गुरूपदेश

काहीतरी ऐकून तत्काळ निर्वाण प्राप्त होणे आणि इन्स्टन्ट कॉफी घेऊन हाय फील करणे यातले साम्य स्पष्ट व्हावे यासाठी समर्पक उदाहरण आहे.

क्रमिक पुस्तकातला आतले आणि बाहेरचे हा लेख (लेखक ?)आठवला . जे आतले आहेत ते आपल महत्व वाढवणारच. आणि हा आतल्यांचा आणि बाहेरच्यांचा संघर्ष चालुच राहणार.

हे वाचलंत, तर हेही वाचा: http://misalpav.com/node/19209

थोडक्यात आयआयटी मध्ये कुठलाही सोम्यागोम्या जाऊ शकतो हे आज सिद्ध झाले म्हणायला हरकत नाही. चला आता आयआयटी चा डिंगोरा पिटणार्‍या लोकांच्या तोंडावर फेकून मारायला एक सबळ कारण उपलब्ध झाले! :D थँक्यू युयुत्सु!

IIT मध्ये अन्य संस्था पेक्षा विशेष काय असते ? मास्तर लोक ? अभ्यासक्रम ? परीपुर्ण अभ्यासीका ? परीपुर्ण प्रयोगशाळा ? किंवा अजुन काही ?

माकड म्हणते माझीच लाल... हे आठवले.

युयुत्सुसाहेब, मी आपले लिखाण पूर्वीपासून वाचत आलो आहे पण प्रतिसाद पहिल्यांदाच लिहित आहे. मी भले तुमच्या "आय.आय.टी" चा नसेन पण त्याच आय.आय.टी मधील अनेक विद्यार्थी उच्चशिक्षणासाठी जातात त्या "आय.आय.एम" चा माजी विद्यार्थी आहे. तुमची आय.आय.टी पदवीच्या शिक्षणात पुढे आहे तर आमचे "आय.आय.एम" पदव्युत्तर शिक्षणात भारतात नक्कीच पहिल्या क्रमांकावर आहे. त्या संस्थेतून बाहेर पडून मला काही फार दिवस झालेले नाहीत तरीही एक गोष्ट मला लगेचच जाणवली की प्रत्यक्ष नोकरीच्या ठिकाणी आपण जे काही शिकलो त्याचा वाटतो तितका उपयोग होत नाही.कारण अनेकदा अशा संस्थेत पुस्तकी माहिती मिळते आणि ती नोकरीच्या ठिकाणी फारशी उपयोगाची नसते. दुसरे म्हणजे अशा संस्थेतून बाहेर पडलेल्या विद्यार्थ्यांनाच सगळे काही येते आणि इतर सगळे मूर्ख असतात हा एक प्रचंड मोठा गैरसमज आहे.गेल्या काही महिन्यातच मला अशी किमान ३ उदाहरणे दिसली आहेत. त्या तीनही उदाहरणांमधील मंडळी ही आय.आय.एम मधून नाही तर पहिल्या दहांमध्ये येणार नाहीत अशा संस्थांमधून बाहेर पडलेली आहेत.आणि त्यांच्याकडूनही शिकण्यासारखे खूप काही असते.तेव्हा आय.आय.टी/आय.आय.एम च्या नावाबरोबर येणारी किमान बुध्दीमत्ता सोडली तर अशा बड्या नावांमध्येच सगळे काही आहे हा मोठा गैरसमज तुम्ही गेले अनेक वर्षे कसा काय बाळगता तुम्ही? कमाल आहे तुमची. तिसरे म्हणजे तुमच्या संस्थेचे प्राध्यापकच असा माज विद्यार्थ्यांच्या मनात भरवत असतील तर ते अत्यंत धक्कादायक आहे.इतके दिवस मला आय.आय.टी विषयी एक प्रकारचे कुतुहुल जरूर होते पण आता यापुढे असे कोणतेही कुतुहुल असायची गरज नाही.जो मनुष्य असा माज भरवितो त्यापासून चार हात दूर राहिलेलेच बरे. (अवांतरः आमच्या संस्थेला सुरवातीच्या काळात मार्गदर्शन लाभले विक्रम साराभाईंचे. नंतरच्या काळात सी.रंगराजन, सी.के.प्रल्हाद, मनमोहन सिंह ज्यांना गुरूस्थानी मानतात असे आय.जी.पटेल अशा दिग्गजांनी आमच्या संस्थेत प्राध्यापक म्हणून काम केले.त्यांच्या तालमीत तयार झालेल्या प्राध्यापकांनी कोणत्याही व्यासपीठावर कधीही विद्यार्थ्यांना असा माज शिकविलेला नाही.किंबहुना मी संस्थेच्या मुलाखतीची तयारी करत होतो तेव्हा आम्हाला सगळ्यांना मार्गदर्शकांनी सांगितले होते की 'IIM Professors don't like students with an attitude'. आणि असा attitude असलेले माझ्या ओळखीतले काही अजूनही आय.आय.एम ची मुलाखत पार करू शकलेले नाहीत.आता आय.आय.टी मध्ये जर प्राध्यापकच असा attitude शिकवत असतील तर विद्यार्थ्यांकडून तरी वेगळी अपेक्षा कशी करणार?) चौथे म्हणजे मी काही वर्षे अमेरिकेतही एक failed PhD student म्हणून काढलेली आहेत.तिथेही मला असे आय.आय.टी वाले काही नग भेटले होते.त्यांना माझा एकच प्रश्न असे-- तुम्ही आय.आय.टीचे म्हणून इतके प्रकांड पंडित असाल तर तुम्ही पण माझ्याच विद्यापीठात का? तुम्ही MIT किंवा Stanford मध्ये का नाही? तुम्ही तिथे न जाता माझ्या विद्यापीठात आलात याचाच अर्थ तुम्ही आय.आय.टी ची झूल जरी घातली असली तरी त्या विद्यापीठांनी नुसती झूल न बघता ती झूल परिधान करणारा हत्ती किती calibre चा आहे हे पण बघितले तेव्हा हुषारी करायचीच असेल तर पहिल्यांदा MIT किंवा Stanford सारख्या ठिकाणी जा आणि मग इतर संस्थांमधील भारतीय विद्यार्थ्यांपेक्षा आपण कोणीतरी वेगळे ही हुषारी करा. अर्थात ते या प्रश्नावर मौन पाळून असत हे वेगळे सांगायला नको. (आय.आय.एम चा माजी विद्यार्थी-- पण असा कुठलाही अहंकार नसलेला) क्लिंटन

क्लिंटन याम्च्याशी सहमत आय आय टी सारख्या नामवंत कॉलेज मधुन एक अहंकारी मुलगी आमच्या कंपनी मधे जॉइन झाली... आम्ही आपले साध्या कॉलेज मधे शिकलेले ..टीम इंट्रोडक्शन मधे मि नाव आणि कॉलेज सांगितल .. तर ही म्हणे .. कुठल्या कोपर्या तल्या कॉलेज मधुन इंजिनीरींग केलास रे .. सर्व जण टका मका बघु लागले .. नंतर एक्दा तिला काही अडले होते , तीने मदती साठी बोलाविले तेव्हा, प्रॉब्लेम सॉल्व झल्यावर ति चित्कारली ..सहिच रे !! हे तुला कसा माहित होता ?? मि टीम सहीत , अर्ध्या फ्लोअर ल ऐकु जाइल एवढ्या हळु आवाजात सांगितले "हे ना.. कोपर्‍या मधल्या कॉलेज मधे शिकवतात" ------------------------------------------------------------ तुम्ही कुठुन शिकलात ह्यल महत्व नाही..काय शिकलात याला आहे .. माझ्या छोट्या गावतल्या मराठी शाळेमधे एक वाक्य लिहिले होते " विद्या विनयेन शोभते" आय आय टी मधे पण लिहावा असा विचार चालु आहे

तुमचा बॉसही आय आयटीयन होता हे तुमचं सुदैव. असं सुदैव प्रत्येक आयआयटीयनच्या वाट्याला येतं असं नाही. अशांना तुमचे प्राध्यापक भेटले असते तर त्यांनी कसला सल्ला दिला असता कोणजाणे. तुमचा बॉसही आय आय टीयन म्हणून तुम्हाला निर्वाण प्राप्त झाले तसे त्यांचे काय झाले असते या कल्पनेने अंगावर शहारा आला. असो.

मला तर मूळात तुम्हाला काय म्हणायचे तेच कळले नाहीये. पण बर्‍याचशा प्रतिसादांमधून दिशा कळली. माझ्यासारख्या अभ्यासाबाबत अतिउदासीन माणसाला आयायटी आयायेम वगैरे मधले फारसे कळत नाही त्यामुळे मतप्रदर्शन करणे बरे नाही. पण एकंदर विषय चालला आहे त्यावरून एक गंमत आठवली. :) माझ्या ओळखीची एक मुलगी. वय २५ वर्षे. रायपूर छत्तिसगढची राहणारी. त्याच राज्यात बर्‍याच ठिकाणी नातेवाईक असणारी, त्यानिमित्ताने त्या त्या भागात गेलेली. रायपूरच्याच REC मधून इंजिनियर झाली. मग आयायटी कानपूर मधून एमटेक केलं. आणि मुंबईत आली टीसीएस मधे. असे प्रोफाईल. तिने ज्याच्याशी लग्न ठरवले तो पण सेम प्रोफाईल. आयायटी मुंबई एवढाच फरक. शिवाय तो मुलगा युपीएससी साठी प्रचंड मेहनत करणारा. अशा या मुलीला नक्षलवादातला न देखिल माहित नव्हता. माझी तिची ओळख झाल्यावर आम्ही गप्पा मारायचो बर्‍याच. जेव्हा मी तिला पहिल्यांदा याबाबतीत प्रश्न विचारला तेव्हा तिला मी कशाबद्दल बोलतोय तेच कळले नाही. मग मी तिला बरेच काही समजवून सांगितले तेव्हा तिच्या डोक्यात प्रकाश पडला किंचित आणि ती एवढेच म्हणाली ... "अरे वो सब ना? वो तो सिर्फ एकदम डीप जंगलोमे होता है. हम तो शहरमे रहते है. ऐसा कुछ प्रॉब्लेम नही है." मी नाद सोडला. :) अर्थात, आयायटीवाल्यांना सगळ्यातलं सगळं कळावं अशी माझी अपेक्षा अजिबात नाही. पण मग आयायटी / REC असे क्रीम शिक्षण घेताना या मुलांची वाढ होते (सामाजिक / शैक्षणिक इ.) याबद्दल मला खूपच शंका यायला लागली. तिचे (आणि तिच्या आयायटीमधल्या अजून काही सहाध्यायींचे, ज्यांना मी भेटलो) एकंदरीतच समाजज्ञान अगदीच शून्य होते असे म्हणायला हरकत नाही. इतक्या उच्च संस्थांमधे शिकणार्‍या लोकांकडून इतके टोकाचे अज्ञान मला तरी पूर्णपणे अनपेक्षित होते.

मला अशी सूक्ष्म शंका आहे की ज्योतिष विषयक प्रचंड टीका होत असल्याने आपली पार्श्वभूमी आयआयटीसारख्या तांत्रिकदृष्ट्या सर्वोच्च संस्थेतली आहे असं सूचित केलं असावं. त्यामुळे ज्योतिष विषयक अभ्यासाला काही शास्त्रीय बळ किंवा एंडॉर्समेंट मिळू शकेल. मला असा अनुभव पूर्वी एका ब्लॉगवर वाद घालताना आला आहे. विमानविषयक वाद चालू होता.. वाद प्रतिवाद एका लेव्हलपर्यंत तापल्यावर लेखक आयआयटियन आहे हे त्याने असेंच हळूSSSSSच जाताजाता सूचित केलं. :) यात क्वालिफिकेशन आणण्याची गरज नसतानाही.. मी आयआयटियन नसलो तरी पायलट लायसन्ससाठी लागणार्‍या परीक्षा एअरक्राफ्ट इंजिनमधलं स्पेशलायझेशन आणि प्रत्यक्ष उड्डाण एवढा अनुभव या विषयावर मत करायला पुरेसा होता. पण मी माझी अशी ओळख न देता माझे मुद्दे मांडत होतो.. त्यांनी मात्र आयआयटियन ही त्यांची ओळख वाद वाढायला लागताच सांगितली.

साध्या भाषेत सांगा ना तुम्हाला काय कळाले ? आम्हाला कळाले तर आम्हालापण निर्वाण प्राप्त होइल.

I born intelligent education ruined me.

लेखाचा उद्देश लक्षात आला नाही. म्हणजे ज्या कंपनीमध्ये आयआयटीमधून शिकलेली मंडळी नसेल अशा यःकश्चित ठिकाणी तू आपली बुद्धी, शिक्षण, योग्यता, इत्यादी का व्यर्थ दवडतो आहेस असे तर प्रा. अरुणकुमारांना सुचवायचे नव्हते ना? म्हणजे मला असाच अर्थ कळला. असं जर असेल तर मग प्रा. अरुणकुमारांनाच अजून शिकण्याची गरज आहे असे मला वाटून गेले. माझा आणि आयआयटी, आयआयएम, सीओईपी, व्हिजेटीआय, वगैरे उच्च संस्थांचा कुठल्याच प्रकारचा संबंध कधीच आला नाही आणि माझी शैक्षणिक, बौद्धिक योग्यता बघता असा संबंध येणे पुढच्या ७-८ जन्मात तरी शक्य होणार नाही हे मी खात्रीपूर्वक सांगू शकतो. म्हणून आयआयटी, आयआयएम या संस्थांविषयी मला खूप आदर आहे. या संस्थांमधून उत्तीर्ण होणार्‍यांविषयी मला नेहमीच एक भीतीयुक्त आदर वाटत असतो. ही मंडळी बुद्धीमान असतातच यात शंकाच नाही; त्यांच्या फोकसचे देखील मला कौतुक वाटते. इथे आयआयटी, आयआयएम मधून उत्तीर्ण झालेली मंडळी बघून मला त्यांच्याविषयी आदर वाटतो. पण सगळ्या जगाला आदर वाटतो म्हणून प्रा. अरुणकुमारांनी अशी टिप्पणी करावी हे अनाकलनीय आहे. कुणी कुठलेही काम करत असला तरी तो त्याच्या-त्याच्या परीने अर्थव्यवस्थेचे इंजिन पुढे नेण्यास हातभार लावत असतो हे अर्थशास्त्राचे सोपे गणित आहे. अगदी शिपाई असला काय किंवा सफाईकामगार असला काय, प्रत्येक व्यक्ती अर्थव्यवस्थेचा एक अविभाज्य घटक असते. ही अशी अर्थव्यवस्थाच नसेल तर मग कुणाच्या बुद्धीला किंमत राहील? सी. के. प्रल्हादसारखा द्रष्टा व्यवस्थापन गुरु जर 'बॉटम ऑफ पिरॅमिड' अशी लाखमोलाची थिअरी मांडून बड्या-बड्या कंपन्यांना यश मिळवून देऊ शकतो तर कुठल्याही स्तरावरच्या व्यक्तीचे किंवा ती व्यक्ती करत असलेल्या कामाचे एकूण अर्थव्यवस्थेतले महत्व प्रा. अरुणकुमारांसारख्या तज्ञ व्यक्तीला कळू नये याचे आश्चर्य वाटते. मी आयआयटीमधून किंवा एनआईडीमधून डिझाईनचा पदव्युत्तर पदवी प्राप्त केलेल्या काही लोकांना ओळखतो. त्यांची झेप इतरांच्या मानाने काही फार दिव्य नाहीये. एक मुलगी तिच्या कामात थोड्या-फार प्रमाणात वगळता बाकी खरच मठ्ठ आहे. कॉमन सेन्स, लॉजिक, जनरल नॉलेज, विचार करण्याची क्षमता, इत्यादी सगळ्याच बाबतीत ती जवळ-जवळ शून्य आहे असे म्हटले तरी अतिशयोक्ती होणार नाही. माझ्या जुजबी ओळखीचा एक आयआयटी मधून शिकलेला प्रोजेक्ट मॅनेजर आहे. तो इतका बालिश आणि गर्विष्ठ आहे की कुठलाच प्रोजेक्ट त्याला घ्यायला तयार होत नाही. 'मी आयआयटीत शिकलेलो आहे' या तोर्‍यामुळे त्याने खूप शत्रू आणि खिल्ली उडवणारे मित्र जमवून ठेवलेले आहेत. कंपनी जॉईन केल्यावर ताबडतोब पीसी मिळाला नाही म्हणून संतापून त्याने एक सर्वर उचलून आणला होता. 'मी आयआयटीयन आहे' हे माहित असून मला लवकर पीसी, लॅपटॉप मिळत नाही याचा त्याला फार राग आला होता. आता तो काहीतरी फुटकळ कामे करत असतो आणि सगळे त्याला टाळण्याचा प्रयत्न करत असतात. शेवटी माणूस घडतो ते अंतःप्रेरणेने. बाकी दिशा देण्याचे काम हे बाहेरील घटकांचे असते. या संस्था आणि त्यात शिकणारे खूप बुद्धीमान असतात यात शंकाच नाही पण फक्त तेवढ्यावरच यश अवलंबून नसते असे मला वाटते. कितीतरी कमी शिकलेले, न शिकलेले आयुष्यात काहीतरी भव्य-दिव्य करून जातात. इन फॅक्ट, सीईओ वगैरे मंडळी सोडली तर आभाळाला टेकलेल्या उत्तुंग व्यक्तिमत्वांच्या यादीमध्ये इतके महान शिक्षण घेतलेल्या लोकांचे प्रमाण फार काही जास्त नसावे. --समीर

मला वाटते कि सर्व महत्वच मुद्दा विसरत आहेत. प्राध्यापकानी त्याना कम्पनी नव्हे तर job change करायला सान्गीतले आहे. त्यामुळे युयुत्सु आता त्याच कम्पनीमध्ये project management ऐवजी technical role करत असावेत. बरोबर ना, युयुत्सु ?

मला जेव्हा जेव्हा ऊर्जा कमी पडते तेव्हा तेव्हा मला आय आय टी परिसराची एक चक्कर पुरेशी असते

ह.ह.पू.वा..... का ? please don't ask... because its not my nature to be mysterious but I cant tell you and I cant tell you why ...... ;) बाकी या धाग्याबद्दल काय बोलणार ? आता तूम्ही कीतीही कारणे पूढे करा, भलेही कारणे योग्य असतील वा नसतील मिपाकर तूमच्या चूकीच्या वागण्याचे/निर्णयाचे खापर तूमच्यावरच फोडतील तूमच्या गूरूंवर नाही.

गेल्या काही वर्षांत आयआयटीतून बाहेर पडणा-या विद्यार्थ्यांचा दर्जा घसरत असून वरच्या २० टक्क्यांतील विद्यार्थी वगळता बाकीच्या ८० टक्क्यांचा दर्जा सुमार असतो, असे मत ‘ इन्फोसिस ’ चे संस्थापक नारायणमूर्ती यांनी व्यक्त केलं http://maharashtratimes.indiatimes.com/articleshow/10228616.cms यातच सर्व काही आले .. बाकी चालु द्या

दिसत नाही लेख जितका एकांगी वाटला की जर दोनच आयआयटीयन्स असतील तर बाहेर पड तितकेच बरेच प्रतिसादही... जर इतके सर्व इतर कॉलेजेस आणि सगळे कोपर्‍यावरच्या कॉलेज मधले बुद्धिमान आहेत तर ते काय मुद्दाम जेईई सोडून बारावी करून मुद्दाम कमी गुण घेऊन तिथे गेलेत आणि आता काही जनरल सॉफ्टवेअर कामात आपली असामान्य प्रतिभा दाखवतायत की जी बी टेक वाल्यांपेक्षा खूप महान आहे. हे मान्य करायलाच हवं की तेवढा बुद्धिमत्तेत, कष्टात, गुणवत्तेत आणि इतर विद्यापीठातून जसे किलोच्या टनाच्या भावाने अभियंते सहज पास होऊन काही धडपड करून सॉफ्टवेअर मध्ये शिरतात त्यापेक्षा आय आय टिचा दर्जा शंभर टक्के वरचा आहे. (मी आय आय टी चा नाही कोपर्‍यावरच्या कॉलेजचा आहे... खुलासा केलेला बरा). सध्या जागा राखून ठेवत आहे... पुढील प्रतिसादासाठी...