प्रकार १ साहित्य - दीडशे ग्रॅम सुवासिक तांदूळ, तांदळाच्या पाऊणपट गूळ, एक चमचा तूप, पाच ते सहा वेलदोडे, एक टेबलस्पून तीळ, एक टेस्पू सुक्या खोबर्‍याचा कीस, अर्धा टेबलस्पून खसखस. कृती - या लाडूसाठी तांदूळपिठी तयार करून घ्यावी लागते. सुवासिक तांदूळ कढईत गुलाबी रंगावर भाजून घ्यावेत. मग ते गरम असतानाच बुडतील एवढ्या गार पाण्यात भिजवून ठेवावेत. दहा मिनिटांनी चमच्याने हलवून पाणी ओतून द्यावे व तांदूळ सावलीत एका स्वच्छ कापडावर पसरून ठेवावेत. तीन ते चार तासात ते साधारण सुकतील. अगदी किंचित दमट असायला हवेत. आता त्याची मिक्सरमध्ये वस्त्रगाळ पूड करून घ्यावी. कण्या राहता कामा नयेत.

भरलेल्या ताटात पोळी पुरी भाकरी यातलं काहीतरी हवंच. शिवाय निरनिराळ्या सणांना बनवल्या जाणार्‍या स्पेशल पोळ्या वेगळ्याच. या लेखात भरल्या ताटातली मानाची जागा असणार्‍या या पदार्थांचे काही प्रकार बघू. १. पालक - कोबी पराठा साहित्यः कोबी - दीड कप (किसून) पालक - १ कप (बारीक चिरून) बेसन पीठ - ३ चमचे गव्हाचे पीठ - १ कप ओवा - १/२ चमचा आले लसूण पेस्ट - १/२ चमचा लाल तिखट - १ चमचा हळद - १/२ चमचा तेल - २-३ चमचे मीठ चवीनुसार बटर किंवा तूप - भाजण्यासाठी कॄती: १. एका बाऊल मध्ये किसलेला कोबी, बारीक चिरलेला पालक घ्यावा.

* छायाचित्र आंतरजालावरून साभार आपल्याला जेव्हा पटकन होणारं आणि हलकं काहीतरी जेवणात हवं असतं तेव्हा "पटकन पिठलं भात किंवा कढी भात करूया" असं बहुतेकवेळा म्हटलं जातं. पिठल्याचे बरेच प्रकार असतात तसेच कढीचेही बरेच प्रकार आम्ही करतो. सार हा कढीचा सख्खा भाऊ म्हटलं तरी चालेल. कढीमधे उकळलेली आणि थंड कढी/सार असे दोन प्रकार असतात.

उभा जन्म कोकणात गेला त्यामुळे भात म्हणजे जीव की प्राण, त्यामुळे तो कुठल्याही स्वरूपात मला आवडतो. मऊ मऊ दुधुभातु पासून जी उदरभरणाला सुरुवात केली. आता तो प्रवास रीसोतो पर्यंत आलाय. मला भातावर निरनिराळे प्रयोग करायला आणि खायलाही आवडतात. भात खाल्ला नाही तर जेवल्यासारखं वाटत नाही असे मानणाऱ्यातले आम्ही. तांदूळ हे जगात सर्वात जास्त प्रमाणात खाल्लं जाणारं तृणधान्य आहे. जगात सगळ्यात जास्त तांदूळ चीनमध्ये आणि त्या खालोखाल भारतात पिकवला जातो. त्यामुळेच भारतीय आहारात आपल्याला भाताचे अनेक प्रकार पाहायला मिळतात. भाताला आयुर्वेदातही महत्व आहे. भात शीत प्रकृतीचा मानाला जातो. पचायला हलका असतो.

वाळवणं म्हणजेच काय तर अडीअडचणीला उपयोगी पडणारे पदार्थ. आदिमकाळात जेव्हा मानव शिकार करू लागला, शेती करू लागला तेव्हापासून तो धान्य, वस्तू साठवायला शिकला. पदार्थ जास्त दिवस टिकण्यासाठी ते मीठात खारवून ठेवणे, वाळवून ठेवणे यासारख्या पद्धतींचा अवलंब करू लागला, आणि हीच पद्धत आपण आजपर्यन्त चालू ठेवलीय. उन्हाळा आणि वर्षभराचे वाळवणं यांचा अतिशय जवळचा संबंध आहे. वर्षंभराचे हे पदार्थ करण्यासाठी प्रत्येक घरातील बायका पदर खोचून कामाला लागतात. मला आठवतं, आम्हालाही त्यात छोटी-छोटी काम सांगितली जायची. सगळ घरच या वाळवणाच्या तयारीला लागायचे. मी मुळची खान्देशी, फेब्रुवारीपासूनच ऊन तापायचे.

आपल्याला नेहमी सांगितले जाते की भाज्या खाणे आरोग्याला गरजेचे असते. भेंडी ही भाजी अशी आहे कि ज्याला आवडते त्यांना खूपच नाहीतर मग नो नो नो. कोणीही करु दे चेष्टा भेंडीची पण भाजीत भाजी भेंडीची आणि भेंडी माझ्या प्रितीची! * छायाचित्र आंतरजालावरुन साभार मग चला तर आज भेंडी पुराण मध्ये काही नेहमीच्या भाजीपेक्षा वेगळे प्रकार बघुयात. १.

* छायाचित्र कोलाज आंतरजालावरुन साभार आपल्या मराठी जेवणात ताटाच्या डाव्या बाजूच्या पदार्थांचंही एक वेगळंच महत्त्व आहे. नुसतं बोट लावून चाखलं की जेवणाचा स्वाद आणि चव वाढवणारे हे पदार्थ. आजकालच्या डायेटवर लक्ष देऊन खाण्याच्या जमान्यात सॅलड्चं महत्व फारच वाढलंय. आपल्या कोशिंबिरीही हेच काम करतात आणि जेवणातली मजा वाढवतात.

साहित्य ---- राजापुरी कैरी २ किलो गूळ १ किलो लोणचे मसाला १०० ग्राम मिरची पावडर १ टेबल स्पून कढीपत्ता १ वाटी मीठ पाव वाटी (आवडीप्रमाणे कमी जास्त) लवंग १० मिरे १५ धने २ टी स्पून सुक्या मिरच्या १० तेल ३०० ग्राम पाणी २०० मिली कृती ----- राजापुरी कैऱ्या आणून धुवून सोलून घ्याव्या.

पाककृती देण्यापूर्वी जायफळाचे झाड ज्यांनी पाहिले नसेल त्यांच्यासाठी हा फोटो. ही झाडावर दिसणारी फळे खालच्या बाजूने तडकतात आणि त्यातून जायफळ मिळते. जायफळ, त्यावर कडक आवरण, जायपत्री आणि त्यावर जाड साल असते. हे साल चवीला आंबट असते. त्यामुळे त्यापासून लोणचे, मुरंबा होऊ शकेल असे वाटले म्हणून हा प्रयोग.

आजच्या धकाधकीच्या आयुष्यात इन्स्टंट फूडला खूप महत्त्व आले आहे. बाजारात अनेक प्रकारची इन्स्टंट फूड्स मिळतात. पण आपल्या काही पारंपरिक पाककृती पण आहेत ज्या एकदा बनवून ठेवल्यावर हवे तेव्हा हव्या त्या प्रकारे झटपट वापरता येतात. आज मी पाककृती देत आहे आपल्या काही पारंपरिक कोरड्या तोंडीलावण्यांच्या ज्या भरपूर पौष्टिक तर आहेतच पण एकदा बनवून ठेवल्यावर झटपट वापरता येण्याजोग्या आहेत. डांगर: डांगर च्या प्रत्येक ठिकाणच्या करायच्या पद्धती वेगवेगळ्या आहेत. काहीजण पोह्याचे डांगर बनवतात, काही उडदाचे तर काही मटकीचे.