गांजाला भारतात कायदेशीर मान्यता मिळावी का?

नक्की .. काळजी घेईन पुढे ... धन्यवाद सिद्धेश्वर विलास पाटणकर

निदान वाईट गोष्टी असतील तर नाव टाळेन म्हणतोय .. बाकी काही मजेशीर आणि चांगले अनुभव नावासहित शेयर करेन सिद्धेश्वर विलास पाटणकर

खालील तक्ता हा नारकोटिक कंट्रोल ब्युरो उर्फ एनसीबीच्या २०१५ वार्षिक रिपोर्ट मधून घेतलेला आहे, नारकोटिक उर्फ भांग (फक्त भांग बरंका) लीगल असलेल्या मध्यप्रदेशचे आकडे बघा एकदा, ह्याचं कारण आहे लीगलायझेशन तरी ह्यात भांग हे एकच नारकोटिक कव्हर केलं आहे, गांजा, अफू, इत्यादी नाहीये! तेही अफूची रिकव्हरी आहे! म्हणजे एक सबस्तान्स लीगल करता दुसऱ्याच्या मागणी, पुरवठा, इत्यादींवर दिसण्यालायक असर पडू शकतो, असा निष्कर्ष काढायला वाव आहे पुरेपूर.

मजा आली .. वादविवाद बघून ... अजून एक व्यसन किशोरवयीन मुलांमध्ये चालू आहे ते म्हणजे " आयोडेक्स पाव " ... अगदी सर्रास चालू असते .. दे मार ... त्याआधी काय तर ... कफ सिरप पूर्ण बाटली रीती करायचे... त्यावर बंदी आणली आता तर हे " आयोडेक्स पाव " जोरदार चालले आहे ... एकूण काय तर " आजच्या तरुण पिढीला यातून बाहेर काढायचे असेल तर स्पर्धात्मक वाटचालीवर वादविवाद व्हावेत .. व्यसनांवर नव्हे .. हे माझे वैयक्तिक मत आहे ... आज जो काही शिक्षणाचा बाजार झाला आहे त्याला आपण पालकमंडळीच काही अंशी जबाबदार आहोत .. व्यवस्थित मुलाची व्यवस्था केली आणि त्याला आपण दिलेल्या सुविधांची जाणीव करून दिली कि एक अनामिक दडपण त्या बालमनावर वाढत जाते ... आणि अंशतः तेच या व्यसनप्रकियेत महत्वाचा भाग बनते .... सिद्धेश्वर विलास पाटणकर

किसीपे हुस्न का गुरूर जवानी का नशा किसीके दिल पे मोहब्बत की रवानी का नशा किसीको देखे साँसों से उभरता है नशा बिना पिये भी कहीं हद से गुज़रता है नशा नशे मैं कौन नहीं हैं मुझे बताओ ज़रा किसे है होश मेरे सामने तो लाओ ज़रा नशा है सब पे मगर रंग नशे का है जुदा खिली खिली हुई सुबह पे है शबनम का नशा हवा पे खुशबू का बादल पे है रिमझिम का नशा कहीं सुरूर है खुशियों का कहीं ग़म का नशा नशा शराब मैं होता तो नाचती बोतल मैकदे झूमते पैमानों मैं होती हलचल नशा शराब मैं होता तो नाचती बोतल नशे मैं कौन नहीं हैं मुझे बताओ ज़रा

किसीपे हुस्न का गुरूर जवानी का नशा किसीके दिल पे मोहब्बत की रवानी का नशा किसीको देखे साँसों से उभरता है नशा बिना पिये भी कहीं हद से गुज़रता है नशा नशे मैं कौन नहीं हैं मुझे बताओ ज़रा किसे है होश मेरे सामने तो लाओ ज़रा नशा है सब पे मगर रंग नशे का है जुदा खिली खिली हुई सुबह पे है शबनम का नशा हवा पे खुशबू का बादल पे है रिमझिम का नशा कहीं सुरूर है खुशियों का कहीं ग़म का नशा नशा शराब मैं होता तो नाचती बोतल मैकदे झूमते पैमानों मैं होती हलचल नशा शराब मैं होता तो नाचती बोतल नशे मैं कौन नहीं हैं मुझे बताओ ज़रा

अभ्या .. मित्रा तू पण ना एकदम भारी हायेस . चाल आजपासून एक टिम्बच टाकत जाईन . मला वाटत धन्यवाद . सिद्धेश्वर विलास पाटणकर

अभ्या .. मित्रा तू पण ना एकदम भारी हायेस . चाल आजपासून एक टिम्बच टाकत जाईन . मला वाटत कि मी जेव्हा टंकत असतो तेव्हाच अनावधानाने हि उधळण होत असावी . धन्यवाद . सिद्धेश्वर विलास पाटणकर

अभ्या .. मित्रा या तुझ्या अभिप्रायावर एक स्माईली ची उधळण होऊन जाऊ देत . सिद्धेश्वर विलास पाटणकर

ज्यांना हवंय त्यांना ते असंही मिळतंच आहे. व्यसनी मंडळी समजा ह्या सहज उपलब्ध व्यसनाने मेली तर असा काय फरक पडणारे.? देअर चोईस. मी तर मस्त पार्लर टाकीन त्यांच्यासाठी. केवढी मोठी बिझिनेसची संधी आहे ही.

वरील चर्चाप्रस्ताव गांजाचे समर्थन करण्याकरीता लिहिला नव्हता. गांजाला कायदेशीररीत्या मान्यता मिळावी असेही माझे म्हणणे नाही. गांजा खरोखरच जितका समजला जातो तेवढा हानीकारक आहे का? गांजाला कायदेशीर रूप दिले तर गांजा सेवन करणार्‍यांचे प्रमाण वाढेल का? व्यवस्थित क्वालिटी कंट्रोल, रेग्युलेशन करणे शक्य असेल तर आतापेक्षा ते चांगलेच नाही का? गांजाचे उदात्तीकरण समाजात देव- सदगुरू म्हणून मान्यता पावलेल्या लोकांकडून होते असे नाही का? गांजाचे स्मगलिंग करणार्‍या टोळ्या, या व्यवसायांतून मिळणारा पैसा समाजविरोधी तत्वांच्या हाती जाणे या प्रश्नांची चर्चा करणे हा उद्देश होता. गांजा कायदेशीर केल्यामुळे अमेरिकेत कोणते असे तोटे दिसून आले जे भारतात यायची आपणास भिती वाटते हा देखिल प्रश्न विचारावासा वाटतो. माझ्या मते, बंदी हा उपाय कधीच उपयोगाचा नसतो. आपल्यासारख्या भ्रष्टाचाराने पोखरलेल्या व्यव्स्थेत बंदीमुळे आयतेच कुरण उपलब्ध होते. आज, गुटख्याचेच पहा, बंदी आहे, कुठे कुठे गुटख्याच्या गाड्या पकडल्याचेदेखिल बातम्यात येते मात्र गुटखा खाणार्‍यांना गुटखा मिळणे थांबले का याचे उत्तर नकारार्थी येते. बंदीपेक्षा व्यवस्थित रेग्युलेशन, दुष्परिणामांबद्दल जागृती व एकूणच सेफ पर्याय उपलब्ध करण्यासाठी संशोधन हा योग्य पर्याय वाटतो. निकोटिनमुळे होणारे मृत्यू गांजाआमुळे होणार्‍या मृत्यूंपेक्षा हजारोंच्या पटीने जास्त असताना सिगारेटवर बंदी नाही व गांजावर आहे हे विचित्र खरेच वाटत नाही का?

व्यसन एखाद्याने करावे की नाही हा समजा ज्याचा त्याचा व्यक्तिगत प्रश्न मानला तरीही त्या व्यसनाने त्याच्या घराची जी धूळधाण उडते तिचे काय हा मुख्य मुद्दा आहे. सभोवताली अनेक अशी उदाहरणे आणि फरफट पहिली आहे. त्यामुळे कुठल्याही प्रकारच्या व्यसनाला , त्याच्या उदात्तीकरणाला आणि त्याच्या कायदेशीर बनवण्याला माझा व्यक्तिशः विरोध आहे. इत्यलम!

कधी संधी मिळाल्यास कश मारुन पहायची इच्च्छा आहे. मेंदुत आधीच इतका केमिकल लोच्या आहे, त्यात वेगळा प्रयोग... अजुन काय ! ;)

मदनबाण.....

आजची स्वाक्षरी :- Indian Army BM-21 Grad Artillery Firing

अ‍ॅमस्टरडॅममध्ये गांजा कायदेशिररित्या विकला जातो....तिथे किती लोक त्याच्या आहारी जाउन फालतूगीरी करायला लागले याचा विदा कोणी देउ शकेल का? रच्याकने मिपावर काही विशिष्ठ धाग्यांवर लोक इतकी कि घाण करतात....ते गांजा मारुन कि गांजा न ओढता हे कसे समजेल?

https://news.vice.com/article/trouble-in-europes-pot-paradise-a-bloody-gang-war-is-raging-in-amsterdam ट का शेट हेही वाचून पहा

आतापर्यंत आपल्या नात्यातील, मित्रपरिवारातील किंवा परिचयातील एखाद्याचे जीवन, कुटुंब कुठल्याना कुठल्या व्यसनाच्या आहारी गेल्याने उद्ध्वस्त झालेले माहीत नसलेली व्यक्ती सापडणे अशक्य आहे. तरुणपणी एक थ्रील म्हणा,मित्रांचे अनुकरण करण्याची कृती म्हणा किंवा मित्रांचा दबाव म्हणा एका सिगारेटच्या झुरक्यावर किंवा दारूच्या एका पेगवर थांबत नाही. कुठलेही सेलिब्रिशन दारू व सिगारेट शिवाय होऊच शकत नाही अशी भंपक मानसिकता होऊन जाते. मित्रांच्या लग्नात ग्रुप करता 'खास' व्यवस्था केली जाते. ह्या कंपुमधून बाहेर पडायचे म्हटलं तरी अशक्य होऊन जातं. शंकरा पासून ते टिळकांपर्यंतचे आदर्श फेकले जातात. पुरुषार्थ डीवचन्याचे प्रकार होतात. बरेच जण इच्छा असूनही बाहेर पडू शकत नाही.एखाद्या मित्राचे पालक आपल्याला विनंती करतात, बाबारे आम्ही खूप समजावून सांगितले मुलाला पण तो आमचं ऐकतंच नाही, तुम्ही सांगून बघा , ऐकेल तुमचं. आता ह्यांना काय सांगणार ?आमच्यामुळेच तो घोड्यावर बसला, घोड्याचा लगाम आता त्याच्या हातात आहे. हो म्हणायचं फक्त. हा घोडेस्वार कधीच हाती लागत नाही. कधीतरी दमून स्वार खाली पडतं, तो पर्यंत त्याचं कुटुंब उध्वस्त झालेलं असतं. असं अनेक अभिमन्यू रोज आजूबाजूला घडत असतात. आजचे सौम्य व्यसन उद्या उग्र रूप धारण करू शकते. एकदा का कायदेशीरपणे गांजा सहज उपलब्ध होऊ लागला की पुढच्या व्यसनांच्या पायऱ्याही सहज चढल्या जातील.

गोडसेजी पुढच्या व्यसनांच्या. . . . एकदम रियालिस्टीक. - गांजा डेंजरज नुसत्या धाग्यात पण एवढी मारामारी ः) बाकी जसे जगात सगळे पांढरे आणि काळे असे काही काही नाही तसे ग्रे एरिया/व्यसने असणारचं. महाराष्ट्राबद्दल बोलायचं तर अवैध गांजा विकणाऱ्या मधे बायकापण आहेत, पिढ्यानपिढ्या विकणारी कुटुंबे आहेत मग अधूनमधून आत जाउन येणं आलंच. जास्त पैशाच्या अमिशानं अल्पवयीन पण असतात आणि त्यांना वापरणारे आधि त्यांना गांजाची सवय लावतात. एकदम तरूण पोरं जेलमधे गेल्यावर त्यांच पुढं सेक्शुअल एक्सप्लाँयटेशन वगैरे आलंच.

माझ्या दोन परिचितांचे दारूच्या व्यसनामुळे यकृत खराब होउन वयाच्या ५० च्या आसपास निधन झाले आहे. मुलांचे अर्धवट वय (१५ ते २० वयातील मुले), दारूपायी भरपूर पैसे उधळलेले, रूग्णालयात अनेक दिवस उपचारांमुळे भरपूर खर्च झालेला . . . अशामुळे त्यांच्या पश्चात त्यांच्या कुटुंबाची अगदी वाईट परिस्थिती आहे.

मला वाटते, भारतात एकाद्या वस्तूवर बंदी घालण्याचे प्रमुख कारण म्हणजे पोलीस, सरकारी अधिकारी व इतर लोक यांच्या पोटा-पाण्याची कायमची सोय व्हावी म्हणून. या बंदीच्या निमित्ताने ह्या सर्वांना तेवढीच चिरिमीरी खायला मिळते.

या धाग्याच्या धुळवडीत उतरण्याची इच्छा नव्हती, पण मुक्तांगण विषयी काही वैयक्तिक अनुभव आहेत म्हणून राहवलं नाही. नशेचे समर्थन करणार्यांनी फक्त काही पाने वाचून पहा. http://tusharnatu2013.blogspot.com/

CONCLUSIONS: The results of the present study suggest that increasing cannabis use in late adolescence and early adulthood is associated with a range of adverse outcomes in later life. High levels of cannabis use are related to poorer educational outcomes, lower income, greater welfare dependence and unemployment and lower relationship and life satisfaction. The findings add to a growing body of knowledge regarding the adverse consequences of heavy cannabis use. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18482420 हे हि वाचून पहा https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3711606/ https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19937639

निदान भारतात व्यसनाच्या आहारी जाण्याचे स्त्रियांचे प्रमाण किती आहे?

Cannabis is the most common illicit drug used worldwide and it is used frequently by Canadian teenagers. Cannabis use during adolescence can cause functional and structural changes to the developing brain, leading to damage. Marijuana use in this age group is strongly linked to: cannabis dependence and other substance use disorders; the initiation and maintenance of tobacco smoking; an increased presence of mental illness, including depression, anxiety and psychosis; impaired neurological development and cognitive decline; and diminished school performance and lifetime achievement. Rates of acute medical care and hospitalization for younger children who have ingested cannabis unintentionally are increasing. Ongoing debate concerning cannabis regulation in Canada makes paying close attention to the evidence for its health effects and ensuring that appropriate safeguards are in place, vital public health priorities. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/29480902

Gone to Pot - A Review of the Association between Cannabis and Psychosis. Cannabis is the most commonly used illicit drug worldwide, with ~5 million daily users worldwide. Emerging evidence supports a number of associations between cannabis and psychosis/psychotic disorders, including schizophrenia. These associations-based on case-studies, surveys, epidemiological studies, and experimental studies indicate that cannabinoids can produce acute, transient effects; acute, persistent effects; and delayed, persistent effects that recapitulate the psychopathology and psychophysiology seen in schizophrenia. Acute exposure to both cannabis and synthetic cannabinoids (Spice/K2) can produce a full range of transient psychotomimetic symptoms, cognitive deficits, and psychophysiological abnormalities that bear a striking resemblance to symptoms of schizophrenia. In individuals with an established psychotic disorder, cannabinoids can exacerbate symptoms, trigger relapse, and have negative consequences on the course of the illness. Several factors appear to moderate these associations, including family history, genetic factors, history of childhood abuse, and the age at onset of cannabis use. Exposure to cannabinoids in adolescence confers a higher risk for psychosis outcomes in later life and the risk is dose-related. Individuals with polymorphisms of COMT and AKT1 genes may be at increased risk for psychotic disorders in association with cannabinoids, as are individuals with a family history of psychotic disorders or a history of childhood trauma. The relationship between cannabis and schizophrenia fulfills many but not all of the standard criteria for causality, including temporality, biological gradient, biological plausibility, experimental evidence, consistency, and coherence. At the present time, the evidence indicates that cannabis may be a component cause in the emergence of psychosis, and this warrants serious consideration from the point of view of public health policy. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/24904437

Cannabis use: a perspective in relation to the proposed UK drug-driving legislation. With regard to THC (Δ(9)-tetrahydrocannabinol), the main psychoactive constituent identified in the plant Cannabis sativa L, several facts are indisputable. Cannabis remains the most commonly used drug in the UK among those who reported driving under the influence of illegal drugs in the previous 12 months. There is a significant dose-related decrement in driving performance following cannabis use; raised blood THC concentrations are significantly associated with increased traffic crash and death risk. When cannabis and alcohol are detected together, there is a greater risk to road safety than when either drug is used alone. Patterns of use are important when interpreting blood concentration data: Smoking infrequently a single cannabis cigarette leads to peak plasma THC concentrations (21-267 µg/L) causing acute intoxication. In habitual, daily users, plasma THC concentrations range from 1.0 to 11.0 µg/L and are maintained by sequestration of the drug from the tissues. These facts undoubtedly make setting thresholds for drug-driving legislation difficult but there is clearly a case for cannabis. Determining minimum blood THC concentrations at which a driver becomes sufficiently impaired to be unable to safely drive a vehicle is of particular concern given the increasing medicinal use of the drug. Internationally legislation for driving under the influence of drugs (DUID) is based on either a proof of impairment or a per se approach. For the latter this can be either zero-tolerance or based on concentration limits such as those used for alcohol. The different approaches are considered against current scientific evidence. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/24327278

When cannabis and alcohol are detected together, there is a greater risk to road safety than when either drug is used alone. गांजाचे समर्थन करणाऱ्यांनो अजूनही विचार करा.

जाऊ द्या हो गोडसे साहेब गांजा हे एक निरुपद्रवी पासटाईम आहे असे समजणाऱ्याना कुठे समजवायला जाताय?

गांजाच्या उपयोगांवर पतंजली आयुर्वेद करणार संशोधन वेगवेगळ्या राजकीय पक्षांच्या खासदारांची गांजा कायदेशीर करावा ही मागणी राजीव गांधी सरकारच्या अगोदर भारतात गांजा बेकायदेशीर नव्हता म्हणे, नंतर त्यांच्याकाळात अमेरिकन दबावाखाली गांजा बेकायदेशीर ठरला का? ,समकालीन राजकारण, पॉलिसी इत्यादींची माहिती असणार कोणीतरी काही सांगू शकेल का?

खरंतर काल रात्रीच प्रतिसाद टंकायला घेतला होता, पण धाग्यावारचे सगळे प्रतिसाद वाचले नव्हते म्हणून आत्ता लिहितोय. तुमचा प्रश्न: गांजाला भारतात कायदेशीर मान्यता मिळावी का? माझे उत्तर: नाही. गांजाला भारतातच काय तर जगात कुठेही कायदेशीर मान्यता मिळू नये. वरील उत्तर हे माझं वैयक्तिक मत असले तरी ते कुठलेही आदर्शवादी लेखन, बातम्या किंवा माहिती वगैरे वाचून बनलेले नसून काही निकटवर्तीयांनी भोगलेल्या वा भोगत असलेले गांजासेवनाचे दुष्परिणाम प्रत्यक्ष बघून बनलेले आहे. २० एप्रिल २०१८ ला एका शाळू सोबत्याचा गांजाच्या अतिसेवनाने ब्रेन हॅमरेज होऊन मृत्यूही झाला आहे. काहीवर्षांपुर्वी पर्यंत गावखेड्यांमध्ये, शहरात झोपडपट्टीत राहणाऱ्या लोकांमध्ये आणि जेल मध्ये शिक्षा भोगत असलेल्या कैद्यांपुरते मर्यादित असलेले हे व्यसन पुढे पुढे इंटरनेटवर अंत्यंत पद्धतशीरपणे गांजाचे ग्लोरीफिकेशन करून त्याचे मार्केटिंग करत करत आज जवळपास सगळ्याच शहरांमधल्या शाळा, कॉलेजच्या गेट पर्यंत पोचले आहे. पुण्यात देशाच्या विविध भागांतून आणि विदेशातून मोठ्या प्रमाणात शिक्षणासाठी येणाऱ्या विद्यार्थ्यांच्या संख्येप्रमाणेच गांजा पिणाऱ्या/ओढणाऱ्या विद्यार्थ्यांची संख्या देखील देशात सर्वात जास्त झाली आहे. मागच्या वर्षी बिबवेवाडी मधील एका हॉस्पिटल मध्ये माझा भाचा टायफॉइड झाल्याने ॲडमिट होता. त्यावेळी मला तीन दिवस हॉस्पिटल मध्ये थांबायला लागले होते. आठ दिवसांपासून ICCU मध्ये उपचार घेत असलेल्या एका विद्यार्थी रुग्णाला अतिदक्षता विभागातून बाहेर काढून सेमी स्पेशल वॉर्ड मध्ये भाच्याच्या शेजारच्या बेडवर हलवण्यात आले. वीस-एकवीस वर्षाच्या त्या रुग्णाच्या कॉलेज मधील मित्र मैत्रिणींचा तिथे सतत राबता होता. त्याचे आई वडील तिथे नसले कि त्यांच्यात ज्या गप्पा व्हायच्या त्या ऐकून हसावं का रडावं हेच समजत नव्हतं. त्यांचा सर्व ग्रुपच नाशेडी होता, अगदी मुली सुद्धा. सुरवातीचे दोन दिवस त्या मुलाला व्हेंटीलेटर वर ठेवले होते तेव्हाचे त्याचे नाका-तोंडात नळ्या घातलेल्या अवस्थेतले, सोशल मिडियावर शेअर केलेले त्याचे फोटो सवंगड्यांनी त्याला दाखवले तेव्हा "भेन्चोद ये मै है? ड्यूड आय लूक सो डिफरंट " हि त्याची प्रतिक्रिया ऐकून तर डोक्यात संतापाची तिडीकच उठली. नंतर डॉक्टरांशी बोलताना समजले कि त्याची इथे भरती होण्याची हि चौथी वेळ आहे, आधीच्या तीन वेळी एवढी गंभीर परिस्थिती नव्हती पण ह्यावेळी त्याने गांजा सोबत मेथ, एलएसडी वगैरेचे कॉम्बिनेशन ट्राय केले होते त्यामुळे कोमा मध्ये गेला असताना त्याला येथे दाखल केले होते. बाहेरून काही शारीरिक बदल जाणवत नाही, दारू सारखा वास येत नसल्याने घरच्यांना काही पत्ता लागत नाही असे अनेक फायदे(?) सांगून नवनवीन तरुणांना ह्या नशेकडे आकर्षित केले जाते. सुरुवात तुलनेने स्वस्त अशा गांजा भरलेली सिगरेट, चिलीम, बॉंग पासून करून मग हळूहळू किमतीने आणि नशेने जास्त असलेल्या ईतर अंमली पदार्थांकडे नकळत त्यांचा प्रवास सुरु होत जातो. कात्रजलगतच्या जांभूळवाडी येथे डोंगरावर असलेल्या माझ्या मित्राच्या 'हेल्प' नावाच्या व्यसनमुक्ती केंद्रात दोन तीन वेळा जाणे झाले आहे. तिथे उपचार घेणाऱ्या लोकांच्या कहाण्या पण मन हेलावून टाकणाऱ्या होत्या. (तिथे एकदा तुषार नातुंशीही भेट झाली होती.) गांजाच्या नियमित सेवनाने त्यतल्या THC ह्या घटकामुळे विचारशक्ती, स्मरणशक्ती आणि कार्यशक्ती वर गंभीर असे कायमस्वरूपी परिणाम होतात. 'गांजा पिये राजा' अशी एक जुनी म्हण देखील हिंदीत प्रचलित आहे. ज्याला स्वतःला कुठलेही महत्वाचे निर्णय घ्यायचे नसतात, बुद्धी वापरून कुठलेही काम करायचे नसते तसेच कुठलेही शारीरिक कष्टाचे काम करायचे नसते त्याचं लोकांनी गांजा सेवन करावे अशा अर्थाने ती वापरली जाते. गांजा पिताय म्हणजे तुम्ही राजा आहात असा अर्थ काढणे सर्वस्वी चुकीचे आहे. दिशाहीन, विचारहीन, बुद्धिहीन, निस्तेज अशी नुसती हाडामासाची जिवंत पण त्यांना शहाणं म्हणावं का वेडं हा प्रश्न पडावा अशी बधीर भावी पिढी निर्माण होऊ द्यायची नसेल तर गांजाला भारतात कायदेशीर मान्यता मिळावी असा आग्रह न धरता वा त्याचे समर्थन न करता उलट जेवढे लोक सद्यस्थितीत त्याच्या आहारी गेले आहेत त्यांना त्यातून बाहेर काढणे जास्त गरजेचे आहे. गम्मत म्हणून वा अनुभव घ्यावा म्हणून अशा प्रतिबंधित गोष्टींची नशा करणे, तिचे समर्थन करणे हा भाग वेगळा पण सगळ्यांनाच कुठे थांबायचे हे समजत नसल्याने आणि प्रत्येकाची नशा पेलण्याची शारीरिक व मानसिक क्षमता वेगवेगळी असल्याने त्याचे व्यसन लागण्याची शक्यता आणि परिणाम सहन करण्याची क्षमताही व्यक्तिगणिक वेगवेगळी असते हे विसरून चालणार नाही. दारू/सिगरेट/तंबाखू सेवन आता एवढे कॉमन झाले आहेत कि एक व्यसन म्हणून त्यांच्याकडे तेवढे गंभीरपणे बघितले जात नाही कि लपवले जात नाही. कुठलीही गोष्ट सिध्द करण्यासाठी पुरावा/डेटा मागितला जातो. परंतु गांजा आणि ईतर अंमली पदार्थांचे व्यसन असे आहे कि पालकांना आपला पाल्य ह्याच्या आहारी गेलाय हे माहित झाले तरी त्याची वाच्यता करणेही लज्जास्पद वाटते. आपल्या आजूबाजूला राहणारे कित्येक जण ह्यातून उद्भवलेल्या दुषपरिणामांवर हॉस्पिटलमधे अथवा ३० ते ४० दिवसांसाठी व्यसनमुक्ती केंद्रात उपचार घेत असतात पण हि माहिती घरच्यांकडून लपवली जाते. समाजातली बदनामी टाळण्यासाठी पोलीस केस न होऊ देता प्रकरण दाबण्याकडे कल असतो. ऑफिस कडून मुलाबाळांच्या किंवा स्वतःच्या उपचारांवर झालेल्या वैद्यकीय खर्चाची रिएम्बर्समेंट मिळत असून सुद्धा मेडिकल रिपोर्ट वर कशासाठी उपचार घेतलेत त्याचा उल्लेख असल्याने ऑफिसमध्ये नाचक्की नको म्हणून अक्षरशः वीस पंचवीस हजारांपासून लाखभर रुपयांची हॉस्पिटलची बिलेही स्वखर्चाने भरली जातात. अशा तेरी भी चूप मेरी भी चूप प्रकारामुळे ह्या गंभीर व्यसनाची आणि त्याच्या दुष्परिणामांची खरी आकडेवारी/सांख्यिकी मिळणे अशक्य होऊन बसते. प्रतिसाद फारच लांबतोय याचे भान आल्याने आवरता घेतोय. सर्वच अनुभव लिहायचे म्हंटले तर लेखच होईल. पण सर्वच पालकांना विशेषकरून पुण्यातल्या पालकांना एक विनंती करतोय कि त्यांचा मुलगा वा मुलगी ह्या वाटेला गेला/गेली आहे का याची खात्री करून घ्या. दुर्दैवाने दारू सारखा उग्र वास येत नसल्याने ते सहसा चटकन लक्षात येत नाही पण सतत कुठ्यातरी तंद्रीत असणे, समोरचा काय बोलतोय किंवा विचारतोय ह्याचे नेहमीपेक्षा उशिराने आकलन होणे, डोळे थोडेसे लालसर, खोल गेलेले किंवा सतत विचारांत हरवलेली नजर ह्या लक्षणांवरून त्याचा अंदाज घेता येतो.