मराठी साहित्य, संस्कृती आणि लेखनाचे व्यासपीठ

संगीत

पंचमदांना श्रद्धांजली

विसुनाना ·
लेखनप्रकार
आज ४ जानेवारी. महाराष्ट्राचे जावई श्री. राहूल देव बर्मन ऊर्फ पंचमदा यांची पुण्यतिथी. त्यांच्या स्मृतीला विनम्र अभिवादन! एस्.डी. बर्मन, पत्नी मीरा, पुत्र आर्.डी. बर्मन आणि स्नुषा आशा

शब्द!

ऋषिकेश ·
हास्य.. एक चिरंतन हास्य.. हास्यच आणेल तुजला समीप माझ्या कळू देऊ नकोस जाणे तुझे कारण तेच आणेल पाणी डोळ्यात माझ्या दुनियेने घालविली रया नवे पर्व सुरू करूया आजच्या आज... प्रियतमे... तुजला नेहमी असेच वाटे माझे हरेक शब्द असती खोटे.... खरंतर... शब्द आणि केवळ शब्दच गं... आहेत माझ्याजवळी... शिरावया तुज हृदयमंदिरी गोड शब्द असोत तुझे चिरंतन कर त्यांना तू मजला अर्पण अन् माझा जीव आहे तुझी साठवण प्रत्येक प्रसंगी असो माझीच आठवण तुजला नेहमी असेच वाटे माझे हरेक शब्द असती खोटे.... खरंतर.... शब्द आणि केवळ शब्दच गं... आहेत माझ्याजवळी... शिरावया तुज हृदयमंदिरी शब्द आणि केवळ शब्दच गं... आहेत माझ्याजवळी...

जुळल्या सुरेल तारा...

नंदन ·
लेखनविषय:
लेखनप्रकार
'जगाच्या पाठीवर' या चित्रपटातला हा प्रसंग आज अचानक यूट्यूबवर भटकताना सापडला. 'थकले रे नंदलाला' आणि 'बाई मी विकत घेतला श्याम' ही दोन्ही सुरेख गाणी या प्रसंगात आहेत.

गाण्यांशी निगडीत आठवणी

देवदत्त ·
आपण दिवसभरात भरपूर गाणी ऐकत असतो. गुणगुणत असतो, गात असतो. बहुतेकांना तर सर्व गाणी तोंडपाठ असतात. पण ह्यातील अधिकाधिक गाणी फक्त आवडली म्हणून आपण लक्षात ठेवतो, गात असतो. तरीही काही वेळा असे होते की एखादे गाणे ऐकताना आपल्या आसपास/स्वत:सोबत काही घडत असेल तर त्यामुळे पुढे कधीही ते गाणे ऐकले की त्या गाण्याच्या वेळचा प्रसंग आठवतो. अशाच प्रकारची काही गाणी माझ्या आठवणीतील... ख्वाब हो तुम या कोई हकीकत.. किशोर कुमार ने गायलेले हे गाणे. मला नक्की आठवत नाही हे गाणे मी कधी पाहिले होते ते. एवढे आठवते की कोणत्या तरी समारंभात हे गाणे आहे.

आर. एन. पराडकर एम्.पी. ३

संजय अभ्यंकर ·
लेखनविषय:
लेखनप्रकार
मंडळी, आर. एन. पराडकरांची एम्.पी. ३ हवीत. कोणाकडे असल्यास कळवा. "गगनीते नंदादीप जळती" ऐकून बराच काळ लोटला. संजय अभ्यंकर

शब्द आणि स्वर, वक्ता आणि गवई! ..१

विसोबा खेचर ·
लेखनविषय:
लेखनप्रकार
राम राम मंडळी, ख्याल गायन, ज्याला 'ख़याल गायन' असेही म्हटले जाते हे आपल्या भारतीय अभिजात संगीताचं, विशेष करून हिंदुस्थानी रागदारी संगीताचं एक प्रमूख अंग आहे. मैफलीत गाताना गवयाकडून ख़याल (यापुढे ख्याल) गायला जातो, तसाच तो श्रोत्यांकडून ऐकलाही जातो. आता ख्याल किंवा ख़याल म्हणजे विचार. 'आपका क्या ख़याल है', किंवा 'आपका क्या विचार है' हे संवाद आपण नेहमी ऐकतो. मग मंडळी, आता दोन मुख्य प्रश्न असे पडतात की, १) अभिजात संगीतातला 'ख्याल' म्हणजे काय? २) आणि जर तो 'ख्याल' असेल तर तो कसा मांडतात?

अण्णा गायले!

विसोबा खेचर ·
लेखनविषय:
राम राम मंडळी, काही वैयक्तिक कारणांमुळे या वर्षी पुण्याच्या सवाई गंधर्व महोत्सवात हजेरी लावू शकलो नाही, परंतु आजच त्या महोत्सवाला हजेरी लावलेले आमचे पुण्यातील मित्र चित्तोबा यांच्याशी फोनवर बोलणं झालं आणि त्यात आम्हाला एक अतिशय म्हणजे अतिशय आनंदाची बातमी समजली! प्रकृती अस्वास्थ्यामुळे गेली ३ वर्ष गाऊ न शकलेले भारतीय अभिजात संगीताचे अध्वर्यु, पद्मविभूषण, स्वरभास्कर पंडित भीमसेन जोशी यांनी या वर्षी या महोत्सवात आपली गानहजेरी लावून आपले गुरू रामभाऊ कुंदगोळकर ऊर्फ सवाईगंधर्व यांना स्वरांजली वाहिली! मंडळी, संगीतक्षेत्रातल्या मंडळींकरता यापरीस दुसरी आनंदाची बातमी ती काय असू शकते?

कन्नडा हाडु

आजानुकर्ण ·
लेखनविषय:
दुर्दैवाने काही लोकांच्या मते जगातील सर्वोत्कृष्ट साहित्य उजवीकडून डावीकडे लिहिण्यात येणार्‍या एका भाषेत निर्माण झाले आहे. मात्र आपल्याच इतर भारतीय भाषाभगिनींमधील अनेक साहित्यकृतींकडे सामान्य जनतेचे दुर्लक्षच झाले आहे. हाय! उदा. कन्नड भाषेतील खालील लोकप्रिय गाणे पहा. (बहुतेकांना नुसतेच पहावे लागेल, वाचता येणार नाही. पुन्हा एकदा हाय!) आम्हाला संपूर्ण कल्पना आहे की कन्नड भाषेतील उच्चारांचा गोडवा देवनागरीमध्ये उतरणे शक्य नाही. उदा पत्नी आपल्या पतिला "री" अशी जी गोड लाडिक हाक मारते त्याची री मराठीत ओढता किंवा लिहिता येणे सर्वस्वी कठीण. पण व्याभिचारी आस्वादाला आमचा पाठिंबा आहे.

अतिदीर्घ बोधकथा (संपूर्ण काल्पनिक)

आजानुकर्ण ·
ही कथा खरे तर नेहमीच्या स्टँडर्डप्रमाणे लघुकथा आहे. मात्र काही आधुनिक कथांशी तुलना करता तिला कादंबरी किंवा अतिदीर्घ कथा म्हणणे योग्य ठरेल. शिवाय नारदमुनी वगळता सर्व कथापात्रे (म्हणजे उरलेले एक) काल्पनिक. नेहमीप्रमाणे पगाराचा करमुक्त भाग असणारा लीव्ह ट्रॅव्हल अलाउंस क्लेम करण्यासाठी रजा घेऊन नारदमुनी पृथ्वीवर आले (अन्यथा त्या पैशावर त्यांना कर भरावा लागला असता.) मंडळी करांविषयी नंतर कधीतरी. मिसळपाववरच! पृथ्वीवर त्यांना एक गोंडस डुक्कर दिसले. काय त्याचे सौंदर्य वर्णावे महाराजा.

भाईकाका, हॅपी बर्थडे टू यू...

विसोबा खेचर ·
लेखनविषय:
लेखनप्रकार
राम राम भाईकाका, आज फार चांगला योगयोग जुळून आला आहे. आज दिवाळीचा पहिला दिवस, शिवाय ८ नोव्हेंबर, तुमचा वाढदिवस..! त्यामुळे सकाळी सकाळीच तुमच्या सुंदर स्मृतींचं अभ्यंगस्नान आम्हाला घडलं! मी सर्व मिसळपावकरांच्या तर्फे तुम्हाला वाढदिवसाच्या मनापासून शुभेच्छा देतो.. तुमच्या लाडक्या पोष्टाचं चार रुपयांचं तिकिट डकवून ह्या पत्ररुपी शुभेच्छा पाठवत आहे, तेवढ्या गोड मानून घ्या... हॅपी बर्थडे टू यू...भाईकाका! तुमचाच, तात्या.