मनापासून शुभेच्छा....

सर्व बालकरांना, दिग्दर्शकाला मनःपूर्वक हार्दीक शुभेच्छा... प्रयोगाला येऊ शकत नाही. (पुण्यात आहे). पण प्रयोग झाला की मिपावर फोटो जरूर चढवा..

ह्या बालकलकारांचं कौतुक वाटतं. त्या सर्वांना हार्दीक शुभेच्छा ! नीलकांत

माझ्यापण हार्दीक शुभेछा

सर्व बालकलाकारांचे,त्यांच्या पालकांचे आणि इतर संबंधित मंडळींचे जितके कौतुक करावे तेवढे थोडेच आहे. आणि ही बातमी दिल्याबद्दल विसुनानांचेही कौतुक वाटते. आपल्या मातृभाषेची ओढ ही चीजच काही और असते. :) हा प्रयोग धमाल होऊन जाऊ द्या! तथास्तु! मराठी भाषा हा माझा प्राणवायू आहे

सर्व कलाकारांना आमच्याही शुभेच्छा !!!

याच वयात जर प्रोत्साहन मिळाले तर ही मुले अधिक उत्साहाने काम करतील. प्रोत्साहन व सदिच्छा प्रकाश घाटपांडे

कौतुकास्पद आहे. परभाषिक मुलखात मराठीचे कार्यक्रम बसवणे हेच मुळात कष्टाचे असते त्यातून नाटकासारखा सर्वांची एकाच वेळी तालीम आवश्यक असणारा प्रकार करणे हे जिद्दीचेच काम आहे! सर्वाना अनेक शुभेच्छा!! (मी हैद्राबादला रहात असताना तिथल्या महाराष्ट्र मंडळात काही कार्यक्रम झालेले बघितलेत. अजूनही होत असणार. मला स्वतःला हे शहर फार आवडते.) विसुनाना ह्याची माहीती दिल्याबद्दल धन्यवाद! नाटकाचे फोटोही नंतर देता आले तर मजा येईल. चतुरंग

कौतुकास्पद आहे. परभाषिक मुलखात मराठीचे कार्यक्रम बसवणे हेच मुळात कष्टाचे असते त्यातून नाटकासारखा सर्वांची एकाच वेळी तालीम आवश्यक असणारा प्रकार करणे हे जिद्दीचेच काम आहे! हेच म्हणतो.

वर्णन ऐकून नाटक बघावेसे वाटते - हार्दिक शुभेच्छा!

सर्व बाळगोपाळांना शुभेच्छा. २००६ च्या जानेवारीत बे एरियातील कला या संस्थेतर्फे बालनाट्याअचा प्रयोग केला होता. त्याविषयी http://www.calaaonline.com/events/gammat/index.html येथे अधिक. - सर्किट

अरे वा!! प्रयोगासाठी खूप शुभेच्छा :)

बालकलाकारांना प्रोत्साहन देणारे प्रतिसाद दिल्याबद्दल आभार. हे प्रतिसाद मी त्यांच्यापर्यंत पोहोचवीनच! प्रयोग सादर होण्यापूर्वी शिबिराचे आणि सादर झाल्यानंतर प्रयोगाचे फोटो येथे नक्की देईन. पुनःश्च धन्यवाद.

विसुनाना, बर्‍याच दिवसानंतर चांगली वार्ता वाचण्याचा / ऐकण्याचा योग आला. मनापासून धन्यवाद. इतर मराठी भाषिकांना आवाहन, इतरत्र राहणार्‍या मराठी भाषिकांनी असेच प्रयोग करावे ही विनंती आणि आवाहन. कलंत्री

नानासाहेब, आपण दिलेली बातमी मला नक्कीच कौतुकास्पद वाटते. सर्व कलाकारांना आणि नाटकाला माझ्या मनापासून शुभेच्छा! :) आपला, (मराठीचा अभिमानी) तात्या.

सर्व कलाकारांना मास्तरांच्या शुभेच्छा.... दणक्यात वाजवा प्रयोग... :) ______________________________ ही आमची अनुदिनी ... http://bhadkamkar.blogspot.com/

सर्व कलाकारांना माझ्या मनापासून शुभेच्छा....

सर्व बालकरांना, दिग्दर्शकाला मनःपूर्वक हार्दीक शुभेच्छा... प्रयोगाला येऊ शकत नाही. (पुण्यात आहे). पण प्रयोग झाला की मिपावर फोटो जरूर चढवा..

ह्या बालकलकारांचं कौतुक वाटतं. त्या सर्वांना हार्दीक शुभेच्छा ! नीलकांत

माझ्यापण हार्दीक शुभेछा

सर्व बालकलाकारांचे,त्यांच्या पालकांचे आणि इतर संबंधित मंडळींचे जितके कौतुक करावे तेवढे थोडेच आहे. आणि ही बातमी दिल्याबद्दल विसुनानांचेही कौतुक वाटते. आपल्या मातृभाषेची ओढ ही चीजच काही और असते. :) हा प्रयोग धमाल होऊन जाऊ द्या! तथास्तु! मराठी भाषा हा माझा प्राणवायू आहे

सर्व कलाकारांना आमच्याही शुभेच्छा !!!

याच वयात जर प्रोत्साहन मिळाले तर ही मुले अधिक उत्साहाने काम करतील. प्रोत्साहन व सदिच्छा प्रकाश घाटपांडे

कौतुकास्पद आहे. परभाषिक मुलखात मराठीचे कार्यक्रम बसवणे हेच मुळात कष्टाचे असते त्यातून नाटकासारखा सर्वांची एकाच वेळी तालीम आवश्यक असणारा प्रकार करणे हे जिद्दीचेच काम आहे! सर्वाना अनेक शुभेच्छा!! (मी हैद्राबादला रहात असताना तिथल्या महाराष्ट्र मंडळात काही कार्यक्रम झालेले बघितलेत. अजूनही होत असणार. मला स्वतःला हे शहर फार आवडते.) विसुनाना ह्याची माहीती दिल्याबद्दल धन्यवाद! नाटकाचे फोटोही नंतर देता आले तर मजा येईल. चतुरंग

कौतुकास्पद आहे. परभाषिक मुलखात मराठीचे कार्यक्रम बसवणे हेच मुळात कष्टाचे असते त्यातून नाटकासारखा सर्वांची एकाच वेळी तालीम आवश्यक असणारा प्रकार करणे हे जिद्दीचेच काम आहे! हेच म्हणतो.

वर्णन ऐकून नाटक बघावेसे वाटते - हार्दिक शुभेच्छा!

सर्व बाळगोपाळांना शुभेच्छा. २००६ च्या जानेवारीत बे एरियातील कला या संस्थेतर्फे बालनाट्याअचा प्रयोग केला होता. त्याविषयी http://www.calaaonline.com/events/gammat/index.html येथे अधिक. - सर्किट

अरे वा!! प्रयोगासाठी खूप शुभेच्छा :)

बालकलाकारांना प्रोत्साहन देणारे प्रतिसाद दिल्याबद्दल आभार. हे प्रतिसाद मी त्यांच्यापर्यंत पोहोचवीनच! प्रयोग सादर होण्यापूर्वी शिबिराचे आणि सादर झाल्यानंतर प्रयोगाचे फोटो येथे नक्की देईन. पुनःश्च धन्यवाद.

विसुनाना, बर्‍याच दिवसानंतर चांगली वार्ता वाचण्याचा / ऐकण्याचा योग आला. मनापासून धन्यवाद. इतर मराठी भाषिकांना आवाहन, इतरत्र राहणार्‍या मराठी भाषिकांनी असेच प्रयोग करावे ही विनंती आणि आवाहन. कलंत्री

अमेरिकेत बर्‍याचदा कानावर पडलेले स्पॅनिश शब्द स्पॅनिश शब्द: अर्थ Hola : (उच्चार) ओला - हॅलो , Gracias - धन्यवाद Amigo: अमिगो - मित्र Cero सिरो - शून्य Uno, dos, tres, cuatro(क्वात्रो), cinco (सिंको) : एक दोन तीन चार पाच Negro - काळा (रंग) , blanco (ब्लांको)- पांढरा Esposo , Esposa - (एस्पोसो - एस्पोसा) नवरा बायको Hijo - इहो - मुलगा (son) (स्पनिश मधे j चा उचार ह करतात ) Hija- इहा - मुलगी (daughter) Nino - Nina : छोटा मुलगा - छोटी मुलगी Padre / Papa / Papi : वडील Madre/ mama/ mami : आई Luna: चंद्र Perfecto: perfect तसेच Fantastico ईश्वरी

कुमारस्वामी यांनी कुंडी हा शब्द भाषणात वापरला? कुमारस्वामींचे आडनाव ठाकरे तर नाही ना? आपला, (नवनिर्माणसैनिक) आजानुकर्ण ठोकरे

'कुंडी ' हा शब्द लिस्ट मधे नसता दिला तर चालले नसते काय?

तसे अनेक शब्द आहेत, परंतु आमच्या देवगडी बोलीभाषेतले दोन खास शब्द! १) आंडिलपाड्या - जेव्हा एखादी बाई एखाद्या पुरुषाला 'ठेवते' तेव्हा त्या पुरुषाला आमच्याकडे 'आंडिलपाड्या' असं म्हणतात! २) अक्करमाश्या - अनौरस अपत्याला अक्करमाश्या असे संबोधतात! तूर्तास इतकेच. बाकी अनेक शब्द आहेत. सांगेन सवडीने! आपला, (सध्या कुणाचाही 'आंडिलपाड्या' नसलेला!) तात्या देवगडकर.

यूएस मधे असताना एका चायनिज कलीग कडून शिकलेले शब्द Ni Hao - हॅलो Shi shi - धन्यवाद Shing - हो (येस) Dong budong - do you understand? Zou ba - Let's go Sheshiao - शाळा ba ba : बाबा (सबोंधन , वडील नव्हे) ma ma: आई ye ye : ये ऽऽऽ ये - आजोबा (वडीलांचे वडील) Nei nei - नेय ऽ ने - आजी (वडीलांची आई) ga ga - ग ग - मोठा भाऊ di di- दी दी - लहान भाऊ gu gu - आत्या Ji Ji - मोठी बहीण mei mei - लहान बहीण Jiu Jiu - मामा shooooshu - काका Tai tai - बायको (साधीसुधी नव्हे बरं का- गर्भ श्रीमंताची) बाकी चायनीज उच्चार ऐकताना मजा वाटते. दोन चायनीज बोलत असतील तर भांडतात की काय असे वाटते. चायनीज ग्रेट वॉल ला 'चांग चंग ' म्हणतात. -- आपलाच पक्या त्सेंग

जनेलाकडे कदेल वर : खिडकीपाही खुर्ची ने बांगड्यां रेशियाद : भरलेले बांगडे हे झाले केवळ अनोळखी शब्द. पण पुढचे जरा अभावित विनोद करून जातात. कुलेर-लात दी : चमचा-डबा दे. शी खाता : थंडी वाजते

बाली बाली काप्शीदा - कोरियन - लेट्स गो - चला!

"कुंडी" - हा शब्द तुमची चुकीचा लिहला आहे.. तो " खुंडी " - बसा !!! "कुंडी"- अर्थ जरा वेगळा आहे (जो भाग बसण्यासाठी वापरतात तो ;) ) राज जैन जेव्हा तुम्ही कर्म करण्यामध्ये कमी पडता तेव्हा नशीबाला दोष देता !

" खुंडी " - बसा !!! मग राखुंडी म्हणजे काय? पूर्वी लोक राखुंडीने दात घासायचे भांडी घासायचे. आणखी मजेदार गुजराती शब्द. नवरा = रिकामटेकडा खाकरा = कडक भाजलेली पोळी पादर = भाग /गल्ली पोळ = बोळ / विभाग अघोरी = झोपल्यावर घोरणारे. चिबुक = हनुवटी घुटण = गुढगा चकली = चिमणी (पक्षी)

सध्या मी मैसूरला आल्यावर माझ्या कानडीच्या (अ)ज्ञानाची उजळणी करतो आहे आणि घरातील इतर लोकांना ती भाषा शिकवण्याचा प्रयत्न. कानाला एकासारखे वाटणारे पण वेगळ्या अर्थांचे काही शब्दः एले (यले)= पान ---- कानडीत र्‍हस्व व दीर्घ असे दोन ए आणि ओ स्वर आहेत. र्‍ह्स्व ए चा उच्चार ऐकतांना थोडा य सारखा वाटतो. र्‍हस्व ओ चा उच्चार व सारखा. एल्ले (यल्ले)= कोठे इल्ले = इथे इल्ला = नाही एल्ला(यल्ला) = सर्व एळ= ऊठ एळु = सात गोंधळ उडवणारे कांही शब्द : मरा = सूप हाल = दूध कसा = केरकचरा माडी = करा अंगडी = दुकान मने = घर बेक री = पाहिजे हो

सीधा = सरळ रो / रा = जा मरातब = गादी (मान मरातब?) हिंद = हिंदुस्तान हिंदसा = इंजिनीरिंग किंवा गणित या संबंधीचे ज्ञान -- ज्याला पाश्चात्य 'अरेबिक न्यूमरल' म्हणतात त्याला अरब 'हिंदसा' म्हणतात. कारण त्यांनी ते आकडे हिंदुस्तानातून शिकले. मुहंदेस = इंजिनीयर तबीब = डॉक्टर -- आपल्या कडे पण हा शब्द पूर्वी वापरात होता... शु = काय? व्हॉट? (हुबेहूब गुजराती अर्थ) कम = किती? नुस = अर्धा अख्खु = भाऊ उख्ति = बहिण वालिद / वालिदा = वडिल / आई मोया = पाणी बहर = समुद्र साबुन = साबण वाहेद, इथनेन, तलाता, अरबा, खमसा, सित्ता, सबाह, तमानिया, तिस्सा, आशरा... = १,२,३,४,५,६,७,८,९,१०

सिंगापूर इथे मलय, तामीळ, मॅन्डेरिन आणि इंग्लीश च्या मिश्रणातून तयार झालेली सिंग्लीश बोली भाषा कधी कधी इनफॉरमली वापरल्या जाते. ह्या बोली भाषेत इंग्लीशच्या व्याकरणाची वाट लावली जाते, म्हणून क्वीन्स इंग्लीश वापरणारे दु:खी होतात. Kiasu (adj) Pronounced 'kee-a-soo'. Derived from the Hokkien dialect meaning afraid to lose out to others or not to lose face. Example: He sent his family to line up in different queues for the same item, so kiasu. Arrow (verb) Derived from the English language meaning to be given a task that you don't want to do. Example: I was arrowed to paint this wall. Lah The most famous of Singaporean expressions used at the end of sentences for emphasis. Example: Very funny, lah! Langgar (verb) Derived from the Malay language meaning to collide. Example: This van suddenly pulled out and langgar my car. Sotong (adj) Derived from the Malay language meaning does not know what is going on. Similar meaning to 'blur'. (Sotong is the Malay word for octopus which squirts ink and clouds everything.) Example: This has been going on for months, didn't you know? Sotong! Goondu: stupid or acting stupid Can meh: are you certain?

मित्रांनो ! काय कुंडी घेऊन बसलाय यालाच अंडू पण म्हणतात. याप्रांतात आल्यावर हे शब्द जरा जपून ऊच्चारा ऐवढेच, बेळगांवकरच यावर जास्त प्रकाष टाकू शकतील ! बाकी आणखी काही कन्नड शब्द अळु - रडणे कुत कोळी / कुळी तिको - बसा सुमने कुतको - गप्प बस बीडी - सोड (माड बीडी / होग बिडी - करुन सोड / जाऊदे सोड) ताई - आई बायको - बाई / स्त्री सर्वात गंमतीची बाब म्हणजे - गणेशोत्सव -कधीही साजरा करतात गणेश चतुर्थी पासुन अगदी नोव्हेंबर पर्यंत गणपती बसवायला आणि विर्सजनाला काही ताळ-मेळच नाही राव ! अगदी पक्ष पंधरड्यात सुध्दा बसवता. आणि विधी-निषेध तर सोडाच ! बाजारात जाऊन पिशवीत घालून ऐका काकूंनी गणपती घरी नेला. काय बोंबलायच यावर ?

मजेशीर धागा! माझी काही भर- ग्रीक मध्ये.. एला- ये याया - आजी

मी काल "हलवा:-ओरिजनल ग्रीक स्वीट"-मेड इन मॅसिडोनिया असा लिहिलेला बॉक्स आणला. खाउन पाह्यला तर राव चव अगदि थेट आपल्या गज्जग सारखेच की राव. काय म्हंजी काय बी फरक नाय. फक्त नाव "हलवा" दिलय त्ये लोकांनी त्येला. (ज्यांना गज्जग माहित नाही त्यांच्यासाठी:- ही मिठाई महाराश्ट्रात तितकीशी लोकप्रिय नाही दिसत््इचं खर ं प्रस्थ कळत मध्य प्रदेशात, आणी त्यातही इंदुरमध्ये.) आपलाच, मनोबा

अमेरिकेत बर्‍याचदा कानावर पडलेले स्पॅनिश शब्द स्पॅनिश शब्द: अर्थ Hola : (उच्चार) ओला - हॅलो , Gracias - धन्यवाद Amigo: अमिगो - मित्र Cero सिरो - शून्य Uno, dos, tres, cuatro(क्वात्रो), cinco (सिंको) : एक दोन तीन चार पाच Negro - काळा (रंग) , blanco (ब्लांको)- पांढरा Esposo , Esposa - (एस्पोसो - एस्पोसा) नवरा बायको Hijo - इहो - मुलगा (son) (स्पनिश मधे j चा उचार ह करतात ) Hija- इहा - मुलगी (daughter) Nino - Nina : छोटा मुलगा - छोटी मुलगी Padre / Papa / Papi : वडील Madre/ mama/ mami : आई Luna: चंद्र Perfecto: perfect तसेच Fantastico ईश्वरी

कुमारस्वामी यांनी कुंडी हा शब्द भाषणात वापरला? कुमारस्वामींचे आडनाव ठाकरे तर नाही ना? आपला, (नवनिर्माणसैनिक) आजानुकर्ण ठोकरे

'कुंडी ' हा शब्द लिस्ट मधे नसता दिला तर चालले नसते काय?

तसे अनेक शब्द आहेत, परंतु आमच्या देवगडी बोलीभाषेतले दोन खास शब्द! १) आंडिलपाड्या - जेव्हा एखादी बाई एखाद्या पुरुषाला 'ठेवते' तेव्हा त्या पुरुषाला आमच्याकडे 'आंडिलपाड्या' असं म्हणतात! २) अक्करमाश्या - अनौरस अपत्याला अक्करमाश्या असे संबोधतात! तूर्तास इतकेच. बाकी अनेक शब्द आहेत. सांगेन सवडीने! आपला, (सध्या कुणाचाही 'आंडिलपाड्या' नसलेला!) तात्या देवगडकर.

यूएस मधे असताना एका चायनिज कलीग कडून शिकलेले शब्द Ni Hao - हॅलो Shi shi - धन्यवाद Shing - हो (येस) Dong budong - do you understand? Zou ba - Let's go Sheshiao - शाळा ba ba : बाबा (सबोंधन , वडील नव्हे) ma ma: आई ye ye : ये ऽऽऽ ये - आजोबा (वडीलांचे वडील) Nei nei - नेय ऽ ने - आजी (वडीलांची आई) ga ga - ग ग - मोठा भाऊ di di- दी दी - लहान भाऊ gu gu - आत्या Ji Ji - मोठी बहीण mei mei - लहान बहीण Jiu Jiu - मामा shooooshu - काका Tai tai - बायको (साधीसुधी नव्हे बरं का- गर्भ श्रीमंताची) बाकी चायनीज उच्चार ऐकताना मजा वाटते. दोन चायनीज बोलत असतील तर भांडतात की काय असे वाटते. चायनीज ग्रेट वॉल ला 'चांग चंग ' म्हणतात. -- आपलाच पक्या त्सेंग

जनेलाकडे कदेल वर : खिडकीपाही खुर्ची ने बांगड्यां रेशियाद : भरलेले बांगडे हे झाले केवळ अनोळखी शब्द. पण पुढचे जरा अभावित विनोद करून जातात. कुलेर-लात दी : चमचा-डबा दे. शी खाता : थंडी वाजते

बाली बाली काप्शीदा - कोरियन - लेट्स गो - चला!

"कुंडी" - हा शब्द तुमची चुकीचा लिहला आहे.. तो " खुंडी " - बसा !!! "कुंडी"- अर्थ जरा वेगळा आहे (जो भाग बसण्यासाठी वापरतात तो ;) ) राज जैन जेव्हा तुम्ही कर्म करण्यामध्ये कमी पडता तेव्हा नशीबाला दोष देता !

" खुंडी " - बसा !!! मग राखुंडी म्हणजे काय? पूर्वी लोक राखुंडीने दात घासायचे भांडी घासायचे. आणखी मजेदार गुजराती शब्द. नवरा = रिकामटेकडा खाकरा = कडक भाजलेली पोळी पादर = भाग /गल्ली पोळ = बोळ / विभाग अघोरी = झोपल्यावर घोरणारे. चिबुक = हनुवटी घुटण = गुढगा चकली = चिमणी (पक्षी)

सध्या मी मैसूरला आल्यावर माझ्या कानडीच्या (अ)ज्ञानाची उजळणी करतो आहे आणि घरातील इतर लोकांना ती भाषा शिकवण्याचा प्रयत्न. कानाला एकासारखे वाटणारे पण वेगळ्या अर्थांचे काही शब्दः एले (यले)= पान ---- कानडीत र्‍हस्व व दीर्घ असे दोन ए आणि ओ स्वर आहेत. र्‍ह्स्व ए चा उच्चार ऐकतांना थोडा य सारखा वाटतो. र्‍हस्व ओ चा उच्चार व सारखा. एल्ले (यल्ले)= कोठे इल्ले = इथे इल्ला = नाही एल्ला(यल्ला) = सर्व एळ= ऊठ एळु = सात गोंधळ उडवणारे कांही शब्द : मरा = सूप हाल = दूध कसा = केरकचरा माडी = करा अंगडी = दुकान मने = घर बेक री = पाहिजे हो

सीधा = सरळ रो / रा = जा मरातब = गादी (मान मरातब?) हिंद = हिंदुस्तान हिंदसा = इंजिनीरिंग किंवा गणित या संबंधीचे ज्ञान -- ज्याला पाश्चात्य 'अरेबिक न्यूमरल' म्हणतात त्याला अरब 'हिंदसा' म्हणतात. कारण त्यांनी ते आकडे हिंदुस्तानातून शिकले. मुहंदेस = इंजिनीयर तबीब = डॉक्टर -- आपल्या कडे पण हा शब्द पूर्वी वापरात होता... शु = काय? व्हॉट? (हुबेहूब गुजराती अर्थ) कम = किती? नुस = अर्धा अख्खु = भाऊ उख्ति = बहिण वालिद / वालिदा = वडिल / आई मोया = पाणी बहर = समुद्र साबुन = साबण वाहेद, इथनेन, तलाता, अरबा, खमसा, सित्ता, सबाह, तमानिया, तिस्सा, आशरा... = १,२,३,४,५,६,७,८,९,१०

सिंगापूर इथे मलय, तामीळ, मॅन्डेरिन आणि इंग्लीश च्या मिश्रणातून तयार झालेली सिंग्लीश बोली भाषा कधी कधी इनफॉरमली वापरल्या जाते. ह्या बोली भाषेत इंग्लीशच्या व्याकरणाची वाट लावली जाते, म्हणून क्वीन्स इंग्लीश वापरणारे दु:खी होतात. Kiasu (adj) Pronounced 'kee-a-soo'. Derived from the Hokkien dialect meaning afraid to lose out to others or not to lose face. Example: He sent his family to line up in different queues for the same item, so kiasu. Arrow (verb) Derived from the English language meaning to be given a task that you don't want to do. Example: I was arrowed to paint this wall. Lah The most famous of Singaporean expressions used at the end of sentences for emphasis. Example: Very funny, lah! Langgar (verb) Derived from the Malay language meaning to collide. Example: This van suddenly pulled out and langgar my car. Sotong (adj) Derived from the Malay language meaning does not know what is going on. Similar meaning to 'blur'. (Sotong is the Malay word for octopus which squirts ink and clouds everything.) Example: This has been going on for months, didn't you know? Sotong! Goondu: stupid or acting stupid Can meh: are you certain?

मित्रांनो ! काय कुंडी घेऊन बसलाय यालाच अंडू पण म्हणतात. याप्रांतात आल्यावर हे शब्द जरा जपून ऊच्चारा ऐवढेच, बेळगांवकरच यावर जास्त प्रकाष टाकू शकतील ! बाकी आणखी काही कन्नड शब्द अळु - रडणे कुत कोळी / कुळी तिको - बसा सुमने कुतको - गप्प बस बीडी - सोड (माड बीडी / होग बिडी - करुन सोड / जाऊदे सोड) ताई - आई बायको - बाई / स्त्री सर्वात गंमतीची बाब म्हणजे - गणेशोत्सव -कधीही साजरा करतात गणेश चतुर्थी पासुन अगदी नोव्हेंबर पर्यंत गणपती बसवायला आणि विर्सजनाला काही ताळ-मेळच नाही राव ! अगदी पक्ष पंधरड्यात सुध्दा बसवता. आणि विधी-निषेध तर सोडाच ! बाजारात जाऊन पिशवीत घालून ऐका काकूंनी गणपती घरी नेला. काय बोंबलायच यावर ?

मजेशीर धागा! माझी काही भर- ग्रीक मध्ये.. एला- ये याया - आजी

मी काल "हलवा:-ओरिजनल ग्रीक स्वीट"-मेड इन मॅसिडोनिया असा लिहिलेला बॉक्स आणला. खाउन पाह्यला तर राव चव अगदि थेट आपल्या गज्जग सारखेच की राव. काय म्हंजी काय बी फरक नाय. फक्त नाव "हलवा" दिलय त्ये लोकांनी त्येला. (ज्यांना गज्जग माहित नाही त्यांच्यासाठी:- ही मिठाई महाराश्ट्रात तितकीशी लोकप्रिय नाही दिसत््इचं खर ं प्रस्थ कळत मध्य प्रदेशात, आणी त्यातही इंदुरमध्ये.) आपलाच, मनोबा

मराठीतली भाषाशुद्धीकरणाची चळवळ या शतकाच्या चौथ्या दशकात सुरू झाली. आपल्याला गेल्या शतकाच्या असे म्हणायचे आहे का? (हे भाषाशुद्धीसाठी सुचवले नाही बरकां! :-) )

ह्या लेखाचा. सही. पण एक नाही समजलं.भौगोलिक सलगता पाहिल्यास, तामिळ प्रांत कुठे महाराष्ट्राला लागुन आहे? मुख्यतः त्या काळात तरी, संस्कृती आणि भाषा ह्यांचं आदान-प्रदान व्हायचं ते सलग भु-भागातुन. त्ये "कानडाउ विट्टलु..." वगैरे ऐकुन होतो. म्हणजे मराठी-कन्नड नातं वगैरे.पण थेट तमिळ म्हंजे कमाल आहे बुवा. त्या काळात इतका संपर्क तरी कुठं होता एकमेकांशी? बरं मग संस्कृत्-मराठी-हिंदी ह्यांची एक्मेकांच्या अत्यंत जवळ जाणारी देवनागरी लिपी तरी कशी शिल्लक राहिली? मराठी लिहिताना त्या तामिळ लिपीचा वापर का होत नाही? (जर मराठी-तमिळ भाषा संबंध इतका दृढ असेल तर त्याच लिपीत मराठी लिहिणं जास्त नैसर्गिक्/सोयीचं राहील. नाही का?) (स्वगतः- तरिच म्हटलं, त्या चर्चेतुन हिरिरिनं बोलताना अचानक आ'कर्ण राव गायब कुठं झाले? ह्यांनी तर सरळ नवा लेखच टाकला की राव) आपलाच, मनोबा

ह्यातली जवळजवळ सगळीच मला नवीन होती. मराठी आणि तमिळ ह्या इतक्या मिळून मिसळून असतील असे माहीत नव्हते. ;) धन्यवाद आ.कर्णा! चतुरंग

आजानुकर्ण साहेब, मनोबांनी म्हंटल्याप्रमाणे ह्या लेखाचा आवाका खरोखर खुप मोठा आहे. त्यावर काहि लिहावे एवढी आमची पात्रताही नाही.तरीहि काही मुलभुत प्रश्न मनात आले, त्याचे निराकरण आपण केल्यास उत्तम होइल. खैरे ह्यांनी मराठी-तमिळ संबंधांचा बराच अभ्यास केलेला दिसतोय.परंतु त्यांनी मांडलेले विचार हे एकांगी वाटतात.अहो गेल्या हजारो वर्षात तमिळ भाषेत काहीच फ़रक पडला नाही काय? मराठी भाषेचेच पहा ना. ज्ञानेश्वरीच्या काळातील मराठी व आत्ताची मराठी ह्यात केवढा फ़रक जाणवतो. खुद्द तमिळ भाषेत बरेच संस्क्रृत शब्द आढळ्तात.तमिळ भाषेचा मराठी भाषेवर जर एवढा प्रभाव पडला असेल, तर तो संस्कृत भाषेवर कसा काय पडलेला दिसत नाही?किंवा तसे काही असेल तर तेही स्पष्ट केलेत तर बरे. अहो तमिळच कशाला, मराठी व बंगाली भाषेत सुध्दा तोंडात बोटे घालावीत (कोणीहि कोणाच्या) अशी साम्य स्थळे आहेत. उदा.सकाळ,वाटी,भातवाढी,डाव,पाडा,.......... पण माझ्या माहीति प्रमाणे हेच शब्द इतर भाषांत जसेच्या तसे वापरले जात नाहीत.(काहि प्रमाणात ओडिया,व आसामी भाषेत) किंबहुना,समस्त कोंकण पट्टय़ात बोलल्या जाणा-या भाषेत आणि मराठीत तसेच बंगालीत कमालीचे साम्य आढळते. ते हि कसे काय? असे बरेच प्रश्न आहेत.त्यामूळॆ काहि शब्दात साम्य आढळले म्हणुन तेच मराठी भाषेचे मुळ मानणे पटत नाही. थोडे सविस्तर लिहिल्यास उत्तम. अभिज्ञ

क्रुपया हे वाचावे! हे लेखन इथून उडवले जाण्याची शक्यता आहे, हे जाणूनच पुढील प्रतिसाद द्यावेत! भाषा, भाषा शुद्धी, व्याकरण, शुद्धलेखन, संस्कृत भाषेची सो कॉल्ड महती या विषयावर चर्चा करावयास माझे मित्र शशांक जोशी यांचे उपक्रम हे संस्थळ फार छान आहे! मिसळपाववर वरील विषय सहसा एन्करेज केले जात नाहीत याची नोंद घ्यावी..! तात्या.

वरील उतार्‍याच्या संदर्भात एक लेख जालावर सापडला आहे. जो खैरे साहेबांच्या दाव्याच्या विरोधी आहे. http://groups.google.com/group/alt.language.hindi/browse_thread/thread/cfc7d78c964dd86b कदाचित वरील तामिळ शब्द महाराष्ट्री प्राकृतामधून दक्षिणेत गेले असण्याचा संभव आहे. कारण महाराष्ट्री पा़कृताबद्द्ल ख्रिस्तपूर्व ५व्या शतकापासून उल्लेख आढळतात. अधिक माहीती इथे वाचता येईल http://en.wikipedia.org/wiki/Maharashtri पुण्याचे पेशवे

मराठी भाषाशुद्धीची चळवळ, भाषाशुद्धीचा आग्रह, आणि मराठी तामिळीचे भाषिक नातेसंबध एका माहितीपूर्ण लेखनात वाचायला मिळाले, आणि ते आवडले. अवांतर : मिसळपाव मराठी संकेतस्थळावर सर्व लेखन संवाद हे मराठी भाषेतून होत असतांना भाषिक लेखांना संस्थळाच्या मालकाचा विरोध होतो, ही गोष्ट मराठी भाषाप्रेमी म्हणुन दुखः देणारी वाटते. ;)

संस्कृत सारखी शब्द बंबाळ भाषा सामान्य लोकाना समजत नव्हती म्हणुन ज्ञानेश्वरानी भगवद्गीता जनसामान्यांच्या बोली भाषेत आणली त्या बोली भाषेला आपण पुन्हा शब्दबंबाळ करण्यासाठी संस्कृतचा आधार घेत आहोत. यातच काय ते समजावे. सामान्यांच्या या भाषेला पुन्हा एकदा उच्चेतरांची भाषा बनवण्याचा घाट कशासाठी घालत आहोत? हा पुन्हा द्रावीडी प्राणायामाचा हट्ट कशासाठी.

सन्स्कृत राहुदे बाजुला, ज्ञानेश्वरी तरी नीट समजते का आपल्याला? (आणि मुळात कितीक जण वाचतात्/वाचणारेत?) इकडे पुढच्या पिढ्या इन्ग्रजी माध्यमातून शिकवुन "देशी इन्ग्रज" तयार करण्याचे कारखाने सुरू असताना स्वातन्त्रवीरान्नी भाषा शुद्धीबाबत जे केल ते योग्य की अयोग्य हा वाद आता हवाचे कशाला? कोण बोलणार लिहिणार वाचणार तुमची ती दरिद्री दळभद्री मराठी जिच्यात म्हणे ज्ञानाचे काहीही कण नाहीत म्हणुन तर इन्ग्रजी माध्यमातून लहानग्यान्ना शिक्षाण देतात ना हल्ली? अन जन्तेच्या पुढल्या पिढ्या जर मराठी शिकणारच नसतील तर हवित कशाला म्हणतो मी ही थेर? त्यापेक्षा एमटीव्ही बघा, ऐश करा! :D (जे खानदानी(?), उच्चवर्णीय(?), मराठीप्रेमी असतील ते टिकवतीलच मराठी, ती ही शुद्ध स्वरुपात! नाहीतर शेवटी "पुणे" आहेच!:D ) आपला, लिम्बुटिम्बु (मायबोलीवरुन विनाभार ट्रान्स्फर) :D :P

अजानुचा लेख चांगला आहे, बरीच नवी माहिती मिळाली. मराठी भाषा ही जशी फक्त संस्कृतापासून बनली नाही तशी ती फक्त तमिळपासूनही बनलेली नाही. (तसे अजानुने लिहिल्याचा दावाही नाही) संस्कृती आणि भाषा यांच्यात कालानुसार होत जाणारी सरमिसळ जुनी आहे. उद्वेग तेव्हा येतो जेव्हा संस्कृत आम्हाला आवडते (हे म्हणणार्‍या लोकांना संस्कृतात चार वाक्ये लिहिता येतात का देवजाणे! उगीच इथून तिथून पाठ केलेले श्लोक देणे म्हणजे आपल्याला संस्कृत येते अशी काहीजणांची समजूत असावी) म्हणून आम्ही संस्कृतातले शब्द प्रतिशब्द म्हणून घेणार हा पोरकटपणा वाटतो. संस्कृतातून येणारे शब्द हे सुटसुटीत असतील, योग्य अर्थ देत असतील आणि इतरांना समजायला सोपे होत असतील तर लोक त्यांना उचलून धरतीलच नाहीतर असे बरेच विद्वान जालावरही उपलब्ध आहेत की ते संस्कृतप्रचुर मराठीत लिहितात आणि लोक त्यांचे लेख पहिल्या परिच्छेदानंतर बंद करून चालू पडतात. संस्कृतात सर्व काही आहे हा आणखी एक पोरकट ग्रह लोकांनी काहीही माहित नसताना करून ठेवलेला असतो. जी भाषा एका विशिष्ट गटाच्या बाहेर पडलीच नाही, जिच्यात काळानुसार फारसा (पाणिनीनंतर संस्कृतावर सोपस्कार करणार्‍या लोकांची यादी वाचायला आवडेल) बदल झाला नाही तिच्यात आधुनिक शास्त्रात लागणारे सर्व शब्द आहेत आणि म्हणून इतर भाषांतून येणारे शब्द गाळून बोजड शब्द निर्मिती करावी हा आणखी एक ग्रह. असाच एक ग्रह की संस्कृतात सर्व उच्चार आहेत. संस्कृत बोलल्याने वाणी शुद्ध होते. यावर अनेक स्थळांवर झालेल्या चर्चांमध्ये हा दावा किती फोल आहे यावर चर्चा झाली आहेच. मराठी लोकांचे हिंदी आणि इंग्रजी बोलणे कसे मजेशीर असते यावर अनेक चित्रपटांत प्रसंग दाखवले आहेत तरी आमची वाणी संस्कृतामुळे शुद्ध असा आणखी एक हास्यास्पद दावा. मराठीत संस्कृतातील बरेचसे शब्द रूळल्याने बरेचदा अभियांत्रिकी (अभिवादन, अभिमान, अभिनंदन हे शब्द मराठीत आधीच आहेत) आणि यंत्र हा शब्दही मराठीत रूळलेला आहे तेव्हा अभियांत्रिकी हा शब्द मराठी प्रतिशब्द नसून संस्कृत प्रतिशब्द ठरतो आणि "म्हणजे काय आहेत का तुमच्याकडे पर्याय संस्कृताशिवाय?" असे पोरकट प्रश्न विचारले जातात. बरं, हे संस्कृतचा आग्रह धरणारे कोण तर पांढरपेशे स्वतःला सुसंस्कृत म्हणवून घेणारे चार लोक, त्यांना इतर भाषांची ऍलर्जी का तेच कळत नाही. गेल्या एका प्रतिसादात मग सुचवा पाली आणि फार्सी शब्द असा प्रश्न विचारण्यात आला पण या भाषा तरी प्रचलीत आहेत का आणि नसल्यास जी भाषा प्रचलीत आहे तिची आठवण का नाही आली? कारण ते उत्तर पोरासोराला आले असते की अभियांत्रिकी= इंजिनिअरींग पण भाषा पोरासोरांना येऊ नये हीच या मंडळींची इच्छा असते का काय कोणास ठाऊक. हजर, हरकत, परागंदा, बुजुर्ग, बाबा, बायको, खुर्ची, पेन, पेन्सिल, दप्तर हे आणि असे अनेक शब्द सोडून का द्यावेत तर कोणीतरी उठून भाषाशुद्धीचं खूळ निर्माण करतो. रूळलेल्या शब्दांची भाषाशुद्धी आणि भाषेत येणार्‍या नव्या शब्दाला प्रतिशब्द शोधणे यातला फरक काही श्रेष्ठींना जाणवला नाही याचे सखेद आश्चर्य वाटते. असो.

बायको सोडुन द्यायची? ते किमान या जन्मी तरी शक्य नाही. तिच्या बरोबर सात जन्माची नातीचरामी अशी शपथ घेतली आहे (बहुतेक हा तिच्या बरोबरचा सातवा जन्म असावा ( ह घ्या :) ) )

एक चांगला गोषवारा दिल्याबद्दल अजानुकर्णाचे अनेक आभार. एक सामान्य मराठी भाषिक , वाचक नि नागरिक म्हणून मला असे दिसते की, कुठल्याही गोष्टीच्या बाबतीत लागू होणारे "अति सर्वत्र वर्जयेत्" हे सूत्र भाषेच्या बाबतीतही लागू पडतेच. भाषाशुद्धीकरणाच्या नावाखाली बोजड संस्कृत शब्द माथी मारणे हे जसे चुकीचे , तसेच ऊर्दु, फारसी, इंग्रजी, या पैकी कुठल्याही भाषेची शिरजोरी/प्राबल्य होऊ देणेही चुकीचेच. शेवटी भाषेच्या शुद्धीचा प्रश्न दुय्यम ठरतो. महत्त्वाचा प्रश्न हा की लोकशाही व्यवस्थेमधला जो महत्त्वाचा घटक - सामान्य जनता - त्यांना डोळ्यासमोर ठेवून भाषेची धोरणे अमलात यायला हवीत. गावाकडचा शेतकरी , इतर व्यावसायिक या लोकांना सरकारी कागदपत्रे भरायची असतील , शरी असो की ग्रामीण , अक्षरओळख असणार्‍या कुणाला सरकारी व्यवस्थेशी संपर्क साधायचा असेल तर सर्वप्रथम ते कामकाज मराठीमधे व्हायला हवे. नंतर महत्त्वाचे म्हणजे ती भाषा त्याना समजेल अशी सुलभ असायला हवी. बस्स. मग त्यात ऊर्दु, फारसी, इंग्रजी, संस्कृत या भाषेतले शब्द येवोत - न येवोत. एकदा लोकहिताबद्दलचे उद्दिष्ट स्पष्ट असेल तर धोरणे तशी अमलात येतील. नाहीतर मनॉपली, हितसंबंध जपण्याकरता , विशिष्ट गटाने चालवलेला अजेंडा भाषेच्या बाबतीत कार्यान्वित होत रहातो हे आताचे सत्य आहेच.

त्याच बरोबर हेही शिकले पाहीजे की भटा-बामनाची मराठी संस्कृतोद्भव असल्या कारणाने एकदम अशुद्ध आहे. ती खरी मराठी नाहीच

:P हा हा हा हा :))) =)) -('मिसळ'लेला भट बामन) ऋषिकेश

मराठीतली भाषाशुद्धीकरणाची चळवळ या शतकाच्या चौथ्या दशकात सुरू झाली. आपल्याला गेल्या शतकाच्या असे म्हणायचे आहे का? (हे भाषाशुद्धीसाठी सुचवले नाही बरकां! :-) )

ह्या लेखाचा. सही. पण एक नाही समजलं.भौगोलिक सलगता पाहिल्यास, तामिळ प्रांत कुठे महाराष्ट्राला लागुन आहे? मुख्यतः त्या काळात तरी, संस्कृती आणि भाषा ह्यांचं आदान-प्रदान व्हायचं ते सलग भु-भागातुन. त्ये "कानडाउ विट्टलु..." वगैरे ऐकुन होतो. म्हणजे मराठी-कन्नड नातं वगैरे.पण थेट तमिळ म्हंजे कमाल आहे बुवा. त्या काळात इतका संपर्क तरी कुठं होता एकमेकांशी? बरं मग संस्कृत्-मराठी-हिंदी ह्यांची एक्मेकांच्या अत्यंत जवळ जाणारी देवनागरी लिपी तरी कशी शिल्लक राहिली? मराठी लिहिताना त्या तामिळ लिपीचा वापर का होत नाही? (जर मराठी-तमिळ भाषा संबंध इतका दृढ असेल तर त्याच लिपीत मराठी लिहिणं जास्त नैसर्गिक्/सोयीचं राहील. नाही का?) (स्वगतः- तरिच म्हटलं, त्या चर्चेतुन हिरिरिनं बोलताना अचानक आ'कर्ण राव गायब कुठं झाले? ह्यांनी तर सरळ नवा लेखच टाकला की राव) आपलाच, मनोबा

ह्यातली जवळजवळ सगळीच मला नवीन होती. मराठी आणि तमिळ ह्या इतक्या मिळून मिसळून असतील असे माहीत नव्हते. ;) धन्यवाद आ.कर्णा! चतुरंग

आजानुकर्ण साहेब, मनोबांनी म्हंटल्याप्रमाणे ह्या लेखाचा आवाका खरोखर खुप मोठा आहे. त्यावर काहि लिहावे एवढी आमची पात्रताही नाही.तरीहि काही मुलभुत प्रश्न मनात आले, त्याचे निराकरण आपण केल्यास उत्तम होइल. खैरे ह्यांनी मराठी-तमिळ संबंधांचा बराच अभ्यास केलेला दिसतोय.परंतु त्यांनी मांडलेले विचार हे एकांगी वाटतात.अहो गेल्या हजारो वर्षात तमिळ भाषेत काहीच फ़रक पडला नाही काय? मराठी भाषेचेच पहा ना. ज्ञानेश्वरीच्या काळातील मराठी व आत्ताची मराठी ह्यात केवढा फ़रक जाणवतो. खुद्द तमिळ भाषेत बरेच संस्क्रृत शब्द आढळ्तात.तमिळ भाषेचा मराठी भाषेवर जर एवढा प्रभाव पडला असेल, तर तो संस्कृत भाषेवर कसा काय पडलेला दिसत नाही?किंवा तसे काही असेल तर तेही स्पष्ट केलेत तर बरे. अहो तमिळच कशाला, मराठी व बंगाली भाषेत सुध्दा तोंडात बोटे घालावीत (कोणीहि कोणाच्या) अशी साम्य स्थळे आहेत. उदा.सकाळ,वाटी,भातवाढी,डाव,पाडा,.......... पण माझ्या माहीति प्रमाणे हेच शब्द इतर भाषांत जसेच्या तसे वापरले जात नाहीत.(काहि प्रमाणात ओडिया,व आसामी भाषेत) किंबहुना,समस्त कोंकण पट्टय़ात बोलल्या जाणा-या भाषेत आणि मराठीत तसेच बंगालीत कमालीचे साम्य आढळते. ते हि कसे काय? असे बरेच प्रश्न आहेत.त्यामूळॆ काहि शब्दात साम्य आढळले म्हणुन तेच मराठी भाषेचे मुळ मानणे पटत नाही. थोडे सविस्तर लिहिल्यास उत्तम. अभिज्ञ

क्रुपया हे वाचावे! हे लेखन इथून उडवले जाण्याची शक्यता आहे, हे जाणूनच पुढील प्रतिसाद द्यावेत! भाषा, भाषा शुद्धी, व्याकरण, शुद्धलेखन, संस्कृत भाषेची सो कॉल्ड महती या विषयावर चर्चा करावयास माझे मित्र शशांक जोशी यांचे उपक्रम हे संस्थळ फार छान आहे! मिसळपाववर वरील विषय सहसा एन्करेज केले जात नाहीत याची नोंद घ्यावी..! तात्या.

वरील उतार्‍याच्या संदर्भात एक लेख जालावर सापडला आहे. जो खैरे साहेबांच्या दाव्याच्या विरोधी आहे. http://groups.google.com/group/alt.language.hindi/browse_thread/thread/cfc7d78c964dd86b कदाचित वरील तामिळ शब्द महाराष्ट्री प्राकृतामधून दक्षिणेत गेले असण्याचा संभव आहे. कारण महाराष्ट्री पा़कृताबद्द्ल ख्रिस्तपूर्व ५व्या शतकापासून उल्लेख आढळतात. अधिक माहीती इथे वाचता येईल http://en.wikipedia.org/wiki/Maharashtri पुण्याचे पेशवे

मराठी भाषाशुद्धीची चळवळ, भाषाशुद्धीचा आग्रह, आणि मराठी तामिळीचे भाषिक नातेसंबध एका माहितीपूर्ण लेखनात वाचायला मिळाले, आणि ते आवडले. अवांतर : मिसळपाव मराठी संकेतस्थळावर सर्व लेखन संवाद हे मराठी भाषेतून होत असतांना भाषिक लेखांना संस्थळाच्या मालकाचा विरोध होतो, ही गोष्ट मराठी भाषाप्रेमी म्हणुन दुखः देणारी वाटते. ;)

संस्कृत सारखी शब्द बंबाळ भाषा सामान्य लोकाना समजत नव्हती म्हणुन ज्ञानेश्वरानी भगवद्गीता जनसामान्यांच्या बोली भाषेत आणली त्या बोली भाषेला आपण पुन्हा शब्दबंबाळ करण्यासाठी संस्कृतचा आधार घेत आहोत. यातच काय ते समजावे. सामान्यांच्या या भाषेला पुन्हा एकदा उच्चेतरांची भाषा बनवण्याचा घाट कशासाठी घालत आहोत? हा पुन्हा द्रावीडी प्राणायामाचा हट्ट कशासाठी.

सन्स्कृत राहुदे बाजुला, ज्ञानेश्वरी तरी नीट समजते का आपल्याला? (आणि मुळात कितीक जण वाचतात्/वाचणारेत?) इकडे पुढच्या पिढ्या इन्ग्रजी माध्यमातून शिकवुन "देशी इन्ग्रज" तयार करण्याचे कारखाने सुरू असताना स्वातन्त्रवीरान्नी भाषा शुद्धीबाबत जे केल ते योग्य की अयोग्य हा वाद आता हवाचे कशाला? कोण बोलणार लिहिणार वाचणार तुमची ती दरिद्री दळभद्री मराठी जिच्यात म्हणे ज्ञानाचे काहीही कण नाहीत म्हणुन तर इन्ग्रजी माध्यमातून लहानग्यान्ना शिक्षाण देतात ना हल्ली? अन जन्तेच्या पुढल्या पिढ्या जर मराठी शिकणारच नसतील तर हवित कशाला म्हणतो मी ही थेर? त्यापेक्षा एमटीव्ही बघा, ऐश करा! :D (जे खानदानी(?), उच्चवर्णीय(?), मराठीप्रेमी असतील ते टिकवतीलच मराठी, ती ही शुद्ध स्वरुपात! नाहीतर शेवटी "पुणे" आहेच!:D ) आपला, लिम्बुटिम्बु (मायबोलीवरुन विनाभार ट्रान्स्फर) :D :P

अजानुचा लेख चांगला आहे, बरीच नवी माहिती मिळाली. मराठी भाषा ही जशी फक्त संस्कृतापासून बनली नाही तशी ती फक्त तमिळपासूनही बनलेली नाही. (तसे अजानुने लिहिल्याचा दावाही नाही) संस्कृती आणि भाषा यांच्यात कालानुसार होत जाणारी सरमिसळ जुनी आहे. उद्वेग तेव्हा येतो जेव्हा संस्कृत आम्हाला आवडते (हे म्हणणार्‍या लोकांना संस्कृतात चार वाक्ये लिहिता येतात का देवजाणे! उगीच इथून तिथून पाठ केलेले श्लोक देणे म्हणजे आपल्याला संस्कृत येते अशी काहीजणांची समजूत असावी) म्हणून आम्ही संस्कृतातले शब्द प्रतिशब्द म्हणून घेणार हा पोरकटपणा वाटतो. संस्कृतातून येणारे शब्द हे सुटसुटीत असतील, योग्य अर्थ देत असतील आणि इतरांना समजायला सोपे होत असतील तर लोक त्यांना उचलून धरतीलच नाहीतर असे बरेच विद्वान जालावरही उपलब्ध आहेत की ते संस्कृतप्रचुर मराठीत लिहितात आणि लोक त्यांचे लेख पहिल्या परिच्छेदानंतर बंद करून चालू पडतात. संस्कृतात सर्व काही आहे हा आणखी एक पोरकट ग्रह लोकांनी काहीही माहित नसताना करून ठेवलेला असतो. जी भाषा एका विशिष्ट गटाच्या बाहेर पडलीच नाही, जिच्यात काळानुसार फारसा (पाणिनीनंतर संस्कृतावर सोपस्कार करणार्‍या लोकांची यादी वाचायला आवडेल) बदल झाला नाही तिच्यात आधुनिक शास्त्रात लागणारे सर्व शब्द आहेत आणि म्हणून इतर भाषांतून येणारे शब्द गाळून बोजड शब्द निर्मिती करावी हा आणखी एक ग्रह. असाच एक ग्रह की संस्कृतात सर्व उच्चार आहेत. संस्कृत बोलल्याने वाणी शुद्ध होते. यावर अनेक स्थळांवर झालेल्या चर्चांमध्ये हा दावा किती फोल आहे यावर चर्चा झाली आहेच. मराठी लोकांचे हिंदी आणि इंग्रजी बोलणे कसे मजेशीर असते यावर अनेक चित्रपटांत प्रसंग दाखवले आहेत तरी आमची वाणी संस्कृतामुळे शुद्ध असा आणखी एक हास्यास्पद दावा. मराठीत संस्कृतातील बरेचसे शब्द रूळल्याने बरेचदा अभियांत्रिकी (अभिवादन, अभिमान, अभिनंदन हे शब्द मराठीत आधीच आहेत) आणि यंत्र हा शब्दही मराठीत रूळलेला आहे तेव्हा अभियांत्रिकी हा शब्द मराठी प्रतिशब्द नसून संस्कृत प्रतिशब्द ठरतो आणि "म्हणजे काय आहेत का तुमच्याकडे पर्याय संस्कृताशिवाय?" असे पोरकट प्रश्न विचारले जातात. बरं, हे संस्कृतचा आग्रह धरणारे कोण तर पांढरपेशे स्वतःला सुसंस्कृत म्हणवून घेणारे चार लोक, त्यांना इतर भाषांची ऍलर्जी का तेच कळत नाही. गेल्या एका प्रतिसादात मग सुचवा पाली आणि फार्सी शब्द असा प्रश्न विचारण्यात आला पण या भाषा तरी प्रचलीत आहेत का आणि नसल्यास जी भाषा प्रचलीत आहे तिची आठवण का नाही आली? कारण ते उत्तर पोरासोराला आले असते की अभियांत्रिकी= इंजिनिअरींग पण भाषा पोरासोरांना येऊ नये हीच या मंडळींची इच्छा असते का काय कोणास ठाऊक. हजर, हरकत, परागंदा, बुजुर्ग, बाबा, बायको, खुर्ची, पेन, पेन्सिल, दप्तर हे आणि असे अनेक शब्द सोडून का द्यावेत तर कोणीतरी उठून भाषाशुद्धीचं खूळ निर्माण करतो. रूळलेल्या शब्दांची भाषाशुद्धी आणि भाषेत येणार्‍या नव्या शब्दाला प्रतिशब्द शोधणे यातला फरक काही श्रेष्ठींना जाणवला नाही याचे सखेद आश्चर्य वाटते. असो.

बायको सोडुन द्यायची? ते किमान या जन्मी तरी शक्य नाही. तिच्या बरोबर सात जन्माची नातीचरामी अशी शपथ घेतली आहे (बहुतेक हा तिच्या बरोबरचा सातवा जन्म असावा ( ह घ्या :) ) )

एक चांगला गोषवारा दिल्याबद्दल अजानुकर्णाचे अनेक आभार. एक सामान्य मराठी भाषिक , वाचक नि नागरिक म्हणून मला असे दिसते की, कुठल्याही गोष्टीच्या बाबतीत लागू होणारे "अति सर्वत्र वर्जयेत्" हे सूत्र भाषेच्या बाबतीतही लागू पडतेच. भाषाशुद्धीकरणाच्या नावाखाली बोजड संस्कृत शब्द माथी मारणे हे जसे चुकीचे , तसेच ऊर्दु, फारसी, इंग्रजी, या पैकी कुठल्याही भाषेची शिरजोरी/प्राबल्य होऊ देणेही चुकीचेच. शेवटी भाषेच्या शुद्धीचा प्रश्न दुय्यम ठरतो. महत्त्वाचा प्रश्न हा की लोकशाही व्यवस्थेमधला जो महत्त्वाचा घटक - सामान्य जनता - त्यांना डोळ्यासमोर ठेवून भाषेची धोरणे अमलात यायला हवीत. गावाकडचा शेतकरी , इतर व्यावसायिक या लोकांना सरकारी कागदपत्रे भरायची असतील , शरी असो की ग्रामीण , अक्षरओळख असणार्‍या कुणाला सरकारी व्यवस्थेशी संपर्क साधायचा असेल तर सर्वप्रथम ते कामकाज मराठीमधे व्हायला हवे. नंतर महत्त्वाचे म्हणजे ती भाषा त्याना समजेल अशी सुलभ असायला हवी. बस्स. मग त्यात ऊर्दु, फारसी, इंग्रजी, संस्कृत या भाषेतले शब्द येवोत - न येवोत. एकदा लोकहिताबद्दलचे उद्दिष्ट स्पष्ट असेल तर धोरणे तशी अमलात येतील. नाहीतर मनॉपली, हितसंबंध जपण्याकरता , विशिष्ट गटाने चालवलेला अजेंडा भाषेच्या बाबतीत कार्यान्वित होत रहातो हे आताचे सत्य आहेच.

त्याच बरोबर हेही शिकले पाहीजे की भटा-बामनाची मराठी संस्कृतोद्भव असल्या कारणाने एकदम अशुद्ध आहे. ती खरी मराठी नाहीच

:P हा हा हा हा :))) =)) -('मिसळ'लेला भट बामन) ऋषिकेश

तात्या, सर्किट, ॐकार आणि शशांक यांचे (हे मानपत्र मिळाल्याबद्दल) अभिनंदन. आपल्या कार्यास उत्तरोत्तर यश लाभो. द्वारकानाथांनी हा उपक्रम सुरू केल्याबद्दल त्यांचे आभार.

अभिनंदन! आनंद झाला.

उपक्रमाची माहिती वाचली. चांगला आहे. तसेच मि.पा.चे तात्या, सर्किट, ॐकार आणि शशांक यांचे अभिनंदन.

फार आनंद वाटला..... (मि.पा.प्रेमी) मदनबाण

द्वारकानाथांचा हा उपक्रम पण छान आहे! मानपत्र मिळालेल्या सर्वांचेच अभिनंदन!

मराठी संवर्धनासाठी कलंत्री यांची एक उत्तम चळवळ आहे त्याबद्दल त्यांचे अभिनंदन आणि त्यांच्या या उपक्रमासाठी शुभेच्छा !!! तसेच आपापली कामे सांभाळून माय मराठीचा जीवनव्यवहारात अधिक सहजपणे उपयोग व्हावा यासाठी प्रत्यक्ष/अप्रत्यक्ष काम करणा-या सर्वच व ज्यांना या मानपत्राने गौरवण्यात आले आहे ते आणि आपले सर्वांचेच असलेले मित्र तात्या, सर्किट, ॐकार आणि शशांक यांचेही आम्ही मनापासून अभिनंदन करतो आणि त्यांच्या उपक्रमाला शुभेच्छा देतो. -दिलीप बिरुटे

सर्व पुरस्कार विजेत्यांचे अभिनंदन! मराठी भाषा हा माझा प्राणवायू आहे

प्रिय मित्रांनो, मुख्य म्हणजे हे मानपत्र नसून कृतज्ञता पत्र आहे. आपल्या भाषेच्या संवर्धनासाठी इतके लोक, संस्था, व्यक्ति आपापल्या पध्दतीनी कार्यमग्न आहे ही खरोखर गौरवाची गोष्ट आहे. एक सामान्य माणुस म्हणून मी या सर्वाबद्दल नेहमीच कृतज्ञ राहील. आपल्याला हा उपक्रम प्रत्येक वर्षी करावयाचा असून आपल्या आजुबाजूला होत असणार्‍या उपक्रमाची माहितीची नोंद घेणे, संकलन करणे आणि मला कळविणे ही आपणा सर्वांना आग्रहाची विनंती. पूढील वर्षापासून कृतज्ञता पत्र आणि रोख रक्कम असे स्वरुप ठेवण्याचा विचार आहे. मुख्य म्हणजे असा समारंभ बाल गंधर्व मध्ये व्हावा अशी इच्छा आहे. कृपया आपणही याच्या आयोजनात, निवडसमिती मध्ये भाग घेऊ शकाल. आपल्या प्रत्येक विचाराचे स्वागत आहे. यात कोणत्याही प्रकारच्या आर्थिक मदतीची अपेक्षा नाही याची कृपया नोंद घ्यावी. या उपक्रमाचा विचार कसा मनात आला याबद्दल कधीतरी. या उपक्रमाच्या रुपरेषा आखण्यात सर्वसाक्षी आणि वेदश्री यांचाही सहभाग होता याचीही नोंद घ्यावी. आणि हो, नीलकांत याच्या सहकार्याशिवाय हा उपक्रम अशक्यच होता. पत्राचा मसूदा, मराठीसाठी प्रयत्न करीत असलेल्या अनेक लोकांचे संपर्क क्रमांक त्वरीत देणे आणि माझ्या मनातील वावदूक शंकाचे योग्य परिने आणि न थकता निरसन करणे अश्या अनेक बाबी नीलकांत याने सांभाळ्ल्या. ही केवल सुरवात आहे आणि मायमराठीला आपल्या हक्क मिळावा, लोकभाषा, शिक्षणाची आणि ज्ञानभाषा म्हणून तिचा उल्लेख व्हावा हे आपल्यासर्वांचे स्वप्न आहे. असो, अगत्य असू द्यावे, आपला, द्वारकानाथ आणि सर्व सवगंडी

तात्या,सर्किट, ॐकार,शशांक अभिनंदन आणि द्वारकानाथ यांना पुढील उपक्रमासाठी शुभेच्छा! स्वाती

+१ अतिशय उत्तम उपक्रम... श्री द्वारकानाथ यांचे विशेष आभार... मराठी असे आमुची मायबोली जरी आज ती राजभाषा नसे नसे आज ऐश्वर्य त्या माउलीला यशाची पुढे दिव्य आशा दिसे....

श्री. तात्या आणि त्यांच्या कंपनीचे जोरदार अभिनंदन. श्री. द्वारकानाथ कलंत्री, आपल्या ह्या स्तुत्य उपक्रमास आमच्या मनापासून हार्दीक शुभेच्छा..!

ओंकार जोशींचे 'गमभन' निर्माण करून आम्हाला मराठीत लिहायला उद्युक्त केल्याबद्दल आणि तात्या अभ्यंकरांचे लिहायला हक्काचे स्थळ उपलब्ध करून दिल्याबद्द्ल विशेष अभिनंदन!! बाकीचे आमच्या ओळखीचे नाहीत, तरी त्यांनी केलेल्या कार्याबद्द्ल त्यांचेही अभिनंदन!! -पिवळा डांबिस

हा स्तूत्य उपक्रम सुरु केल्याबद्दल सर्वप्रथम श्री. द्वारकानाथ कलंत्री यांना एक मराठी माणूस व मिपाकर या नात्याने हे कृतज्ञता पत्र. द्वारकानाथ आपला हा उपक्रम फारच छान आहे.खरेतर मराठी आणि महाराष्ट्रासाठी योगदान देणार्‍यांना प्रोत्साहन देण्याचा अथवा त्या कार्यासाठी कृइतज्ञता व्यक्त करण्याचा हा उपक्रमच सर्वप्रथम कौतूकास पात्र आहे.तेव्हा आमच्या ह्या दोन शब्दांचा 'कृतज्ञता पत्र' म्हणून स्विकार करा. आपल्याकडून अशाच उत्तमोत्तम उपक्रमांची अपेक्षा करतो. आपल्या भावी उपक्रमांस शुभेच्छा! आपल्या भावी उपक्रमांमध्ये आमची मदत लागल्यास अवश्य कळवा.आमचा भ्रमणध्वनी क्र.: ९३७२-९३७२-१८ नीलकांत यांना कृतज्ञता पत्र नीलकांता पडद्यामागे राहून तू आम्हा मिपाकरांसाठी जे काही करतोयस त्यासाठी तुझे कौतूक करण्याची आणि त्याबद्दल कृतज्ञता व्यक्त करण्याची ही संधी आयती चालून आली आहे.आम्हा मिपाकरांसाठी तू जितका झटतो आहेस त्याबद्दल तू कौतूकास पात्र आहेस. धन्यवाद! कृतज्ञता पत्र मिळालेल्या इतर सर्वांनाच मनपूर्वक शुभेच्छा! कर्मण्ये वाधिकारस्ते | मां फलकेशू कदाचनं : कार्यकर्त्यांनी कर्म करीत रहावे,आपल्या नावाचे फलक लागतील अशी अपेक्षा करु नये. -इनोबा म्हणे

तात्या, सर्किट, ॐकार आणि शशांक यांचे (हे मानपत्र मिळाल्याबद्दल) अभिनंदन. आपल्या कार्यास उत्तरोत्तर यश लाभो. द्वारकानाथांनी हा उपक्रम सुरू केल्याबद्दल त्यांचे आभार.

अभिनंदन! आनंद झाला.

उपक्रमाची माहिती वाचली. चांगला आहे. तसेच मि.पा.चे तात्या, सर्किट, ॐकार आणि शशांक यांचे अभिनंदन.

फार आनंद वाटला..... (मि.पा.प्रेमी) मदनबाण

द्वारकानाथांचा हा उपक्रम पण छान आहे! मानपत्र मिळालेल्या सर्वांचेच अभिनंदन!

मराठी संवर्धनासाठी कलंत्री यांची एक उत्तम चळवळ आहे त्याबद्दल त्यांचे अभिनंदन आणि त्यांच्या या उपक्रमासाठी शुभेच्छा !!! तसेच आपापली कामे सांभाळून माय मराठीचा जीवनव्यवहारात अधिक सहजपणे उपयोग व्हावा यासाठी प्रत्यक्ष/अप्रत्यक्ष काम करणा-या सर्वच व ज्यांना या मानपत्राने गौरवण्यात आले आहे ते आणि आपले सर्वांचेच असलेले मित्र तात्या, सर्किट, ॐकार आणि शशांक यांचेही आम्ही मनापासून अभिनंदन करतो आणि त्यांच्या उपक्रमाला शुभेच्छा देतो. -दिलीप बिरुटे

सर्व पुरस्कार विजेत्यांचे अभिनंदन! मराठी भाषा हा माझा प्राणवायू आहे

प्रिय मित्रांनो, मुख्य म्हणजे हे मानपत्र नसून कृतज्ञता पत्र आहे. आपल्या भाषेच्या संवर्धनासाठी इतके लोक, संस्था, व्यक्ति आपापल्या पध्दतीनी कार्यमग्न आहे ही खरोखर गौरवाची गोष्ट आहे. एक सामान्य माणुस म्हणून मी या सर्वाबद्दल नेहमीच कृतज्ञ राहील. आपल्याला हा उपक्रम प्रत्येक वर्षी करावयाचा असून आपल्या आजुबाजूला होत असणार्‍या उपक्रमाची माहितीची नोंद घेणे, संकलन करणे आणि मला कळविणे ही आपणा सर्वांना आग्रहाची विनंती. पूढील वर्षापासून कृतज्ञता पत्र आणि रोख रक्कम असे स्वरुप ठेवण्याचा विचार आहे. मुख्य म्हणजे असा समारंभ बाल गंधर्व मध्ये व्हावा अशी इच्छा आहे. कृपया आपणही याच्या आयोजनात, निवडसमिती मध्ये भाग घेऊ शकाल. आपल्या प्रत्येक विचाराचे स्वागत आहे. यात कोणत्याही प्रकारच्या आर्थिक मदतीची अपेक्षा नाही याची कृपया नोंद घ्यावी. या उपक्रमाचा विचार कसा मनात आला याबद्दल कधीतरी. या उपक्रमाच्या रुपरेषा आखण्यात सर्वसाक्षी आणि वेदश्री यांचाही सहभाग होता याचीही नोंद घ्यावी. आणि हो, नीलकांत याच्या सहकार्याशिवाय हा उपक्रम अशक्यच होता. पत्राचा मसूदा, मराठीसाठी प्रयत्न करीत असलेल्या अनेक लोकांचे संपर्क क्रमांक त्वरीत देणे आणि माझ्या मनातील वावदूक शंकाचे योग्य परिने आणि न थकता निरसन करणे अश्या अनेक बाबी नीलकांत याने सांभाळ्ल्या. ही केवल सुरवात आहे आणि मायमराठीला आपल्या हक्क मिळावा, लोकभाषा, शिक्षणाची आणि ज्ञानभाषा म्हणून तिचा उल्लेख व्हावा हे आपल्यासर्वांचे स्वप्न आहे. असो, अगत्य असू द्यावे, आपला, द्वारकानाथ आणि सर्व सवगंडी

तात्या,सर्किट, ॐकार,शशांक अभिनंदन आणि द्वारकानाथ यांना पुढील उपक्रमासाठी शुभेच्छा! स्वाती

+१ अतिशय उत्तम उपक्रम... श्री द्वारकानाथ यांचे विशेष आभार... मराठी असे आमुची मायबोली जरी आज ती राजभाषा नसे नसे आज ऐश्वर्य त्या माउलीला यशाची पुढे दिव्य आशा दिसे....

श्री. तात्या आणि त्यांच्या कंपनीचे जोरदार अभिनंदन. श्री. द्वारकानाथ कलंत्री, आपल्या ह्या स्तुत्य उपक्रमास आमच्या मनापासून हार्दीक शुभेच्छा..!

ओंकार जोशींचे 'गमभन' निर्माण करून आम्हाला मराठीत लिहायला उद्युक्त केल्याबद्दल आणि तात्या अभ्यंकरांचे लिहायला हक्काचे स्थळ उपलब्ध करून दिल्याबद्द्ल विशेष अभिनंदन!! बाकीचे आमच्या ओळखीचे नाहीत, तरी त्यांनी केलेल्या कार्याबद्द्ल त्यांचेही अभिनंदन!! -पिवळा डांबिस

हा स्तूत्य उपक्रम सुरु केल्याबद्दल सर्वप्रथम श्री. द्वारकानाथ कलंत्री यांना एक मराठी माणूस व मिपाकर या नात्याने हे कृतज्ञता पत्र. द्वारकानाथ आपला हा उपक्रम फारच छान आहे.खरेतर मराठी आणि महाराष्ट्रासाठी योगदान देणार्‍यांना प्रोत्साहन देण्याचा अथवा त्या कार्यासाठी कृइतज्ञता व्यक्त करण्याचा हा उपक्रमच सर्वप्रथम कौतूकास पात्र आहे.तेव्हा आमच्या ह्या दोन शब्दांचा 'कृतज्ञता पत्र' म्हणून स्विकार करा. आपल्याकडून अशाच उत्तमोत्तम उपक्रमांची अपेक्षा करतो. आपल्या भावी उपक्रमांस शुभेच्छा! आपल्या भावी उपक्रमांमध्ये आमची मदत लागल्यास अवश्य कळवा.आमचा भ्रमणध्वनी क्र.: ९३७२-९३७२-१८ नीलकांत यांना कृतज्ञता पत्र नीलकांता पडद्यामागे राहून तू आम्हा मिपाकरांसाठी जे काही करतोयस त्यासाठी तुझे कौतूक करण्याची आणि त्याबद्दल कृतज्ञता व्यक्त करण्याची ही संधी आयती चालून आली आहे.आम्हा मिपाकरांसाठी तू जितका झटतो आहेस त्याबद्दल तू कौतूकास पात्र आहेस. धन्यवाद! कृतज्ञता पत्र मिळालेल्या इतर सर्वांनाच मनपूर्वक शुभेच्छा! कर्मण्ये वाधिकारस्ते | मां फलकेशू कदाचनं : कार्यकर्त्यांनी कर्म करीत रहावे,आपल्या नावाचे फलक लागतील अशी अपेक्षा करु नये. -इनोबा म्हणे

नीलकांत अगदी सुंदर,स्वच्छ आणि पटेल अशा भाषेत लिहिलेला हा लेख तुझ्या अभ्यासूपणाची तसेच नम्र, तरीही कणखरपणाची जाणिव करून देतोय.(मऊ मेणाहुनी आम्ही विष्णुदास,कठीण वज्रास भेदू ऐसे... च्या चालीवर) आवडले तुझे विचार. मराठी भाषा हा माझा प्राणवायू आहे

उगाच याआधी कुणी खूप अट्टहासाने माझ्या मराठीला विरोध केला म्हणून आता मी मुद्दामहून अप्रमाण मराठी लिहीन असा हेका सुद्धा योग्य नाही. (मी असं न वागण्याची काळजी घेतो.) प्रमाणभाषेबद्दल ती लादण्या इतपत अट्टहास सुद्धा नसावा व ती नकोच म्हणण्याचा दुराग्रह सुद्धा नसावा. हे माझं मत. मिसळपावची सुरुवातच मोकळ्या - ढाकळ्या स्वरूपाचं संकेतस्थळ असावं, जेथे अनावश्यक त्रास न होता. जे मनात आहे ते पानावर टंकता यावं असं संकेतस्थळ असावं या प्रेरणेने झाली आहे. येथे कुणी प्रमाणभाषेचा अट्टहास करून सदस्यांना रोकटोक करू नये ही व्यवस्थापनाची भूमिका असावी असं मला वाटतं. अन्यथा प्रमाणाला विरोध करण्याचे कारण नाही. प्रमाण लादण्याला विरोध मात्र असावाच. हे एक एक वाक्य जबरदस्त आहे... सहमतच आहे...

तुमच्या परिश्रमांचे. लेख वाचण्याइतका वेळ आत्ता नही मिळाला आणि लेखाची लांबी पाहून दमलेच. तसाही माझा या विषयात रस जरा कमीच आहे पण एखादी पिंक टाकायला काही हरकत नाही कधीतरी, काय? टाईम मॅनेज कसा करायचा या चिंतेत सध्या भरपूर टाईमपास करणारी, ऐश्वर्या

प्रमाणभाषेबद्दल ती लादण्या इतपत अट्टहास सुद्धा नसावा व ती नकोच म्हणण्याचा दुराग्रह सुद्धा नसावा. हे माझं मत. मिसळपावची सुरुवातच मोकळ्या - ढाकळ्या स्वरूपाचं संकेतस्थळ असावं, जेथे अनावश्यक त्रास न होता. जे मनात आहे ते पानावर टंकता यावं असं संकेतस्थळ असावं या प्रेरणेने झाली आहे. अगदी मनातलं टंकलात!

इंग्रजीचे स्पेलिंग आणि मराठीतील शुद्धाशुद्धता यात बराच फरक आहे. नॉट म्हटले तर इंग्रजीत काय लिहाल? naught? not? तिथे स्पेलिंग्ज बदलल्याने अर्थ बदलतो. मराठीत अर्थावरून कोणी हरकत घेतली तर एकवेळ समजू शकते. इंग्रजीत स्पेलिंग बरोबर लिहावे लागते म्हणून मराठीला मात्र त्या पंक्तीला बसवू नये. 'न्हाय' म्हणण्यातला दमदारपणा जसा सूटाबुटातल्या 'नाही'त नाही तसाच 'नाही' शब्दातला शिष्टपणा मुंडासे बांधलेल्या न्हायमध्ये न्हाय. मात्र, भावाच्या आधी घरी पोचल्यावर 'म्ह्या अदुगर आली' म्हणत भावाला चिडवणार्‍या चिमुरडीच्या डोळ्यातला आनंद हा काही 'मी अगोदर आले' म्हणणार्‍या बहिणीच्या डोळ्यातल्या आनंदापेक्षा वेगळा नक्कीच नाही. मुंबई-पुण्यात हरवलेली वस्तू भेटत नसते तर सापडत/मिळत असते. तीच वस्तू नागपूरात मात्र भेटू शकते. तुम्ही नाशकात जा किंवा नाशिकला, द्राक्ष जर आंबट असतील तर ती आंबटच राहतील. असे फरक लिहिण्या-बोलण्यात दोन्हीकडे येतात. पण म्हणून त्यातले एकच एक बरोबर आहे हे म्हणणे म्हणजे दुराग्रह आहे. आपल्या घरी जे बोललं जातं ते बरोबर हा साधा व्यवहार आपण कळत नकळत मानतोच. जे शाळेत जसं शिकलो ते घरी पडताळून पाहतो. आपणच भाषेची चौकट बनवत असतो; आपल्यापुरती. आणि इथेच मर्यादा येतात. आपण जे लिहितो-बोलतो-वाचतो फक्त ते आणि तेच शुद्ध म्हणायच्या आधी दुसर्‍याच्या घरात जाऊन एकदा 'चहा घेऊन' किंवा 'चहा मारून' किंवा नुसतं 'चहाला' जाऊन या. चहा सगळ्यांकडेच मिळेल, पण फक्त 'अमृततुल्य'चा चहा प्रमाण मानणार काय ( इथे हशा मिळेल अशी आमची खात्री आहे ;) )? आम्ही बिनसाखरेचा पितो म्हणून तुम्हाला तो आवडेलच ह्याची शाश्वती नाही, आणि तुम्ही पाणचट(पांचट) चहा आनंदाने पित असाल मात्र आम्हाला तो वंगाळही लागू शकतो. ह्या 'आम्ही' आणि 'तुम्ही'चे 'आपण' व्हायला दोन्ही बाजू तितक्या लवचिक असायला हव्यात.

नीलकांतजी, आपला ले़ख उत्तम. आपल्या ले़खातील "चामुंडराये करविले' श्रावणबेळगोळच्या (हे कर्नाटकात आहे) गोमटेश्वराच्या पायाशी दगडात कोरलेलं पहिलं मराठी वाक्य." या विधानासंदर्भात काही नवीन संशाधनाची माहिती नुकतीच प्रकाशित झाली आहे. ती इथे वाचा

अविनाशजी धन्यवाद. ही माहिती नवीन आहे. तसे कोकणातील उल्लेख या आधी केवळ ऐकून माहिती होता. अद्ययावत झालेला - नीलकांत

नामदेव ढसाळांनी १-१.५ वर्षापूर्वी सर्व काही समष्टीसाठी ह्या सामनातील लेखमालेत प्रस्तुत विषयावर एक शोधपूर्ण निबंध लिहीला होता.. व्यंकट

प्रमाणाला विरोध करण्याचे कारण नाही. प्रमाण लादण्याला विरोध मात्र असावाच. +१ लेख आवडला हेवेसांनल. स्वाती

हे जरा जास्तच होतंय असं नाही वाटत? आधी आमच्या भाषेला बोली म्हणायचं नंतर तिला कसं नियमांचं अधिष्ठान नाही हे सांगायचं, आणि शेवटी तर ती अशुद्ध आहे एवढं बोलण्या पर्यंत यांची मजल. अगदी खरे! नीलकांतरावांनी खूपच छान लेख लिहिला आहे. त्यांचे मन:पूर्वक अभिनंदन...! मिसळपावची सुरुवातच मोकळ्या - ढाकळ्या स्वरूपाचं संकेतस्थळ असावं, जेथे अनावश्यक त्रास न होता. जे मनात आहे ते पानावर टंकता यावं असं संकेतस्थळ असावं या प्रेरणेने झाली आहे. ह्या वाक्यास मिपा व्यवस्थापनाची पूर्ण सहमती आहे! येथे कुणी प्रमाणभाषेचा अट्टहास करून सदस्यांना रोकटोक करू नये ही व्यवस्थापनाची भूमिका असावी असं मला वाटतं. नीलकांतरावांशी पुन्हा एकदा सहमत! आणि असा अट्टाहास कुणी करू पाहिल तर त्याचे लेखन तर उडवून लावले जाईलच, शिवाय त्याचे सभसदत्वही रद्द केले जाईल, मग भले सभासदांवाचून मिसळपाव बंद पडले तरी बेहत्तर! अशीच या बाबतीत व्यवस्थपनाची भूमिका राहील, हे आम्ही व्यवस्थापनातर्फे सांगू इच्छितो! अन्यथा प्रमाणाला विरोध करण्याचे कारण नाही. प्रमाण लादण्याला विरोध मात्र असावाच. सहमत आहे! मिपावर प्रमाण लादण्याला मिपा व्यवस्थापनाचा प्रखर विरोधच राहील! प्रमाणभाषेचा आग्रह असणार्‍यांनी आपला आग्रह आपल्याजवळच ठेवावा! तो त्यांनी मिसळपाववर करू नये! खरं तर प्रमाणभाषेची नसती ट्यांव ट्यांव करणार्‍यांसाठी मिसळपाव हे संकेतस्थळ नाही. सबब, त्यांनी इथे येऊ नये हेच उत्तम! -- जनरल डायर.

प्रथम लेख अतिशय वाचनीय आहे आणि विचार जवळजवळ सर्वच पटले. तरी अंशतः सहमती अशासाठी की, बोली भाषा एखाद्याची बरोबर किंवा चूक असे मानण्याचा अधिकार कोणालाच नसावा हे मान्य. पण लेखनाचे काही एका प्रमाणात प्रमाणीकरण (स्टँडर्डायझेशन) करणे हे आवश्यक मात्र नक्की आहे, नाहीतर लेखनाचा अर्थ न कळण्यापलिकडे जाईल असे वाटते. भाषाशास्त्रात फोनेटिक्स किंवा उच्चारशास्त्र हा एक महत्त्वाचा अभ्यास करावा लागतो. लिखित भाषा सर्वत्र समजली जावी अशी अपेक्षा असल्यास काहीएक उच्चार हे अभ्यासाच्या परिघात आणावे लागतील (कारण तसे ते आत्ता नाहीत म्हणून) आणि भाषेचे प्रमाणीकरण करताना त्यात सामावून घ्यावे लागतील. ते सरळसोट वापरात आणून (म्हणजे ब्रूट फोर्सने) करण्याचा पायंडा पाडणे सर्वस्वी बरोबरच असेल असे मला वाटत नाही, कारण त्याचा गैरवापर होऊ शकतो. अमेरिकेच्या न्यू इंग्लंड भागातील लोक हे शेवटच्या "र" चा उच्चार करत नाहीत ( जसे "कार" मधला र). पण लिहीताना स्पेलिंग बरोबर एकाच पद्धतीने लिहीले जाते. बोली भाषेची वैशिष्ट्ये जपली नक्कीच गेली पाहिजेत पण लिहीताना मात्र प्रमाणीकरणाचा वापर शक्य तेवढा व्हावा. त्या प्रमाणीकरणाची सीमा विस्तृत करावी ही अपेक्षा मात्र योग्य आहे आणि तशी करण्यास कोणाचा नकार नसावा. येथे कुणी प्रमाणभाषेचा अट्टहास करून सदस्यांना रोकटोक करू नये ही व्यवस्थापनाची भूमिका असावी असं मला वाटतं. अन्यथा प्रमाणाला विरोध करण्याचे कारण नाही. प्रमाण लादण्याला विरोध मात्र असावाच. हे पूर्णपणे मान्य.

नीलकांतभाऊ लई छान लिवलंय.. यक नंबर.

प्रमाणभाषेबद्दल ती लादण्या इतपत अट्टहास सुद्धा नसावा व ती नकोच म्हणण्याचा दुराग्रह सुद्धा नसावा. हे माझं मत.

सहमत आहे. नीलकांता असेच चांगले लेख येवो. एका भाषा शुद्धीचा आग्रह असणार्‍या लेखिकेकडे एकदा गेलो होतो. तिथे दुरदर्शन वर एक कार्यक्रम लागला होता. चर्चा असावी. त्यात एक प्राध्यापक आनि पानि लोनि असे उच्चार करत होता त्या कडे त्या विदुषीने माझे लक्ष वेधले. मी त्यांना एवढेच म्हणालो माझे लक्ष आशया कडे होते. किती वास्तव तो सांगत होता याकडे होतं. बलुत या पुस्तकाच्या मुद्रित शोधनात असंख्य 'चुका' मुद्रित शोधका ने दाखवल्या होत्या असे ऐकून आहे. प्रकाश घाटपांडे

अचानक नव्या जगाची ओळख झाली. हे... हे... सारं आमच्या भाषेत यायला हवं... आमच्या लोकांना कळायला हवं. ही कळकळ वाटायला लागली. १८३२ ला मराठीतील पहिलं वृत्तपत्र सुरू झालं नावही सुंदर होतं 'दर्पन'. >> नीलकांत, विचारपूर्वक लिहीलेल्या विचारप्रवर्तक लेखाखातर मन:पूर्वक धन्यवाद. प्रमाणभाषा असण्याचे अनेक फायदे असतात. उदाहरणार्थ वरील वाक्यात चुकून 'दर्पन' लिहील्या गेले असावे असा समज होण्याची शक्यता आहे. जर खरोखरीचे ते 'दर्पन'च असेल आणि त्याचा यथार्थ बोध व्हावा असे वाटत असेल तर, एरव्ही लिहीतांना प्रमाण भाषेत 'दर्पण' लिहीणे गरजेचे आहे. मग, प्रमाणभाषेत लिखाण केलेले आहे आणि जे आहे ते बिनचूक आहे अशी खात्री दिल्यास योग्य तो बोध निस्संदिग्धपणे मिळू शकतो. मात्र, संकेतस्थळ सांभाळतांना येत जाणारी प्रगल्भता लेखात व्यवस्थित प्रकटली आहे.

मस्त लेख !! :)

चेंगट्पना न कर्ता हा लेख वर आन्ल्याबद्दल श्री श्री नाना चेंगट यांचे त्रिवार हाबिणंदण!!! लै गरज व्हती या अशा लेखाची!! लै माजलेत प्रमाण-ब्रिगेडी अलिकडे ;)

फारा दिवसांनी वाचले हे. जुन्या आठवणी! :)

एक प्रश्नः- हा लेख "नाना चेंगट" यांनी (किन्वा यांच्या करवी) इतक्या दिवसांनी वर काढण्यामागचा नक्की हेतू कळू शकेल का?... :)

नीलकांत अगदी सुंदर,स्वच्छ आणि पटेल अशा भाषेत लिहिलेला हा लेख तुझ्या अभ्यासूपणाची तसेच नम्र, तरीही कणखरपणाची जाणिव करून देतोय.(मऊ मेणाहुनी आम्ही विष्णुदास,कठीण वज्रास भेदू ऐसे... च्या चालीवर) आवडले तुझे विचार. मराठी भाषा हा माझा प्राणवायू आहे

उगाच याआधी कुणी खूप अट्टहासाने माझ्या मराठीला विरोध केला म्हणून आता मी मुद्दामहून अप्रमाण मराठी लिहीन असा हेका सुद्धा योग्य नाही. (मी असं न वागण्याची काळजी घेतो.) प्रमाणभाषेबद्दल ती लादण्या इतपत अट्टहास सुद्धा नसावा व ती नकोच म्हणण्याचा दुराग्रह सुद्धा नसावा. हे माझं मत. मिसळपावची सुरुवातच मोकळ्या - ढाकळ्या स्वरूपाचं संकेतस्थळ असावं, जेथे अनावश्यक त्रास न होता. जे मनात आहे ते पानावर टंकता यावं असं संकेतस्थळ असावं या प्रेरणेने झाली आहे. येथे कुणी प्रमाणभाषेचा अट्टहास करून सदस्यांना रोकटोक करू नये ही व्यवस्थापनाची भूमिका असावी असं मला वाटतं. अन्यथा प्रमाणाला विरोध करण्याचे कारण नाही. प्रमाण लादण्याला विरोध मात्र असावाच. हे एक एक वाक्य जबरदस्त आहे... सहमतच आहे...

तुमच्या परिश्रमांचे. लेख वाचण्याइतका वेळ आत्ता नही मिळाला आणि लेखाची लांबी पाहून दमलेच. तसाही माझा या विषयात रस जरा कमीच आहे पण एखादी पिंक टाकायला काही हरकत नाही कधीतरी, काय? टाईम मॅनेज कसा करायचा या चिंतेत सध्या भरपूर टाईमपास करणारी, ऐश्वर्या

प्रमाणभाषेबद्दल ती लादण्या इतपत अट्टहास सुद्धा नसावा व ती नकोच म्हणण्याचा दुराग्रह सुद्धा नसावा. हे माझं मत. मिसळपावची सुरुवातच मोकळ्या - ढाकळ्या स्वरूपाचं संकेतस्थळ असावं, जेथे अनावश्यक त्रास न होता. जे मनात आहे ते पानावर टंकता यावं असं संकेतस्थळ असावं या प्रेरणेने झाली आहे. अगदी मनातलं टंकलात!

इंग्रजीचे स्पेलिंग आणि मराठीतील शुद्धाशुद्धता यात बराच फरक आहे. नॉट म्हटले तर इंग्रजीत काय लिहाल? naught? not? तिथे स्पेलिंग्ज बदलल्याने अर्थ बदलतो. मराठीत अर्थावरून कोणी हरकत घेतली तर एकवेळ समजू शकते. इंग्रजीत स्पेलिंग बरोबर लिहावे लागते म्हणून मराठीला मात्र त्या पंक्तीला बसवू नये. 'न्हाय' म्हणण्यातला दमदारपणा जसा सूटाबुटातल्या 'नाही'त नाही तसाच 'नाही' शब्दातला शिष्टपणा मुंडासे बांधलेल्या न्हायमध्ये न्हाय. मात्र, भावाच्या आधी घरी पोचल्यावर 'म्ह्या अदुगर आली' म्हणत भावाला चिडवणार्‍या चिमुरडीच्या डोळ्यातला आनंद हा काही 'मी अगोदर आले' म्हणणार्‍या बहिणीच्या डोळ्यातल्या आनंदापेक्षा वेगळा नक्कीच नाही. मुंबई-पुण्यात हरवलेली वस्तू भेटत नसते तर सापडत/मिळत असते. तीच वस्तू नागपूरात मात्र भेटू शकते. तुम्ही नाशकात जा किंवा नाशिकला, द्राक्ष जर आंबट असतील तर ती आंबटच राहतील. असे फरक लिहिण्या-बोलण्यात दोन्हीकडे येतात. पण म्हणून त्यातले एकच एक बरोबर आहे हे म्हणणे म्हणजे दुराग्रह आहे. आपल्या घरी जे बोललं जातं ते बरोबर हा साधा व्यवहार आपण कळत नकळत मानतोच. जे शाळेत जसं शिकलो ते घरी पडताळून पाहतो. आपणच भाषेची चौकट बनवत असतो; आपल्यापुरती. आणि इथेच मर्यादा येतात. आपण जे लिहितो-बोलतो-वाचतो फक्त ते आणि तेच शुद्ध म्हणायच्या आधी दुसर्‍याच्या घरात जाऊन एकदा 'चहा घेऊन' किंवा 'चहा मारून' किंवा नुसतं 'चहाला' जाऊन या. चहा सगळ्यांकडेच मिळेल, पण फक्त 'अमृततुल्य'चा चहा प्रमाण मानणार काय ( इथे हशा मिळेल अशी आमची खात्री आहे ;) )? आम्ही बिनसाखरेचा पितो म्हणून तुम्हाला तो आवडेलच ह्याची शाश्वती नाही, आणि तुम्ही पाणचट(पांचट) चहा आनंदाने पित असाल मात्र आम्हाला तो वंगाळही लागू शकतो. ह्या 'आम्ही' आणि 'तुम्ही'चे 'आपण' व्हायला दोन्ही बाजू तितक्या लवचिक असायला हव्यात.

नीलकांतजी, आपला ले़ख उत्तम. आपल्या ले़खातील "चामुंडराये करविले' श्रावणबेळगोळच्या (हे कर्नाटकात आहे) गोमटेश्वराच्या पायाशी दगडात कोरलेलं पहिलं मराठी वाक्य." या विधानासंदर्भात काही नवीन संशाधनाची माहिती नुकतीच प्रकाशित झाली आहे. ती इथे वाचा

अविनाशजी धन्यवाद. ही माहिती नवीन आहे. तसे कोकणातील उल्लेख या आधी केवळ ऐकून माहिती होता. अद्ययावत झालेला - नीलकांत

नामदेव ढसाळांनी १-१.५ वर्षापूर्वी सर्व काही समष्टीसाठी ह्या सामनातील लेखमालेत प्रस्तुत विषयावर एक शोधपूर्ण निबंध लिहीला होता.. व्यंकट

प्रमाणाला विरोध करण्याचे कारण नाही. प्रमाण लादण्याला विरोध मात्र असावाच. +१ लेख आवडला हेवेसांनल. स्वाती

हे जरा जास्तच होतंय असं नाही वाटत? आधी आमच्या भाषेला बोली म्हणायचं नंतर तिला कसं नियमांचं अधिष्ठान नाही हे सांगायचं, आणि शेवटी तर ती अशुद्ध आहे एवढं बोलण्या पर्यंत यांची मजल. अगदी खरे! नीलकांतरावांनी खूपच छान लेख लिहिला आहे. त्यांचे मन:पूर्वक अभिनंदन...! मिसळपावची सुरुवातच मोकळ्या - ढाकळ्या स्वरूपाचं संकेतस्थळ असावं, जेथे अनावश्यक त्रास न होता. जे मनात आहे ते पानावर टंकता यावं असं संकेतस्थळ असावं या प्रेरणेने झाली आहे. ह्या वाक्यास मिपा व्यवस्थापनाची पूर्ण सहमती आहे! येथे कुणी प्रमाणभाषेचा अट्टहास करून सदस्यांना रोकटोक करू नये ही व्यवस्थापनाची भूमिका असावी असं मला वाटतं. नीलकांतरावांशी पुन्हा एकदा सहमत! आणि असा अट्टाहास कुणी करू पाहिल तर त्याचे लेखन तर उडवून लावले जाईलच, शिवाय त्याचे सभसदत्वही रद्द केले जाईल, मग भले सभासदांवाचून मिसळपाव बंद पडले तरी बेहत्तर! अशीच या बाबतीत व्यवस्थपनाची भूमिका राहील, हे आम्ही व्यवस्थापनातर्फे सांगू इच्छितो! अन्यथा प्रमाणाला विरोध करण्याचे कारण नाही. प्रमाण लादण्याला विरोध मात्र असावाच. सहमत आहे! मिपावर प्रमाण लादण्याला मिपा व्यवस्थापनाचा प्रखर विरोधच राहील! प्रमाणभाषेचा आग्रह असणार्‍यांनी आपला आग्रह आपल्याजवळच ठेवावा! तो त्यांनी मिसळपाववर करू नये! खरं तर प्रमाणभाषेची नसती ट्यांव ट्यांव करणार्‍यांसाठी मिसळपाव हे संकेतस्थळ नाही. सबब, त्यांनी इथे येऊ नये हेच उत्तम! -- जनरल डायर.

प्रथम लेख अतिशय वाचनीय आहे आणि विचार जवळजवळ सर्वच पटले. तरी अंशतः सहमती अशासाठी की, बोली भाषा एखाद्याची बरोबर किंवा चूक असे मानण्याचा अधिकार कोणालाच नसावा हे मान्य. पण लेखनाचे काही एका प्रमाणात प्रमाणीकरण (स्टँडर्डायझेशन) करणे हे आवश्यक मात्र नक्की आहे, नाहीतर लेखनाचा अर्थ न कळण्यापलिकडे जाईल असे वाटते. भाषाशास्त्रात फोनेटिक्स किंवा उच्चारशास्त्र हा एक महत्त्वाचा अभ्यास करावा लागतो. लिखित भाषा सर्वत्र समजली जावी अशी अपेक्षा असल्यास काहीएक उच्चार हे अभ्यासाच्या परिघात आणावे लागतील (कारण तसे ते आत्ता नाहीत म्हणून) आणि भाषेचे प्रमाणीकरण करताना त्यात सामावून घ्यावे लागतील. ते सरळसोट वापरात आणून (म्हणजे ब्रूट फोर्सने) करण्याचा पायंडा पाडणे सर्वस्वी बरोबरच असेल असे मला वाटत नाही, कारण त्याचा गैरवापर होऊ शकतो. अमेरिकेच्या न्यू इंग्लंड भागातील लोक हे शेवटच्या "र" चा उच्चार करत नाहीत ( जसे "कार" मधला र). पण लिहीताना स्पेलिंग बरोबर एकाच पद्धतीने लिहीले जाते. बोली भाषेची वैशिष्ट्ये जपली नक्कीच गेली पाहिजेत पण लिहीताना मात्र प्रमाणीकरणाचा वापर शक्य तेवढा व्हावा. त्या प्रमाणीकरणाची सीमा विस्तृत करावी ही अपेक्षा मात्र योग्य आहे आणि तशी करण्यास कोणाचा नकार नसावा. येथे कुणी प्रमाणभाषेचा अट्टहास करून सदस्यांना रोकटोक करू नये ही व्यवस्थापनाची भूमिका असावी असं मला वाटतं. अन्यथा प्रमाणाला विरोध करण्याचे कारण नाही. प्रमाण लादण्याला विरोध मात्र असावाच. हे पूर्णपणे मान्य.

नीलकांतभाऊ लई छान लिवलंय.. यक नंबर.

प्रमाणभाषेबद्दल ती लादण्या इतपत अट्टहास सुद्धा नसावा व ती नकोच म्हणण्याचा दुराग्रह सुद्धा नसावा. हे माझं मत.

सहमत आहे. नीलकांता असेच चांगले लेख येवो. एका भाषा शुद्धीचा आग्रह असणार्‍या लेखिकेकडे एकदा गेलो होतो. तिथे दुरदर्शन वर एक कार्यक्रम लागला होता. चर्चा असावी. त्यात एक प्राध्यापक आनि पानि लोनि असे उच्चार करत होता त्या कडे त्या विदुषीने माझे लक्ष वेधले. मी त्यांना एवढेच म्हणालो माझे लक्ष आशया कडे होते. किती वास्तव तो सांगत होता याकडे होतं. बलुत या पुस्तकाच्या मुद्रित शोधनात असंख्य 'चुका' मुद्रित शोधका ने दाखवल्या होत्या असे ऐकून आहे. प्रकाश घाटपांडे

अचानक नव्या जगाची ओळख झाली. हे... हे... सारं आमच्या भाषेत यायला हवं... आमच्या लोकांना कळायला हवं. ही कळकळ वाटायला लागली. १८३२ ला मराठीतील पहिलं वृत्तपत्र सुरू झालं नावही सुंदर होतं 'दर्पन'. >> नीलकांत, विचारपूर्वक लिहीलेल्या विचारप्रवर्तक लेखाखातर मन:पूर्वक धन्यवाद. प्रमाणभाषा असण्याचे अनेक फायदे असतात. उदाहरणार्थ वरील वाक्यात चुकून 'दर्पन' लिहील्या गेले असावे असा समज होण्याची शक्यता आहे. जर खरोखरीचे ते 'दर्पन'च असेल आणि त्याचा यथार्थ बोध व्हावा असे वाटत असेल तर, एरव्ही लिहीतांना प्रमाण भाषेत 'दर्पण' लिहीणे गरजेचे आहे. मग, प्रमाणभाषेत लिखाण केलेले आहे आणि जे आहे ते बिनचूक आहे अशी खात्री दिल्यास योग्य तो बोध निस्संदिग्धपणे मिळू शकतो. मात्र, संकेतस्थळ सांभाळतांना येत जाणारी प्रगल्भता लेखात व्यवस्थित प्रकटली आहे.

मस्त लेख !! :)

चेंगट्पना न कर्ता हा लेख वर आन्ल्याबद्दल श्री श्री नाना चेंगट यांचे त्रिवार हाबिणंदण!!! लै गरज व्हती या अशा लेखाची!! लै माजलेत प्रमाण-ब्रिगेडी अलिकडे ;)

फारा दिवसांनी वाचले हे. जुन्या आठवणी! :)

एक प्रश्नः- हा लेख "नाना चेंगट" यांनी (किन्वा यांच्या करवी) इतक्या दिवसांनी वर काढण्यामागचा नक्की हेतू कळू शकेल का?... :)

धन्यु ! मला वाटले सुमार केतकराला ठोकला की काय !

हा उपक्रम छानच आहे. मराठी भाषेच्या वर्धिष्णु करण्यासाठी आता हालचाली हव्यात. त्यासाठी शाळा बळकट व्हायला हव्यात आणि मराठी माध्यमाच्या मुलांसाठी मार्गदर्शन करायला हवे. बाकी असे फुटकळ कार्यक्रम अधुनमधुन व्हायला हवे.

धन्यु ! मला वाटले सुमार केतकराला ठोकला की काय !

हा उपक्रम छानच आहे. मराठी भाषेच्या वर्धिष्णु करण्यासाठी आता हालचाली हव्यात. त्यासाठी शाळा बळकट व्हायला हव्यात आणि मराठी माध्यमाच्या मुलांसाठी मार्गदर्शन करायला हवे. बाकी असे फुटकळ कार्यक्रम अधुनमधुन व्हायला हवे.

हम्म! लेखन बर्‍यापैकी वैचारिक झाले आहे! छान आहे! :) गेल्या वर्षी एक चांगला विचार कुठल्याशा विपत्रातून (अर्थात ढकलपत्रातून) आला. मुख्य म्हणजे पुढे ढकललेले इपत्र येथे जसेच्या तसे प्रकाशित न करता त्यातील मुद्द्यावर देवदत्तरावांनी स्वत:ही काही लेखन केले आहे, हे मी महत्वाचे मानतो! 'सभासदांनी येथे स्वत:चे लेखन करावे' या मिपाच्या धोरणाला हे साजेसेच आहे. अभिनंदन! तात्या.

हम्म! लेखन बर्‍यापैकी वैचारिक झाले आहे! छान आहे! :) गेल्या वर्षी एक चांगला विचार कुठल्याशा विपत्रातून (अर्थात ढकलपत्रातून) आला. मुख्य म्हणजे पुढे ढकललेले इपत्र येथे जसेच्या तसे प्रकाशित न करता त्यातील मुद्द्यावर देवदत्तरावांनी स्वत:ही काही लेखन केले आहे, हे मी महत्वाचे मानतो! 'सभासदांनी येथे स्वत:चे लेखन करावे' या मिपाच्या धोरणाला हे साजेसेच आहे. अभिनंदन! तात्या.

पण सध्या तरी जी गोष्ट ज्या नांवाने माझ्यापर्यंत पोचली त्या नांवाला चमत्कारिक वाटणारे प्रतिशब्द न शोधता त्या नांवाचाच मराठी भाषेत समावेश करावा बरोबर आहे. एखादी भाषा टिकते / वाढते ती तिचा शुद्धपणा जपत/ सोवळे सांभळत बसल्यामुळे नव्हे तर रोज नवे नवे शब्द आत्मसात केल्यामुळे. मार्क टुली हा ब्रिटिश पत्रकार बी बी सी वर भारताबद्दल लिहायचा. त्याने एकदा एका हिन्दी माणसाची मुलाखत घेतान हिन्दी नसणारा शब्द वापरला तेंव्हा त्या हिन्दी माणसाने त्या शब्दाबद्दल त्याला टोकले. आपने जि लब्ज इस्तेमाल किय वि हिन्दी मे नही है, त्यावर मार्क टुली म्हणाला " अगर नही है तो अब होगा" हिन्दी चे या बाबत कौतुक करावे तेवढे थोडे आहे. ते लोक इंग्लीश शब्द किती सहज पणे त्यावर हिन्दी साज चढवुन आत्मसात करतात. उदा: तकनीक्... हा टेकनीक चे हिन्दी रूप आहे त्रासदी ...ट्रॅजेडी...उदा: भोपाल गैस त्रासदी. आपण मात्र बसलो आहोत्...कळफलक / पटल / अग्निरथ आवकजावकविश्राम्धाम स्थानक असले महा शब्द शोधत. पाहुया आपण नवे सोपे शब्द प्रचलात आणुया मिपा व तत्सम संस्थळे या बाबतीत खूप महत्वाची भूमिका बजावतील

विजुभाऊ म्हणतात ते बरोबर आहे. जीवंत भाषा ही प्रवाही आणि नव्या शब्दांना व शब्दरचनांना सामावून घेणारी असावी . हे धोरण सगळ्याच भाषांना लागू पडते. पण मराठी सारखी भाषा मात्र कळफलक, संस्थळ आशा काहिशा शब्दांमध्येच अडकल्यामुळे थोडी जड वाटते. माझा मुलगा (वय वर्षे ४)सध्या जी मराठी बोलतो बर्‍याचदा त्याचा प्रयत्न नीट मराठी बोलण्याकडे असतो. पण त्याला गोष्टी सांगताना, ज्या वस्तू त्याने पाहिलेल्या नाहीत त्यांना त्याच्या महितितील वस्तूंनी रिप्लेस करावे लागते. म्हणजे बिरबलाची खिचडी सांगताना, त्याला चूलीच्या भरपूर वरती त्याने एका दोराने खिचडीचे मडके टांगून ठेवले होते या ऐवजी त्याने गॅस पेटवला होता आणि खिचडी करण्याचा कूकर मात्र तिकडे लांब डायनिंग टेबल वर होता... असे सांगावे लागते. त्याने चूल किंवा मडके पाहिलेच नसेल तर त्या गोष्टीचा अर्थ तो समजू शकणार नाही अशी माझी भावना आहे... - (सर्वव्यापी)प्राजु http://praaju.blogspot.com/

"आनंदघन" यांच्याशी संपूर्ण सहमत आहे. भाषा जिवंत आणि प्रवाही राहाण्यासाठी इतर भाषांमधले शब्द तिने आत्मसात करायला हवेतच...पण हे होत असताना त्या भाषेचे स्वत्व हरपणार नाही याची काळजी घेतली जायला हवी. (नाहीतर मराठी WORDS REMEMBER करायला DIFFICULT होतं ). आज मी सुद्धा जेव्हा माझ्या आईशी, वडिलांशी किंवा कोल्हापूरच्या काकांशी बोलतो, तेव्हा वाटतं की ते मराठी बोलत आहेत, आणि मी कुठलीतरी "प्रदूषित" भाषा बोलतोय. साधे व्यवहारातले मराठी शब्दही सुचत नाहीत...आणि त्यांचं मराठी काही "कळफलक, संस्थळ" प्रकारातलं नसतं. उदहरणार्थ, "वास्तविक" किंवा "वास्तविक पाहता.." असा शब्द ते वापरतात, पण मी मात्र "ACTUALLY" म्हणतो. ते म्हणतात आम्ही "रांगेत तिष्ठत होतो", मी मात्र " LINE मधे BORE होतो". मुख्य म्हणजे, ते काही मुद्दाम शुद्ध मराठी बोलूया म्हणून बोलत नसतात...ते नैसर्गिकच असतं. ऑफिस, फाईल, कॉम्प्युटर..हे आपण टाळू शकत नाही, पण वर उल्लेख केलेले किंवा अजूनही त्यासारखे अनेक शब्द आपण वापरू शकतोच ना ? त्यामुळे माझ्या मते भाषा जिवंत राहील, आणि अटळ असलेले परभाषेतील शब्द वापरल्याने ती प्रवाही राहील. शेवटी असं म्हणेन, की आपल्या भाषेत अभिमानाने बोलता आले पाहिजे...पण तो दुराग्रह नसावा. ...आणि शुध्दलेखनाच्या बाबतीत बोलायचे झाले, तर ..नकोच ! एक आख्खे नवे "संस्थळ" काढावे लागेल !!

बर्‍याचशा मतांशी सहमत! मला वाटते की रोजच्या व्यवहारात काही इंग्रजी शब्द वापरायला हरकत नाही, पण नुकतेच महाराष्ट्र टाईम्स या वृत्तपत्रात " फेस्टिवल", "थीम", ज्वेलरी", "शूज", "ट्रॅडिशनल", "फॅशन", "आउटफिटस" हे इंग्रजी शब्द होते. सात वाक्यात सात शब्द इंग्रजी. याची काही गरज आहे का असे वाटले. दागिने, पारंपारिक, असे रूढ शब्द वापरता आले असते. इतर बातम्यांमधील शब्द - गिफ्ट, हार्टशेप, स्पेशल गिफ्ट्सवरचे डिस्काऊंट, फ्लोअरिंग, मार्बल.. अजून एक - कॉस्मेटोलॉजी आणि डर्मो सर्जरी , "ट्रेनरपदाची ", नॅशनल आणि इण्टरनॅशनल असोसिएशनच्या अनेक एलिट पॅनेलवरही . " 'एजिंग' , लेझर ट्रीटमेण्ट्स, लेझर फोटो रेज्युव्हेनेशन , "या ट्रीटमेण्टमुळे त्वचा सॉफ्ट होते, "पिग्मेण्टेशन, रिंकल्स, स्कार्स रोखण्यास मदत होते. http://maharashtratimes.indiatimes.com/articleshow/2927333.cms हे एवढे अमराठी (इंग्लिश) शब्द वापरण्याची गरज आहे का? वरील शब्दांसाठी भेट, बदामी (किंवा हृदयाकृती), खास भेटवस्तूंवरच्या सवलती इत्यादी शब्द वापरले तर काही चुकते का? शक्य तेथे सोपे मराठी प्रतिशब्द तयार करावेत आणि ते वापरावेत - असे मला वाटते. काही शब्द तयार करूनही प्रचलित होणार नाहीत, पण काही सोपे असतील ते नक्कीच वापरले जातील. असे शब्द अंगवळणी पडायला सर्वांच्या प्रयत्नांची गरज आहे असे वाटते. व्य. नि. /खरडवही हे शब्द किती पटकन उपयोगात आले - त्याचे कारण ते सोपे आहेत.

१. लिहिणार्‍याला ते परकीय शब्द आधिक ओळखीचे वाटतात. किंवा २. ते शब्द वाचकाला पटकन समजतील असे त्याला वाटते.

...कळफलक / पटल / अग्निरथ आवकजावकविश्राम्धाम स्थानक कळफलक आणि पटल हे शब्द समजायला आणि उच्चारायलाही कठीण नाहीत. 'अग्निरथ आवकजावकविश्राम्धाम स्थानक' ह्याला 'स्थानक' हा सर्वांना समजणारा प्रचलित शब्द आहेच. शब्द समजायला/उच्चारायला सोपे असावेत परंतु मराठी भाषेतील शब्दांचाच शक्यतो उपयोग करावा.

पण सध्या तरी जी गोष्ट ज्या नांवाने माझ्यापर्यंत पोचली त्या नांवाला चमत्कारिक वाटणारे प्रतिशब्द न शोधता त्या नांवाचाच मराठी भाषेत समावेश करावा बरोबर आहे. एखादी भाषा टिकते / वाढते ती तिचा शुद्धपणा जपत/ सोवळे सांभळत बसल्यामुळे नव्हे तर रोज नवे नवे शब्द आत्मसात केल्यामुळे. मार्क टुली हा ब्रिटिश पत्रकार बी बी सी वर भारताबद्दल लिहायचा. त्याने एकदा एका हिन्दी माणसाची मुलाखत घेतान हिन्दी नसणारा शब्द वापरला तेंव्हा त्या हिन्दी माणसाने त्या शब्दाबद्दल त्याला टोकले. आपने जि लब्ज इस्तेमाल किय वि हिन्दी मे नही है, त्यावर मार्क टुली म्हणाला " अगर नही है तो अब होगा" हिन्दी चे या बाबत कौतुक करावे तेवढे थोडे आहे. ते लोक इंग्लीश शब्द किती सहज पणे त्यावर हिन्दी साज चढवुन आत्मसात करतात. उदा: तकनीक्... हा टेकनीक चे हिन्दी रूप आहे त्रासदी ...ट्रॅजेडी...उदा: भोपाल गैस त्रासदी. आपण मात्र बसलो आहोत्...कळफलक / पटल / अग्निरथ आवकजावकविश्राम्धाम स्थानक असले महा शब्द शोधत. पाहुया आपण नवे सोपे शब्द प्रचलात आणुया मिपा व तत्सम संस्थळे या बाबतीत खूप महत्वाची भूमिका बजावतील

विजुभाऊ म्हणतात ते बरोबर आहे. जीवंत भाषा ही प्रवाही आणि नव्या शब्दांना व शब्दरचनांना सामावून घेणारी असावी . हे धोरण सगळ्याच भाषांना लागू पडते. पण मराठी सारखी भाषा मात्र कळफलक, संस्थळ आशा काहिशा शब्दांमध्येच अडकल्यामुळे थोडी जड वाटते. माझा मुलगा (वय वर्षे ४)सध्या जी मराठी बोलतो बर्‍याचदा त्याचा प्रयत्न नीट मराठी बोलण्याकडे असतो. पण त्याला गोष्टी सांगताना, ज्या वस्तू त्याने पाहिलेल्या नाहीत त्यांना त्याच्या महितितील वस्तूंनी रिप्लेस करावे लागते. म्हणजे बिरबलाची खिचडी सांगताना, त्याला चूलीच्या भरपूर वरती त्याने एका दोराने खिचडीचे मडके टांगून ठेवले होते या ऐवजी त्याने गॅस पेटवला होता आणि खिचडी करण्याचा कूकर मात्र तिकडे लांब डायनिंग टेबल वर होता... असे सांगावे लागते. त्याने चूल किंवा मडके पाहिलेच नसेल तर त्या गोष्टीचा अर्थ तो समजू शकणार नाही अशी माझी भावना आहे... - (सर्वव्यापी)प्राजु http://praaju.blogspot.com/

"आनंदघन" यांच्याशी संपूर्ण सहमत आहे. भाषा जिवंत आणि प्रवाही राहाण्यासाठी इतर भाषांमधले शब्द तिने आत्मसात करायला हवेतच...पण हे होत असताना त्या भाषेचे स्वत्व हरपणार नाही याची काळजी घेतली जायला हवी. (नाहीतर मराठी WORDS REMEMBER करायला DIFFICULT होतं ). आज मी सुद्धा जेव्हा माझ्या आईशी, वडिलांशी किंवा कोल्हापूरच्या काकांशी बोलतो, तेव्हा वाटतं की ते मराठी बोलत आहेत, आणि मी कुठलीतरी "प्रदूषित" भाषा बोलतोय. साधे व्यवहारातले मराठी शब्दही सुचत नाहीत...आणि त्यांचं मराठी काही "कळफलक, संस्थळ" प्रकारातलं नसतं. उदहरणार्थ, "वास्तविक" किंवा "वास्तविक पाहता.." असा शब्द ते वापरतात, पण मी मात्र "ACTUALLY" म्हणतो. ते म्हणतात आम्ही "रांगेत तिष्ठत होतो", मी मात्र " LINE मधे BORE होतो". मुख्य म्हणजे, ते काही मुद्दाम शुद्ध मराठी बोलूया म्हणून बोलत नसतात...ते नैसर्गिकच असतं. ऑफिस, फाईल, कॉम्प्युटर..हे आपण टाळू शकत नाही, पण वर उल्लेख केलेले किंवा अजूनही त्यासारखे अनेक शब्द आपण वापरू शकतोच ना ? त्यामुळे माझ्या मते भाषा जिवंत राहील, आणि अटळ असलेले परभाषेतील शब्द वापरल्याने ती प्रवाही राहील. शेवटी असं म्हणेन, की आपल्या भाषेत अभिमानाने बोलता आले पाहिजे...पण तो दुराग्रह नसावा. ...आणि शुध्दलेखनाच्या बाबतीत बोलायचे झाले, तर ..नकोच ! एक आख्खे नवे "संस्थळ" काढावे लागेल !!

बर्‍याचशा मतांशी सहमत! मला वाटते की रोजच्या व्यवहारात काही इंग्रजी शब्द वापरायला हरकत नाही, पण नुकतेच महाराष्ट्र टाईम्स या वृत्तपत्रात " फेस्टिवल", "थीम", ज्वेलरी", "शूज", "ट्रॅडिशनल", "फॅशन", "आउटफिटस" हे इंग्रजी शब्द होते. सात वाक्यात सात शब्द इंग्रजी. याची काही गरज आहे का असे वाटले. दागिने, पारंपारिक, असे रूढ शब्द वापरता आले असते. इतर बातम्यांमधील शब्द - गिफ्ट, हार्टशेप, स्पेशल गिफ्ट्सवरचे डिस्काऊंट, फ्लोअरिंग, मार्बल.. अजून एक - कॉस्मेटोलॉजी आणि डर्मो सर्जरी , "ट्रेनरपदाची ", नॅशनल आणि इण्टरनॅशनल असोसिएशनच्या अनेक एलिट पॅनेलवरही . " 'एजिंग' , लेझर ट्रीटमेण्ट्स, लेझर फोटो रेज्युव्हेनेशन , "या ट्रीटमेण्टमुळे त्वचा सॉफ्ट होते, "पिग्मेण्टेशन, रिंकल्स, स्कार्स रोखण्यास मदत होते. http://maharashtratimes.indiatimes.com/articleshow/2927333.cms हे एवढे अमराठी (इंग्लिश) शब्द वापरण्याची गरज आहे का? वरील शब्दांसाठी भेट, बदामी (किंवा हृदयाकृती), खास भेटवस्तूंवरच्या सवलती इत्यादी शब्द वापरले तर काही चुकते का? शक्य तेथे सोपे मराठी प्रतिशब्द तयार करावेत आणि ते वापरावेत - असे मला वाटते. काही शब्द तयार करूनही प्रचलित होणार नाहीत, पण काही सोपे असतील ते नक्कीच वापरले जातील. असे शब्द अंगवळणी पडायला सर्वांच्या प्रयत्नांची गरज आहे असे वाटते. व्य. नि. /खरडवही हे शब्द किती पटकन उपयोगात आले - त्याचे कारण ते सोपे आहेत.

१. लिहिणार्‍याला ते परकीय शब्द आधिक ओळखीचे वाटतात. किंवा २. ते शब्द वाचकाला पटकन समजतील असे त्याला वाटते.

...कळफलक / पटल / अग्निरथ आवकजावकविश्राम्धाम स्थानक कळफलक आणि पटल हे शब्द समजायला आणि उच्चारायलाही कठीण नाहीत. 'अग्निरथ आवकजावकविश्राम्धाम स्थानक' ह्याला 'स्थानक' हा सर्वांना समजणारा प्रचलित शब्द आहेच. शब्द समजायला/उच्चारायला सोपे असावेत परंतु मराठी भाषेतील शब्दांचाच शक्यतो उपयोग करावा.