कथा

आपल्या मराठीत खास वल्ली लोकांना त्यांच्या स्वभाव आणि कर्तबगारी नुसार हमखास विशिष्ट विशेषणे मिळालेले आपण पाहतो. अगदी पंचयतीच्या निवडणूकीत पडलेले आमचे लोकनेते मा ना रा रा श्री शरदचंद्रजी शिंदे-पटिलसाहेब यांच्यासारख्या मान्यवर मंडळी पासून ते गल्लीतल्या बेरक्या बबन्या पर्यंत. अशीच एक वल्ली म्हणजे आमच्या गावचा मुकुंदा. "लय भारी गाडी" हे बिरूद त्याला तसं कोवळ्या वयातच मिळालं होतं. पुढं शिकून पुण्यात नोकरीला लागल्यावर त्याला "अगदी हरहुन्नरी व्यक्तिमत्व बरं का हो" अशी पदवी आपसूकच मिळाली होती. आणि आता त्याला इथे अंग्लदेशात versatile, multifaceted, अशा काही-बाही विशेषणांनी संबोधलं जातं.

3

मित्रहो , परवा काही कामानिमीत्त पुण्याहून नाशिकला येण झालं, त्याचा हा वृत्तांत .... प्रवास म्हटला की कधी कधी कंटाळवाणा असतो तर कधी कधी एखादा चुस्त अनुभव देउन जातो. तुम्ही कोठे आणि कुणाबरोबर प्रवास करताय यावर बरच काही ठरतं.शिवाय प्रवास आपण कशानं करतोय यावरही बरच काही ठरत असतं. असो, बरच विषयांतर झालं, मुळ मुद्यावर येतो, नमनालाच घडाभर तेल नको घालायला. नाशिकला लवकर पोहोचायचं असल्याने पहाटे चारला मला उठवायला पार्टनरला सांगून ठेवले. त्याची सध्या नाईट शिप्ट संपून गेलेली होती पण त्या शिप्टच्या सवयीमुळे त्याला रात्री झोप लागत नाही. त्यामुळे त्याने बरोबर चार वाजता ओरडून उठवले.

सोफिया ! मोझंबीकमधील मापूटो नावाच्या गावात एका इस्पितळासमोर, पंधरा एक वर्षापूर्वी एक छोटी मुलगी एका गंजलेल्या चाकाच्या खुर्चीत हताशपणे बसलेली होती. तिला दोन्ही पाय नव्हते आणि तिचे वय असेल अंदाजे १० एक. माझे लक्ष तिच्याकडे गेले आणि का कोणास ठावूक मला तिच्याशी बोलावेसे वाटले म्हणून मी बोलले. तिच्या अस्फूटशा आवाजात मला तिने तिचे नाव सांगितले तो प्रसंग मला अजून लख्खपणे आठवतोय. ती म्हणाली “सोफिया” आज अनेक वर्षानंतर आम्ही चांगल्या आणि अत्यंत जवळच्या मैत्रिणी आहोत.

3

`स्नायपर शिंदे शुद्धीवर आलाय ताबडतोब हेड ऑफिसला पोहोचणे' हातातल्या त्या तारेचा आशय नक्की मला कळतोय तोच असल्याची मी चार-चारदा खात्री करून घेतली. अजूनही त्या गोष्टीवर विश्वास बसणं सोपं वाटत नव्हतं. गेल्या दशकातलीच गोष्ट आहे ही, आसामच्या जंगलात नाईलाजास्तव सैन्य तैनात करावं लागलं होतं, एकमेव कारण बोडो अतिरेकी. सुरुवातीला वाटलं त्यापेक्षा जास्त उपद्रव द्यायला त्यांनी एव्हाना सुरुवात केली होती, भले भले ऑफिसर्स त्यांच्या घातपाती कारवायांना बळी पडत होते. आसामच जंगल म्हणजे काळ बनलं होतं आणि अश्यावेळेस मी माझ्या साथीदारांसह तिथे तैनात केल्या गेलो होतो.

एअर कुलर ची खरेदीच नियोजन घरात बर्‍याच दिवसापासुन चालल होत, होता येइल तेव्हड मी खरेदि टाळण्याचा प्रयत्न करत होतो,कारण एकच मार्च अखेर मात्र जसजस उन्हाची काहीली वाढु लागली तसं घरातल तपमान आणी अबोला दोन्हीही एकदमच वाढु लागलं नाइलाजाने दोन चार मित्रांकडुन उसन वारी करुन आर्थिक गणित कसबस जमवल आणी मध्यम वर्गीय प्रथांनुसार दुकानांमधे कुलरची माहीति काढायला सुरुवात केली . लवकरच जाणवल हे प्रकरण वाटत तेव्हढ सोप नाही . मित्रांकडुन माहीती काढायला प्रारंभ केला,एकानं सांगीतल कुलर घेताय ना?मग लोकल कंपनीचाच घ्या,ते ब्रँडेड कंपनी वाले फार लुटतात हो?

"स्वप्नांचा बाजार" नाव वाचताच रहावलं नाहीच, आत डोकावून पाहण्याचा मोह आवरला नाहीच गेला. एका छान निळसर प्रवेशद्वाराला ताज्या- टवटवीत फुलांच्या माळांनी सुशोभित केले होते. त्या द्वारावर ही पाटी होती... आत बरीचशी माणसं दिसत होती..घड्याळ्याकडे लक्ष गेलं रात्रीचे ११ वाजत आले होते, त्या बाजाराच्या सुशोभित द्वारावरच यात येण्याच आवाहन होतं...! धुंद व्हावं, हवेवर अगदी तरंगावं असा मोहक गंध पसरलेला होती आत सर्वत्र.. अगदी प्रचंड रोषणाई चहुकडे ...

१. अजयने खिडकीचे दार उघडले. समोरच्या पदपथावर शेजारच्या सोनावण्यांची मुग्धा शाळेच्या बसची वाट पाहत उभी होती. पाठीवर दप्तर, हातात पाण्याची बाटली, पायात लाल बूट, चेहर्‍यावर बस कधी येते याची आतुरता. अजय निर्विकारपणे हे पाहत होता. सोनावणे आजी, म्हणजे मुग्धाची आजी, मुग्धाला हे करू नको, ते करू नको, असे वाग, तसे वागू नको हे सांगण्यात गुंग होत्या. अजयने हातातल्या चहाचा घोट घेतला. सकाळच्या आठाचे ठोके पडायला सुरुवात झाली. एक दीर्घ श्वास घेत त्याने सुस्कारा सोडला. डोळे मिटून अवघडलेली मान उजवीकडून डावीकडे, डावीकडून उजवीकडे फिरवली. पुन्हा एक दीर्घ श्वास घेत तो वळला. पलंगावर त्याचा इस्त्री केलेला ड्रेस पडला होता. चहाचा कप समोरच्या टेबलावर ठेवत त्याने आवरायला सुरूवात केली. शर्ट चढवला, मोजे घातले, यांत्रिकपणे पँट चढवली. मानेभोवती टाय अडकवून तो आरशात पाहत उभा राहिला. टाय बांधता बांधता नेहमीच्या सवयीने त्याने स्नेहाला हाक मारली, "स्नेहा, माझं वॉलेट कुठे आहे?" आणि दुसर्‍या क्षणी त्याच्या काळजाचा ठोका चुकला. डोळे पाण्याने भरून आले. हाताला घाम फुटला. तसाच आवेगाने मागे होत तो पलंगावर दोन हात बाजूला ठेवून मान खाली घालून बसला. येणार्‍या उमाळ्याला आवरायचे सामर्थ्य त्याच्याकडे नव्हते. ओंजळीत चेहरा लपवत तो तसाच पलंगावर लवंडला. मुसमुसत रडत राहिला.