मिसळपाव
उद्धव
लोकहो,
छंदशास्त्राच्या सदरात आज नवीन वृत्त घेऊन येत आहोत. ते म्हणजे उद्धव.
हे मात्रा वृत्त आहे. मात्रावृत्ताला जाती असेही म्हणतात. आजपर्यंत जे छंद पाहिले त्यात अक्षरांची संख्या पाहिली. अक्षर लघु आहे की गुरू याला छंदात महत्व नाही.
मात्रावृत्तांमध्ये अक्षरसंख्या कमी जास्त असली तरी चालते पण मात्रा मात्र नेमक्या व्हायला हव्यात.
लघु अक्षराची एक मात्रा आणि गुरू अक्षराच्या दोन मात्रा. हा नियम सर्वत्र लागू.
जेव्हा एखाद्या अक्षराच्या आघात हा त्याच्या आधीच्या अक्षरावर येतो तेव्हा ते लघु असले तरी गुरू धरले जाते हे लक्षात ठेवायचे. उच्चारणानुसार मात्रा मोजल्या जातात.
विशेष