तू माझा सांगाती..

माझा गुडघा दुखतो. उजवा गुडघा. खरं तर पूर्वीच म्हणजे मी पन्नाशी ओलांडली तेव्हा तो थोडा थोडा कुरकुर करायला लागला होताच. पण मी म्हटलं इतक्या लहान वयात (!?) गुडघा कसा दुखेल बरं! आणि दुखून चालणारच नाही (शब्दशः). आपल्याला तर अजून किती तरी कामं करायची आहेत.

तेव्हा असं वाटलं की, खूप काही अचिव्ह करायचं आहे. आपण काही म्हातारे झाले नाही आहोत. आपण ज्येष्ठ नागरिक व्हायला अजून दहा वर्षं बाकी आहेत. 

पण माझ्या या मताशी माझा उजवा गुडघा सहमत नव्हता. तो आपला दुखतच होता. 

मी घरच्या घरी इलाज सुरु केले. जाहिरातीत दाखवल्याप्रमाणे "एक चुटकी में दर्द गायब" करणारी क्रिमं आणून चोळून पाहिली. शेकून पाहिलं. गुडघ्याचे स्पेशल व्यायाम केले. पण गुडघा काही त्याचं "दर्द ए गुडघा" सोडेना. उलट माझ्या उजव्या गुडघ्याला पाठिंबा आणि सहानुभूती दर्शविण्यासाठी माझा डावा गुडघा ही दुखू लागला. जिने चढणं, उतरणं कठीण व्हायला लागलं. आधारासाठी रेलिंग तेही दोन्ही बाजूंना गरजेचं वाटायला लागलं. 

मी मनातल्या मनात आपण ज्येष्ठ नागरिक व्हायला लागलो हे मान्य करायला लागले. आपल्या सेंड ऑफ च्या दिवशी आपण काठी घेऊनच पुष्पगुच्छ घ्यायला आणि चहा, चिवडा भक्षण करण्यासाठी जाऊ याबद्दल मला पूर्ण खात्री वाटू लागली. पन्नास वर्षांची झाले आणि कवी मोरोपंतांनी म्हटल्याप्रमाणे"कृतान्तकटकामलध्वज जरा "मला दिसो लागली" (दचकायला काय झालं? अभिजात मराठीत लिहिलंय.)

डोळ्यांचा नंबर वाढला.  केस पांढरे झाले. ते डाय करायचा कंटाळा येऊ लागला. दंताजीचे ठाणे एक एक करून उठू लागले. दंतचिकित्सकही, "दात उपटायला नको. सेव्ह करुया", असे म्हणत माझ्या पर्सचे रुट कॅनाॅल करु लागले. धडधडत्या हृदयाने, वाढत्या पल्सरेटनिशी दंतवैद्याच्या खुर्चीवर वारंवार बसावे लागू लागले. कान वाईट आणि चांगलं दोन्हींही ऐकण्याची क्षमता हरवून बसू लागले. 

मी बघा म्हातारीसारखी पाल्हाळ लावत बसले. या तक्रारी पूर्वीही खूपदा सांगून झाल्या आहेत.

तर आजचा वर्ण्य विषय काय ? हं..  माझे दुखणारे गुडघे!

माझे गुडघे दुखतात म्हटल्यावर अनेक थोर आणि प्रसिद्ध लोकांना, लेखक (आपले पु.ल. हो!) खेळाडू, राजकीय नेते,  इतर देखील अनेक आदरणीय लोकांना गुडघेदुखीनं सतावलं होतं हे आठवून माझं दुःख थोडं कमी झालं.

माझे गुडघे दुखतात म्हटल्यावर माझ्या मित्र मैत्रिणींना टिंगल करायला एक विषय मिळाला.

"अरे,हिचा मेंदू आय मीन गुडघा दुखतोय रे. म्हणजे हिला दोन, दोन मेंदू आहेत. एक उजवा आणि एक डावा." 

"दोन मेंदू असूनही फिजिक्स, केमिस्ट्री,मॅथ्स ला काॅलेजात असताना इतके कमी मार्कस.! आईशप्पथ !"

अर्थातच् असल्या घिशापिट्या पीजेमुळे मला मुळीच हसू फुटले नाही. काही नातेवाईक सांत्वन करायचे, "अगं, फक्त मसल दुखावला असेल. हाडाला काही झालं नसेल."

..काय फरक पडतो? दुखतंय त्याचं काय??

काही "हितचिंतकांनी" आश्चर्य व्यक्त केलं, "अगबाई, इतक्या लहान वयात गुडघेदुखी? कसं होणार हिचं? अजून मुलीचं, सुनेचं बाळंतपण करायचंय.नातवंडं खेळवायची आहेत."

"आम्हाला बघा, काहीही होत नाही. दिवसभर कामं करत असतो. चार चार बाळंतपणं झाली,पण आमच्या तब्येती ठणठणीत!"

"यांची खाणी सकस नाहीत. बाहेरून मागवायचं, हाँटेलमध्ये जायचं, पिझ्झा, बर्गर, सर्रास खातात. मग असली दुखणी पन्नासाव्या वर्षी होणारच.

काही अधिकच जास्त हितचिंतक म्हणाले,"पायांकडून अधू होणार आहेस तू. कुबड्या घेऊन चालावं लागलं नाही म्हणजे मिळवली. काळजी घे नाहीतर व्हिलचेयरला खिळून राहशील पुढच्या आयुष्यात."

काळजी घे? कशी?

मी आर्थोपिएडिक सर्जनना दाखवलं. एक्सरे,एम्आर आय, फिजिओथेरपी, डायथर्मी,नी कॅप, ब्रेसेस इ.इ. चौंऱ्याऐंशी लक्ष टेस्ट आणि उपचारांच्या फेऱ्यांतून जाऊन आल्यावर "ऑपरेशन करावे का ?", यावर आम्ही घरातल्या मंडळींनी एकत्र चर्चा केली. अनेक डॉक्टर्स आणि ज्यांनी ऑपरेशन करून घेतलंय अशा पेशंट्सची सेकंड, थर्ड, फोर्थ इत्यादी मतं विचारली. 

काही सर्जन्स म्हणाले,"ऑपरेशन ची काहीही गरज नाही."

काही जण म्हणाले,"ताबडतोब केलं पाहिजे. मी कालच एका ८५वर्षांच्या आजोबांचं ऑपरेशन केलं. ही इज  रिकव्हरिंग ."

ज्यांची सर्जरी झालीय अशांना विचारलं तर काहीजण म्हणाले,"अजिबात करुन घेऊ नका.सक्सेस रेट चांगला नाही. मला तर काहीच उपयोग झाला नाही."

तर दुसरा म्हणाला,"जरुर करुन घ्या. डॉक्टर अमुक तमुक यातले स्पेशालिस्ट आहेत. त्यांनी केलं माझं ऑपरेशन. मी रोज सकाळी योगासने,जाॅगिंग करतो. आत्ताच लेह लडाख ट्रिपला जाऊन आलो."

मला तर एका पढ्यालिख्या ओळखीच्या बाईंनी सांगितलं,"माझ्या गुरुमाँ अशी दुखणी बरी करतात त्या दुखऱ्या जागेवर अग्निकर्म करतात. त्यांच्याकडे एक पंचधातूची सळी आहे, त्या सळीनं त्या दुखऱ्या भागावर चटके देतात. पेशंट लग्गेच बरा होऊन , आपल्या पायांनी पळत पळत घरी जातो."

एका मानलेल्या दिरांनी सांगितलं,"आमचे महाराज यावर प्रभावी उपचार करतात. ते पेशंटला फरशीवर झोपवून त्याच्या दुखऱ्या भागावर उभे राहतात. मग काही वेळाने त्यांच्यात अलौकिक शक्तीचा संचार होतो आणि ते त्या पेशंटच्या शरीरावर नृत्य करु लागतात. पेशंट ताबडतोब बरा होतो."

मी विचारलं ,"वेदना झाल्यावर उपचार करण्यापेक्षा ते महाराज वेदना होऊच नयेत म्हणून आपल्या दैवी शक्तीचा उपयोग का नाही करत?".

त्यावर ते गृहस्थ म्हणाले ,"वेदना होतात ते आपलं पूर्वसंचित आणि प्रारब्ध असतं."

मी म्हटलं,,"अगदी कर्रेक्ट बोललात."

तर एकूण काय तर माझे गुडघे आता मी पंच्याहत्तरी ओलांडली आहे तरीही दुखतात. मला वाटतं आता मी त्या गुडघेदुखी सकट, आणि इतरही बारीक सारीक शारीरिक व्याधींसकट जगायला शिकलेय. प्रत्येक व्यक्ती तेच करते. न करुन सांगते कुणाला? पण या सगळ्या चक्रव्यूहातून गेल्यावर माझ्या लक्षात काही सत्यं आली आहेत.

शरीराचं ऐकलं पाहिजे. मन हे नेहमीच शरीरावर सत्ता गाजवत असतं. पण आपण शरीराला महत्त्व दिलं पाहिजे. जन्मभर शरीराला कष्ट दिलेत. आता त्याला विश्रांती द्या. शरीर स्वतःच स्वतःला बरं करत असतं. तसं करण्यासाठी त्याला अवधी द्या.

जे टाळणं अशक्य आहे ते सहन करण्याची क्षमता वाढवा. त्याच्या सह जगायला शिका.

ते तुमचा सोबती, सांगाती आहे.