✍ मराठी साहित्य, संस्कृती आणि लेखनाचे व्यासपीठ

अर्निंग इट राइट

वेल्लाभट यांनी
 ·  लेख
लेख
लेखनविषय (Tags)
समाज
लेखनप्रकार (Writing Type)
विचार
मत
मूल्य, शिस्त, विवेक वगैरे गोष्टींना महत्व न देणारी लोकं, महत्व देणा-या लोकांपेक्षा नेहमीच अधिक असतात. पण तरीही काही मूलभूत गोष्टी ज्या वाईट असतात हे सर्वमान्य आहे, त्या गोष्टीही लोकं अगदी समजून-उमजून करताना दिसतात तेंव्हा उद्विग्न व्हायला होतं. आणि तेवढंच करू शकतो आपण, याची जेंव्हा जाणीव होते तेंव्हा अजून जास्त उद्विग्न व्हायला होतं. उदाहरणार्थ चोरी. चोरी म्हणजे एखादी वस्तू उचलून खिशातच टाकायला हवी असं नव्हे. चोर कृतीपेक्षा विचाराने आधी चोर होतो. कार्यालयीन जीवनात अशा चो-या अनेकदा बघायला मिळतात. कार्यालयीन चोर्‍यांची उदाहरणं म्हणजे, न केलेल्या मेडिकलच्या खर्चाची बिलं दाखवून त्या पैशाचा परतावा घेणे, बसने जाऊन टॅक्सीच्या बिलाचे पैसे घेणे, सेकंड क्लास ने प्रवास करून फर्स्ट क्लासचे पैसे घेणे, कंपनी मोबाईल बिलं भरते म्हणून त्या नंबरवरून बिनधास्त एसटीडी, आयएसडी कॉल करणे, इंटरनेट बेछूट वापरणे, इत्यादी. 'कंपनी देतेय!', 'पण मी एलिजिबल आहे' अशी स्पष्टीकरणं याबद्दल विचारणा केल्यास ऐकायला मिळतात. एलिजिबल आहे म्हणून टॅक्सीभाडं १०० रुपये घेऊन १० रुपयाच्या बसच्या तिकिटावर प्रवास केला म्हणजे ९० रुपयांची चोरीच आहे. पण हे करणा-या माणसाला तो त्याचा हक्क वाटतो. इंग्लिशमधे एक शब्द आहे Integrity; तिचा अभाव या लोकांमधे असतो. चोरी पकडेपर्यंत जरी चोर चोर नसला, तरी त्याच्या मनाला ठाऊक असतं की तो चोर आहे. या लोकांनाही ते ठाऊक असतं, पण जगाला ते कसं बरोबर आहे हे पटवून द्यायचा त्यांचा अट्टाहास बघितला की कीव करावीशी वाटते. बरं, हे असं करणारी मंडळी बहुतेक वेळा बक्कळ पगार घेणारी मंडळी असतात, कमी पगारावर काम करणारे बहुतांशी या बाबतीत सज्जन असतात असं दिसतं. शेवटी जास्त मिळायला लागलं कीच हाव निर्माण होते, कमीच असतं तिथे फक्त गरज असते. मला लाकूडतोड्याची गोष्ट आठवते अशी उदाहरणं बघितली की. तो सुद्धा सोन्याच्या, चांदीच्या कुर्‍हाडीसाठी एलिजिबल ठरलाच होता की!, पण त्याच्या प्रामाणिकपणामुळे त्याला तो त्याचा 'हक्क' वाटला नाही. शेवटी वृत्ती असते एकेकाची, आणि ती अशा प्रसंगातून दिसते. असं चोरासारखं वागणार्‍या व्यक्तीने त्याच्या प्रमोशनची पार्टी अगदी 'हक्काने', दिलदारपणाचा आव आणून दिली तरी त्याचं कौतुक वाटत नाही. पण त्या व्यक्तीच्या १०% पगार असलेल्याने मुलगा पास झाल्याचे वाटलेले पेढेही कौतुकासाठी अधिक 'एलिजिबल' ठरतात. 'Everybody has a Right to Earn; but very few Earn it Right.' ब्लॉग दुवा मिपाकरांच्या मतांच्या प्रतीक्षेत.
27528 वाचन
💬 प्रतिसाद (163)

प्रतिक्रिया

चिनार
गुरुवार, 04/07/2016 - 09:52 नवीन
याच आशयाचा डायलॉग आहे. 'जहा लाथ मार सकता था वहा लाथ मारी...जहा आपने कहा सलाम दो, मैने कहा सलाम लो'
↩ प्रतिसाद: अभ्या..

रेवती
Wed, 04/06/2016 - 07:13 नवीन
हे प्रवासखर्च आणि बाकीचं काय काय ते जेवढं असतं तेवढच आम्ही देतो पण म्हणून मी प्रामाणिक आहे असं म्हटलं तर खोटंच आहे असं वाटायला लागलय. ;) गेल्या शुक्रवारी भयंकर कंटाळा आला असल्यानं शेवटचा अर्धा तास कसाबसा रेटला. आजूबाजूला राहणार्‍यांचा एक नाईलाजातून करावा लागलेला व्हॉटस अप गट आहे. तो नवर्‍याच्या फोनवर आहे. (बहुतेक सगळे तेलुगु देसम आहेत ही अनावश्यक माहिती देतीये, काय करणार? सवय जात नाही!)नुकतीच म्हणे कोणतीतरी क्रिकेटची म्याच झाली. लोकांनी वर्क फ्रॉम होम, आजारपणाच्या रजा वगैरे सवलती वापरल्या. आपापल्या बेसमेंटात प्रोजेक्टर लावून भिंतीवर म्याच पाहिली म्हणे! त्याचे फोटू, मध्येच हापिसची खबरबात, तिकडे हापिसात मिटिंगा चालू असताना हिकडे कशी मजा येतिये अशा निरोपांना ऊत आला होता. हे अर्थातच नवर्‍याने सांगितले. त्यावेळी माझी व्यवस्थित जळजळ झाली. म्याचची आवडच नसल्याने ते जाऊ दे, पण वर्क फ्रॉम होम सुविधेचा असा गैरवापर सर्रास करताना पाहते व तरीही त्यांचे व्यवस्थित चालू आहे यामुळे! आमची आहे का हिंमत तसे करण्याची? रोज असले काम मलाच नाही आवडणार पण कधीतरी दमलेल्या अवस्थेत असताना नक्कीच हवेसे वाटेल, अगदी एखादा दिवस का होईना! त्यावरून असे म्हणावेसे वाटते की हे प्रत्येकाचे वेगळे आहे. घरी अठरा विश्वे दारिद्र्ये असताना नोकरीवर असलेला मनुष्य बहुतेक मानेवर खडा ठेवून काम करेल, आहे त्या पैशात भागवेल पण दुसरा तश्या परिस्थितीतला तसाच वागेल असा नेम नाही. कंपनी किती राबवून घेतिये व मानधन योग्य देतिये की नाही यावरही अवलंबून आहे. एकाच कंपनीतील प्रत्येकाचे हे वेगळे असू शकते. कंपन्याही ग्रेट नसतात आणि लोकही! आयटी क्षेत्रातील काही माहित नाही पण इथे मिपावरच अनेक धागे वाचून समजलेल्या कथा आहेत. दिवस रात्र काम करायला लावणे, विकांती बोलावून घेणे, क्लायंटला कमी वेळातील कामाचे वचन देणे, एखादा कर्मचारी परदेशी पाठवायचा असेल तर त्याला डावलून दुसर्‍याला पाठवणे वगैरे. हे वेगळ्या स्वरुपात सगळ्या ठिकाणी चालतं. सध्या आयटीचा बोलबाला असल्यानं ते उदाहरण दिलं. लोकही वर उल्लेख केल्याप्रमाणे किंवा इतर मार्गाने फसवाफसवी करतात.

अत्रे
Wed, 04/06/2016 - 08:41 नवीन
एक प्रश्न मनात आला - माणूस "बदला घ्यायचा" म्हणून ऑफिसमधे फसवाफसवी करत असेल; पण याचा त्याच्या इतर आयुष्यावर परिणाम होतो का? जर त्याने ऑफिसबाहेर कुठे भ्रष्टाचार पहिला, तर तो तक्रार करण्याची शक्यता कमी होत असेल. त्याच्यातला सच्चाईचा धीटपणा निघून गेला असेल.

सस्नेह
Wed, 04/06/2016 - 10:48 नवीन
१. 'मजबूत' पुरावा मिळत नाही २. कोर्ट-पोलीस खेटे घालायला वेळ नाही. पोटामागे धावण्यातून. हीही कारणे असू शकतील.
↩ प्रतिसाद: अत्रे

वेल्लाभट
Wed, 04/06/2016 - 11:20 नवीन
मुद्दा बराच पेटला म्हणायचा. असो, तशी अपेक्षा होतीच. तुरळक चार पाच जण वगळता धाग्यातल्या विचाराशी मंडळी असहमत आहेत. यात एक कळीचा सूर दिसतो तो म्हणजे, 'अमका अमका यापेक्षाही काहीतरी मोठं करतो, मग मी केलं इतकं तर काय बिघडलं?' किंवा 'माझ्यावर जो अन्याय होतो, त्याच्या तुलनेत हे काहीच नाही'. ठीक आहे, असं वाटणं स्वाभाविक आहे. पण हे वाटणं रागापोटी असतं, आणि म्हणून तसं वागणं जस्टिफाइड होऊ नये. म्हणजे वर्गातली सगळीच मुलं कमी मार्क मिळवतात म्हणून मग मलाही मिळाले, तर काय एवढं? हे उत्तर दिल्यासारखं आहे ते. आपल्यावर होणारा अन्याय. कंपनी १०० रुपयात किती राबवते... किंवा तुमच्या मेहनतीवर किती नफा कमवते हे विचारही तसेच. असं तिरिमिरीत अनेकदा वाटतं, पण म्हणून मग 'ही चोरी असेल तर आहे मी चोर' वगैरे असं म्हणणं तुम्हाला छान वाटत असेल, पटत असेल तर तो तुमचा प्रश्न आहे. आनंद आहे. ऑफिसच्या वेळेत जालावर वैयक्तिक काम करणे. मुद्दा मान्य आहे, पण तुलना मान्य नाही. गूगल मधे नावाला कोड ऑफ कंडक्ट आहे, स्पोर्ट्स रूम इज ओपन, देअर इज अ रूम व्हेअर यू कॅन रेस्ट, लिसन टू म्यूजिक डू व्हॉटेव्हर. यूट्यूब इज अव्हेलेबल, ऑल सोशल साइट्स आर अव्हेलेबल. त्याचे गोडवे ऐकले, सांगितले असतीलच की कधीतरी. अशा कंपन्या अनेक आहेत. मुद्दा हा सांगायचाय की यू आर पेड टू वर्क अँड अ‍ॅज लाँग अ‍ॅज युअर वर्क इज गेटिंग डन, इट डजन्ट मॅटर व्हॉट यू डू अदरवाइज. हे..... आणि पैशांचा मांडलेला मुद्दा, याचा संबंध मला समजत नाही. तसं असेल तर मग ऑफिसं जेल होतील, टॉयलेट चा वेळ, चहाचा वेळ, मोबाईलवर बोलायचा वेळ, जेवायचा वेळ, सगळ्यालाच चोरी म्हणावं लागेल. एम आर पी बद्दल तजोंनी व्यवस्थित व पुरेसं विवेचन केलंय त्यामुळे त्याबद्दल काही बोलायची गरज नाही. तो प्रतिवाद फारच गमतीशीर होता पण. फिल्मी डॉयलॉग्स ने प्रेरित होणा-यांसाठी आणिक अनेक उदाहरणं आहेत. गॉडफादर मधलंच घ्या, Behind every great fortune, there is a crime. देअर यू गो. असं नसतं ना भाऊ. पण मला हे मान्य आहे की प्रत्येक माणूस स्वतःची किंमत ठरवतो. मग पाच-सहाशे च्या टॅक्सी आणि मोबाईलची बिलं लाटणारे फारच स्वस्त म्हणायला हवेत, नाही का? माल्याची जीवनशैली आकर्षक, प्रश्न संधीचा आहे... एक्सलंट. बाकी धीरूभाईंचं द पॉलिएस्टर प्रिन्स वाचा जमल्यास. इन्स्पायर होता की चीड येते हे वाचायला आवडेल. अर्थात काय व्हावं हा ज्याचा त्याचा प्रश्न. आयुष्य अवघड, लहानसहान गोष्टीत जपलेल्या तत्वांमुळे होत असेल तर बेहत्तर. नाहीतर मग सगळंच 'चालतंय रे!' म्हणून करता येईल. चुकून टिशूपेपर डस्टबिनच्या बाहेर पडला, परत फिरून उचलला तर हसतात बाजूचे; but they are not worth a damn at that moment. गोष्ट पाळायची म्हटली की त्यात छोटं, मोठं, करायचं नाही. आज ज्यांना पाचशेची अफरातफर छोटी वाटते, त्यांना उद्या (तशाच पैशांच्या सहाय्याने मोठं झाल्यावर) पाच लाख ही मोठे वाटणार नाहीत, मग पाच कोटी, पन्नास कोटी... थांबवायचं असेल तर ते पाचशेलाच. पुढे शक्य नसतं. बाकी धाग्यात म्हटल्यानुसारच ज्याच्या त्याच्या इन्टेग्रिटीचा प्रश्न आहे. हे बोलणं जर सोपं आहे असं कुणी म्हणेल तर मग तेही न जमण्यामागचं कारण सांगावं. आणि काय बोलणे? ज्याचे त्याला.

मोदक
Wed, 04/06/2016 - 12:43 नवीन
अर्थात काय व्हावं हा ज्याचा त्याचा प्रश्न. हाच कळीचा मुद्दा आहे आणि येथेच गल्लत होते आहे. आपल्या बघण्यात इतके निरनिराळे लोक असतात आणि प्रत्येकाचे "जीवनविषयक सूत्र" वेगवेगळे असते. सध्याच्या काळात "आपण आपल्यापुरते आपल्या मतानुसार प्रामाणिक राहणे" हे आणि इतकेच महत्वाचे असते. पण लोकांना हे पटत नाही. ते दुसर्‍याला आपल्या मतानुसार सुधारण्याचा प्रयत्न करतात. यामुळे विचारधारांमध्ये छोटेसे युद्ध सुरू होते. त्यात प्रामाणिकपणाच्या प्रत्येकाच्या व्याख्याही वेगवेगळ्या असतात. स्वतःच्या परिघात वावरताना आपण जसे स्वातंत्र्य घेतो तसेच स्वातंत्र्य दुसर्‍याला दिले तर व्हेज-नॉनव्हेज, हिंदू-मुसलमान असे वादही तयार झाले नसते आणि तेरी कमीज से मेरी कमीज सफेद कैसी टाईप कोण किती % प्रामाणिक आहे याचा विचार करायची गरज भासली नसती. गोष्ट पाळायची म्हटली की त्यात छोटं, मोठं, करायचं नाही. आज ज्यांना पाचशेची अफरातफर छोटी वाटते, त्यांना उद्या (तशाच पैशांच्या सहाय्याने मोठं झाल्यावर) पाच लाख ही मोठे वाटणार नाहीत, मग पाच कोटी, पन्नास कोटी... थांबवायचं असेल तर ते पाचशेलाच. पुढे शक्य नसतं. हे टिपीकल तत्वज्ञान आहे. वरून गोडगोड दिसणारे, भावनांना हात घालणारे. प्रत्यक्षात निरूपयोगी आणि सदासर्वदा अनुसरणे निव्वळ अशक्य. गोष्ट पाळायची म्हटली की त्यात छोटं, मोठं, करायचं नाही प्राणीहत्येच्या विरूद्ध असणारे सर्वचजण दिवसरात्र श्वास घेताना हवेतले जीव जीवाणु मरू नयेत म्हणून जैन धर्मगुरूंसारखे मास्क लावून फिरतात का? मास्क नसताना त्या धर्मगुरूंच्याही हातून ही हत्या होतच असते. आपल्या अन्नासाठी प्रत्यक्ष / अप्रत्यक्षपणे झाडांचा जीव घेतोच. रस्त्यावरून गाडी चालवताना कित्येक बेडूक, फुलपाखरे, माश्या मरतात. अशा सगळ्या गोष्टींचा विचार करत बसलो तर जगणे अवघड होईल. त्यामुळे "कोणीही १००% प्रामाणिक नसतो" हे पटले की बरेच प्रश्न पडत नाहीत.
↩ प्रतिसाद: वेल्लाभट

सस्नेह
Wed, 04/06/2016 - 12:49 नवीन
स्वत:चा प्रामाणिकपणा जपावा पण दुसऱ्याच्या प्रामाणिकतेची कसोटी स्वत:च्या मापाने मोजणे, त्याला नावे ठेवणे, सुधारण्याचा प्रयत्न करणे हे योग्य कशावरून ? निसर्गाचा न्याय फार गहन आहे. छोट्या छोट्या + / - चीसुद्धा तिथे भरपाई वसूल केली जातेच जाते. तस्मात, आपल्या मताने आपण प्रामाणिक रहावे, हेच खरे !
↩ प्रतिसाद: मोदक

वेल्लाभट
Wed, 04/06/2016 - 12:59 नवीन
प्रश्न पडायचेच मोदकशेट. त्यामुळेच तर आज ही परिस्थिती आहे. यू आर टॉकिंग अबाउट अ वल्ड विदाउट रूल्स, आय डोन्ट थिंक यू कॅन हॅव दॅट. ईव्हन जंगल हॅज इट्स रूल्स.
↩ प्रतिसाद: मोदक

मोदक
Wed, 04/06/2016 - 14:26 नवीन
नोप.. आय अ‍ॅम नॉट टॉकिंग अबाऊट अ वल्ड विदाउट रूल्स. आय अ‍ॅम टॉकिंग अबाऊट "नॉन हायपोथेटिकल" वल्ड. (रच्याकने - सरळ मराठी लिहिणे जास्ती सोपे जाते)
↩ प्रतिसाद: वेल्लाभट

मोदक
गुरुवार, 04/07/2016 - 13:08 नवीन
एक प्रामाणिक शंका. असे मध्येच इंग्लिश वाक्ये का लिहिता तुम्ही? बहुतांश वाक्ये मुद्द्याच्या समारोपाच्या वेळी असतात. हे आणखी एक निरीक्षण.
↩ प्रतिसाद: वेल्लाभट

वेल्लाभट
गुरुवार, 04/07/2016 - 13:15 नवीन
आवडतात लिहायला, म्हणून! शेवटी आली म्हणून दाग - द फायर कातिल - द किलर डॉन - द गुंड वगैरे ऐकल्यासारखं वाटतं पण, नाही? :)
↩ प्रतिसाद: मोदक

मोदक
गुरुवार, 04/07/2016 - 13:26 नवीन
नाही. प्लेन मराठी सेंटेन्स कन्व्हे एक्झॅक्ट मेसेज, दॅन हाफ मराठी अँड हाफ इंग्लिश. ;)
↩ प्रतिसाद: वेल्लाभट

कॅप्टन जॅक स्पॅरो
गुरुवार, 04/07/2016 - 13:35 नवीन
लेट हिम चुझ द वे टु एक्स्प्रेस हिमसेल्फ अँड हिज थॉट्स. व्हु आर वी टु टेल हिम मराठित लिवा? टेल मी राईसबॉल. =))
↩ प्रतिसाद: मोदक

वेल्लाभट
गुरुवार, 04/07/2016 - 13:39 नवीन
दॅट ओनली ना ! व्हाय हिअर देअर नोज पोकिंग अन्नेसेसरीली? उगाच आपलं हुंगत बसायचं काहीतरी.
↩ प्रतिसाद: कॅप्टन जॅक स्पॅरो

मोदक
गुरुवार, 04/07/2016 - 13:52 नवीन
व्हाय हिअर देअर नोज पोकिंग अन्नेसेसरीली? उगाच आपलं हुंगत बसायचं काहीतरी. अहो नवीन काहीतरी शिकायला मिळते. तुम्ही एखादा प्रेझेंटेशनचा कोर्स केला असेल आणि त्यात असले काहीतरी सांगितले असेल तर त्या दृष्टीने आणखी माहिती मिळवता येते. उगाच हुंगत बसत असलो तरी तुमच्याकडे काहीतरी चांगले असणार असा विचार करून हुंगायचा प्रयत्न होता. तुमचा असा पवित्रा असेल तर पुढच्या वेळी नाही विचारणार, काळजी नसावी.
↩ प्रतिसाद: वेल्लाभट

यशोधरा
गुरुवार, 04/07/2016 - 14:08 नवीन
इंग्लिशबंदी म्हटलं नाहीये मान्यच आहे वेला, पण ही वाक्यं मराठीतून लिहिता येतील ना? की तुम्हांलाही इंग्लिश येतंय?
भाऊ इंग्लिशला विरोध नाहीच आहे; उलट इंग्लिश आलंच पाहिजे हा आग्रह आहे. पण मराठीचा गळा दाबून इंग्लिशचा सूर लागतो ना; ते चूक आहे.
हे वाचलं होतं म्हणून लिहावसं वाटलं, असो. :)
↩ प्रतिसाद: वेल्लाभट

वेल्लाभट
गुरुवार, 04/07/2016 - 16:38 नवीन
मला यावर काहीही स्पष्टीकरण द्यावं असं वाटत नाही. मी म्हटलंय ते स्पष्ट आहे आणि त्यामुळे मोदकभौ काय तुम्ही काय, तुम्हाला योग्य वाटेल ते अर्थ खुशाल काढावेत असं सुचवतो.
↩ प्रतिसाद: यशोधरा

झेन
Wed, 04/06/2016 - 16:21 नवीन
साहेबा, अहो संपूर्ण प्रतिसाद हा व्यक्ति म्हणून नव्हे समाज म्हणून आपण अति-भौतिकवादी झाल्याबद्दल आहे. अति-भौतिकवादाचे समर्थन तर दूर पण आपण स्वता:चीच फसवणूक करण्यात किती कुशल झालो आहोत या बद्दल प्रतिसाद आहे. मला तर नेहमी हा प्रश्न पडतो की जी व्यक्ति अशी समर्थने करू शकते ती आपल्या मुलांना योग्य अयोग्य असे शिकवणार. व्यक्तिगत मला असे वाटते की आयुष्य संपूर्ण काळे-पांढरे फ़क्त नितीकथेत असते,  प्रत्यक्षात बराच भाग करडा(ग्रे) असतो. पण आपली दिशा करड्या काढून पांढ-याकढे असावी. उसकी कमीज मेरी कमीज से बहुत काली है याला कही अर्थ नाही. पुस्तकाचे नाव सुचवल्याबद्द्ल  धन्स जरुर वाचेन
↩ प्रतिसाद: वेल्लाभट

गवि
Wed, 04/06/2016 - 11:31 नवीन
एकूण असं दिसतं की याबाबत आपण मोठ्या प्रमाणात व्हॉटबाउटरी, "त्यांना आगोदर सांगा", "जाओ पहेले उसका साईन लेके आओ" अशा टाईपची लॉजिक्स वापरतो आणि बरंचसं जस्टिफाय करतो. आपल्याहून मोठ्या प्रमाणावर अनेकजण अमुक करतात ही वस्तुस्थिती असली तरी त्या वस्तुस्थितीचा मुख्य वापर आपण आपलं चुकीचं वागणं लीगलाईझ करुन घेण्यासाठी करतो असं म्हणता येईल. मजसहित सर्वांच्याच कॉमेंट्सवरुन एकत्रित दृश्य पाहता आता असं वाटतंय.

तर्राट जोकर
Wed, 04/06/2016 - 11:56 नवीन
ह्याचं कारण आजुबाजूला सतत मारा होत असलेल्या बातम्या. जगात सगळं कसं नालायक लोकांनाच संधी मिळते, पैसे मिळतात, कायद्याचे अभय मिळते अशी सर्वसामान्य मध्यमवर्गियांची मानसिकता झाली आहे. लहानपणापासून सचोटीने वागा, इमानदारीने वागलं तर सगळं चांगलं होते, सत्याचा विजय होतो, फसवणूकीच्या पैशाने झोप लागत नाही इत्यादी भाकडकथांतून संस्कार झालेले आपण लोक आजुबाजूला सगळी चंगळ चालू असतांना वैतागनारच. आपल्याला ते करतात तसं जमत नाही, करायची इच्छा असुनही ह्यातून चडफडाट होतो. वर खरेसर बोलले तसंच. संस्कार आडवे येतात म्हणून नाहीतर... त्यामुळे जेवढं झेपेल तेवढा भ्रष्टाचार करुन आपली वैतागवाडी साजरी करतात. असो प्रतिसाद विस्कळीत झालाय. भा पो असल्यास्तील अशी अपेक्षा आहे.
↩ प्रतिसाद: गवि

सस्नेह
Wed, 04/06/2016 - 12:37 नवीन
एक निरीक्षण. अत्यंत प्रामाणिकपणे आयुष्यभर काम करून, सर्व टॅक्सेस भरून नीतीपूर्ण आयुष्य जगणारा अखेरीस दारिद्र्यात टाचा घासून मरतो. लुबाडणूक करणारे कंत्राटदार बंगले बांधून गाड्या फिरवतात. आईवडिलांची सेवा करणारी अपत्यें आईवडिलांकडूनच उपेक्षली जातात. आईवडिलांना वाऱ्यावर सोडणाऱ्या मुलांनाच आईवडील आपले सर्वस्व देतात. प्रामाणिकपणे नोकरी आणि काम करणाऱ्याना कंपनीत अपमानस्पद वागणूक मिळते. चमचेगिरी, हांजीहांजी, लाचपुरवठा करणाऱ्यांना मानसन्मान, सर्व सवलती मिळतात. हे पाहिल्यावर सामान्य माणसाचा नीतिमत्तेवर विश्वास राहील काय ?
↩ प्रतिसाद: गवि

वेल्लाभट
Wed, 04/06/2016 - 12:04 नवीन
तुम्ही नीतिमत्तेला नीतिमत्ता तरी म्हणत आहात निदान. हे चांगलं आहे. ठीक आहे, विश्वास नाही राहणार कदाचित. पण असं वाईट, स्वार्थी वागणा-यांचं भलं (शेवटपर्यंत) झाल्याची उदाहरणं तरी सांगा. असो! धागा कर्म, फळ, अध्यात्म वगैरे वळणं घेईल उगाच. तेंव्हा थांबतो.
↩ प्रतिसाद: सस्नेह

सस्नेह
Wed, 04/06/2016 - 12:11 नवीन
अर्थात हे समर्थन नाहीच होऊ शकत. पण नीती आणि न्याय यात प्रचंड फरक आहे, हे मात्र अनेकदा जाणवलय. त्यामुळे आपण कंपनीकरिता जीव तोडून काम करत असू, सर्व कर्तव्ये व्यवस्थित पार पडत असू, तर फसवणूक न करता सर्व सुविधा घेण्याचा हक्क असावा असे माझे मत आहे. सुविधा मिळण्यात अडाणी कायदे जर आड येत असतील तर त्यातून आउट ऑफ स्कोप जाऊन मार्ग काढण्यात काहीच वावगे नाही. कंपनी जर ठरलेल्या कामापेक्षा, वेळेपेक्षा विनामोबदला जास्त काम करून घेत असेल, तर जरूर करावे. पण मग त्या बदल्यात जाल इ. सुविधा वापरल्या तर काय वाईट आहे ? थोडक्यात, तारतम्याचा काटा आपल्या मनात असतो, त्याचे भान राखावे, म्हणजे झाले.
↩ प्रतिसाद: वेल्लाभट

आनन्दा
Wed, 04/06/2016 - 13:18 नवीन
फसवणूक न करता म्हणजे काय? माझे बरेच कलीग अमेरिकेत बिझनेस विसा वर यायचे. त्यांना राहण्यसाठी भत्ता म्हणून दिवसाचे ६० $ मिळायचे बहुधा.. आता ६०$ जर त्यांनी राहण्यावर खर्च केले तर ते पैसे साठवणार कधी? मग ते आमच्याबरोबर अपार्टमेंट शेअर करायचे. आमचेच लीझ अग्रीमेंट भारतात गेल्यावर आपल्या नावावर खपवून १५००$ चा भत्ता पदरात पाडून घ्यायचे. आता फसवणूक म्हणाल तर त्यांच्या मॅनेजर ना, एच आर ना या सगळ्याची कल्पना होती.. पण कंप्लायन्ससाठी बिल तर पाहिजे. मग अशी बिले करून ते १५००$ सदर कर्मचार्‍याला दिले जायचे. आता यात कोण कोणाला फसवतय? हे कायदेशीर नाही हे नक्कीच.. पण नैतिक आहे की नाही?
↩ प्रतिसाद: वेल्लाभट

वेल्लाभट
Wed, 04/06/2016 - 12:08 नवीन
आणि ही व्हॉटबाउटरी निगेटिव्ह एलिमेंट्स बद्दलच जास्त पटते सगळ्यांना. चांगल्याचं अनुकरण कमीच होत आलंय युगानुयुगे. तरी नाही म्हणायला आजही उदाहरणं दिसतात. thebetterindia, logicalindian, सारख्या साइट्स कधीतरी चाळल्या तर काही इन्स्पायरिंग इन अ गुड वे, स्टोरी वाचता येतील. तशा स्टोरी वाचून, फॉरवर्ड करून नंतर मग 'ही वेगळीच माणसं!' असं म्हणून आपण आपली गाडी पूर्वपदावर आणायची असंच चित्र दिसतं.
↩ प्रतिसाद: गवि

गवि
Wed, 04/06/2016 - 12:26 नवीन
असमानांची लढाई आहे. शक्तीबाबतची असमानता तुलनेपलीकडची असल्याने एखादं चांगलं उदाहरण केवळ वा वा म्हणण्याइतकंच परिणामकारक ठरतं हेही खरंच. अन्यायाविरुद्ध काही करु पाहणार्‍याला अनंत मनस्ताप वाट्याला येतात. दुरित गोष्टींचा विळखा सोडवण्यासाठी काय करावं याविषयी सकारात्मक काही विचार करणं निरर्थक होऊन जातं. हेही खरंच.
↩ प्रतिसाद: वेल्लाभट

सुबोध खरे
Wed, 04/06/2016 - 13:31 नवीन
या धाग्यात बर्याच लोकांच्या प्रतिक्रिया " त्याने गाय मारली म्हणून मी वासरू मारणे हे समर्थनीय आहे" अशा तर्हेच्या आहेत. त्या त्यांना स्वतःला सुद्धा बर्याच वेळेस पटत नसतात. परंतु मिळणाऱ्या पैशाचा मोह सुटत नाही हि हि वस्तुस्थिती आहे. इतर काही जणांचे प्रतिसाद चीड किंवा संतापातून आलेले असतात. आपण लांडी लबाडी न करता राहिल्याने आपले नुकसान होते हे मान्य करण्यासाठी एक वैचारिक अधिष्ठान असणे आवश्यक असते. त्याही पेक्षा आपले सहकारी अशी लबाडी करून आपण किती चलाख आहोत हे दाखवत असताना आपण "बुळे" ठरू हीही एक चिंता त्यात लागून राहिलेली असते. यामुळे सामान्य माणूस अशी छोटीशी लबाडी करायला धजावत असतो. मूळ स्वभाव चोरीचा नसतो परंतु मोह आवरत नाही. राहिली गोष्ट कंपनी/सरकार आपल्याला काही सुविधा देत असता त्याचा वापर करण्याऐवजी त्यातून चार पैसे कसे सुटतील हे सामान्य माणूस का पाहतो ई ची कारण मीमांसा सविस्तरपणे नंतर देतो. क्रुपय माझे प्रतिसाद कोणीही वैयक्तिक घेऊ नये ते सर्वसाधारण आहेत याची क्रुपय नोंद घ्यावी.

विटेकर
Wed, 04/06/2016 - 14:53 नवीन
१००% सहमत.
आपण लांडी लबाडी न करता राहिल्याने आपले नुकसान होते हे मान्य करण्यासाठी एक वैचारिक अधिष्ठान असणे आवश्यक असते.
थोडा मोह आवरला की ते आपोआप येतेच ! चारित्र्याची ती ताकद असते. दुर्दैवाने भारतात राष्ट्रीय चारित्र्याची वानवा आहे, आणि म्हणून प्रत्येक गोष्टीचे पोलिसीन्ग करावे लागते. पंतप्रधानानी गेल्या १५ ऑगस्ट च्या भाषणात त्याचा उल्लेख केला आहे.
↩ प्रतिसाद: सुबोध खरे

विटेकर
Wed, 04/06/2016 - 14:48 नवीन
गोष्ट १ गोष्ट आहे म्हैसूर धरण बांधले त्यावेळची ! विश्वश्वरय्या सर त्या कामाची संपूर्ण जबाबदारीने काळजी वहात असत, त्या काळात वीजेचा प्रसार फारसा नव्हता, सर रात्री आपल्या मुक्कामी परत आले की मेणबत्ती लावून काही पुस्तकांचा/ कागदपत्रांचा अभ्यास करीत आणि तासाभाराने ती मेणबत्ती विझवून दुसरी मेणबत्ती पेटवून आणखी वाचन करीत. हे रोज पहात असलेल्या त्यांच्या नोकराच्या ध्यानात आले. एक दिवशी त्याने हिम्मत करुन विचारले की सर , तुम्ही असे का करता ? सरांनी टाळाटाळ केली पण आता नोकराची भीड चेपली होती आणि औत्सुक्य ही होतेच ! फारच पाठपुरावा केल्यावर सरांनी सांगितले , अरे, घरी आल्यावर मी सरकारी कागदांची पहाणी करत असतो, ते काम मी शासकीय खात्याचे मेणबत्ती वापरुन करत असतो. नंतरचे वाचन हे माझ्यासाठी , माझे ज्ञान वाढवण्यासाठी असते , त्यासाठी मी माझी मेणबत्ती वापरतो. आले का तुझ्या लक्षात? Government work is God's work ! गोष्ट २ चिनुच्या दप्तरात एकसारख्या ४ शिस्पेन्सीली दिसले, स्वाभाविकपणे बाईनी थोडे दरडावून विचारले, चिनू , इतक्या पेन्शीली तुझ्याकडे कश्या आल्या? कोणाकडच्या न विचारता घेतल्यास की काय ?, चिनु रडतच घरी गेला. दुसर्‍या दिवशी शाळेत चिनुचे बाबा ! बाई त्यांना म्हणाल्या, अहो , याने कोणाकडून आणल्या कोणास ठाऊक ? वाईट सवय लागू नये ,म्हनून मी ओरडले त्याला ! बाबा निरागसपणे म्हणाले , " छे हो म्याडम , तो नाही तसा, तुमचा गैरसमज होतो आहे ! परवा मीच आमच्या ऑफिसमधून दोन बॉक्स आणलेत , त्यातल्याच आहेत त्या पेन्शीली , आमचा चिनू नाही करणार चोरी वगैरे !"

नाना स्कॉच
Wed, 04/06/2016 - 19:59 नवीन
ती पर्सनल दिवा अन सरकारी दिवावाली गोष्ट जशीच्या तशी चाणक्य उर्फ़ विष्णुगुप्त ह्याच्याबद्दल सुद्धा ऐकली आहे!, खरे खोटे देव जाणे बुआ!
↩ प्रतिसाद: विटेकर

अकिलिज
Wed, 04/06/2016 - 19:43 नवीन
उदा: भारतात कार्यालयात काम करताना काम एके काम करणारे लोक युरोपात जेव्हा काम करू लागतात तेव्हा फरक जाणवतो. आरामात अधे मध्ये कॉफी सिगारेटचे ब्रेक घेत, सारखे काहीतरी ऑनलाईन पाहात आणि टाईमपास करत काम करताना वर भारताच्या ८-१० पट पगार घेताना वाटते की हे काम नैतिकतेने करतोय की पुर्वीचे. दुसरी बाजू पाहीली की वाटते काम करुन घेण्यात या कंपन्यांची नैतिकता आहे की भारतीय? काही बाबतीत आपण असलेली परिस्थीती आणि मानसिकता ही कारणीभूत ठरत असावी. एक कीस्सा. इकडे नवीन असतना आमचा हे पाहीले की सार्वजनिक वाहनतळावर गाड्या लावण्याचे पैसे भरुन त्याची पावती काचेच्या आत ठेवावी लागते. पण ती कोणी सहसा तपासायला येत नसत. मग अशीच गाडी लावायला चालू केली. आणि सहकार्‍याला पैसे भरताना पाहून सल्ला दिला की कोणी पाहत तर नाही. त्यावर तो म्हणाला ''Its my responsibility to pay for the things which I use''. हे ऐकल्यानंतर मन इतके पालटले की त्यापुढे मी कधीही वाहनतळावर फुकट गाडी लावली नाही. आजूबाजूला बहुसंख्य लोक असे असतील तर आपली पण नैतिकता बदलू शकते.

मार्मिक गोडसे
Wed, 04/06/2016 - 19:58 नवीन
''Its my responsibility to pay for the things which I use''.
अगदी बरोबर, म्हणूनच आपण उपनगरी लोकलच्या प्रवासात तिकिट काढूनच प्रवास करतो.

फारएन्ड
गुरुवार, 04/07/2016 - 05:30 नवीन
लेखातील मताशी सहमत आहे. मात्र ती मर्यादा प्रत्येकाची सब्जेक्टिव्ह दिसते. १०० चा कॅब रेट लावून प्रत्यक्षात बसने जाणे मला चुकीचे वाटते, पण त्याचे रॅशनलायझेशन करणारे माझे मित्र एरव्ही एकदम "नॉर्मल" आहेत - म्हणजे चोर्‍या मार्‍या वगैरे करत नाहीत :). मग त्यांना हे का योग्य वाटते हे समजावून घेतल्याशिवाय जज करणे चुकीचे होईल. याउलट इथे अनेकांचा सूर असा गैरफायदा न घेणारे तो 'घाबरून' घेत नसतात असा आहे. मी अनेक जण पाहिले आहेत (सुबोध खर्‍यांच्या स्टॅट मधल्या १% वाले) की जे तत्त्व म्हणून जो पैसा आपल्या हक्काचा नाही तो घेत नाहीत. मी त्यात येतो की नाही हे लिहीणे महत्त्वाचे नाही. येतो लिहीले तर उगाच बढाई वाटेल, येत नाही लिहीले तर उगाच विनय वगैरे, तेव्हा जाउदे :). पण अनेक जण माझ्या ओळखीत आहेत. मात्र उच्च मध्यमवर्गीयांचा याबाबतीतील कद्रूपणा मला कधीच समजलेला नाही. आमच्या पहिल्या कंपनीत गणवेश असे. तेथे वर्षाला २ का ३ हजार रूपये पावती दिल्यावर त्या गणवेशाचे कपडे व शिलाई करता मिळत. तेव्हाच्या हिशेबाने ते असे ५-६ तरी ड्रेस घेण्याइतके होते. पण आमच्या कंपनीतील अनेक "ऑफिसर" लोक खोट्या पावत्या दाखवून वैयक्तिक कपडे त्यातून वसूल करत व वर्षभर दोन गणवेश ड्रेस कसेबसे पुरवत. हे लोक एरव्ही सज्जन होते. कंपनीचे पगारही तेव्हा कंपनीतील सर्वात खालच्या पदावर असलेल्यालाही किमान मध्यमवर्गीय जीवन जगता येइल इतके चांगले होते. 'घे की लेका चार ड्रेस युनिफॉर्म चे, बाकी पैसा जाउ दे. कंपनी काही तुला कमी देत नाही पगार' असे एक दोघांना म्हणून पाहिले होते. पण समाज असा बदलत नाही :) सगळ्यात डोक्यात जायचे म्हणजे छोट्या असाइनमेण्ट्स वर अमेरिकेत जाउन येणारे लोक. यांच्याभोवती एक 'ऑरा' असे. मात्र परत आणलेले डॉलर्स रूपयांमधे कन्वर्ट करायच्या वेळेस दीनवाणे होउन यातले अनेक लोक जास्त रेट देणार्‍यांना शोधत. कारण यांच्या कनेक्शन्स मधे काही लोक असे होते जे बँकेपेक्षा जास्त रेट ने बदलून देत. नक्कीच बेकायदा असणार तेव्हा. हा फरक बहुधा २-३ रूपयांचाच असे.

सुबोध खरे
गुरुवार, 04/07/2016 - 10:32 नवीन
आपल्याला कंपनी किंवा सरकार काही सोयी उपलब्ध करून देते त्याचे कारण आपण त्याचा लाभ घ्यावा अशासाठी आहे. कंपनी किंवा सरकारी कार्यालये वातानुकुलीत असतात याचे कारण तापमान जर अनुकूल असेल तर आपली कार्यक्षमता वाढते. आपल्याला टैंक्सीचे भाडे दिले जाते ते बसला लटकत येण्यासाठी नाही तर आरामात कार्यलयात येऊन जास्त कार्यक्षमतेने काम करण्यासाठी. माझी दोन वर्षे नोकरी झाली असताना एक आमचे वरिष्ठ डॉक्टर मला म्हणाले होते कि If "you" are not comfortable you cant make "your patients" comfortable. हे वाक्य मी आजही सतत आठवत राहतो. ( ती एक वेगळी कहाणी आहे ते परत केंव्हातरी) याचे एक टोकाचे उदाहरण-- म्हणजे ठाण्यातील कामगार न्यायालयाचे कार्यालय इतके टिचके होते कि तेथील न्यायाधीश महाराजांना बसण्यासाठी मन अवघडून बसावे लागे. याचा सूड म्हणून एका न्यायाधीशांनी एक वर्षभर एकाही खटल्याचा निर्णय दिला नव्हता. हीच परिस्थिती सर्वांची आहे. तुम्ही जर कामाची सुरुवात उत्साहात करू शकत नसलात तर तुमची कार्यक्षमता ५०% हून कमी होऊ शकते. तुमची कार्यक्षमता वाढवण्यासाठी दिलेल्या सुविधातून तुम्ही चिंधीचोरपणे चार पैसे वाचविले तरी आयुष्याच्या शेवटी तुमच्या लक्षात येईल कि हा पैसा तुम्हाला वर घेऊन जाता येणार नाही. आज त्याच उपभोग घ्याल तर सुखी राहाल. पण लक्षात कोण घेतो. प्रामाणिक पणाचा दूरचा विचार केला असता फायदाच होतो असा माझा अनुभव आहे. २००० सालापासून मला रेल्वेच्या वातानुकुलीत प्रथम वर्गाचा प्रवास करण्याची सुविधा उपलब्ध होती. तेंव्हापासून २००६ ला निवृत्त होईपर्यंत मी न चुकता (कुटुंबासोबत वर्षात एकदा) आणि कामासाठी सर्व वेळेस वातानुकुलीत प्रथम वर्गाने प्रवास करीत असे. त्याचे पैसे घेऊन वातानुकुलीत तिसर्या वर्गाने किंवा साध्या दुसर्या वर्गाने कधीही प्रवास करण्याचा दळभद्री पण केला नाही. पुढे जेंव्हा लष्कराविरुद्ध न्यायालयात खटला दाखल केला तेंव्हा लष्कराच्या दक्षता ( vigilance) विभागाने माझे सगळे क्लेम तपासून पाहिले होते. ( हे मला माझ्या संरक्षण लेखा नियंत्रक कार्यालयातील एका रुग्णाने सांगितले होते.) अर्थात मला घाबरण्याचे काहीच कारण नव्हते. शिवाय निवृत्त झाल्यावर मला एवढी सुती मिळणे शक्य नसल्याने आता वातानुकुलीत प्रथम वर्गाने प्रवास करण्यापेक्षा विमानाने जाणे वेळेच्या दृष्टीने "परवडते" एखादा माणूस लटपटी खटपटी करून चार पैसे वाचवून चिन्धीगिरी करतो आणि इतरांना फुशारक्या मारून सांगतो कि मी इतके पैसे वाचवले तेंव्हा बर्याच वेळेस मला मोराची आठवण येते. मोर जेंव्हा पिसारा उभारून डौलात लोकांना दाखवायला नाचतो तेंव्हा त्याचा पार्श्वभाग उघडा पडलेला असतो. एकच आयुष्य मिळाले आहे. सुखात जगा. पैसा आयुष्यात मिळून जातो. गेलेला वेळ आणि दुखावलेली माणसे परत येत नाही.

तर्राट जोकर
गुरुवार, 04/07/2016 - 11:51 नवीन
लैच प्रॅक्टीकल आणि योग्य असा प्रतिसाद. खूप आवडला. आमची पन विचारसरणी थेट अशीच आहे. खायचं तर तुपाशी. कोणी तुपाचे पैशे देतंय तर त्यातले पैसे वाचवून डालडा खाण्याचा नतद्रष्ट पणा करणे जमत नाही. दुसरं असं की रईसी रक्तात लागते. धरुन बांधून, घातल्या पाण्याने रईसी येत नाही. मी जी रईसी म्हणत आहे त्याचा कोणाच्याही आर्थिक परिस्थितीशी संबंध नाही.
↩ प्रतिसाद: सुबोध खरे