शिवजयंतीची 'वरात'

बोंबला! काय वातावरणनिर्मिती...काय वातावरणनिर्मिती... वाचुनच एकदम खुश झालो... . . . . आणि डॉल्बीच्या ललकारीनंतर साफ आडवा! :D

" रीस्क " कवितेची आठवण झाली

रेतीवाला नवरा पहिजे वगैरे लावले असेल! मुर्ख लेकाचे! राजांच्या कर्तुत्वाचा इतका अपमान करायचे धाडस तरी कसे होते अशा लोकांचे! शिवाजी महाराजांच्या नखाच्या एखाद्या कणाची देखील सर येईल का या 'कार्यकर्त्याना'?

खेदजनक. गणपतीबाप्पा व महाराज दोघेही डोक्याला हात लावून बसले असतील.

लोकमान्य टिळक.... तेच होते ना ज्यांनी सार्वजनिक शिवजयंती आणि गणेशोत्सव सुरु केले????? दोन्ही सणांवेळी नंगानाच. काय वाटत असेल ??? आगरकर बरोबर म्हणाले असते आताच्या परिस्थितीत.

काल एका व्हिडो मधे आम्ही 'शिव गर्जना' , 'लेझीम', 'तुतारी' आणि मराठी वेषात आजुबाजुला भगवे फडकवणारे तरुण ह्यांच्या तालावर कतरिना कैफला 'शिला की जवानी' ह्या गाण्यावर नाचतान बघीतले. :)

मस्त ! हेच असेच शिवजयंती (तिथीने), आंबेडकर जयंती, गणपती, नवरात्र, अजुन जे काही असेल ते यांना पहायला मिळते. अगदी लग्नाच्या वरातीतही मुन्नी, शीला बँजोवर गात असतात. मजा वाटते. आपण पण नाचतो ब्वा जेव्हा जमेल तेव्हा. लाजायचे का? खरेच हे असे सण, जयंती, उत्सव, समारंभ आहेत म्हणून खुले आम रस्त्यावर नाचत नाचत मजा करता येते. नाहीतर आहेच तिच्यायला सायलेंस झोन आणि धाच्या आत अंथरुणात. अर्थात एरंडाचे तेल पिवुन बसलेल्या ढुढ्डाचार्यांना त्रास होतो.. जातात त्यातले काही परदेशी निघुन. नंतर रडतात चिठ्ठी आयी है ... असो.. पुन्हा एकदा जय भवानी ! जय शिवाजी !!! असेल हिंमत तर दाखवा माझा आवाज बंद करुन !!

अवलिया, अगदी बरोबर... आम्हीही नाचतो बघा प्रत्येक वरातीपुढे.. कारण ती 'वार्‍या'वरची नसून 'जमिनी'वरची असते. पिणारे पिऊन नाचतातच त्यात काय वेगळे???

.

माझा असल्या कार्यक्रमांना संपूर्ण पाठिंबा आहे. भारतातल्या सर्व प्रमुख शहरांमधल्या छोट्या मोठ्या सर्व हॉस्पिटल, शाळा, महाविद्यालयं, प्रसूतीगृह यांच्यासमोर सण-जयंत्यांचं निमित्तही न शोधता दररोज अशा वराती निघाल्या पाहिजेत. सर्व निवासी इमारती, संकुलांमधेतर रात्री ११ ते ३:३० आणि पहाटे ३:३० ते ६ या वेळांत, गरज पडल्यास शिफ्ट्स लावून, जोरदार गाणी आणि नाच झालाच पाहिजे. आणि हे कार्यक्रम स्वार्थीपणे फक्त स्वतःसाठी न ठेवता संपूर्ण प्रभागाची करमणूक करतील एवढ्या प्रचंड प्रमाणात व्हावेत. आपली भारतीय संस्कृती नाच आणि गाणं यांच्याबाबतीत प्रचंड समृद्ध आहे. फक्त सांस्कृतिक ठेवाच नव्हे तर प्रचंड करमणूक करणार्‍या या सर्व कलाक्रिडाप्रकारांना उत्तेजन देणं हे आपलं परमकर्तव्य आहे. स्त्री-पुरूष समानता हा समानतेचा एक पैलू झाला, पण दिवस-रात्र, तरूण-वृद्ध, रूग्ण-निरोगी, निवासी-कार्यालयीन, शांतता-आवाज हा संपूर्ण भेदभावच समाजातून नष्ट झाला पाहिजे. असा भेदभावरहित भारतीय समाज हेच उद्याच्या समृद्ध भारताचं बलस्थान ठरेल यात मला काहीही शंका नाही. काही *** लोकं या गोष्टीला विरोध करतील, पण तो विरोध आपल्या डेसिबल्ससमोर फिका ठरेल याची मला संपूर्ण खात्री आहे. बोला शिवाजी महाराज की, जय.

जुलूस होण्यापुर्वी या उत्सवांमध्ये ढोल, झांजा, ताशे, पवाडे वगैरे असायचे असे आठवते. येत्या काही वर्षांमध्ये अशा जुलूसांमध्ये या 'रथां'मध्ये आयटेम गर्ल नाचताना दिसतील अशी आशा. नाचायला मजा येते यात वाद नाही. पण रस्त्यावर नाचणारे डिस्कोत किंवा सिंहगडाच्या पायथ्याशी नाचणार्‍यांना नावे ठेवतात आणि डिस्कोत किंवा सिंहगडाच्या पायथ्याशी नाचणारे रस्त्यावर नाचणार्‍यांकडे तुच्छतेने पाहतात ही गंमत आहे. जुलूस जुलूस मे भी फर्क होता है भाय...

असल्या उन्मादाला आवर घालणे मुश्कील आहे. हळव्या मनांच्या भावना दुखावतात एकदम. उत्सवप्रियता दुसरे काय ? नवी पालवी आली आणखी काही वर्षांनी की त्याच्याही पुढे ४ पावले टाकली जातील .

आवडले. (वाचक)बेसनलाडू

लेखन आणि प्रतिसाद आवडले....! मिरवणूक कोणतीही असो आपण बॉ मस्त आनंद घेतो. मिरवणूकीच्या निमित्ताने रात्रीच्या वे़ळी आकाशाच्या दिशेने उंच जाणारे मोहक फटाके. पोरांचा नाचण्याचा उत्साह. मिरवणूकीत मूख्य कार्यकर्त्यांना बांधलेले फेटे. मिरवणूकीत हत्ती-घोडे. लेझीम. अहाहा. काय सोहळा असतो. अरे हो, ज्यांना कोणाला डॉल्बी सिष्टीमचा त्रास होतो. शिवाजी महाराजांच्या मिरवणूकीत 'मै हू डॉन' वगैरे मस्त गाण्यांचा मनस्ताप होतो त्यांनी मात्र आकाशाकडे दुर्बीण लावून ब्रह्मांडाचा शोध वगैरे घेतला पाहिजे. उगाच आपण बॉ इतरांपेक्षा फार वेगळा विचार करतो असे दाखवून उत्सवी लोकांच्या आनंदावर विरजन टाकू नये असे वाटते. -दिलीप बिरुटे

हा लेख प्रकशित झाल्यावर २ दिवस मी त्यावर काय प्रतिक्रिया आल्या हे पहिले. काही लोक माझ्याशी सहमत होते आणि त्यांना हा प्रकार निश्चितच खेदजनक वाटला तर काहींनी मला फक्त टार्गेट केले. मुळात मी कोण आहे त्यापेक्षा माझे म्हणणे काय आहे हे फार महत्वाचे आहे. जे माझ्या म्हणण्याला विरोध करत होते त्यानीच या सर्व 'वराती'ची तुलना 'शीला' शी केली यावरून एवढे नक्कीच कळते की पब आणि डिस्को मध्ये चालणारे प्रकार सर्रासपणे महापुरुषांच्या जयंतीला रस्त्यावर चालू लागले. वाईट हे वाटते की याचेसुद्धा समर्थन होते. पब आणि डिस्को ही ठिकाणे अशा प्रकारचा नृत्य करण्यासाठीच असतात,परंतु महापुरुषांच्या जयंती किंवा उत्सव हे यासाठी असतात का? प्रसन्न केसकर साहेबांनी खूप योग्य विचार मांडला की जर तुम्हाला असा जल्लोष करायचा असेल तर बाकीचे पर्याय १२ महिने चालू असतात. त्यासाठी आपल्या उत्सवांचे वाभाडे का? काही ठिकाणी पारंपारिक खेळ, मराठी लोकगीते साजरी करून शिवजयंती साजरी करण्यात आली. शहराच्या काही भागात राहुल सोलापूरकर, नितीन बानुगडे-पाटील यांची शिवाजी महाराजांवरची व्याख्याने आयोजीत करण्यात आली आणि ती यशस्वी झाली. हे उपक्रम नक्कीच स्तुत्य आहेत. काही लोकांचे म्हणणे आहे की व्याख्याने किंवा पारंपारिक पद्धतीने जयंती साजरी करण्याचे दिवस गेले. मला कायम एक प्रश्न पडतो..हिंदू धर्मातल्या गोष्टी करतानाच कसे दिवस बदललेले असतात? अजूनही मोहरमची ताबूत विसर्जन होताना कव्वाली किंवा सुफी गाण्यांव्यतिरिक्त मी तरी ऐकले नाही. ह्यावर सर्वानी अंतर्मुख होवून विचार केला पाहिजे. खरेतर आहे तितुकें जतन करावें । पुढें आणिक मिळवावें। माहाराष्ट्रराज्य करावें । जिकडे तिकडे ॥ १३ ॥ असे होण्याची ऐवजी, आपली पारंपारिक पद्धती आपण विसरत चाललो आहोत त्यांच्याकडे आपण trend या गोंडस नावाखाली कानाडोळा करत आहोत. मध्ये एकदा शिवाजी महाराजांच्या जयंती वरून वाद चालू होते तेव्हा एका शिवचरित्र अभ्यासकाचे म्हणणे फार छान होते..."अजून काही पंचांग शोधा आणि वर्षातून ३६५ दिवस शिवजयंती साजरी करा..कारण शिवराय हे व्यक्तिमत्वच असे की त्यांचे स्मरण ३६५ दिवस केले आणि त्यांचा चरित्राचा एक पैलू जरी रोज उलगडला तरी ते दिवस कमीच पडतील." जयंतीचा उपयोग हा असे होणे अपेक्षित आहे. असेच जर चालू राहिले तर मध्ये एक विनोद ऐकला होता तो प्रत्यक्षात येईल की काय अशी भीती वाटते,,, शिक्षक: महात्मा गांधी,गौतम बुद्ध आणि श्री कृष्ण यांच्या मध्ये काय साम्य आहे? विद्यार्थी: या सगळ्यांचे जन्म सुट्टीच्या दिवशी झाले. बाकी वरातीमध्ये कोणीही कसेही नाचावे त्याला आपला कधीच विरोध नाही आणि नसणार. पण मिरवणुकीची 'वरात' करू नये एवढेच म्हणणे आहे.

अजूनही मोहरमची ताबूत विसर्जन होताना कव्वाली किंवा सुफी गाण्यांव्यतिरिक्त मी तरी ऐकले नाही. ह्यावर सर्वानी अंतर्मुख होवून विचार केला पाहिजे.

मी चिक्कार चवचाल गाणी ऐकलेली आहेत. उदाहरणार्थ स्थळ - ताडीवाला रस्ता, पुणे. इतकंच नाही, तर प्रेषिताच्या चित्रांवरून धुमाकूळ घालणारे आणि मूर्तिपूजेला विरोध करणारे आता स्वतःचे 'दबन्ग्ग'स्टाईलचे फोटो काढून फ्लेक्सही उभे करतात. शेवटी रीतभात कुणाला चुकत नाही हेच खरं ;-)