इव्हॅन तुर्गेनेव्ह (९ नोव्हेंबर १८१८ ते ३ सप्टेंबर १८८३) Turgenev: The Novelist's Novelist एका अतिसामान्य माणसाची रोजनिशी... भाग - ४ .....माझ्या चेहऱ्यावरील वेडेवाकडे हास्य, माझे एकदम गप्प बसणे, निघून जाण्याची तीव्र इच्छा हे सगळे माझ्या चेहऱ्यावर उमटले असणार. माझी आतडी एक नाही अनेक कोल्हे कुरतडत होते. हेवा, मत्सर, स्वतःच्या क्षुद्रत्वाची जाणीव, राग हे सगळे कोल्हे मला कुरतडत होते.

पहाटे तीन वाजता कोल्हापुरामधला पंचगंगेचा घाट गाठला. त्यावेळी घाटावर लोकांची बरीच गर्दी दिसत होती. सगळ्यात आधी पंचगंगेवरच्या ऐतिहासिक शिवाजी पुलावरून घाट पाहिला, तर अजून लोकांनी तिथं लावलेल्या पणत्यांची संख्या तशी कमीच दिसत होती. इकडे पुलावरून लेसर शो घाटाच्या दिशेने सुरू होता.

इव्हॅन तुर्गेनेव्ह (९ नोव्हेंबर १८१८ ते ३ सप्टेंबर १८८३) Turgenev: The Novelist's Novelist एका अतिसामान्य माणसाची रोजनिशी... भाग - ३ ...आम्ही बराच वेळ फेरफटका मारला. संध्याकाळ झाली आणि तोपर्यंत आम्ही फार कमी बोललो होतो. अनुभव नसलेले प्रेमिक जसे गप्प असतात तसा मीही चूपचाप चालत होतो आणि तिला बहुधा मला काही सांगायचेच नसेल. पण ती कशावर तरी विचार करीत होती खास ! मधूनच ती मान हलवत होती आणि जे पान तिने तोडले होते त्याच्याशी चाळा करत होती.

माझे शाळेचे अनुभव खुप छान होते. शाळेच्या मुख्य मैदानात एखादा कार्यक्रम असायचा. कार्यक्रम असला शाळेत तर भयानक दंगल घडायची. जनरली प्रमुख पाहुणे नंतर कार्यक्रमस्थळी येतात. पण माझ्या शाळेत प्रमुख पाहुणे आधीच स्टेज वर आणून बसवले जायचे. स्टेज समोरच असलेले बाहेर जायला फक्त २ गेट. ते गेट पक्के बंद करून, कूलूप लावून समोर दोन शिपायांचा खडा पहारा ऊभा केला जायचा. त्या नंतर दोन तासाचं भाषण एकवण्यासाठी पाचवी ते दहावी चे विद्यार्थी आणले जायचे. कुणी पळून जाऊ नये म्हणुन सर/ मॅडम हातात मोठमोठ्या काठ्या घेऊन ऊभे असायचे. पण तरी एखादा मोठा लोंढा कार्यक्रम सुरू असताना किंवा सुरूवातीलाच गेट जवळ पळत सुटायचा.

इव्हॅन तुर्गेनेव्ह (९ नोव्हेंबर १८१८ ते ३ सप्टेंबर १८८३) Turgenev: the Novelist's Novelist एका अतिसामान्य माणसाची रोजनिशी... भाग - २ काही वर्षांपूर्वी काही क्षुल्लक कारणांमुळे (पण माझ्यासाठी महत्वाचे) एका विचित्र परिस्थितीत मला सहाएक महिने एका “ओ...” नावाच्या गावात राहण्याचा प्रसंग आला. हे गाव डोंगराच्या उतारावर वसले आहे. लोकवस्ती असेल साधारणतः आठशे एक. तसे लोक गरीबच वाटले मला. जुनीपुराणी झ्ाोपड्यांसारखी दिसणारी त्यांची घरे, मला तरी गलिच्छ वाटली.

इव्हॅन तुर्गेनेव्ह (९ नोव्हेंबर १८१८ ते ३ सप्टेंबर १८८३) Turgenev: the Novelist's Novelist रशियन कथा मोठ्या असतात. बऱ्याच लोकांना या वाचताना कंटाळवाण्या वाटतात. ही कथाही तुम्हाला कंटाळवाणी वाटण्याची शक्यता नाकारता येत नाही. पण रशियन कथांमध्ये माणसांचे स्वभाव, त्यांच्या स्वभावाचा इतरांवर होणारा परिणाम अगदी अचुकपणे टिपलेले असतात. एकतर्फी प्रेमाचे दुष्परिणाम आपल्याला येथेही दिसून येतो पण शेवटी ते प्रेमच असते.