मराठी माध्यम की इंग्लिश मिडीयम

प्राथमिक शिक्षण मातृभाषेत झाले पाहिजे यावर जगभरातील शास्त्रज्ञांचे एकमत आहे. त्याप्रमाणे जर पूर्वीच्या काळात( माझ्या वडिलांच्या) जसे मराठी सातवीनंतर इंग्रजी पहिली ते चौथी असे शिक्षण होते त्यात दोन्ही भाषा मुलांना अकरावीत उत्तम येत असत. पूर्ण मराठी माध्यमातून शिकलेली पण हुशार असलेली मुले आपल्या हुशारीवर पुढचा मार्ग सहज काढतात पण हुशार नसलेली मुले पूर्ण मराठी माध्यमाच्या शाळेत शिकून शिक्षित होतात पण बाजारात नोकरी मिळवण्यात अपात्र ठरतात त्यामुळे चार वर्षे मी मुंबईत विविध कॉर्पोरेट संस्थामध्ये मराठी मुलांची पीछे हाट होताना पहिली आहे आणि पाहतो आहे. मराठी मुले म्हणून फक्त मॉल मध्ये किंवा तत्सम ठिकाणी सेल्स बॉय किंवा सिक्युरिटी गार्ड म्हणून दिसतात. जेथे जनसंपर्क येतो तेथे इंग्रजी न आल्यामुळे त्यांना नोकर्या मिळत नाहीत हि वस्तुस्थिती प्रत्यक्ष पाहिल्यामुळे मोलकरीण रिक्षाचालक आपल्या मुलांना इंग्रजी माध्यमात घालताना आढळतात. कारण केवळ इंग्रजी बोलता किंवा लिहिता येते या कारणावरून त्यांना बँकेत किंवा कार्यालयात तृतीय श्रेणी कर्मचारी, लेखनिक इत्यादी पांढरपेशा नोकर्या मिळतात हि वस्तुस्थिती आहे. उत्तम मराठी न आल्यामुळे मराठी माणसे हिंदी किंवा इंग्रजी बोलताना का दिसतात याचे हे एक कारण आहे. मराठी संस्कृती जपण्याचा कितीही टाहो फोडला तरी उत्तम इंग्रजी बोलत आले नाही तर जागतिक बाजारपेठेत मराठी माणसाचा टिकाव लागणार नाही हे सत्य आहे. मी स्वतः पूर्ण मराठी माधमातून शिक्षण घेतले आहे. (लष्करात असल्यामुळे माझ्यामुलाना केंद्रीय विद्यालयात इंग्रजी मध्यम घ्यावे लागले अहे. परंतु मी मुंबईत असतो तरी पूर्ण मराठीतून मुले शिकली असती काय हे सांगणे मला आजही कठीण वाटते. माझी बायको कोन्व्हेन्ट शिक्षित आहे पण आम्ही घरात पूर्ण मराठी बोलतो आणि माझी मुले (लौकिकार्थाने) शुद्ध मराठी बोलतात. आणि टी व्ही वर मराठी कार्यक्रम पाहतात किंवा मराठी वाचतात. सर्व सामान्य माणसाला इंग्रजी माध्यमातून १० वि पास होऊन पांढरपेशी नोकरी मिळू शकते हि वस्तुस्थिती आहे तशी वस्तुस्थिती इंग्रजी न येणाऱ्या मुलाची आजतरी नाही. जोवर प्राथमिक शिक्षण मराठीत आणि नंतरचे शिक्षण इंग्रजीत असे नाही तोवर मराठी शाळा बंद पडून इंग्रजी माध्यमाच्या शाळा वाढणार हि वस्तुस्थिती आहे. कल्याणकारी राज्यकर्त्यांना याकडे लक्ष द्यायला केंव्हा वेळ मिळेल तो सुदिन.

मुळात पोरांना शाळेत घालायचेच कशाला ?

माझे शालेय शिक्षण मराठी माध्यमातुन झाले. नाही म्हणायला ८ वी पासुन सेमी इंग्रजी होते. पण त्याचा फारसा उपयोग झाला नाही. झालच तर तोटाच झाला. पण एकुणात मराठी माध्यमात शिकलेलो असल्याने काही तोटा झालासे वाटत नाही. इंग्रजी उत्तम येते. लिखित स्वरुपात तर शष्प त्रास होत नाही. कार्यालयीन लिखित इंग्रजी मध्ये मी कित्येक इंग्रजी माध्यमातुन शिकलेल्या लोकांपेक्षा सरस आहे हे नक्की सांगु शकतो. इंग्रजी बोलतानाही कधी त्रास जाणवत नाही. मी माझे विचार समोरच्यापर्यंत उत्तम पोचवु शकतो. फाडफाड येत नाही. पण त्याची गरजही नाही. (उलट योग्य त्या टोनमध्ये बोलल्याने मी लोकांना अभ्यासू आणि विचारी वाटतो ;) ). आणि हे मी जगभरातल्या इंग्रजी आणि इतर भाषिक लोकांशी बोलल्यानंतर खात्रीपुर्वक सांगु शकतो. ज्या गोर्‍यांशी निवांत बोलण्याचा वेळ मिळाला त्यांना मी आवर्जुन सांगतो की मी मातृभाषेतुन शिकलो आणी आजवर एकही गोरा असा भेटला नाही की जो म्हणाला नाही की " तुझे इंग्रजी बघुन असे वाटत नाही". थोडक्यात कार्यलयीन, कायदेविषयक, खाजगी अश्या कुठल्याही संभाषणात किंवा लिखाणात् मी मराठी माध्यमात शिकलेलो असल्याने इंग्रजीमध्ये कमी पडलो नाही. माझे बरेच शालेय सहाध्यायी परदेशात स्थायिक झालेले आहेत. आणि मला माहिती आहे की त्यांचे इंग्रजी अतिशय उत्तम आहे. अश्या परिस्थितीत जर कोणी म्हणत असेल की मराठी माध्यमात शिकल्याने पोरांचे इंग्रजी कच्चे राहिल तर ते मला अजिबात मान्य नाही. पण तरीही पोरांना मराठी माध्यमाच्या शाळेत घालताना मी नक्कीच कचरेन. सध्याच्या मराठी माध्यमाच्या शाळा अतिशय वाईट स्थितीत आहे. शिक्षक अतिशय सुमार दर्जाचे आहेत. मी शाळेत असताना अत्त्युत्तम शिक्षक होते. ते जाउन जे लोक आले आहेत ते कीव करण्याजोगे आहेत. मराठी शाळा अजुनही शिक्षणाच्या जुनाट पद्धतीत अडकुन पडल्या आहेत. सर्वांगीण विकासाच्या सोयी सुविधा मराठी शाळांमध्ये अतिशय गचाळ आहेत. आपण सग्ळे याच वातावरणात वाढलो आणि या सोयिसुविधांशिवायच शिक्षण घेतले. पण त्यावेळेस किमान शिक्षक चांगले होते. आता ते ही नाही. शिवाय जग फार वेगाने पुढे चालले आहे. आता मुलांना काळानुरुप चालले पाहिजे. जुनाट शिक्षणपद्धतीत शिकत बसले तर काळ फार वेगाने पुढे निघुन जाइल. त्यामुळे अनिच्छेने का होइना मुलांना इंग्रजी माध्यमातुन शिकवले पाहिजे असे म्हणेन.

पालकनीतीचा दिवाळी अंक यावेळी शिक्षणमाध्यम विशेषांक होता. तो या बाबतीत नक्कीच वाचनीय आणि मननीय आहे

पण माझे असे एक निरीक्षण आहे कि मराठी माध्यमातून शिकलेली मुले तुलनेने जास्त बहुश्रुत..गमते..खोडकर..परिस्थिती बद्दल तक्रार न करता त्या वर मात करणारी असतात

एक लहान मुलानी मराठीत लिहिलेला निबंध मिळाला..तो चिकटवत आहे.... न बोलता बरच काहि सांगुन जातो तो निबंध ========================================================== खूप long ago असताना गणपतीची एक tragedy झाली होती. त्याच्या ममाला बाथ घ्यायला जायचं होतं. तेंव्हा त्याचे पप्पा कुठेतरी बाहेर गेले होते. मग त्याच्या ममानी आपल्या बॉडीवरचा डस्ट एकत्र करून एक artificial बॉय बनवला. ...आणि त्याला बाथरूमच्या डोअरवर वॉच ठेवायचा जॉब दिला. मग त्याची ममा बाथ घ्यायला गेली. थोडया टाईम नंतर त्याचे पप्पा गॉड शंकर तिथे आले. मग आपला जो artificial बॉय होता नां, त्यानी शंकरला आत येऊ दिलं नाही. डोअरच्या तिथेच अडवून धरला. त्यामुळे शंकर खूप angry झाला. शंकरला खूप इंसल्टी झाल्याचा फील आला. त्यांनी गणपतीचा हेट केला. मग त्याने रागात जावून गणपतीचा नेक कापला. त्यामुळे गणपतीचं बॉडी आणि हेड सेपरेट झालं. थोडया वेळानी त्याची ममा बाथ घेऊन आली. गणपतीचा तुटलेला नेक बघून तिला खूप शॉक बसला. तिनी angry होऊन गॉड शंकरला खूप scold केलं. माझा गणपती मला जिवंत करून दे म्हणून सांगितलं. मग गॉड शंकरनी थोडा वेळ थिंक केलं, आणि जिवंत करतो म्हणून तिला प्रॉमिस केलं. मग गॉड शंकरनी गणपतीला नवीन नेक आणण्यासाठी सगळीकडे खूप लोकं पाठवली. त्यांना सर्च करता करता जंगल मधून एक एलिफंट जात असलेला दिसला. मग त्यांनी त्या एलिफंटचा फेस गणपतीला बसवण्याचं प्लानिंग केलं. ...आणि त्या एलिफंटचा नेक कापून गॉड शंकरला आणून दिला. गॉड शंकरनी तो नेक हातात घेतला आणि magic करून गणपतीला फिट करून टाकला. मग रिअल गणपती तयार झाला. पप्पांकडून त्याला गिफ्ट म्हणून माऊस प्रेझेंट मिळाला. गणपती खूप मोठ्ठा गॉड आहे. मला गणपती खूप आवडतो. आय लव्ह यु गणपती.

सेमी इंग्लिश शाळेत घालावे, म्हणजे गणित आणि विज्ञान इंग्लिश मागे आणि मराठी हि प्रथम भाषा असावी

आमच्यावेळी प्रयोग फक्त विज्ञानाच्या बाई प्रयोगशाळेत आम्हाला करायला द्यायच्या. आता शिक्षणमंत्री विद्यार्थ्यांच्या भवितव्याबाबत दरवर्षी नित्यनियमाने प्रयोग करतात

बायदवे पुण्यातली ज्ञानप्रबोधिनी शाळा कशी आहे? चांगली आहे असे ऐकून आहे.

मी शाळेत पहिली ते १० वी प्रथम क्रमांक कधी सोडला नाही. मराठी माध्यम. मला कॉलेजात गेल्यावर प्रोफेसरांचे काही समजत नसे.मी त्याही विषयात पहिला होतो तरी. पुढे कालक्रमाने अनुभवाने इ़ग्रजी सुधारत गेले पण अजूनही शब्दसंग्रह वाचन करण्याच्या दृष्टीने मर्यदितच.मला ग्रामर उत्तम येते उत्त्म रित्या शिकवताही येते. पण मी स्वता: ला एकूण ईंग्रजी भाषेच जेमतेमच दर्जाचा विद्यार्थी मानतो. कारण त्या भाषेत अफाट शबदसंचय आहे. अनावश्यक एवढा. बालवाडी पासून परके माध्यम सुरू करणारा शिक्षण तज्ञ मजसमोर आलाच तर मी त्याच्या थोबाडीत मारेन मग मला दोन दिवसाची कैद झाली तरी चालेल. हे माझे मत या बाबत आहे. आपल्याकडे इतिहास, भूगोल. प्रगत गणित, रसायन विज्ञान हे विषय घुसवून मुलांचे फार मोठे नुकसान आपण करीत आहोत. पण त्याविषयी येथेच थांबतो कारण तो वेगळा धागा ठरू शकतो. परकीय भाषेत शिकलेली सर्वच मुले असंवेदनक्षम असतात असे नाही. पण बरीच असतात असे माझे निरिक्षण आहे. जगात कोणतीच भाषा परिपूर्ण नाही. उच्चारानुसार लेखन हा कोणत्याही भाषेचा महत्वाचा गुण मी मानतो. सबब स्पेलिंग ही कल्पना मला किळसवाणी वाटते. त्यात कर्नल लेफ्टनंट हे प्रकार तर भयानक आहेत.इंग्लीश बरी अशी फ्रेच भाषा आहे . ते त्या भाषांना चिकटून आहेत कारण स़ंस्कृत भाषा जननी असलेल्या भाषा या आदर्श भाषेच्या जवळ कशा जाउ शकतात याचा विचार कदाचित झाला नसावा. मला इंग्रजी येते हा माझ्या अभिमानाचा विषय आहे पण मराठीची लज्जत अजोड !

जोशी साहेब आपला लेख वाचला त्यावर इतरांच्या प्रतिक्रिया हि वाचल्या. लोकांबद्दल वाईट हि वाटले. क्लिंटन यांचा १४ वर्षाचा"वनवास" सुद्धा वाचला. इथे एक गोष्ट प्रकर्षाने जाणवली कि माझ्या शाळेत माझ्या १० वीत व्यवसाय मार्गदर्शन चाचण्या झाल्या होत्या त्यात माझा काळ वैद्यकीय व्यवसायाकडे आला होता. दहावी नंतर मी कॉमर्स ला जावे असे माझ्या आई वडिलांचे मत होते तरीही मी सायन्स ला गेलो आणी त्यानंतर मेडिकल ला. परंतु माझ्या वडिलांनी तेंव्हा जवळजवळ ७५ वेगवेगळ्या CAREER व्यवसाय मार्गाचे फॉर्म आणी माहिती आणून ठेवली होती. आपल्याला कोणता मार्ग हवा आहे यात गल्लत होऊ नये म्हणून १ ९८२ साली त्यांनी यावर जवळ जवळ २ हजार रुपये खर्च केले.जवळ फार पैसे नव्हते तरीही. पण मेडिकल ला जायच्या निर्णयावर मी ठाम होतो ( माझ्या आईचा त्याला विरोध होता कारण डॉक्टरचे खाजगी आयुष्य संकुचित होते म्हणून) परंतु माझ्या स्वतःच्या निर्णयाला त्यांनी पूर्ण पाठींबा दिला. आज या व्यवसायात मी ३० वर्षे आहे परंतु एकदाही मला असे वाटले नाही कि मी डॉक्टर का झालो? आजही माझ्या मुलांना काय करायचे आहे याचे मी पूर्ण स्वातंत्र्य दिले आहे माझी मुलगी कॉमर्स ला गेली आहे आणि मुलगा अभियांत्रिकीला. आम्ही दोघे हि डॉक्टर असूनहि आणि मुलांनी काय आणि केंव्हा अभ्यास करावा हे मी त्यांना पूर्ण स्वातंत्र्य दिले आहे. वर्गात पहिल्या दहात यावे इत्यादी अपेक्षा माझ्या नाहीत फक्त पास व्हा नाहीतर पुढचे एक वर्ष तोच अभ्यास परत करावा लागेल एवढेच माझे म्हणणे आहे. पुस्तकी शिक्षणातील यश हे आयुष्यात यशस्वी होण्यात जास्तीत जास्त १० टक्के जबाबदार असते असे माझे मत आहे. त्यामुळे पुस्तकी शिक्षणाला अवास्तव महत्त्व देऊ नये असे माझे स्पष्ट मत आहे( हा कोल्ह्याला द्राक्षे आंबट हा प्रकार नाही)

भाषेचं माध्यम कुठलंही असू द्या पण पोरांचा इ क्यू (इमोशनल कोशंट) स्ट्राँग व्हावा याची काळजी घ्या. नुस्ता आयक्यू जास्त असून उपयोग होत नाही. (आमच्या प्रतिसादांना पंख लागत आहेत हल्ली. काय भानगड आहे कळेना ब्वा!)

पाचवीपासून सायन्स, गणित हे विषय इंग्रजीतून होतात आणि इतर विषय मराठीतून चांगले समजतात. अर्थात त्यासाठी सायन्स शिकवणारा शिक्षक मराठी माध्यमाचा नसावा. फार लहान वयात मुलांचा कल समजणे अवघड असते.त्यामुळे पुढे सायन्सला जायचे झाल्यास त्यांना याचा उपयोग होऊ शकतो. मला खरं तर मुलाने व्यवसायात पडू नये असे मनापासून वाट्ते. पण त्याच्या पणजोबांपासून घरात तेच वातावरण आहे. आठ्वीची परीक्षा झाल्यावर तो मला विचारतोय, आई दुकानात बसायचे असेल तर कुठली साईड घेऊ? अर्थात त्याचा मार्ग त्यानेच निवडायचा आहे. पण आत्तापासून तो वेगवेगळ्या कंपन्याच्या प्रॉडक्ट्सची माहिती घेऊन त्यावर बाबांशी चर्चा करत असतो.

ह्या धाग्यावर अनेकांचे प्रतिसाद वाचून गंमत वाटली , त्यांच्यामते त्यांनी मराठीमध्ये शिकून त्यांचे घोडे कुठे अडले नाही असा आशयाचा प्रतिसाद लिहून प्रतिसादाच्या शेवटी मात्र सध्या इंग्रजी माध्यमाला पर्याय नाही असे लिहितात. त्यांना लेखाचे शीर्षक व त्यांचा हेतू कळला आहे का की कळून न कळल्यासारखे करत आहेत. माझ्यामते सध्यस्थितीत पाल्याला इंग्रजी किंवा मराठी मीडियम मध्ये घालावे असा सरळ प्रश्न आहे. त्यांचे उत्तर अनेकांनी सध्या इंग्रजी माध्यम योग्य आहे असे लिहितांना आपल्या वेळी आपण मराठीतून शिकलो ,आपल्याला त्रास झाला नाही ही मखलाशी करण्याची काय गरज आहे , त्यांच्या सध्याच्या परिस्थितीची काय संबंध आहे , लेखाचा विषय मराठीतून का इंग्रजीतून शिकावे असा नाही आहे. मातृभाषेतून शिक्षण सर्वोत्तम हे तर सार्‍या जगाला माहिती , पण ह्या देशात १५ वर जास्त राष्ट्र भाषा व कितीतरी अनेक उपभाषा आहेत , म्हणूनच शिक्षणात समानता आणण्यासाठी सरकारने दहावी नंतर शिक्षण इंग्रजीतून फार पूर्वी केले. सध्या सी बी एस इ व राज्य सरकारांच्या शिक्षण मंडळांची साठेमारी होते, त्यात गुणांची खैरात केली जाते. आता आय बी शाळा सुद्धा भारतात आल्या आहेत , पुढील दशकात त्यांचा प्रभाव वाढणार आहे. माझ्या मते लेखकाने मराठी का इंग्रजी माध्यम असा प्रश्न विचारण्यापेक्षा सी बी एस सी बोर्ड कि राज्याचे बोर्ड स्वीकारावे असा असावा. आठवी पर्यंत परीक्षा नसणे अश्या प्रकारांचे अनेक प्रयोग शिक्षण मंत्री करतात. त्यात वावगे असे काहीच नाही मात्र ह्या प्रयोगात सातत्य राखले जात नाही , नियम बनवले जातात , त्यात वारंवार बदल केले जातात. माझ्या मते येथे अनेकांनी त्याकाळाच्या ते मराठी भाषेतून शिकले ह्यांचा आवर्जून उल्लेख केला, माझ्या वेळी म्हणजे १९९६ साली मी मराठीतून शालांत परीक्षा पास झालो त्यावेळी ह्या मराठी माध्यमात शिकून घोका आणि परीक्षेत ओका थोडक्यात गुणवंत होऊ नका ,गुण मिळवणारे मशिन निर्माण व्हा असा तो काळ होता. बोर्डात येणे , मेरीट मध्ये येणे ह्या प्रकाराला अवास्तव महत्त्व प्राप्त झाले होते. सारे कोचिंग क्लासेस च्या अधीन गेले होते. चाटे क्लासेस हा शिक्षणाच्या बाजाराचा व व्यापारीकरण ह्याचा आदर्श नमुना राज्यभर ओळखला जाऊ लागला. गुणवत्ता सोडून गुण वाढण्यासाठी पॅटर्न निर्माण झाले. उदा लातूर पॅटर्न संस्कृत वर परदेशात संशोधन होते, आमच्यासाठी संस्कृत म्हणजे १०० मार्काचे ज्याचा प्रमुख उपयोग टक्के वाढवण्यात होतो असा व्यवहारिक ,व्यापारी अर्थ होता, बिचारे इंग्रजी माध्यमातील मुले ५० चे हिंदी घेतल्याने त्यांना टक्के मिळवता येत नसत. मग ह्याचे उट्टे ते ११ वीत काढत. उच्च शिक्षण संपूर्णतः परकीय भाषेत घेणे असा अजब कारभार मराठी माध्यमातील मुलांच्या नशिबी असायचा . आज परदेशात मुलांना शाळेत लहानपणापासून परकीय भाषा म्हणून इंग्रजी म फ्रेंच ,रशियन शिकवल्या जातात.म्हणून जर त्यांना ह्या परकीय भाषेत उच्च शिक्षण घेण्यास त्यांचे सरकार सक्ती करत नाही. इंग्रजीतून उच्च शिक्षण घ्यायचे तर सुरवातीपासून ते इंग्रजीतून घेण्यास काहीच हरकत नसावी, मात्र राज्य व केंद्र सरकारने असा कायदा केला पाहिजे की सर्व प्रकारच्या बोर्डांना त्यांच्या शाळेत पहिलीपासून त्या त्या राज्याची स्थानिक भाषा शिकवली पाहिजे. भारतात सगळ्याच मुलांनी पहिलीपासून इंग्रजीतून शिक्षण घेणे व त्याचवेळी आपापल्या मातृ भाषेतून शिक्षण घेतले हा पर्याय मला योग्य वाटतो , सध्यातरी इंग्रजीला पर्याय नाही. डोंबिवलीतील मराठी माध्यमाची प्रख्यात शाळा. आमची मुले नेहमीच गुणवत्ता यादीत यायची , आचार्य अत्रे सुवर्ण पदक आमच्याकडे अनेकदा आले , मात्र आज माझ्या मैत्रिणीच्या मुलाला त्या शाळेत घालायची वेळ आली तेव्हा शाळेतील आमच्या शिक्षकांनी तसे करण्यास परावृत्त केले. आता शेवटी आता पूर्वीची शाळा राहिली नाही तिचा दर्जा राहिला नाही, तेव्हा इंग्रजी माध्यमांची कास धरा असा सल्ला मराठी शाळेतील बाईंना द्यावा लागला.

इंग्रजीचे तितके महत्त्व शिल्लक राहील का ? की उद्या जर्मन, फ्रेंच, जपानी, चीनी इ. भाषा शिकाव्या लागणार आहेत!

माहित नाही. पण मराठीचे महत्व फार वाढणार अशी चिन्हे नाहीत, अगदी राजसाहेब सत्तेवर आले तरी. थोडक्यात... कंच्याबी शाळेत घाला हो हिथं आता पैलीपासुन इंग्रजी असतं सायड बाय सायड.

माझ्या मते हा त्या त्या आईवडिलांचा वैयक्तिक प्रश्न आहे आणि त्यांनीच त्यावर निर्णय घ्यायचा आहे..

मूलांची शेती....भाग ४...संस्कार या विषयात रस असणार्‍या सदस्यांनी विषयाशी संबंधित लेखमालिका अवश्य वाचा. लेखक आहेत - मुक्त विहारि.

हि बातमी वाचा................ ------------------------ मुंबई महापालिकेच्या नऊ मराठी शाळाना टाळे लागणार आहे.यंदाच्या शैक्षणिक वर्षात एकही विघार्थी नसलेल्या नऊ शाळा बंद करण्याचा निर्णय प्रशासनाने घेतला आहे.या शाळा बंद होण्यास मराठी शाळामध्ये विघार्थ्यांना पालकाची शिकवण्याची उदासीनता जवाबदार असल्याच मुंबईच्या महापौरानी म्हटलयं. मुंबई महापालिकेन विघार्थ्यांना आकर्षित करण्यासाठी व्हर्च्यअलक्लास,सुंगधी दूध आणि २७ शैक्षणिक वस्तू मोफत मोफत देऊनही पालिकेच्या नऊ मराठी शाळाना टाळे लागणार आहे.मराठी शाळामध्ये यंदाच्या शैक्षणिक वर्षात एकही विघार्थी नसलेल्या नऊ शाळा बंद करण्याचा निर्णय प्रशासनाने घेतला आहे.सहा वर्षात तब्बल ५६ हजार विघार्थ्यांनी पालिकेच्या शाळा सोडल्या आहेत.या शाळा बंद होण्यास मराठी शाळामध्ये विघार्थ्यांना पालकाची शिकवण्याची उदासीनता जवाबदार असल्याच मुंबईच्या महापौर आणि शिक्षणधिकारीनी म्हटलयं. विघार्थ्यांना दर्जेदार शिक्षणाबरोबर सकस आहार मिळण्यासाठी पालिका १४० कोटी रूपये खर्च करते.शिक्षकांना प्रशिक्षण दिले जाते.मात्र पालिकेच्या शाळांमधील गळती कमी होऊ शकलेली नाही.यात मराठी शाळा बंद होत असल्यान मराठीवर राजकारण करणारे सत्ताधारी शिवसेना आणि मनसेचे नगरसेवक मूक गिळून गप्प आहेत.