मराठी साहित्य, संस्कृती आणि लेखनाचे व्यासपीठ

(बेतुक्याचे चऱ्हाट) - मराठी भाषा गौरव दिन २०२३ - विडंबन विशेष!

कर्नलतपस्वी ·
.container-v { position: relative; width: 100%; overflow: hidden; padding-top: 56.25%; /* 16:9 Aspect Ratio */ } .responsive-iframe { position: absolute; top: 0; left: 0; bottom: 0; right: 0; width: 100%; height: 100%; border: none; } 'प्रेरणा'.... गाथा - अनन्त्_यात्री विडंबनाची 'प्रेरणा' फक्त शीर्षकावरून मिळाली आहे. संतश्रेष्ठ, क्षमाशील तुकाराम महाराजांचा, समस्त भक्तगणांचा व मिपा कविवर्यांचा क्षमाप्रार्थी आहे. मिपावरील संतसाहित्याचा गाढा व्यासंग बघून भारावून गेलो.

(प्रपोज डे) - मराठी भाषा गौरव दिन २०२३ - विडंबन विशेष!

कर्नलतपस्वी ·
प्रेरणा... प्रपोज डे: लघु कथा - विवेकपटाईत (प्रपोज डे) आंग्ल भाषेत फतवा आला पाश्चात्त्य संस्कृतीला खड्ड्यात घाला वालेनटाईन दिन,हग दिन म्हणून पाळा सनातन संस्कृतीचे अधःपतन टाळा बुचकळ्यात पडलो.......मी तर रोजच...... पण मग टिव्हीवर दाखवलं, इंग्रज लई हुश्शार, काऊ हग दिन पाळत्यात आणी होणारे रोग कसे टाळत्यात आमचे शेजारी बी लई हुश्शार, मोक्कार रात्र झाली होती, उद्या विचारू म्हणत घोरू लागलो मुंगेरीलाल ची स्वप्ने बघू लागलो..... शेजारचे शर्माजी स्वप्नात आले हग दिनाला काय करणार म्हणून विचारू लागले, "मुबंईत कुठं भेटेल काऊ? आपण दोघं मिळ

(पाद रे कधीतरी...) - मराठी भाषा गौरव दिन २०२३ - विडंबन विशेष!

गड्डा झब्बू ·
प्रेरणा... लिही रे कधीतरी... - प्राची अश्विनी (पाद रे कधीतरी...) पाद रे कधीतरी. कसंही, अगदी कसंssही चालेल. गडगडाटी, मध्यम, अगदी ढुसकी पण पळेल. पण सुटलेल्या दुर्गंधाला हुंगता आलं पाहिजे. बोटांच्या चिमटीत नाक अस्संss पकडता आलं पाहिजे. मग शुध्द हवेसाठी तिथून लांब लांब पळेन, अत्तराच्या तळ्यात डुबकी मारेन. डिओच्या डोक्यावर हलकी थाप.. बेशुद्ध होण्याआधी लागेल धाप.. शुध्दीवर आल्यावर विचारात पडेन, नक्की कशामुळे बरं मी अजून जिवंत असेन? पण "माझ्यासाठी" पादलास!

(कालवून टाक भात) - मराठी भाषा गौरव दिन २०२३ - विडंबन विशेष!

चहाबाज ·
प्रेरणा... सुप्रसिद्ध मराठी गीत - "मालवून टाक दीप... चेतवून अंग अंग" (कालवून टाक भात) कालवून टाक भात चिरडून कर भंग ! राक्षसा, किती भातात कोंबला तू हात थंड ! त्या तिथे उभ्या पिंपात घातले तू दोन्ही हस्त हाय तू मागू नकोस एवढ्यात पिण्या भांग ! गार गार या दह्यात घालुनी बोटे सुखात चाटुनी करून टाक पात्र सर्व शुभ्ररंग ! भुर्र भुर्र आवाजात ढोसला सांबार मस्त सावकाश घे गिळून एक दोन तीन वांगं ! हे तुला कधी कळेल ? कोण उपाशी मरेल ? थांब, का चालू असेच माकडा तुझे हे छंद ? काय हा तुझाच त्रास ? मरगळे, इथे उपवास ! उठ रे हळू, फाटेल तंग विजारीचा बंध !

(बिल्डींगच्या या तळाशी राहशी तू) - मराठी भाषा गौरव दिन २०२३ - विडंबन विशेष!

चांदणे संदीप ·
प्रेरणा - काळजाच्या या तळाशी राहशी तू - Deepak Pawar बिल्डींगच्या या तळाशी राहशी तू सारखा शेजारी माझ्या नांदशी तू मागणे ते, "उसणवार देत जावे मी तुला!" कसे सांगू? संयम जणू माझा मागशी तू चव नाही माझ्या मीठाला सांगताना का रे आता? जीभ वेड्या चावशी तू? एवढा आता कसा हा बदलला तू जाऊनी वाटे, माझ्याशी भांडशी तू! आठवू मी का तुला? म्हणतोस आणिक उसणवाराला तरी आता जागशी तू?

कवितेपासून कवितेपर्यंत....प्रवाह कवितेचा.

प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे ·
विशेष
मिपावर मराठी दिनानिमित्त विविध उत्तम लेखन वाचायला मिळत आहेत तेव्हा आमचेही दोन शब्द. मराठी कविता म्हटले की आपल्या डोळ्यासमोर आपल्याला आवडणा-या कवितांची आठवण होते. आपापल्या आवडत्या कवींच्या कविता डोळ्यासमोर फेर धरून नाचू लागतात. काही कवितेच्या ओळी आठवतात. काही कवितेच्या शब्द, प्रतिमा आठवतात. काही कवितेचे आशय आठवतात तर कधी नुसतीच कवींची आठवण होते. कवितेचा प्रवास सुरु झाला तो ''माझा म‍-हाटिची बोल कौतुके । परि अमृतातेंही पैजा जिंके ॥”म्हणणा-या संत श्रेष्ठ ज्ञानेश्वरापासून. संत ज्ञानेश्वरापासून सुरु झालेला हा कवितेचा प्रवास आजही अखंडपणे सुरू आहे.

हरवली पोर माझी कविता नावाची !

गणेशा ·
विशेष
प्रस्तावना : ही कविता काव्य विभागात दिलेली होती(http://www.misalpav.com/node/1708). पण कविता टाकल्यानंतर आणि पैसा जीं शी बोलण्या नंतर असे वाटले की या कवितेला अजुनही बोली भाषेत उत्तरे देता येतील, असेच काव्य पुढे लिहिता येइल .. ज्यांना ज्यांना त्यांच्या बोली भाषेत उत्तरे देता येतील त्यांनी तसे प्रयत्न केल्यास छान वाटेल .. थिम : कवी आनि कविता यांच्यामधील संवाद .. सोबतीला खरे खुरे बाप्-मुलगी यांचे मन ही त्यामध्ये दिसले पाहिजे ... ---
कविता १ : काय सांगु कहानी या वेड्या बापाची हरवली पोर माझी कविता नावाची !

बोलकढी

बेसनलाडू ·
विशेष
धक्के बसतच असतात आयुष्यात. या ना त्या कारणाने. शारीरिक, मानसिक, सांस्कृतिक, सामाजिक - कसेही! कॅलिफोर्नियातल्या दुकानात चितळ्यांची बाकरवडी 'क्रिस्पी स्पायसी स्प्रिंग रोल्स' म्हणून आणि बेडेकरांची थालीपीठ भाजणी 'ठेपले का आटा' म्हणून ठेवलेली दिसली तेव्हा बसलेला सांस्कृतिक धक्का; मिसळ, साबुदाणा वडा, थालीपीठ यांचा जोडीला दादरच्या प्रकाशमध्ये डोसा किंवा तत्सम दाक्षिणात्य पदार्थ मेन्यूकार्डावर दिसले तेव्हा, साक्षात सिंहगडाच्या पायथ्याशी चाललेल्या नंग्यानाचाची बातमी वाचली तेव्हा, रायगडावरच्या दारूपार्टीची पेपरात छापून आलेली छायाचित्रे पाहिली तेव्हा बसलेला सामाजिक धक्का इत्यादी इत्यादी इत्यादी.

आवतन! -कोंबडी वडा

स्पंदना ·
विशेष
पयल्या झुठलाच सांगुन ठिवतु , म्या कोंबडी वडा म्हंटल म्हनुन इथ्थ कोंबडी वडायला नक्का येउ! उगा सांगाया ग्येल म्हुन टांगाया न्हेयाच काम न्हाय! आदीच सांगतो ! ह्यो परदार्थ हाय. आमच्या कोलापुराकडचा.तसा बाकी ठीकानास्नी बी मिळतुया पर हित्त म्या कोलापुराची, म्हुनशान ह्ये जेवान बी कोलापुरीच! काय? आता इचारा ह्ये आवतन कशासाठन? न्हाय इचारा की. इचारा ! इचारा ! तर सांगतो. अगदी बैजवार सांगतो. टाइम हाय न्हव? मग बसा हिथ जरा. खांड हाय का सुपारी बिप्पारीच? काढा काढा. हांगश्शी! तर मला सांगा,आता दोन दिस झाल तुम्ही ह्या मराठी दिनात वणवण फिरायला लागलायसा, कुनी तुमच्या पोटा पान्याच काय इचारल? इचारल ?

मोडीलिपीची ओळख

जिप्सी ·
विशेष
इंग्रजी भाषेला ज्याप्रमाणे जलद लिहिण्याची स्वतंत्र लिपी आहे, ज्याला आपण 'कर्सिव्ह' म्हणतो त्या प्रमाणेच मराठीलादेखील देवनागरीशिवाय मोडी ही एक स्वतंत्र लिपी आहे. मोडी लिपीला सुमारे ८०० वर्षांचा इतिहास आहे. यादवांचा प्रधान हेमाडपंत ह्याच्या काळात या लिपीचा उगम झाला असा एक सर्वसाधारण ठोकताळा आहे, पण मोडीलिपी त्याहीपेक्षा जुनी असण्याचा संभव नाकारता येत नाही. परंतु हेमाडपंतांच्या काळापासून म्हणजेच यादवांच्या राजवटीत मोडीलिपीचा वापर सरकारी दप्तरात होऊ लागला. हळूहळू सर्वसामान्यांच्या दैनंदिन वापरातसुध्दा मोडी आली.देवनागरी म्हणजेच बाळबोध पेक्षा मोडीत भराभर लिहीता येते.