अनुमोदन पेठकर

पाभेजी, मेडिकल काउन्सिल अ‍ॅलोपथीची व इंडियन मेडिसिनची वेगळी आहे. तशीच होमिओची देखिल. त्यांच्या काऊन्सिलकडे तक्रार करायला हवी. त्या काउसिल्स मोस्टली डिफन्क्ट आहेत, सबब फार काही होणार नाही. सर्व कायदे कानून फक्त अ‍ॅलोपॅथ्स साठी आहेत.. पूर्वी महाराष्ट्र मेडीकल काऊन्सिलकडे नोंदणी नसेल तर महाराष्ट्रात अ‍ॅलोपथी प्रॅक्टिस करता येत नसे. अगदी एम एस्/एमसीएच डिग्री असली तरी. परवाच. एक्झॅक्टली २ दिवसांपूर्वी दिव्य गावित साहेबांनी मंत्रीमंडळाची या सर्वांना अ‍ॅलोपथी करू द्या अशी सहमती मिळवून अध्यादेश काढायची तयारी केलिये. पण ते अवांतर. असो. शुभरात्री!

हे मात्र अगदि खरे आहे,या गोष्टिचा मलाही अनुभव आहे.( Orthodontics डॉक्टर बद्द्ल) अगदि ३००-३०० रुपये तपासणी फी द्यायची.वर तिथे गर्दि अफाट. अक्षरश: लाईन असते. हे सगळे चालू असताना, तो डॉक्टर स्वत:च दिलेली दवाखान्याची वेळ न पाळता सर्रास उशिरा येणार! बर,तोवर त्या रिसेप्शनिस्ट/नर्सेस याना काही विचारावे तर अतिशय उद्धटपणे उत्तर देतात. फोन करुन अपॉइन्मेण्ट घ्यायची सोय असते,पण त्याचा फारसा उपयोग होत नाही. कारण तिथे डॉक्टरच्या उपलब्ध वेळेचे आणि येणार्‍या पेशण्ट/त्याना दिलेल्या वेळेचे गणितच चुकलेले असते. मग, हे डॉक्टर एवढे कमवतात, शिकलेले असतात तरी असे का वागतात,वेळेचे मह्त्व कसे काय नाही या लोकाना, या उद्धट रिसेप्शनिस्ट/नर्सेस कसे काय ठेवतात इ. प्रश्न सामान्य जनतेला पडणे साहजिक आहे. सगळेच डॉक्टर असे वागत असतील असे माझे मत नाही.एकाच्या वागण्यावरुन सगळ्याबद्द्ल मत दुषीत करुन घेणे चुकिचेच आहे. पण असे अनुभव येण्याची वारन्वारता वाढू नये अशी अपेक्षा. मला मान्य आहे कि हा प्रतिसाद इथल्या चर्चेशी विसन्गत आहे,पण राहावले नाही म्हणून ट्न्कला. खरे साहेब आपल्या आणि सातीताईच्या प्रतिसादाशी मी सहमत आहे. आपले लेखन आणि प्रतिसाद नेहमीच वाचनीय आणि माहितीपूर्ण असतात त्याबद्द्ल वादच नाही

साहेब, फिजिशियन हा एम बी बी एस ची साडे पाच वर्षे यानंतर एम डी ची तीन वर्षे असे बारावी नंतर साडे आठ वर्षे शिकलेला असतो. त्याने तीनशे रुपये सुद्धा घेऊ नये असे आपले म्हणणे आहे काय?एक गरीब आणि सेवाभावी डॉक्टर होता अशीच आपल्या कहाण्यांची सुरुवात असते किंबहुना डॉक्टरने सेवाभावी आणि गरीबच असावे अशी समाजाची अपेक्षा असते. आम्ही पैसे कमावणार पण तुम्ही मात्र सेवाभावी असावे.( हीच अपेक्षा शिक्षक/ प्राध्यापकांकडून केली जाते) त्यांच्याकडे गर्दी का असते? हा विचार आपणच करा माझ्या कडे संगणक बिघडल्यास माणूस येतो तो एका वेळेचे साडे तीनशे रुपये घेतो त्याची शैक्षणिक पात्रता कोणती? किंवा माझ्या मायक्रो वेव्ह चा magnatron बिघडलं त्यासाठी आलेल्या इसमाचे साडे चारशे रुपये (आणि magnatron ची किंमत साडे सोळाशे) असे २१०० रुपये मी दिले. एकदा एका न्युरोसर्जन कडे नळ बिघडला म्हणून त्याने प्लंबर ला बोलावले प्लंबर ने नळ दुरुस्त केला आणि आपली फी आठशे रुपये सांगितली(मालाचे पैसे वेगळे)त्यावर न्यूरोसर्जन म्हणाला कि अरे मी न्यूरोसर्जन असूनही मला कोणी इतके पैसे देत नाही त्यावर प्लंबर हसून म्हणाला डॉक्टर जेंव्हा मी न्यूरोसर्जन होतो तेंव्हा सुद्धा मला कोणी एवढे पैसे देत नव्हते. डॉक्टरांकडेच का साध्या मोबाईल दुरुस्तीच्या दुकानात जाऊन पहा तेथील मुली आपल्याशी कशा वागतात ते. एकीला हाकलून दिले तरी दुसरी तुम्हाला तशीच मिळते. हा आपला भारतीय स्थायीभाव आहे.

येथील सगळ्या मेडीकल डॉक्टर असलेल्या सदस्यांबाबतीत आदर आहेच. समाजातील सन्माननिय डॉक्टरांच्या बाबतीतही तो आदर आहेच. प्रश्न डॉक्टर लोकांनी पैसे अकारण घेण्याचा. डॉक्टरकी शिकणे बुद्धीचे काम आहे. त्यात वेळ पैसा भरपूर खर्च होतो. त्यानंतरही हॉस्पीटल (दवाखाना नव्हे) टाकणे आदी खर्चाचे काम आहे. त्याची परतफेड झालीच पाहीजे. पण तो होणारा खर्च वसूल करण्यासाठी केवळ काही डॉक्टरांनी बेकायदेशीर तत्वांचा अवलंब करणे अनुचित आहे. मला सांगा. नुकत्याच जन्माला आलेल्या तान्ह्या बाळांना थोडीतरी काविळ असते. बर्‍याच तान्ह्या बाळांना डॉक्टर काचेच्या पेटीत ठेवण्याचा सल्ला देतात. तो खरोखर गरजेचा असतो? केवळ मायेपोटी शिकलेले आईबापही या गरजेला तयार होतात. डॉक्टरकी शिकतांना सामाजिक विषय (नाव माहीत नाही) अभ्यासाला असतो/ असावा. त्या विषयाला डॉक्टर लोक ५०% जागले तरी भरपूर.

साहेबा, रेडिऑलॉजिस्टकडून 'ऑफिशियल रेफरन्स फी' म्हणून चेकने कट आला, याची तक्रार एका अ‍ॅलोपॅथ डॉक्टरने महाराष्ट्र मेडिकल काऊन्सिकलडे करण्याचे गट्स दाखविलेत, अन म्हणून हे प्रकरण बंद करण्याची प्रक्रिया सुरू झाली आहे. कट मागणारा जीपी हा सिनियर व एस्टॅब्लिश्ड व्यक्ती असतो. नाईलाजाने देणारा, नवी प्र्याक्टीस सुरू करणारा ज्युनियर. ही कारणश्रुंखला तुम्ही विसरलात काय? माझ्याकडे येऊन (मी गेले पाव शतका पेक्षा जास्त काळ ऑपरेशने करीत आहे) एकादा ५-१० वर्षे प्र्याक्टीस करणारा 'एस्टॅब्लिश्ड' देखिल जीपी, कट म्हणून पैसे मागायची हिम्मत करील, असे तुम्हाला वाटते काय? शिवाय, कुणी मागितलेच नाहीत, किंवा मागितले ते देण्यासाठी काही लिव्हरेज वापरले नाही, तर तुम्ही 'औट ऑफ गुडनेस ऑफ युअर हार्ट' म्हणून कुणाला २-५ हजार रुपये कट म्हणून द्याल का हो? मी व्यक्तिशः ५ पैसेही कट देत नाही. पण, अनेक मोठी इस्पितळे, ज्यांचे 'मालक' डॉक्टर्स नसून इतरच असतात, किंवा काही मूर्ख लोक, जे 'पीआरओ' नामक प्रक्रण नोकरीस ठेवतात, ते लोक हा प्रकार करतात, हे मला चांगलेच ठाऊक आहे. त्यांच्या मुस्क्या आवळण्यासाठी काय काय करायला हवे, त्यासाठी प्रयत्न सुरू आहेत. ते नक्कीच साध्य होईल, असा विश्वासही आहे.

पुण्यातील एक नावाजलेले हॉस्पिटल व तेथील एक एलोपेथी चे नावाजलेले डॉक्टर। ह्यांच्याकडे वडिलांची ट्रीटमेंट चालु होती. डेक्कनच्या आसपास क्लिनिक आहे का त्यांचे? :) ;)

तुमच्या बाळाला पाहण्याची इच्छा होतीय !

हो.. पण सिझेरीयन डीलेव्हरी मुळे मलाही जास्त हिंडता फिरता तेय नव्हते. शिवाय मुंबईला आमचे कुणी नातेवाईक नसल्याने मी रहायचे कुठे.. बाळांतीण असल्याने बाहेरचे खायचे कसे हे प्रश्न होतेच.. म्हणुन नवरा आणि बाबा आधी जाऊन माझी व्यवस्था करणार होते.. अर्थात त्याचा काही फायदा झाला नाही आणि मला ताबडतोब त्यांच्या मागे जावं लागलंच.. @खटपट्या - माझा मुलगा आता मस्त आहे.. अगदी नॉर्मल!

१. डॉक्टरांना फार्मा / वैद्यकीय उपकरणे विकणार्‍या कंपन्यांकडून मिळणार्‍या भेटी, कॉन्फरन्सला जाण्यासाठी मिळणारी मदत इ बाबतीत सर्वच देशांत नेहमी चर्चा होते. हे प्रकरणाला वरवर वाटते त्यापेक्षा अनेक पदर आहेत... काही चांगले तर काही तद्दन वाईट.एक मात्र खरे की अमेरिकेत हे कायद्याने पूर्णपणे बंद आहे हा गैरसमज आहे. अमेरिकन मेडिकल असोसिएशनचा या संदर्भातला लेख इथे मुळातून वाचू शकाल. पण त्यातल्या सारांशाने दिलेल्या गाईडलाईन्स खालीलप्रमाणे आहेत. GUIDELINES FOR GIFTS FROM INDUSTRY TO PHYSICIANS The ethical considerations discussed above suggest several principles. 1. Any gifts accepted by physicians individually should primarily entail a benefit to patients and should not be of substantial value. Accordingly, textbooks, modest meals and other gifts are appropriate if they serve a genuine educational function. On the other hand, cash payments serve only the physician's personal interest and therefore should not be accepted from industry. A gift which is appropriate because of its contribution to patient care may become inappropriate because of its extravagance. Gifts of minimal value raise fewer concerns and are permissible as long as the gifts are related to the doctor's work (e.g., pens, diaries, books or rulers). 2. Gifts by drug companies to underwrite medical conferences or other professional meetings enhance the ability of academic institutions, professional associations and health care organizations to provide continuing education to physicians. Consequently, such gifts make an important contribution to patient care. Subsidies from industry should not be accepted to pay for the costs of travel, lodging or other personal expenses of physicians attending conferences or meetings, nor should subsidies be accepted to compensate for the physicians' time. Subsidies for hospitality should not be accepted outside of modest meals or social events held as a part of a conference or meeting. It is appropriate for faculty at conferences or meetings to accept reasonable honoraria and to accept reimbursement for reasonable travel, lodging and meal expenses. It is also appropriate for consultants who provide genuine services to receive reasonable compensation and to accept reimbursement for reasonable travel, lodging and meal expenses. Token consulting or advisory arrangements cannot be used to justify compensating physicians for their time or their travel, lodging and other out-of-pocket expenses. The giving of a gift directly to a physician from a company's sales representative may create a personal relationship that could influence the use of the company's products. Accordingly, when a company contributes funds for conferences that are sponsored by academic or other educational institutions, the funds should be given by the company to the conference sponsor who in turn can use the money to reduce the conference's registration fee. Payments to defray the costs of a conference should not be accepted directly from the company by the physicians attending the conference. 3. No gifts should be accepted if there are strings attached. For example, physicians should not accept gifts if they are given in relation to the physician's prescribing practices. 4. Sponsors of continuing medical education conferences have a special responsibility to ensure that gifts are appropriate. The Accreditation Council for Continuing Medical Education has adopted a number of useful guidelines to prevent industry funding for continuing medical education conferences from leading to undue influence by the companies: (a ) responsibility for and control over the selection of content, faculty, educational methods and materials should belong to the accredited sponsors of conferences, (b) presentations must give a balanced view of all therapeutic options, and (c) financial support must be acknowledged in printed announcements and brochures, but reference should not be made to specific products.17 The Task Force on Pharmaceutical Industry/CME Cooperation is currently developing an updated set of guidelines for industry funding of continuing medical education conferences. Some of these guidelines are appropriate for smaller educational meetings and in other educational contexts, for example, when companies support meetings or lectures for medical trainees. 5. Financial support for conferences should be disclosed publicly. Physicians will be able to evaluate the information presented to them more appropriately if they are aware that companies have contributed funds to defray the costs of the presentation. २. ओबामाकेअर : सर्व नागरिकांना वैद्यकिय सेवा सहज मिळावी याबाबत कोणाचेच दुमत असू नये. मात्र अमेरिकन वैद्यकिय सेवेचे फायदा-खर्च गुणोत्तर (बेनेफीट-कॉस्ट रेशो) हे फार खाली गेले आहे. त्यामुळे केवळ सेवेचा आवाका वाढवणे म्हणजे आधिकच कर्जाच्या ओझ्याने पिचलेल्या सरकारवर अधिक अनुत्पादक भर टाकणे आहे. हाच मुद्दा ओबामाकेअरचा विरोध करणार्‍यांचा (त्यात ओबामांच्या पक्षात असलेल्या नेत्यांचाही समावेश) होता/आहे. नुकत्याच ओबामाकेअरचा अभ्यासदौरा करून आलेल्या एका कार्यकारी अधिकार्‍याशी प्रत्यक्ष बोलणे झाले. ते सगळे सार्वजनिक रित्या सांगणासारखे नाही. मात्र अमेरिकन वैद्यकिय सेवेवर होणारा खर्च कमी करण्यात अनेक हितसंबंधांना होणार्‍या धोक्यांमुळे तो कमी करण्याचे प्रयत्न होत नाहीत हे उघड सत्य दोन्ही बाजूस माहित आहे ! त्यामुळे त्याबाबत फारसे होईल असे वाटत नाही. हा प्रकार काहीसा पीडीएस मधली गळती कमी करण्याऐवजी अजून एक अन्नसुरक्षा कायदा आणून प्रचंड गळक्या टाकीत अजून पाणी ओतण्यासारखाच प्रकार आहे असे तज्ञांचे म्हणणे आहे. आणि अमेरिका झाली म्हणून सगळ्याच गोष्टींना उघड विरोध करणे सोपे असते तर एवढी मोठी जागतिक आर्थिक आपत्ती (financial crisis) टळली असती. असो. ३. स्कँडिनेव्हियन वैद्यकिय सेवा: या देशांतिल वैद्यकिय सेवा "क्वालिटी" आणि "बेनेफिट-कॉस्ट रेशो" या दोन्ही बाबतित जागतिक आदर्श समजला जाते. याबाबतीत व्यवस्थापन शास्त्राचा सर्वसाधारण नियम तुमच्या मतापेक्षा वेगळा आहे. जेवढा देश लहान तेवढा "एकॉनॉमीज ऑफ स्केल"चा कमी फायदा मिळतो. म्हणजेच जास्त लोकसंख्येच्या देशात त्याच क्वालिटीची सेवा कमी किमतीत देणे शक्य होते... अर्थात जर उत्तम व्यवस्थापन, कमी राजकारण आणि कमी गळती असली तरच. ४. Preventable medical errors बद्दल संदर्भ म्हणून दिलेला लेख हे कोणाचेह खाजगी मत नाही: "बादवे माझा मूळ मुद्दाच खाजगी मतांचे सरसकटीकरण करू नये हा होता !" Preventable medical errors च्या दुव्याचा पहिला पॅराग्राफ असा आहे: In 1999, Americans learned that 98,000 people were dying every year from preventable errors in hospitals. That came from a widely touted analysis by the Institute of Medicine (IOM) called To Err Is Human. This was the “Silent Spring” of the health care world, grabbing headlines for revealing a serious and deadly problem that required policy and action. IOM ची ओळख "Established in 1970, the IOM is the health arm of the National Academy of Sciences, which was chartered under President Abraham Lincoln in 1863." अशी दिली जाते. ही एक जागतिक स्तरांवर मानली जाणारी, सल्ला देणारी आणि वैद्यकिय मानके तयार करणारी अमेरिकन संस्था आहे. सप्टेंबर १९१३ मध्ये अलेल्या या लेखात १९९९ मध्ये IOM ने प्रसिद्ध केलेल्या पहिल्या धक्कदायक निबंधानंतरही अनेक मान्यवर वैद्यकशास्त्रिय जर्नल्स मध्ये आलेल्या लेखांमध्ये परिस्थिती अजून कशी सुधारली नाही याबाबत विवेचन आहे. Preventable medical errors अशी गुगलविचारणा केल्यास तेथेही मान्यवर वैद्यकिय जर्नल्समधले अनेक लेख सार्वजनिकरित्या उपलब्ध असलेले दिसतील. असो. याचा अर्थ भारतात सगळे आलबेल चालले आहे किंवा अमेरिकेत खूप घोळ चालले आहेत असा मुळीच नाही. उडदामाजी काळेगोरे सर्वच ठिकाणी सर्वकाळच असतात... कायद्याचा बडगा प्रबळ असला तर काळेपणा कमी दिसतो... मात्र तेथेही कधी कधी तो "वरवरचा दिखावा" म्हणजे एक प्रकारची रिस्क मॅनेजमेंट टॅक्टीक् असू शकतो. पण माझा मुख्य मुद्दा असा होता की एखाद्या व्यवस्थेची स्तुती अथवा टीका वरवरच्या माहितीने अथवा एका खाजगी अनुभवाचे सरसकटीकरण करून करणे न्यायाचे नाही. सरसकटीकरणाचा दावा करायचा तर त्यामागे योग्य प्रमाणात शास्त्रिय पद्धतिने जमवलेला डेटा असावा. असो.