अतिशय योग्य लिहिलेत डॉक्टरसाहेब! शंभर टक्के प्रत्येक शब्दाशी सहमत.

तांत्रिक बाबी चांगल्या मांडल्या आहेत. सद्ध्या मोठ्या कंपन्यांमधे हा महत्वाचा संशोधनाचा मुद्दा आहे. बी टु सी मार्केटींग मधे जरा जास्तच. Buyer's psychology गुगलून पहा. असंख्य माहितीपूर्ण लेख सापडतील.

उत्तम लेख. ज्या प्रतिसादावरुन हा लेख आला तो ही वाचुन आले. संदीप भौं चा उत्कृष्ट प्रतिसाद !

मस्त लेख उदा २ चे काही प्रकार आपण सर्रास वापरतो, ते म्हणजे - बर्‍याच वेळा आपण दुकानात जाउन "कॅडबरी" मागतो, आणी बर्‍याच वेळा कागदपत्रांची "झेरोक्स" काढतो !!!

रामदेवबाबा व त्यांचे नेपाळी सहकारी ही जोडगळी या ब्रॅन्ड चे उत्तम उदाहरण वाटतात. ग्राहकांना आपण घेत असलेल्या प्रॉडक्टपेक्षा ते विकत असलेल्या रामदेवबाबा वर अधिक विश्वास आहे. इथे काय दर्जा पेक्षा कोण विकतो हे महत्वाचे झालेले आहे. म्हणजे असे की रामदेवबाबाचा साबण आहे तर माझी कांती उजळणारच असा विश्वास ग्राहकाच्या मनावर अधिक प्रभाव करतोय. प्रोड्युसर चा प्रभाव प्रॉडक्ट च्या चिकित्सेला अनुत्सुक बनवतो. शिवाय अजुन एक खोलातली बाब आहे. आयुर्वेद हे मुळ "आपलं, मुळं जुनं खर " ही सर्वसामान्य भारतीयांची नैसर्गिक कलाने जाणारी श्रद्धा त्याला विविध कंपन्यांनी "हर्बल" हा शब्द वारंवार मारा करुन विविध उत्पादने विकुन हा हर्बल शब्द अजुन मेंदुवर यशस्वीपणे ठसवलेला आहे. दुसरीकडे स्वदेशी हा ही शब्द एक विविध संघटना राजकीय कारणे खादी इ. मार्गांनी जनसामान्यात एक विशिष्ट प्रतिष्ठा पावलेला आहे. दोघातही एक फ़रक आहेच स्वदेशी अगदी प्रत्येकाला मोठ्या प्रमाणावर अपील होत नाही विशेषत: तरुणांना मात्र हर्बल च गारुड हे फ़ारच खोलवर झालेल आहे अगदी तरुणांनाही हिरवा रंग हर्बल प्रभावी करतोच. त्यामागे अजुन एक हे "सुरक्षीत" हर्बल= सिक्युरीटी किंवा हर्बल= झिरो साइड इफ़ेक्ट हे ही ब‍र्‍यापैकी ठसलेल आहे. शिवाय भारताची मोठी लोकसंख्या" योगा" या शब्दाची मोठी फ़ॅन आहेच. जॅपनीज चायनीज संस्कृतीतील व्यक्ती जसा कुंग फ़ु कराटे ताइची ला सकारात्मक उत्कट नैसर्गिक प्रतिसाद देईल तसा भारतीय मानस अनेको कारणांनी योगा ला सकारात्मक प्रतिसाद देणार. भारताची लोकसंख्या बहुतांश ग्रामीण आहे रामदेवबाबा चे ग्राम्य असणे, त्याची कितीही गुंतागुंतीचा विषय असेल तर त्याला सोपा करुन (सोडण्याची) मांडण्याची ग्रामीण शैली ही लोकप्रियता वाढवते. ( श्रीश्री हा ब्रॅन्ड तुलनेसाठी बघावा पुर्णपणे अपोझिट आहे शहरी सिटीस्लिकर, मॉर्डन, स्ट्रेस ला उतारा नाव पण इंग्रजी आर्ट ऑफ़ लिव्हींग फ़ुल्ल शहरी अपील ) तर समराइज केल तर इतके पॉप्युलर एलीमेंटस घटक एकत्रित आलेले आहेत. एक एक सेपरेट आहे आयुर्वेद-योगा-हर्बल-ग्राम्य-स्वदेशी चेहरा-शिवाय साधु संन्यासी ( एक सुप्त भावना याला काय स्वार्थ असणार हा काही स्वार्थी कंपनी सारखा व्यापारी नव्हे ) अस सगळ मिळुन या सर्व घटकांचा एकत्रित इफ़ेक्ट होऊन रामदेवबाबा-नेपाळी जोडगळी स्वत:च सुपर ब्रॅन्ड आहेत. रामदेब बाबा एका इंटरव्ह्यु मध्ये स्वत: म्हणाले मला जाहीरातींसाठी मॉडेल्स्ची गरज नाही फ़ारशी जे येतात ते स्वखुशीने येतात पैसे घेत नाही. बाबा स्वत:च अनेक उत्पादनांची जाहीरात करतांना दिसतात. तरी गंमत म्हणजे एक दोन ठीकाणी एक मॉडेल दिसली होती प्रोफ़ेशनल वाटली. (असाच स्वत:च ब्रॆन्ड असणारा आणि एक एम डी एच चा म्हातारा बाबा ) दुसर रामदेवबाने एक वॉरीयर सारखा स्टॅन्ड घेतलेला आहे डेव्हीड आणि गोलिएथ सारख्यातला मी एक छोटा ग्राम्य पण मी या बलाढ्य मल्टीनॅशनल ला टक्कर देणार तुम्हास वाचवावयास आलेल्या मसीहा सारखा. याच सुप्त कौतुक वाटतच बघा देखो देखो एक अकेला इतने बडे बडे कमीने मल्टीनॅशनल्स को टक्कर दे रहा है बाबा. त्यात बाबा कॉप्या मारतो हे खपुन जात भारतीय बाबा प्रॉड्क्ट्स हे सर्वस्वी त्या त्या बाबा ब्रॅन्ड वर विकले जातात. त्यातही एका बाबाचे चेले दुसरा बाबाचे प्रॉडक्ट घेत नाहीत. इतर रेग्युलर कंपनीचे प्रॉड्क्ट घेतांना जो मेंदु चा जो क्रिटीकल एक्जामिनीशेन चा भाग सक्रीय असतो तो बोथट होतो. अजुन महत्वाच म्हणजे हे प्रॉडक्ट जीवन मरणा इतके महत्वाचे बहुतेकदा नसल्याने फ़रक पडत नाही. म्हणजे साबण लावुन कांती उन्नीस बीस उजळली नाही , किंवा बिस्कीट थोडा आवडला नाही फ़रक पडत नाही. म्हणजे चेक न केल्याने तसेही फ़ार जीवन मरणाचा प्रश्न उदभवत नाही. एक जोकही आहे गुरु- तो जीने के लिए शांती से जिने के लीए आखिर क्या चाहीये तुम्हे गाडी..?........पॉज बंगला...?.......पॉज बॅक बॅलन्स...?.......... पॉज चेला- नही गुरुजी मुझे सिर्फ़........आश्रम... विदेशी शिष्यगण और अपनी एक प्रॉडक्ट रेंज चाहीए. विजय मल्ल्या असाच स्वत: एक ब्रॅन्ड होता त्याने एका मुलाखतीत म्हटलेल होत की भारतात दारुची जाहीरात करायला जी बंधने आहेत. ( हा लय गमतीदार प्रकार आहे राव आडुन आडुन जाहीरात करतांना जाहीरातकारांच्या प्रतिभेला उधाण येत नुसत ) त्याला उपाय म्हणून मी स्वत:च माझ्या उत्पादनांचा जाहीरातदार आहे माझी लाइफ़ स्टाइल माझ जगण हेच माझे प्रॉडक्टची जाहीरात. हॉस्पीटलचे ही ब्रॅन्ड झालेले आहेत. गेला बाजार ब्रीच कॅन्डी किंवा सध्याचा कोकिलाबेन अंबानी, अपोलो, फॉर्टीस याविषयी आपण प्रकाश टाकावा. ज्या किमतीत इथे सेवा मिळतात ज्या दर्जाच्या त्याच दर्जाच्या सेवा इतरत्रही मिळत असतील ना कमी किमतीत पण नाव नसल्याने फरक पडत असेल का ? म्हणजे ब्रॅन्ड नसल्याने खासगी डॉक्टर एकेकटा उत्कॄष्ठ जरी असला तरी त्याएवजी ब्रॅन्डेड हॉस्पीटल ला पसंती अस काहीस होत असेल का ? म्हणजे मला माहीत नाही काहीच प्रश्न विचारतोय फक

लेख आणि मारवांचा प्रतिसाद आवडलेच.डांगेंचा प्रतिसादही वाचून आले.आवडला.

आता बजाज अटो चे उदाहरण घ्या व ओ पी नय्यर यांचेही घ्या. एकात मी नोकरी केली आहे व दुसर्‍याचा मी चाहता आहे. बजाज ची गाडी म्हणजे प्रश्नच नाही असे आपण म्हणत होतो. त्यास दोन कारणे होती. त्यांच्या पेक्षा चांगला पर्याय उपलब्ध नव्हता व त्यांची उत्पादने देखणी नसली तरी टिकाउ होती, मेंटेनस ला सोपी. त्याच बजाजची सफायर स्पिरिट, सनी एस एक्स एन्ड्युरो ही उत्पादने सपशेल पडली. तेंव्हा ग्राहक शेवटी उत्पादनालाच महत्व देतो फार काळ मार्केटिंग ची फसवणूक, स्कीम ई चालत नाही. आता ओ पी नय्यर हे गुणी , जादुई संगीत देणारे संगीतकार. त्यांच्या चाहत्यांवर ते २००७ साली गेले तरी आजही गारूड आहे. पण जिथे त्यांच्या संगीताची भट्टी जमली नाही ते संगीत त्यांच्याच चाहत्यानी पुरते फेकून दिलेले आहे. उदा त्यांचा बसंत हा चित्रपट॑ वा त्यांचा कैदी हा॑ चित्रपट( यातले कुछ तो ऐसी बात हे अप्रतिम गीत मात्र आजही ऐकले जाते ). . एक माणूस॑ मला भेटला होता. त्याचे साजुक तुपाचे उत्पादन होते व ते चितळे यांच्या ब्रॅन्ड खाली विकले जात असे. पण त्या तुपाची गुणवत्ता ही " चितळे" या नावाला साजेशी आहे तो पर्यंतच ते चालेल. नाहीतर सोनी या कंपनीने उघडपणे द्युप्लिकेट सोनी कॅसेट एकेकाळी काढावयास परवानगी दिल्याचे स्मरते पण त्याची गुणवत्ता सोनी सारखीच असेल अशी अट सोनीने टाकली होती म्हणे. प्रत्येक तंत्राचा एक जमाना असतो. २१ व्या शतकात जाहिरात क्षेत्रापेक्षा ग्राहक मुख प्रशंसा हा मुद्दा महत्वाचा ठरणार आहे. ऑनलाईन खरेदीत मालाचे ग्राहकांकडून मुल्यांकन करण्यास सुरूवातही झाली आहे. सर्वात शेवटी मोदी हा ब्रॅन्ड दुसरा पर्याय नसेल तरच पुन्हा नाईलाजास्तव येईल एरवी हा" ब्रॅन्ड" न्यायव्यवस्था, निवडणूक सुधारणा, भ्रष्टाचार नियंत्रण , महागाई नियंत्रण यात फेल होत चालला आहे यावर एकमत व्हावे. गोबेल्स डू नॉट प्रिव्हेल फॉर एव्हर.

चांगला वेगळा लेख आणलात यात सर्वजण मत मांडतीलच. त्या धाग्यावर " स्टार व्हॅल्यु नाही" या वरून चर्चा सुरू झाली.मला जे सचीनबद्दल म्हणायचं होतं तो अर्थ 'स्टारव्हॅल्यू'तून बरोबर निघाला नाही.मग टका याने "कैच्या कै काका--" लिहिले.उगाच लेखी टीका करण्यात अथ नव्र्हता.असो.हा लेख वेगळा विषय हाताळतोय.

लेख आवडलाच. दुर्दैवाने स्वदेशी ही मानसिकता भारतामध्ये कमी आहे. जपान सारख्या देशात 'स्वदेशी' ची ब्रॅण्ड व्हॅल्यु बाकी सर्व गुणवत्तेच्या वर आहे. हा विश्वास अथवा अशी मानसिकता भारतात नाही. विदेशी, अमेरिका असल्यावर डोळे झाकून ते मस्तच असे मानून विकत घ्यायची मानसिकता आहे. त्यामुळे "मेड इन " हा सुध्दा एक ब्रॅण्डव्हॅल्युच. दुसरी एकदा डोक्यात ब्रॅण्ड व्हॅल्यु घट्ट बसली, की ती धुता धुता जात नाही. म्हणूनच आता मारुतीच्या टिनपाट गाड्या भाव खाऊन जातात, व टाटाच्या कितीही सुधारित आवृत्या आल्यात तरी मार खातात, अर्थात खरा विचारी हा भाग बघतोच, पण शेवटी लोग क्या कहेंगे ही भीती त्यालाही आहेच.

या अशा धाग्यावर कॉपी पेस्ट बहाद्दर पुमुंग्रापं का येत नाहीत?

शब्दाशब्दाशी सहमत ! एकूणच समाजाच्या मानसिकतेवर 'इमेज'चा पगडा जास्त असतो. 'महाजन' जातील त्या पंथात सगळे सामील होत असतात. इतकेच नव्हे तर, त्यापेक्षा वेगळा मार्ग धरणाऱ्याचे हसू होते. 'इन्स्टिस्ट्युशनालायझेशन' चा अनुभव सध्या येतो आहे. नामवंत इन्स्झ्टिट्यूट्स मधल्या शिक्षणाच्या दर्जाची चौकशी कुणी करताना दिसत नाही. काही वेळा 'नाम बडे और दर्शन खोटे' असाही अनुभव येतो.

सविस्तर लेख अन तसेच प्रतिसाद अवडले! छान माहिती... एक चिल्लर दुरुस्ती. विमल ची जाहिरात शास्त्री, अजित वाडेकर अन विव्ह रिचर्ड्स करत असल्याचे आठवते. गावसकर त्यांचे प्रतिस्पर्धी दिनेश ( अरविंद मिल्स) यांच्या सुरेख जाहिरातीतून दिसत.

डिश टिव्हीची जाहिरात शारुख करतो म्हणून अथवा इतरांची तमुक कलाकार करतो म्हणून कोणी सर्विस घेत नाही.उलट मी म्हणेन ते पन्नास कोटी इकडे वळवा व सब्सक्रिप्शन स्व स्त करा.