ऑफिस आणि फॉर्मल कपडे

जिथे टेम्परवारी आहे तिथं लुंगी गुंडाळून गेलो तरी चालतंय. पुढे जिथं जायचंय तिकडे ड्रेस कोड सोडा राव, युनिफॉर्म आहे. श्या !!!!!! जिथं कस्टमरशी डायरेक्ट संबंध येत नाही मंजे बॅंका वगैरे मधले जॉब सोडले तर इतर ठिकाणी ड्रेस कोडची काही गरज नाही वाटतं. दोस्ताच्या हापिसात थ्री फोर्थ घालून आलं तरी चालायचं. लोकं स्लीपर ( :) ) वगैरेवर यायला लागल्यानंतर त्यांनी बिझनेस कॅज्युअलच्या नवा खाली काय चालतं याची यादी दिली म्हणे..

साडी, पंजाबी कपडे, शर्ट पँट (स्त्रीयांनी) यापैकी काहीही चालावे असे वाटते. जिला जे सोयिस्कर असेल, परवडत असेल, आवडत असेल ते! तसेच पुरुषांनाही शर्ट पॅंट, कुर्ता सलवार (किंवा जे काय म्हणत असतील ते) घालावयास हरकत नसावी. आता साडी म्हटल्यावर उगीच भरजरी नेसू नये तसेच पुरुषांनीही कुर्ता चालतोय म्हणून मणी, खडे लावलेले (लग्नातल्यसारखे) घालू नये. याशिवाय नको त्या भागाचे प्रदर्शन मांडणारे कपडे नकोत (हापिसात म्हणतीये, बाहेर काय करायचे ते करा). १. वेस्टर्न कपडे जर भारतात सर्रास वापरले जातात (मान्य केले जातात्)तर त्याचा प्रभाव आहे असे म्हणावे लागेल पण चांगल्या अर्थी. (आम्हीही स्पघेटी टॉप घातलेल्या मुली नेहमी बघतो किंवा मिनीज घालून मुली नेहमी दिसतात ही विधाने येथे ग्राह्य धरलेली नाही, हापिसबद्दल बोलणे चालले आहे म्हणून). २.माझ्यामते फॉर्मल कपडे हे अंग झाकणारे (उगीच जीव घुसमटवणारे नकोत्)असावेत (दोघांसाठीही). कामाच्या स्वरूपावर कपडे घालण्याची पद्धत बदलत जावी तशी ऋतूमानानुसार व देशानुसारही. कंपनीच्या महत्वाच्या बैठका, ज्यात बाहेरदेशातील व्यक्ती सामील आहेत अश्यावेळी त्याप्रकारचे कपडे, तर इतर वेळी सोमवार ते गुरुवारचा पेहराव व शुक्रवारचा पेहराव यातील फरक याबद्दल श्रीरंगपंत जे म्हणतायत ते बरेचदा असते. ते त्रासदायक नाही वाटत. बायकांचा फॉर्मल ड्रेस हापिसात शर्ट व पँट असावयास (तसेच भारतात पंजाबी कपडे) हरकत नसावी व शुक्रवारी आवडत असल्यास साडी किंवा अंग झाकणारे हवे ते कपडे. खरा वैताग तेंव्हा येतो जेंव्हा बाहेरदेशातील लोक हापिसात बैठकीस आल्यावर स्वागत म्हणून साडी नेसलेल्या बायकांनी ओवाळणे टाईप करतात तेंव्हा.

बूट घालणे बोअर होते ज्याम. भारतात तरी चपला वापरता यायला हव्यात. बाकी हापिसात कुठलेही कपडे घातले तरी त्यानी काय फरक पडतो हे मला आजपर्यन्त कळले नाहीये.

आमच्यात तसलं काय नसतंय रे बॅट्या. ;)

१. फॉर्मल ड्रेस या कल्पनेबद्दल आपल्याला काय वाटते? ऑफिसात येड्यागत काहीतरी घालून येऊ नये हे मान्य पण सूट-बूट यांचा सरसकट आग्रह कितपत ग्राह्य? वेस्टर्न संकल्पनेचा गरजेपेक्षा जास्त प्रभाव आहे असे वाटते का?

फॉर्मल ड्रेस हा खुळच्याटपणाचा कळस आहे. आमच्या हपीसात कंठलंगोट सक्तीचा होता. शुक्रवारी क्लायंटांना भेटायचं नसेल तर कॉलरवाला टीशर्ट आणि कॉटनची विजार चालायची. पण जीन्स नाही म्हंजे नाही! आमची कुंपणी जागतिक असल्याने यावर कोणाचाच इलाज चालायचा नाही.

२. फॉर्मल ड्रेसची पुरुषांवरच सक्ती का? स्त्रियांचा फॉर्मल ड्रेस म्हंजे नक्की काय याची कोणी व्याख्या केली आहे का? असल्यास लिंक इ. द्यावी अशी विनंती. नसल्यास का नाही?

"स्त्रियांचा फॉर्मल ड्रेस" म्हणजे नक्की काय - यावर आमच्या कुंपणीच्या "मानव संसाधन पोथी"त चांगला पानभर मजकूर होता. (मर्दांच्या फॉर्मल ड्रेसवर मात्र दोनच परिच्छेद!) त्यात पाश्चात्य वेषाबरोबर पंजाबी ड्रेस आणि साडी सुद्धा गणली जायची. हातातली, कानातली, गळ्यातली आभूषणं कशी नसावीत यावर बराच उहापोह होता. (नाकातली आभूषणं वापरायला सक्त मनाई होती!) स्कर्टाची लांबी वगैरे उल्लेख सुद्धा होते! -- थोडं अवांतरः या **पणाचा मला भयंकर तिटकारा येतो. त्यावरची माझी मतं मी बर्‍याचदा जाहीर (आणि मोठ्या आवाजात) व्यक्त करायचो म्हणून लोकांनी मला "युनियन लीडर" असं टोपणनाव दिलं होतं. एका वाढदिवसाला सगळ्यांनी मिळून मला लाल रंगाचा टाय भेट दिला होता. (बॉक्सवर "लाल सलाम" असं लिहिलं होतं.) पोथीनिष्ठ मानव संसाधन्यांच्या ससेमिरातून सुटण्यासाठी मी बर्‍याच लटपटी करून पाहिल्या. उदा. कोटाऐवजी नेहरू जाकीट वापरणे वगैरे. पण एकदा मानव संसाधन्यांच्या टोळीप्रमुखाचं प्रेमपत्र आल्यावर कामगार चळवळ बंद पडली! आयकर अपीलीय अधिकरणाने कायद्यात रीतसर पोशाखसंहिता लिहिली आहे. ती कटाक्षाने पाळली जाते. एकदा कोर्टाशी बोलताना मी कोट घातला नव्हता (आणला होता, पण उकडत होतं म्हणून खुर्चीच्या पाठीला लावला होता) म्हणून मला चांगलंच झाडलं होतं. त्या पोशाखसंहितेत धोतर-बंद गळ्याचा कोट असाही वेष चालतो. पण मी तरी आजपर्यंत असा वेष केलेला इसम अधिकरणात पाहिला नाही.

अंगावर न येणारे कपडे अंगावर घालून ऑफिसला जावे :)

१. फॉर्मल ड्रेस या कल्पनेबद्दल आपल्याला काय वाटते? ऑफिसात येड्यागत काहीतरी घालून येऊ नये हे मान्य पण सूट-बूट यांचा सरसकट आग्रह कितपत ग्राह्य? वेस्टर्न संकल्पनेचा गरजेपेक्षा जास्त प्रभाव आहे असे वाटते का?

फॉर्मल ड्रेस हा खुळच्याटपणाचा कळस आहे. आमच्या हपीसात कंठलंगोट सक्तीचा होता. शुक्रवारी क्लायंटांना भेटायचं नसेल तर कॉलरवाला टीशर्ट आणि कॉटनची विजार चालायची. पण जीन्स नाही म्हंजे नाही! आमची कुंपणी जागतिक असल्याने यावर कोणाचाच इलाज चालायचा नाही.

२. फॉर्मल ड्रेसची पुरुषांवरच सक्ती का? स्त्रियांचा फॉर्मल ड्रेस म्हंजे नक्की काय याची कोणी व्याख्या केली आहे का? असल्यास लिंक इ. द्यावी अशी विनंती. नसल्यास का नाही?

"स्त्रियांचा फॉर्मल ड्रेस" म्हणजे नक्की काय - यावर आमच्या कुंपणीच्या "मानव संसाधन पोथी"त चांगला पानभर मजकूर होता. (मर्दांच्या फॉर्मल ड्रेसवर मात्र दोनच परिच्छेद!) त्यात पाश्चात्य वेषाबरोबर पंजाबी ड्रेस आणि साडी सुद्धा गणली जायची. हातातली, कानातली, गळ्यातली आभूषणं कशी नसावीत यावर बराच उहापोह होता. (नाकातली आभूषणं वापरायला सक्त मनाई होती!) स्कर्टाची लांबी वगैरे उल्लेख सुद्धा होते! थोडं अवांतरः या **पणाचा मला भयंकर तिटकारा येतो. त्यावरची माझी मतं मी बर्‍याचदा जाहीर (आणि मोठ्या आवाजात) व्यक्त करायचो म्हणून लोकांनी मला "युनियन लीडर" असं टोपणनाव दिलं होतं. एका वाढदिवसाला सगळ्यांनी मिळून मला लाल रंगाचा टाय भेट दिला होता. (बॉक्सवर "लाल सलाम" असं लिहिलं होतं.) पोथीनिष्ठ मानव संसाधन्यांच्या ससेमिरातून सुटण्यासाठी मी बर्‍याच लटपटी करून पाहिल्या. उदा. कोटाऐवजी नेहरू जाकीट वापरणे वगैरे. पण एकदा मानव संसाधन्यांच्या टोळीप्रमुखाचं प्रेमपत्र आल्यावर कामगार चळवळ बंद पडली! आयकर अपीलीय अधिकरणाने कायद्यात रीतसर पोशाखसंहिता लिहिली आहे. ती कटाक्षाने पाळली जाते. एकदा कोर्टाशी बोलताना मी कोट घातला नव्हता (आणला होता, पण उकडत होतं म्हणून खुर्चीच्या पाठीला लावला होता) म्हणून मला चांगलंच झाडलं होतं. त्या पोशाखसंहितेत धोतर-बंद गळ्याचा कोट असाही वेष चालतो. पण मी तरी आजपर्यंत असा वेष केलेला इसम अधिकरणात पाहिला नाही.

हातातली, कानातली, गळ्यातली आभूषणं कशी नसावीत यावर बराच उहापोह होता. हे माझ्या नवर्याच्या कंपनीत आहे पण ते 'सजावट म्हणून नको' असे नसून लॅबमध्ये विद्युतप्रवाहाशी कामे असतात म्हणून (सुरक्षिततेच्या कारणास्तव). त्याने गळ्यातील साखळी, अंगठी घरीच ठेवली नंतर नंतर मग घालायची सवयच मोडली. एकदा दिवाळीनंतर चुकून ब्रेसलेट तसेच राहिले तेंव्हा सहकार्‍याने आठवण करून दिली. मी पोहायला शिकताना इंस्ट्रक्टरने मंगळसूत्र, पायातील जोडवी सुरक्षिततेच्या कारणास्तव काढायला सांगितली. नंतर मग माझीच सवय मोडली.

माझ्या महाविद्यालयात आम्हाला ड्रेसची सक्ती नाही. पण, टीशर्ट आणि शॉर्ट शर्टला तशी अलिखित बंदी आहे. शुज आवश्यकच आहेत असं नाही. चप्पलही चालून जाते. जीन्स पँट चालते. महिला प्राध्यापिका बहुतांशी साडी परिधान करुन येतात. काही पंजाबी मधे असतात पण कधी असं तर कधी तसं. बाकी, ड्रेसकोड बद्दलचा अतिआग्रह मला मान्य नाही. व्यवस्थितपणा असावा, फार वेगळेपणा वाटू नये इतपत ड्रेस असावेत असे वाटते. -दिलीप बिरुटे

हापिसात घालण्यासाठी खालील प्रमाणे वस्त्रे असावीत, असे सुचवितो:

शब्दन शब्द बरोबर असेल असे नाही पण http://en.wikipedia.org/wiki/Formal_wear यांच्या म्हणण्याप्रमाणे सुरुवातीला फुल्ल ड्रेस हा शब्दप्रयोग वापरात होता, त्याचा नंतर फॉर्मल ड्रेस झाला. भारतात धोती (दक्षिणेत लुंगी) आणि साडी हे फॉर्मल ड्रेस आहेत. शीखांना सगळीकडे पगडी घालण्याचा विशेष अधिकार आहेच.

छान विषय . फार पुर्वी ह्यावर एक चिंतन केले होते ते ह्या प्रमाणे १)एकुणच फॉरमल हा एक खुप मोठ्ठा घोळ आहे . युरोपात सहसा थंड वातावरण असते म्हणुन ब्लेझर ची श्टाईल आसावी . उथे मुंबैत आम्हाला अगदी घामाच्या धारा लागत असतील तरीही ब्लेझर घालावा लागतो ...अन त्यातुन साऊथ मुंबैतील मीटींग निघाली की मग तर काय पंचाग्नी तपस्या करत असल्याचा फील येतो. थोडक्यात पाश्चात्यांचं हे असलं अंधानुकरण टार गाढवपणा आहे ...( पण सध्या आम्ही ओझीवाहु गाढवच असल्याने विद्रोह करण्याचा **त दम नाही . पुढे मागे स्वतःची कंपनी टाकली तर नॅचरॅलीस्ट कल्चर एब्रेस करायचा विचार आहे कंपनीत ;) ) २) फॉर्मल ड्रेसकोद पुरुष अन स्त्री असमानता : डिसेंट साधी साडी / पॉवर सुट / वन पीस हा आमच्या कंपनीत लेदीज फॉर्मल मानला जातो . ह्यात एक ऑब्झरवेशन असे की ... स्त्रीयांचे फॉरमल कपडे ( आणि एकुणच सर्वच कपडे ) हे त्यांच्या स्त्रीत्वाच्या खुणा ठळक करुन दाखवतील असे असतात (उदाहरणे देवु का ?) अन पुरुषांच्या बाबतीत अगदीच विरुध म्हणजे जितक्या काही विशेष पुरुषत्वाच्या खुणा आहेत त्या दडपायच्या रफ टफ स्कीन नको म्हणुन मग फुल शर्ट फुलपॅन्ट , दाढी नको म्हणुन गुळगुळीत करणे , छातीवरचे केस दिसु नयेत म्हणुन मग गळ्याचे बटन लावुन वरुन टाय सुध्दा . हा म्हणजे फारच असमानता झाली राव ( पण एच आर नको बुवा सांगायला ... चुकुनमाकुन त्यांना पटलं तर पेन्सिल्हील्स+मिनी स्कर्ट जायचे अन बुरखे यायचे ;) अवांतर : आमची एच आर काय दिसती राव मिनिस्कर्टात ६ इंच चे हील्स घालती ...कसे जमतं बुवा देव जाणे ) सरते शेवटी कंफर्टेबल ते फॉरमल असा नियम असावा असे राहुन राहुन वाटते . तसे झाले तर पायात कोल्हापुरी , वर पांढरे शुभ्र धोतर वर काळा कोट अन वर कडक काळी टोपी असा पेहराव करुन ऑफीसला जायला फार आवडेल .. अवांतर : हा धागा पुरुष विभागात का नै काढला ? जरा अजुन स्पष्ट बोलता आले असते ;)

ज्या दिवशी मीटीन्ग कीवा क्लायन्ट वीझीट असेल तेव्हा फॉर्मल आणी बाकी वेळेस जीन्स टी-शर्ट, स्पोर्ट्स शूज असा पेहेराव असण्यास हरकत नसावी.

रोचक धागा व चर्चा. >>>> फॉर्मल ड्रेस या कल्पनेबद्दल आपल्याला काय वाटते? ऑफिसात येड्यागत काहीतरी घालून येऊ नये हे मान्य पण सूट-बूट यांचा सरसकट आग्रह कितपत ग्राह्य? वेस्टर्न संकल्पनेचा गरजेपेक्षा जास्त प्रभाव आहे असे वाटते का? <<<<< "फॉर्मल ड्रेस"बद्दल एखाद्या नोकरदाराला काय वाटते ते कितपत महत्त्वाचं आहे ? एखादी नोकरी स्वीकारल्यानंतर त्या नोकरीच्या नियमांनुसार कपडे घालणं आवश्यक ठरतं. शेवटी अनेकानेक इतर गोष्टींप्रमाणे वेषभूषेबद्दलचे नियम म्हणजे नोकरीच्या वेळी स्वीकारलेल्या लिखित-अलिखित नियमांचा एक भाग आहे. काही नोकर्‍यांमधे गणवेष असतो. त्या नोकर्‍यांच्या संदर्भात घालावयाच्या कपड्यांचे अधिक कडक नियम असतात. हा शेवटी तुम्ही स्वीकारलेल्या अटींचा भाग आहे असं मला वाटतं. शहरी भागातल्या नोकर्‍यांमधे किमान शर्ट पँट घालण्याचा रीतीरिवाज ही भारतीय संदर्भातली गेल्या पन्नासेक वर्षांमधली घटना आहे. तर मग याला पाश्चात्य विचारसरणीचा प्रभाव असं कितपत म्हणता येईल ? >> फॉर्मल ड्रेसची पुरुषांवरच सक्ती का? स्त्रियांचा फॉर्मल ड्रेस म्हंजे नक्की काय याची कोणी व्याख्या केली आहे का? असल्यास लिंक इ. द्यावी अशी विनंती. नसल्यास का नाही? <<< "फॉर्मल ड्रेस"ची सक्ती केवळ पुरुषांवरच असते असं वाटत नाही. निरनिराळ्या संदर्भात ती वेगवगळी , वेगवेगळ्या प्रकारची, वेगवेगळ्या शैथिल्याची असू शकते. परंतु काही लिखित-अलिखित नियम हे सर्व नोकरदारांसाठी असतात. स्त्रियांसाठी असले नियमच नसतात किंवा ते नीटसे लिहिलेले किंवा पुरेसे स्पष्ट नसतात असं मला वाटत नाही. तसं तुम्हाला वाटत असेल तर असं प्रतिपादन करणारे या नात्याने ते दाखवून देण्याची जबाबदारी तुमची :)