Skip to main content

वैदिक काळात: स्त्रियांची शैक्षणिक आणि राजनीतिक स्थिति

लेखक विवेकपटाईत यांनी रविवार, 09/11/2025 09:05 या दिवशी प्रकाशित केले.
ब्रिटिश येण्यापूर्वी आपल्या देशात स्त्रियांना शिक्षणाचा अधिकार नव्हता, असा प्रचार ब्रिटिशांनी आणि स्वतंत्रता प्राप्तीनंतर ब्रिटिशधार्जिण्या सरकारी तंत्रानेही सतत केला. पण सत्य कितीही लपविले तरी लपून राहत नाही. आज एआयच्या काळात जुने संदर्भ शोधणे अधिक कठीण नाही. मीही त्याची मदत घेऊन वैदिक काळातील स्त्रियांची शैक्षणिक स्थितीबाबत वेदातील उल्लेख शोधले. यथे॒मां वाचं॑ कल्या॒णीमा॒वदा॑नि॒ जने॑भ्यः। ब्र॒ह्म॒रा॒ज॒न्याभ्या शूद्राय॒ चार्या॑य च॒ स्वाय॒ चार॑णाय च। वेदकाळात सर्वांना शिक्षण घेण्याचा अधिकार होता.

~ गंध धुंद ~

लेखक किल्लेदार यांनी गुरुवार, 06/11/2025 09:44 या दिवशी प्रकाशित केले.
कोणे एके काळी विमानतळावर ड्युटी फ्री शॉप दिसलं की दारू गोळा करणे ही एक “ड्युटी” मानून, मी ती अगदी निष्ठेनं पार पाडत असे. नाकासमोर चालण्याचा स्वभाव, नाकाला इतर कुठल्याही प्रलोभनांना बळी पडू न देता नेमक्या दुकानात घेऊन जाई. हव्या त्या बाटल्या मिळाल्या की त्या ड्युटी मधून एकदाचं फ्री झाल्यासारखं वाटायचं. जरा वेळापूर्वी मुक्त असलेले दोनही कर, करमुक्त दुकानातून घेतलेल्या जड बाटल्या सावरण्यात गुंतले की इतर जाणिवा मुक्त होत ज्यात सर्वत्र दरवळणाऱ्या सुगंधाचीही एक असे.

धुके असे पडले की

लेखक बिपीन सुरेश सांगळे यांनी बुधवार, 05/11/2025 21:01 या दिवशी प्रकाशित केले.
धुके असे पडले की धुके असे पडले की धुक्याचा महाल आकाशी सोपान त्याचा असा की त्यावरी उभी तू टोकाशी तू परी अस्मानीची मी फकीर धरतीचा वाट अशी भयंकर मार्ग नसे परतीचा विचार तरी काय करावा ? तोही थांबला तर्कापाशी सोपानावरून खुणवू नको जीवाची होईल तडफड तुजसवे वर जायाचे तर प्राणपाखरू करेल धडपड इथे जगुनी काय करावे ? आता जावे स्वर्गलोकाशी

मिताली राजला आउट करणारी नांदेडची मुलगी

लेखक मार्गी यांनी मंगळवार, 04/11/2025 16:42 या दिवशी प्रकाशित केले.
नमस्कार. भारतीय मुलींच्या टीमबरोबर त्यांचं कौतुक करणार्‍यांचंही अभिनंदन! एक खूप वेगळी क्रांती घडते आहे. मुलींच्या खेळाबद्दल आणि एकूणच खेळाच्या जगताबद्दलसुद्धा. परवा मुलींचा सन्मान करणार्‍या मिताली राजला बघून तिला आउट करणारी नांदेडची मुलगी मात्र सारखी आठवते! मिताली राज १९९९ ते २०२२ ही २३ वर्षे भारतासाठी खेळत होती. सर्वांत कमी एकदिवसीय सामन्यांमध्ये एक हजार रन्स करणारा भारतीय खेळाडू हा विक्रम तिच्याच नावावर आहे. २००८ मध्ये ती कॅप्टन असताना अनेक ठिकाणी नवीन खेळाडू शोधायला जायची. तेव्हा ती नांदेडला आली होती. आणि ज्युनियर क्रिकेट खेळणार्‍या एका १६ वर्षांच्या मुलीने तिला आउट केलं होतं!

शाळेची वेळ झाली -बालकविता

लेखक बिपीन सुरेश सांगळे यांनी रविवार, 02/11/2025 13:14 या दिवशी प्रकाशित केले.
शाळेची वेळ झाली चला चला बॅग भरा चला चला डबा भरा शाळेची वेळ झाली शाळेची वेळ झाली एक वही सापडत नाही गृहपाठाचा पत्ता नाही पेन्सिल तर तुटकी बाई पेनामधून गळते शाई शाळेची वेळ झाली अंघोळ म्हणजे दोनच तांबे नुसती बुडबुड जरा न लांबे बाबांची तर चाले लुडबूड टॉवेल मिळेतो माझी कुडकूड शाळेची वेळ झाली डब्यात काय ? पोळीचा रोल आणि दोन बिस्किटं गोल शाळा माझी तिची घाई कित्ती कामं करते आई शाळेची वेळ झाली घाई आमची झाली भारी तोच व्हॅन आली दारी पण आई घे ना पापा नाहीतर करणार नाही टाटा शाळेची वेळ झाली

या दिशेला एकदाही यायचे नव्हते मला (तरही)

लेखक नाहिद नालबंद यांनी रविवार, 02/11/2025 10:55 या दिवशी प्रकाशित केले.
सानी मिसऱ्याची ओळ क्रांतिताई (क्रांति साडेकर) यांची, तरही साठी ओळीबद्दल आभार, त्यांना न विचारता ही ओळ वापरली त्याबद्दल क्षमस्व!
काव्यरस

मुलांच्या निसर्ग शिबिराचा आनंद सोहळा!

लेखक मार्गी यांनी शुक्रवार, 31/10/2025 09:18 या दिवशी प्रकाशित केले.
मुलांच्या निसर्ग शिबिराचा आनंद सोहळा! ओढा, स्विमिंग पूल, बेडकं, खेकडोंगर ट्रेक‌ आणि मस्ती की पाठशाला ✪ पानी‌ में शिरा और मस्त पोहा! ✪ अंजवेलमधलं भूताचं झाड… ✪ जोडसाखळी, विष- अमृत, नौकायुद्ध आणि रस्सीखेच ✪ "विराट कोळी" आणि झाडावरच्या लढाऊ मुंग्या! ✪ तोडलेल्या फेविकॉलच्या जोड्या आणि पाठलाग ✪ खजिन्याचा शोध आणि तुंग- तिकोना ✪ हेलिकॉप्टर उडवणारे काका आणि वेगळ्याच गप्पा ✪ अंजनवेलची आपुलकी आणि घरपण ✪ सारखी तीच ती‌ संख्या कशी येतेय? ✪ चंद्र- सूर्य आणि ग्रह- तारे ✪ मुलांचा स्वत: खेळण्याचा उत्साह आणि आनंद ✪ शिबिरातले खास टॉम अँड जेरी! ✪ मस्ती, खेळ, लढाई, टीम वर्क आणि

निसर्ग आणि माणूसपणाच्या कविता- प्रहरांच्या अक्षरनोंदी

लेखक प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे यांनी बुधवार, 29/10/2025 21:39 या दिवशी प्रकाशित केले.

‘प्रहरांच्या अक्षरनोंदी’ या आपल्या मिपाकर मी-दिपाली उर्फ दीपाली ठाकूर यांच्या पहिल्या-वहिल्या कवितासंग्रहाचं नुकतंच प्रकाशन झालं. दीपाली ठाकूर या विज्ञान शाखेच्या प्राध्यापिका आहेत. दीपाली ठाकूर या आंतरजालावर प्रसिद्ध आहेत आणि त्यांच्या नावाची चर्चा झाली ती त्यांच्या 'बहावा' या कवितेमुळे. फेसबुक, इन्स्टाग्राम, मराठी संकेतस्थळे, ब्लॉग यावर त्यांची ही कविता झळकली आणि त्यानंतर त्यांची ही कविता कोणीतरी कॉपीपेस्ट वाल्याने 'इंदिरा संत' यांच्या नावाने पुढे ढकलली.

तुरीच्या दाण्यांची कचोरी

लेखक Bhakti यांनी रविवार, 26/10/2025 13:39 या दिवशी प्रकाशित केले.
"तुरीच्या दाण्यांची कचोरी" ही विदर्भातील पारंपरिक आणि चविष्ट नाश्त्याची रेसिपी आहे. हिवाळ्यात तुरीच्या शेंगांपासून काढलेले हिरवे दाणे वापरून बनवली जाणारी ही कचोरी कुरकुरीत आणि मसालेदार असते.