कुठ कुठ जायाच जाळ्यात -१
3
कर्नाटकातल्या हुलिकल गावातील एक दलित जोडपं, तिमक्का आणि तिचा नवरा बिक्कालु चिकैय्या. लग्नाला बरीच वर्ष झाली तरी त्यांना मूल होईना. एव्हाना शेजारी पाजारी आणि सग्यासोयर्यांनी तिमक्काला 'वांझ' म्हणून दूषणं द्यायला सुरुवात केली होती. एकाकीपणाची भावना घेरू लागलेल्या या जोडप्याने मग अखेर निर्णय घेतला मूल दत्तक घ्यायचा.
कधी कधी बर्याच गाण्यांचा विचार डोक्यात घोळत असतो. विचार घोळवावा लागतो. गाणी एकरूपच असतात, ती घोळवावी लागत नाहीत. एखाद्या गाण्याचे शब्द, लय, ताल, राग, सुरावट लक्षात राहण्यामागे कारण काय असेल? जास्त विचार केला तर अनेक शास्त्रीय कसोट्या सांगता येतील. त्या कसोट्यांची रसिकतेला मात्र काही गरज नाही. अंतर्बाह्य असतं ते गाणं. त्यात शब्द , ताल , सूर , लय काहीच वेगळं नसतं. सगळं एकजीव असतं.
उदाहरणं अनेक आहेत . असा बेभान हा वारा हे गाणं ऐकताना मी नेहमी मला एका चित्राचा कोपरा समजत आलो आहे. ते चित्र इतकं सजीव आहे की मला ते अगदी तसंच शब्दात बांधणं जमत नाही.
ओशो रजनिश यांच्या संत कबीरांवरील प्रवचनांचे भाषांतर वाचण्याचा योग आला. त्यात ओशोंनी पुढील दाखला दिला आहे -
सर्वसाक्षींच्या सूर्यास्तामुळे मला ही सूर्योदयाची चित्रे टाकावीशी वाटली...
नव्या घरातून टिपलेल्या उगवत्या सूर्याच्या छटा...
(खालील चित्रप्रतिमेवर क्लीक करा आणि पिकासा अल्बममध्ये चित्रे पहा, किंवा इथे स्लाईड शो पहा)
'पाडणे' जरी मी तुझे चुकवले होते
तोंडावर अमुचे काव्य अपटले होते
'त्या' विडंबनाचे दुःख कराया हलके
का उगीच नवखे शब्द प्रसवले होते?
लक्षात ठेव ते शेर दोन फसलेले
(तू मुळात नुसते शब्द बदलले होते)
राहिल्यात मागे नकोनकोशा ओळी
ते घाव मी जरी सर्व विसरले होते
थेंबातलि कवने किती टपकली होती!
पाऊस 'पाडणे' कुणा न जमले होते!!
नको तुला रे शंकाच तुझ्या कवनाची!
बघ खुळे पुन्हा ते लोक हासले होते!!
कुठली खिडकी? कितवा मजला?
निळ्या पांढर्या भिंती दिसल्या
बावरलेल्या नजरा वळल्या
शब्दांनीही खाटा धरल्या
प्रश्न तेवढा एक राहिला
कुठली खिडकी? कितवा मजला?
मित्र,सोयरे सगळे जमले
नव्या घरी येताना दिसले
बंद लिफ्ट पाहून म्हणाले
किती पायर्या चढावयाला?
कुठली खिडकी? कितवा मजला?
मध्यरात्रीचा प्रहर नेमका
हेरून गेलो तसा बेरका
व्यवहारी मी मदन नेटका
पैसे मोजत खांद्यावरती हात टाकला
कुठली खिडकी? कितवा मजला?
राम राम मंडळी,
आमचे मित्रवर्य धोंडोपंत यांच्या या ब्लॉगविषयी, न राहवून आज आम्ही इथे दोन शब्द लिहीत आहोत!
मंडळी, अंतरजालावर आजमितीस अक्षरश: शेकड्याने ब्लॉग उपलब्ध आहेत, त्यापैकीच धोंडोपंतांचाही एक ब्लॉग, तेव्हा त्यात विशेष काहीच नाही. अनेकांप्रमाणेच पंतही त्यांच्या ब्लॉगात लेखन करीत असतात, त्यांचे विचार मांडत असतात, तेव्हा त्यातही काही विशेष नाही. त्यांच्या ब्लॉगातील त्यांनी मांडलेले विचार कुणाला पटतील, कुणाला पटणार नाहीत, हेही ओघानेच आले.
मुलामुलांचीऽऽऽ
मजेमजेचीऽऽऽ
बालचित्रवाणी
फुले पाखरे आनंदाने , आनंदाऽऽनेऽऽ
फुले पाखरे आनंदाने गाती गंमत गाऽणीऽ
बालचित्रवाणीऽऽ , बालचित्रवाणी
कॉलेजात असताना आमच्या मित्रमंडळींमध्ये "चड्डीत राहणे" हा एक वाक्प्रचार अत्यंत प्रसिद्ध होता. "अंथरूण पाहून पाय पसरावे" अशा साधारण अर्थाचा हा वाक्प्रयोग असला तरी त्याला अनेक छटा होत्या. कोणी जादा 'माज' करत असला की त्याला सरळ करण्यासाठी "ए भो, चड्डीत राहा ना!" असे आम्ही म्हणत असू. आता हा वाक्प्रयोग येथे आठवण्याचे काय कारण? सांगतो. त्यापूर्वी ह्या अडीच गोष्टी वाचा.