संजय क्षीरसागर, तुमचा इथला प्रतिसाद वाचला. माझं मत सांगतो. १.

थोडक्यात, तुमचा तसा अनुभव नाही, आणि जे तसा अनुभव क्लेम करतात ते `माझा पास' म्हणून उत्तर टाळतायंत. म्हणजे एकूणात काय परिस्थिती आहे हे लक्षात आलं असेल.

जेव्हढा अनुभव आहे त्यावर तर्क बांधायला काय हरकत आहे? २.

अजपा याचा अर्थ मन पूर्णपणे अनैच्छिक होणं,

I doubt that. माझ्या मते अजपा म्हणजे स्वत: मुद्दाम न करता आपोआप होणारा जप. ३.

मनाची क्रिया इतकी अनियंत्रित होते की ती थांबवणं अशक्य होतं.

असू शकेल. ४.

एखादा अविरत ध्वनी मेंदूत घुमू लागला तर तो मनाच्या ऐच्छिक क्रियेत कायम विक्षेप करत राहील.

आजिबात होत नाही. स्वानुभव आहे. ५.

अशा व्यक्तीची स्मृती अस्ताव्यस्त होईल कारण काही आठवायचं म्हटलं की तो ध्वनी सारखा मधेमधे येत राहील.

नाही होत असं. स्वानुभव आहे. ६.

.... त्यामुळे यांचा वास्तवावरचा फोकस दिशाहीन होतो.

अमान्य. ऐच्छिक मनाच्या पलीकडे बरंच मोठं अनैच्छिक मन आहे. ७.

काली ही निर्गुणानं स्वतःची केलेली भ्रमिष्ठ अवस्था आहे. निर्गुण कालीच्या मागे असता तर एक वेळ ठीक आहे, पण निर्गुणंच काली सोडायला तयार नाही ! म्हणून तोतापुरींना वार करायला लागतो.

उलट उदाहरणही उपलब्ध आहे. विसोबा खेचरांनी कुठलाही वार न करता नामदेवांचा सगुण विठोबा अलगदपणे सोडवला. ८.

ज्या परमेश्वराची तुम्ही निर्मिती केलीये तो बोगस आहे, आणि ज्याला तुम्ही त्याच्यापासून सुटकेसाठी बोलावतायं, तोही तितकाच बोगस आहे. कारण दोन्हीही परमेश्वर तुमच्या मेंदूपलिकडे कुठेही नाहीत !

आपल्या मेंदूवर सर्वस्वी आपलंच नियंत्रण असतं, असं थोडंच आहे? मेंदूची बरीच ( ९० % ? ) क्षमता म्हणे सुप्त असते. ९.

.... आणि ही उघड गोष्ट तुमच्यापर्यंत पोहोचवण्याचा संपूर्ण लेखाचा आणि माझ्या प्रतिसादांचा एकमेव उद्देश आहे.

मेंदूच्या पलीकडे चैतन्य असतं, ही एकमेव गोष्ट तुमच्यापर्यंत पोहोचवण्याचा माझ्या प्रतिसादांचा एकमेव उद्देश आहे. १०.

गामा पैलवान : नामस्मरणावरचा एकमेव प्रामाणिक प्रतिसाद ! त्याबद्दल प्रथम तुम्हाला शुभेच्छा !

प्रसंसेबद्दल धन्यवाद! मला मात्र हे कथन नैसर्गिक वाटतं. खास काही सांगितल्याचं वाटंत नाही. तुम्हांस ते प्रामाणिक वाटलं, हा तुमचा मोठेपणा आहे. आ.न., -गा.पै.

४. मग त्या कामासाठी तुम्ही तोतापुरींऐवजी विसोबा शोधणार ! हा 'तुम्ही' म्हणजे नेमकं कोण? विसोबा शोधणं हे ज्ञानदेवांचं काम आहे. नामदेवाचं नाही.

गा.पैंशी सहमत. ह्यावरुन एक कथा आठवली. अरबस्थानातील एका उंट व्यापाराकडे १७ उंट होते.तो मृत्युशय्येवर असताना त्याच्या ३ मुलांच्या भवितव्याबाबत चिंता वाटत असे.३ मुले साधारण बुध्दीमत्तेचे असल्याने कुणा एका मार्गदर्शकाची त्यांना गरज आहे हे तो ओळखुन होता. आपल्या मृत्युपत्रात त्याने असे लिहिले कि एकुण उंटांपैकी १/२ मोठ्याला,१/३ मधल्याला व १/९ धाकट्याला द्यावेत.कुठलाही उंट मरता कामा नये व जोपर्यंत वाटणी बरोबर होत नाही तोपर्यंत तिघांनी मिळून काम करावे जेव्हा होईल तेव्हा ज्याने कोणी मदत केली त्याचा सल्ला पुढे मानावा वगैरे. तिघांनाही वाटणी काही करता येईना. शेवटी एक फकिर तिथुन स्वतःच्या उंटावरुन जात असताना त्याला ह्या समस्येबद्दल कळले व त्याने त्यांना मदत करायची इच्छा दर्शविली. मदत म्हणुन त्याने आपला एकुलता एक उंट त्या ३ बंधुंना दिला. मग आता नवीन संख्येनुसार १८ मधले ९ उंट मोठ्याने घेतले,६ उंट मधल्याने व २ उंट धाकट्याला मिळाले. एकुण वाटणी झालेले उंट ९+६+२ मिळुन १७ असे झाले व फकिराने आपला उंट परत घेतला. सगूणापलिकडील निर्गुण दाखवणे हा प्रकार मला वरील उदाहरणातील फकिराने फिरवलेल्या उंटासारखा वाटतो. उंट वापरलाही गेलाय व वापरला नाहीही गेलाय.

तीनशे प्रतिसाद झाल्यावर.. कोणाच्या विचारात जर फरक पडला नाही तर, दोन्ही साईड ने बोलणाऱ्यांनी विषय बंद करण्यास काही हरकत आहे काय? सहज वाटले..

फक्त धागा कर्त्यालं पटल तरच निर्माता अस्तित्वात आहे नाही पटल तर नाही. धार्मिक विचारांनी सुयोग्य समाज निर्माण होतो अन्यथा नाही हे धागा कार्त्याला पटले तरच सत्यात उतरले. कशाला त्यांना पटवण्याचा आटापिटा करताय कारण त्यांच्या सारखा विचार करणारी लोक अल्प संख्यक आहेत. आपले विचार त्यांना पटले पाहिजेत ही आपली मजबुरी नाही. अन् त्यांचे विचार आपल्याला पटले पाहिजेत ही त्यांची गरज आहे. हा धागा बंद करणे च उत्तम.

संजय क्षीरसागर, तुमचा इथला प्रतिसाद वाचला. १.

थोडक्यात, नामाच्या आधारावर तुम्ही एक काल्पनिक देव धरुन ठेवला आहे.

करेक्ट. इलेक्ट्रॉन देखील कुणीही पाहिला नाहीये. त्याचीही केवळ कल्पनाच करता येते. त्याचं थेट रूप न दिसता ती कल्पना गणिती समीकरणांच्या मार्गे मांडावी लागते. २.

नाम बंद की देव गुल !

समीकरणाचा कागद फाडला की इलेक्ट्रॉन गुल होत नाही. ३.

तुमच्या कल्पनेतला देवच तुम्हाला दिसू शकतो !

समीकरणातला इलेक्ट्रॉन इतका झगझगीतपणे दिसतो की तो गृहीत धरून त्याचे गुणधर्म शोधणाऱ्या अनेक लोकांना नोबेल पारितोषिक मिळालं. ४.

गोंदवलेकरांना राम शिकवला नसता तर त्यांना तो दिसला (?) नसता !

गोंदवलेकरांचं माहीत नाही. क्षमस्व! ५.

मोदी युगपुरुष आहेत या भक्तांच्या श्रद्धेत आणि तुमच्या वरच्या विधानात फारसा फरक नाही.

'इलेक्ट्रॉन अमुकेक स्थानी अस्तित्वात आहे' असं थेट विधान करता येत नाही. तरीपण त्याचं वस्तुमान मोजलं जातं. आणि ते मोजतांना तो स्थिर आहे असं मानलं जातं. हा तिढा कसा सोडवणार? हा पेच सुटंत नाही तोवर इलेक्ट्रॉनचं अस्तित्व ही एक भक्तांची श्रद्धाच असणारे. ६.

तुमच्यासाठी विसोबा शोधणारे ज्ञानदेव ऑलरेडी आहेत ? कुठे असतात आणि केंव्हा भेटले ते तुम्हाला ?

ते माझा देव बघून घेईल. त्याला माझ्याबद्दल माझ्यापेक्षा जास्त माहिती आहे. त्याला योग्य वाटेल तेव्हा मला यथोचित माणसं भेटतील. ७.

वरच्या प्रतिसादांवरुन तुम्हाला इष्ट देवता दिसायला लागली तर तिच्यापासून सुटकेचा, तुमच्याकडे कोणताही मार्ग दिसत नाही.

माझ्या देवाला माझ्याबद्दल माझ्यापेक्षा जास्त माहिती आहे. त्यामुळे हा भर मी त्याच्यावर टाकला आहे. ८.

तुम्हाला अजून सगुण दिसायला तयार नाही, ते दिसल्यावर तुमचे ज्ञानेश्वर तुमच्यासाठी विसोबा आणणार मग ते तुम्हाला निर्गुण दाखवणार, आणि कसा ते तुम्हाला माहिती नाही !

एकदम बरोबर. यालाच देवावर भरवंसा असणे म्हणतात. ९.

तुम्ही माझे सगळे मुद्दे यथोचित सिद्ध केले !

धन्यवाद! माझं थोडंतरी सहाय्य झालं. :-) १०.

स्पंदनासाठी नामाची आवश्यकता नाही.

तुमच्यासाठी नसेल. बहुसंख्य साधकांसाठी स्पंदन हेच नाम आहे. ११.

हृदय चालू आहे म्हणून धडधड ऐकू येतेयं, तुम्ही घोड्याच्या पुढे गाडी जोडतायं !

हे कळलं नाही. १२.

शांततेत स्पंदन आहे आणि स्पंदन आहे म्हणून नाद आहे.

बरोबर. १३.

तस्मात, मूळ शांतता आहे; नाद नाही

बरोबर. प्रत्येक नाद स्पंदनजन्य नसतो. उदा. : अनाहत नाद. १४.

एकूणात तुमच्याशी आतापर्यंत चर्चा छान झाली पण आता प्रतिसाद तर्कशून्य आणि भवविवश होत चालल्यानं मला चर्चेत स्वारस्य उरलेलं नाही.

तुमच्या मताचा आदर आहे. मी सुद्धा थांबायचं म्हणतो. असो. एकंदर चर्चेवरनं मला वाटतं की तुम्ही ज्याला देव (किंवा परम तत्त्व) म्हणता ते आकाशासारखं स्थितीशील आहे. याउलट मी (व बहुसंख्य लोकं) ज्याला देव म्हणतो तो चेष्टाकर म्हणजे हालचाल करणारा आहे. पिंडे पिंडे मतिर्भिन्ना:. आ.न., -गा.पै.

देवाचं नाव माणसाने ठेवलं यावर एकमत झाल्याबद्दल सर्वांचे आभार. -दिलीप बिरुटे

खुदा बुरा लगा तो होगा ऐ खुदा तुझे, दुवा में जब, जम्हाई ले रहा था मैं― दुआ के इस अमल से थक गया हूँ मैं ! मैं जब से देख सुन रहा हूँ, तब से याद हैं मुझे, खुदा जला बुझा रहा है रात दिन, खुदा के हात मैं हे सब बुरा भला― दुआ करो ! अजीब सा अमल है ये ये एक फर्जी गुफ्तगू, और एकतर्फ़ा― एक ऐसे शख्स से, ख्याल जिसकी शक्ल है ख्याल ही सबूत है ।

कोणी तरी सांगितलं देव आहे आणि जगभरातील लोक देव आहे असे मानायला लागले पूजा अर्चा करायला लागले असे घडले नाही. किती तरी वर्ष गेली असतील ह्या मध्ये. त्या पासून निरंतर बदल होत गेले आणि अजुन पण होत आहेत . पण देव (भले कल्पना असली तरी अजुन घट्ट टिकून आहे) एकादी कल्पना (सिध्द करता येत नाही म्हणून कल्पना असे म्हणुया)हजारो वर्ष टिकून राहण्याचे हे एकमेव उदाहरण असावे. पण देव ,माणसाच्या प्रगतीत आडवा पण आला नाही लोकांनी श्रद्धा पण ठेवली आणि नव नवीन शोध पण लावले. विज्ञान आणि श्रद्धा ह्यांची भेसळ न केल्या मुळे च ते शक्य झाले. आता सरळ सरळ एक काही तरी निवडा असा अतिरेकी विचार काही लोक करत आहेत. विज्ञान तरी निवडा नाही तर देव तरी निवडा हा अतिरेक आहे त्या ची विक्षिप्त प्रतिक्रिया म्हणून लोक त्याचा विरोध करतात. शोध चालू आहे निर्मात्याचा. तो प्रश्न निकाली निघणार नाही इतक्यात कारण अजुन पण खूप काही सिध्द होणे बाकी आहे. जसा काळ पुढे सरकत जाईल आताचे शोध सुद्धा खोटे ठरतील सत्य काही वेगळेच आहे अश्या नवीन गोष्टी माहिती पडतील. आणि एक दिवस देव सत्य की कल्पना हे पुराव्या सहित सिद्ध होईल . तो पर्यंत wait and watch .

धार्मिक लोक प्रगल्भ नसतात आणि नास्तिक प्रगल्भ असतात ( भले संख्येने नगण्य असले तरी). हे पण तुम्हीच ठरवत आहात. हाच तो हट्ट वादी पना तुमच्या स्वभावात आहे.

हट्ट वादी पना सोडा लोकांना ठरवू ध्या त्यांना काय योग्य वाटते ते. साधं सिंपल आहे.

आपण समजतो तेच सर्वांनी मान्य करावे हे नास्तिक लोकांना वाटत असते. आणि हेच लोकांना खटकते. नास्तिक त्या मध्ये भारतीय नास्तिक हे कट्टर धर्म वेड्या व्यक्ती पेक्षा जास्त आग्रही असतात. हे कोडेच आहे.. तुम्ही प्रगल्भ आहात ना मग तुम्ही विचाराचा अतिरेक का करताय . आग्रह का धरत आहात. लोकांना ठरवू ध्या ना. नरेंद्र दाभोलकर सारखा विचारी व्यक्ती सुद्धा शालेय शिक्षणात देव नाही हे शिकवावे असा विचार व्यक्त करतो तेव्हा ही भारतात चाललेली नास्तिक चळवळ ही कट कारस्थान आणि प्रायोजित आहे असे लोकांना वाटते. शालेय शिक्षणात देव आहे हे शिकवत नाहीत. धर्मग्रंथ शालेय शिक्षणात समाविष्ट नाहीत. मग देव नाही हे मात्र शाळेत शिकवा असे विचार कसे व्यक्त होवू शकतात . प्रायोजक असल्या शिवाय भारतात असे विचार व्यक्त होवूच शकत नाहीत. जगातील कोणत्याच देशात देव नाही हे शालीय शिक्षणात मुलांना शिकवा ही मागणी होत नाही पण भारतात तसे विचार व्यक्त होतात. प्रतेक व्यक्ती विचार करू शकतो . व्यक्ती व्यक्ती च्या मानवी मेंदूच्या क्षमतेत विशेष फरक नसतो. हे तरी सायन्स स्वीकारा.

संजय क्षीरसागर, तुमचा इथला प्रतिसाद वाचला. माझी मतं सांगतो. १.

थोडक्यात, ही भानगड आता संपवा आणि ....

संपवणारा मी कोण? पराधीन आहे जगती पुत्र मानवाचा. २.

कोणतीही साधना, जप-जाप्य, परिक्रमा, कर्मकांड, पूजा-अर्चा, नवस करणं आणि फेडणं, तिर्थाटनं यात वेळ, पैसा आणि श्रम व्यर्थ घालवू नका.

माझा दिवसाला फक्त १५ मिनिटं नित्यपाठ असतो. बाकी काहीही करीत नाही. मात्र लोकांना याची गरज असू शकते. ३.

उन्मुक्त आणि स्वच्छंद जगा.

एकदम बरोबर. ४.

दुसर्‍याचा गैरफायदा घेऊ नका आणि भीडेखातर किंवा मोहास्तव, स्वतःचा दुसर्‍याला फायदा घेऊ देऊ नका या फक्त एका आचरणानं समाज कायम नितीमान राहील

पहिली गोष्ट म्हणजे समाजाला नीतिमान करण्याची किंवा ठेवण्याची माझी जबाबदारी नाही. दुसरं असं की नीती काय व अनीती काय हे प्रसंग पाहून ठरवावं लागतं. एक उदाहरण देतो. पांडवांवर लाक्षागृहात जाळून जायची वेळ आली होती. पण त्यांच्या जागी एक स्त्री व तिचे पाच पुत्र जळून मेले. आता, या मृत्यूंना जबाबदार कोण? पांडव की दुर्योधन? सांगायचा मुद्दा असा की ईश्वरी अस्तित्वाशिवाय ( म्हणजे देव मानल्याशिवाय) न्याय, नीती इत्यादिंना आधार प्राप्त होणार नाही. ५.

कोणत्याही पाप-पुण्याच्या भयाची (म्हणजे देवाची) गरज उरणार नाही.

खरा देव पापपुण्यादि द्वैताच्या पल्याड आहे. मात्र देवाचा धाक असेल तर माणूस क्रूरपणे वागणार नाही. आ.न., -गा.पै.

नैतिक नियमात माणूस बदल करत आहे ना म्हणजे लवचिक पना दाखवत आहे ना मग आक्षेप कशावर. आस्तिक लोक लवचिक पना दाखवत आहे वेळेनुसार बदलत आहेत मग त्यांनी बदलायचा वेग अजुन वाढवून सरळ सर्व नियमाचा आधार देव च नाकारून मोकळं व्हावं असा हट्ट का? त्या साठी वेळ जावू ध्या देव नाही हे सत्य असेल तर लोक योग वेळ आल्यावर तो नाकरतील. आत्ताच नाकारा हा विचाराचा अतिरेक झाला.

एवढा सोपा प्रश्न तत्वज्ञ उगीच चर्चा करत बसतात. गायी साठी प्रत्येक भाषेत वेगळा शब्द आहे , गाय तीच आहे , नाव ठेवणार्‍यांनी त्यांच्या सोयिनुसार त्यचे वर्णन केले आहे , देवाचे तसेच आहे. ज्यने त्याने स्वतच्या सोयिने नाव ठेवले Word for Cow Language & Country Europe: ‘kÿr’ Icelandic (Iceland) ‘ko’ Danish (Denmark) and Swedish (Sweden) ‘koe’ Dutch (The Netherlands) and Flemish (Belgium) ‘ku’ Norwegian (Norway) and Yiddish (Germanic language of eastern European Jews) ‘kuh’ German (Germany) ‘kràva’ Czech (Czech republic) ‘krava’ Macedonian (Macedonia), Croatian (Croatia), Bulgarian (Bulgaria), Ukrainian (Ukraine), Slovak (Slovakia), Slovene (Slovenia), Serbian (Serbia) and Bosnia). ‘krowa’ Polish (Poland) ‘karova’ Belarusian (Belarus) ‘korova’ Russian (Russia) ‘karvé’ Lithuanian (Lithuania) ‘vache’ French (France) ‘vacca’ Italian (Italy) ‘vacâ’ Romanian (Romania) ‘vaca’ Portuguese (Portugal and Brazil) and Catalan (Spain, southern France) ‘vaca’ Spanish (Spain and many Spanish-speaking South American countries.) (The literal translation of ‘vaquero’ is ‘cow man’. ‘Buckaroo’ is common in some southern parts of the U.S., and it is thought to originate from ‘vaquero’ because the letter ‘v’ is pronounced as ‘b’ in Spanish.) ‘goys’ Latvian (Latvia) ‘lopë’ Albanian ‘behia’ Basque (South of France/northern Spain) ‘lehmä’ Finnish (Finland) ‘ayelada’ Greek (Greece) Africa: ‘koei’ Afrikaans (South Africa) ('vee' - cattle [plural]) ‘nkopo’ Bobe (Equatorial Guinea) ‘ngombo’ Bobangi (Congo) ‘ngombe’ Kikuyu (Kenya) ‘ng'ombe’ Swahili (Kenya & East Africa) ‘xaafu’ Bukusu (Kenya) ‘inkomazi’ Zulu (South Africa) ‘ente’ Kiga (Uganda, Tanzania & Congo) ‘sac’ Somali (Somalia) ‘saniya’ Hausa (Nigeria) South America: ‘waka’ Quechua (mainly in Peru & Bolivia but also southern Columbia and Ecuador, northern-western Argentina and northern Chile) ‘qachu’ Aymara (mainly in Bolivia, but also Peru, Chile and Argentina) ‘vaca’ Spanish (many Spanish-speaking countries such as Mexico, Argentina, Chile, Colombia, Cuba, Ecuador, Paraguay, Uruguay and Peru) ‘vaca’ Portuguese (Portugal and Brazil) Middle East: ‘baqara’ Arabic (Saudi Arabia) ‘parah’ Hebrew (Israel) ‘gow’ Dari (Afghanistan) ‘mange’ Kurdish (Iraq, Turkey and Syria) Asia: ‘gay’ Hindi (India) ‘gaa’ Rajasthani (Rajasthan, India) ‘gaay’ Urdu (Pakistan) 'wua' Thai (Thailand) ‘nwa’ Burmese (Burma) ‘so’ Korean (Korea) ('amso' is the word for a female bovine) ‘ushi’ Japanese (Japan) ‘mu niu’ Mandarin (China) ‘ngau-na’ Cantonese (China) Pacific: ‘kau’ Maori (New Zealand) ‘povi’ Samoan (Samoa) ‘bulumakau’ Fijian (Fiji) ‘pipi’ Hawaiian (Hawaii) Britain: ‘cou’ Scottish (Lowland Scotland & some northern Ireland) ‘bò’ Irish (Ireland) ‘buwch’ Welsh (Wales) उद्या हा प्राणी १०० वेग्वेगळ्या देशात सापडला तर त्याचे नाव वेगळे असेल पण प्राणी तोच असेल आता जसा ह्या प्राण्याचे नाव ठेवायला तो दिसावा लागला, त्याची संकल्पना सुचावी लागलि तशि देवाची कोणाला सुचली असा प्रश्न असेल तर ठीक , पण उगा नाव कोणि ठेवले , फोटू कोणी काढला असे फालतू प्रश्न सुचावेत याचे वाईत वाटले

देव ही कल्पना आहे हा विचार नास्तिक लोकांसाठी . आमच्या साठी ह्या जगाचा निर्माता आहे हे स्पष्ट मत आहे. निर्मात्या शिवाय सुनियोजित सृष्टी निर्माण होवूच शकत नाही. आता उत्क्रांती वाद आणि डार्विन ह्यांना तुमच्या फायद्या साठी बळी चा बकरा बनवू नका. परत सांगतो डार्विन नी उत्पत्ती विषयी काही ही मत व्यक्त केलेले नाही. क्लिष्ट रचना असलेले जीव कसे निर्माण झाले हे डार्विन आणि उत्क्रांती वाद ह्यांनी काहीच मत व्यक्त केलेले नाही. जेव्हा गरज लागेल तेव्हा उत्क्रांती वादाच्या मागे लपू नका. असा पण उत्क्रांती कशी होते हे प्रयोग शाळेत सिद्ध झालेले नाही. एक पेशी जीव पासून बहु पेशीय जीव कसे निर्माण होतात हे पण प्रयोगशाळेत सिद्ध झालेले नाही . हे सर्व तर्क आणि तर्काची साखळी आहे. वनस्पती विषयी तर कोणच कशी बोलत नाही. जो पर्यंत प्रयोगांनी सर्व प्रश्न निकाली निघत नाहीत तो पर्यंत देव नाही असे ओरडून सांगायची गरज नाही. देव नसेल तर फक्त तुमच्या पुरता मर्यादित . आम्ही देव चराचरात आहे असेच मानणार.

पृथ्वी असलेली समस्त सजीव सृष्टी जगाकडे कशी बघते ,काय विचार करते ह्या वर विज्ञान आणि नास्तिक मंडळी नी जोर लावला पाहिजे. माणसाला जे जाणवत जे दिसत,जे ऐकू,जो वास येतो,जी चव समजते तो सर्व मेंदू चा खेळ आहे ते काही सत्य नाही. जी गोष्ट तुम्हाला गोड लागते ती दुसऱ्या प्राण्या ला तिखड लागत असेल . गोड चव हा माणसासाठी भास च आहे ते कशी सत्य नाही.. फक्त पंच महाभुत हे सत्य आहेत . प्राणी सुद्धा विचार करत असतील,तर्क करत असतील त्यांची सुद्धा देव विषयी विषयी कल्पना असतील. माणूस म्हणजे विश्व नाही तो एक घटक आहे सजीव सृष्टी चा. विज्ञान आणि विज्ञान वादी ह्यांनी हे प्रश्न सोडवावा त्या साठी सर्व ताकत लावावी. की देव नाही हे अपुऱ्या अभ्यासावर ठरण्यात धन्यता मानावी. निवड तुमची मतं आमचे.