लेख

माझ्या वैद्यकीय कारकिर्दीच्या सुरवातीच्या टप्प्यातील हा प्रसंग आहे. एम.डी. ही पदवी प्राप्त करून मी एका हॉस्पिटलमध्ये सल्लागार म्हणून रुजू झालो. ते हॉस्पिटल नव्यानेच सुरू झाले होते. त्यामुळे माझ्यासह इतर सहकारीही पायाभूत उभारणीची कामे मन लावून करीत होते. हळूहळू हॉस्पिटलचा विस्तार होत गेला. मग तेथील डॉक्टरांची संख्याही वाढवण्यात आली. अशाच एका नवीन भरतीच्या वेळी माझ्या विभागात डॉ. सतीश हा माझा कनिष्ठ सहकारी म्हणून रुजू झाला. महिनाभरातच मी त्याच्याविषयी एक अंदाज बांधू शकलो. तो जरी फारसा हुशार नसला तरी तो नेमून दिलेली कामे व्यवस्थित करीत असे. रोज जेवणाच्या सुटीत आम्ही दोघे एकत्र डबा खाऊ लागलो.

१९६५ सालचा जुलै महिना.... पीटर व्हॅन डर मर्व्हचा दक्षिण आफ्रीकन संघ इंग्लंडच्या दौर्‍यावर होता. लॉर्ड्सच्या पहिल्या टेस्टमध्ये टॉस जिंकून बॅटींग करणार्‍या दक्षिण आफ्रीकेची इनिंग्ज २८० रन्सवर आटपली होती. जेफ्री बॉयकॉट आणि रॉन बार्बर यांनी ८२ रन्सची ओपनिंग पार्टनरशीप केल्यावर ते दोघं आणि जॉन एड्रीच आऊट झाल्यामुळे इंग्लंडची ८८ / ३ अशी अवस्था झाली. केन बॅरींग्टनने कॉलीन कौड्रीबरोबर ५६ रन्सची जोडल्या, पण रिचर्ड डम्ब्रीलने कौड्रीचा ऑफस्टंप उखडल्यावर त्याने कॅप्टन माईक स्मिथबरोबर ९६ रन्सची पार्टनरशीप करत इंग्लंडला सुस्थितीत आणलं.

हरवलेला डबा फार नाही ३० वर्षा पूर्वीची गोष्ट असेल. मला माझ्या वस्तू हरवायची खुप सवय होती. आणि तेंव्हा माझ्या कड़े हरवणया सारख्या वस्तूही खुप होत्या. कधी पेन्सीळ, कधी कंपास तर कधी फक्त वही. पण त्यातल्या त्यात माझी आवडीची हरवायची वस्तू होती ती म्हणजे माझा खाऊचा डब्बा. हा मी एक दिवसा आड़ हरवायचोच. सुरुवातीला वेन्धळ ट पणा ने डबा हरवणारा मी नंतर नंतर सवयीने डबा हरवायला लागलो. माझ्या सोयीसकर डबा हरवणयालाही एक कारण होत.

सिनीयर इन्स्पे. रोहित प्रधान आ SS वासून समोर बसलेल्या रोशनीकडे पाहत होता. सब् इन्स्पे कदम आणि हेड कॉन्स्टेबल नाईकांचीही अवस्था फारशी वेगळी नव्हती. या संपूर्ण केसला अशी काही कलाटणी मिळेल याची कोणी कल्पनाही केली नव्हती. हे लॉकेट स्वप्नाचं आहे याचा अर्थ.... सापुतारा पोलीसांना वर्षभरापूर्वी सापडलेला तो स्केलेटन स्वप्नाचा आहे? माय गॉड! दोन महिन्यांपासून ज्या मुलीला पकडण्यासाठी आपण अखंड धावपळ करत होतो, तिचा वर्षाभरापूर्वीच खून झाला होता? ....

रोहितचा चेहरा पाहताच काहीतरी भानगड आहे याची कदमना कल्पना आली होती. त्याने पुढे केलेल्या कागदावरच्या त्या मेसेजचा अर्थ लक्षात येताच ते सुन्नपणे त्याच्याकडे पाहतच राहीले. एक शब्दही न बोलता त्याने खंडाळा पोलीस स्टेशनला फोन केला आणि फोन आढळलेल्या जागेचं साधारण लोकेशन सांगून त्यांना चौकशी करण्याची विनंती केली. पाठोपाठ मुंबईला येण्यासाठी निघालेल्या देशपांडेंना खंडाळा गाठण्याची सूचना देण्यासही तो विसरला नाही. दरम्यान कदमनी किरणच्या मोबाईलला कॉल लावला होता. रिंग जात होती पण किमान पाच - सहा वेळा प्रयत्नं करुनही किरण फोन उचलत नव्हता.

हॉटेल मध्ये बायकोला घेवून जो मिसळ खायला जातो आणि टेबलवर बसल्यावर "दोन मिसळ" अशी ऑर्डर देतो, सॅंपलला रस्सा म्हणतो, आमच्याकडील लहान पोर सुध्दा सांगेल की हा खरा 'मिसळखाऊ' नाही म्हणून. मिसळ खायची असेल तर चार जिवाभावाचे मित्र आणि 'आपले मिसळचे' हॉटेल असेल तरच खरी गम्मत. मिसळ खायला जावून बसले की दहा-बारा मिनिटात ऑर्डर न देता मिसळच्या प्लेट समोर यायला हव्यात.

रिझवानच्या मृत्यूला पंधरा दिवस उलटले होते.... उत्तर प्रदेशात गेलेले रिझवानचे कुटुंबिय मुंबईत परतल्यावर त्यांनी एकच गोंधळ घातला होता. त्याच्या अंत्यविधीच्या वेळेस त्याच्या नातेवाईकांनी त्याचा मृतदेह बांद्रा पोलीस स्टेशनच्या आवारात आणून ठेवला आणि त्याचा मृत्यू हा आत्महत्या नसून खून आहे आणि पोलीस त्याच्या खुन्याला अटक करत नाहीत तोपर्यंत त्याचं दफन करणार नाही असा पवित्रा घेतला! रिझवान हा आमदार चव्हाणांच्या मुलाचा जवळचा मित्रं असल्याने विरोधी पक्षाच्या स्थानिक नेत्यांनी पोलीस स्टेशनच्या आवारात असलेल्या त्याच्या नातेवाईकांना चिथावण्यास सुरवात केली होती.

बांद्र्याच्या न्यू गार्डन व्ह्यू सोसायटीचा वॉचमन मिथिलेशकुमार भूमिया सोसायटीच्या गेटशेजारी असलेल्या आपल्या चौकीत बसून मोबाईलवर गाणी ऐकण्यात गुंग झाला होता. अठ्ठावीस वर्षांचा मिथिलेश गेल्या दोन वर्षांपासून ही वॉचमनची नोकरी करत होता. सतत येणार्‍या-जाणार्‍या गाड्यांमुळे आणि सोसायटीच्या इतर कामांमुळे दिवसभर धावपळ होत असली तरी नाईट शिफ्टला तसा आरामच होता, त्यामुळे तो नाईटलाच येणं पसंत करत असे. त्याचा जोडीदार असलेल्या बसंतकुमारलाही ते मान्यं होतं, कारण बसंत हा बालबच्चेवाला होता, त्यामुळे सहसा नाईटला तो नाखूश असायचा. गाण्याचा आवाज चिरत आलेल्या कारच्या कर्कश्श् हॉर्नमुळे मिथिलेशची तंद्री भंगली.

मोबाईलवर अनोळखी नंबर दिसताच उदयच्या चेहर्‍यावर प्रश्नचिन्हं उभं राहिलं. कोणाचा फोन असावा? "हॅलो...." "......" "येस, थिस इज उदय इनामदार, व्हू इज धिस?" "उदय, मी......" "व्हॉट अ सरप्राईज..... ओह रिअली? ग्रेट..... " "......" "शुअर! आय विल बी देअर अ‍ॅट अराऊंड एट!" ****** रात्रीचे अकरा वाजत आले होते. रोहित झोपण्याच्या तयारीत असतानाच त्याचा मोबाईल वाजला. कदमांचं नाव पाहताच तो क्षणभर चमकलाच. काय झालं असावं? या विचारातच त्याने फोन उचलला. "बोला कदम....." "सर....." "आर यू शुअर कदम?....