संस्कारनगरी वडोदरा

काही दिवसांपूर्वी मोदक यांचा वडोदरा (बडोदा) प्रवासाचा लेख मिपावर आला होता. वडोदरा बद्दल ओढ असणारे बरेचशे मिपाकर त्या लेखाच्या प्रतिक्रीयेत दिसले. म्हणूनच वडोदराची जवळून ओळख करून देण्यासाठी हा लेख. संस्कारनगरी,विध्यानगरी,साहित्यनगरी किंवा कलानगरी अशी विश्वात कीर्ती मिळवून देण्याबद्दल वडोदरा संस्थान श्रीमंत सयाजीराव गायकवाड ३रे यांचं सदैव ऋणी आहे. स्वातंत्र्याआधी वडोदरा संस्थान निझामाच्या हैद्राबादा नंतर भारताचं दूसरं भव्य राज्य होतं. तरीही वडोदराला इंग्रजां कडून जास्तच महत्व मिळालं होतं. श्रीमंतांनी बरीचशी स्थापत्य व महालांचं राज्यात निर्माण केलं. त्या पैकी जवळजवळ २५० स्थापत्य नेशनल किंवा इन्टरनेशनल हॅरीटेज म्हणून प्रसिध्ध झाले. त्यापैकी आज वडोदरा म्युझीयम आणी त्यात असलेल्या गामा पैलवानाच्या दगडाचं वर्णन दर्शन करूया. वडोदरा रेल्वे स्टेशन नाही, हा मॉल किंवा मल्टीप्लेक्स नाही तर वडोदरा बस डेपो आहे. स्टेशनाहून अवघ्या पाव कि.मी. वर हे श्रीमंत मेजर जनरल हिझ हाइनेस फरजंद-ए-खास-दौलत-ए-इंग्लीशीया-महाराजा सर सयाजीराव गायकवाड, सेना खासखेल शमशेर बहाद्दुर ध महाराजा ऑफ बरोडा. (ही लांबलचक डिग्री त्यांना इंग्रजांकडून मिळाली होती.) सयाजीबाग (कमाटीबाग) (स्थापना १८७६) आणी त्यात असलेलं वडोदरा म्युझ्झीयम (स्थापना १८९४ ) भींती आणी खिडक्या असा कोरीव आहेत. पृष्ठभाग त्यात आहे ७० फूटी ब्ल्यु व्हेलचा सांगाडा,पंधराशे दोन हजार वर्षा पूर्वीच्या मूर्त्या,२५०० वर्ष जुनं इजीप्शियन ममी,गायकवाडी मराठी राज्याचे हत्यारं आणी.... आणी हा गामा पैलवानाचा दगड त्या दगड वरचं लिखाण दगड उचलणारा पैलवान गुलाम मोहम्मद (गामा) द्गडाचं वजन ६० मण दगड उचलण्याची तारीख २३-१२-१९०२ दगडाची किंमत ५० रू. या खाचांमधे बोटं टेकवून त्याने हा दगड जक्कल ९५ सेकंद पर्यंत जमीनीहून तीन फूट वर पर्यंत उचलला. म्युझीयमच्या दूसर्‍या विशीष्टता आणी स्टेशन ते सयाजीबागेच्या वाटेत येणार्‍या जगप्रसिध्ध महाराजा सयाजीराव युनीवर्सीटी व त्याच्या प्रसिध्ध गुंबजा बद्दल परत केव्हां तरी.... (क्रमशः)