गणपतीला जानवे कोणी घातले ?
आपण आज गणपतीच्या मूर्त्या वा चित्रे पाहिली तर आपणास असे आढळून येईल की त्याच्या गळात जानवे असते. माझा प्रश्न असा आहे की हे जानवे गणपतीच्या गळ्यांत कोणी, केंव्हा व कां घातले ? नाही, हा धागा पोरकट, थिल्लर व सनसनाटी नव्हे. मी बरा॒च प्रयत्न करून याची उत्तरे शोधावयाचा प्रयास केला आहे. मला उत्तर मिळाले नाही, येथील एखादा अभ्यासू काही सांगू शकेल या आशेने प्रश्न विचारला आहे. प्रथम हा प्रश्न उद्भवलाच कां ? ते पाहू.
महाभारतातील गोष्ट आहे. एका राजा;ला वाटले की आपण यज्ञ करतो, इतरही करतात. मग आपले वैशिष्ट्य ते काय ? आपला यज्ञ इतरांहून वेगळा, एकमेवाद्वितीय, पाहिजे. त्याने शंकराची तपश्चर्या केली व तो प्रसन्न झाल्यावर त्याच्याकडे वर मागितला कीं "माझ्या यज्ञातील अध्वर्यु तू हो." शंकर म्हणाला " नाही बाबा, तो माझा अधिकारच नाही. ते जमणार नाही, पण माझा अंश असलेला दुर्वास ते काम करेल." लक्षात घ्या, शंकर सांगत आहेत, "देवांना हा अधिकारच नाही". मनुष्य, त्रैवर्णिक समाजच, मुंज, यज्ञ आदि करू शकतात. मुंजच नाही तर जानवे कुठले ? ही गोष्ट फार पुरातन झाली. इतर देवांकडे बघू. विष्णु, शंकर, विठ्ठल, तिरुपती ब्रह्मदेव, यांची चित्रे, मूर्ती पहा. जानवे नाही. मला सोळाव्या शतकांपूर्वीच्या कुठल्याही शिल्पांत, चित्रांत आढळले नाही. राम, कृष्ण हे देव, पण मानवी अवतार, त्यांना अधिकार आहे, पण तेथेही नन्नाच. अपवाद फक्त परशुरामाचा. व दत्ताचा. दोघेही ऋषीपुत्र. जानवे आढळते. तरीही कुणाला तीन-चारशे वर्षांपूर्वीची एकमुखी दत्ताची मुर्ती वा चित्र माहीत असेल तर त्यात जानवे आढळते का ते पाहून अवष्य कळवावे. मी पाहिलेल्या तीनशे वर्षांपूर्वीच्या गणपतीच्या, चित्रात, शिल्पात जानवे दिसत नाही. फार काय हल्लीच्या काळातील दक्षिणेकडील धातूशिल्पातही जानवे दिसत नाही. कोणी बन्गलुरु-चेन्नायीवासी जास्त माहिती देऊं शकेल काय?
शरद
.
वाचने
71587
प्रतिक्रिया
146
मिसळपाव
प्रतिक्रिया
तात्र हा शब्द रात्र असा
In reply to अरे बापरे... by धन्या
येक्झॅक्टली
In reply to तात्र हा शब्द रात्र असा by धन्या
रात्र ही वाईट असते असं कोणी
In reply to अरे बापरे... by धन्या
(No subject)
In reply to रात्र ही वाईट असते असं कोणी by शिल्पा ब
कुणाला गणपतीच्या जानव्याचं तर
In reply to (No subject) by जेनी...
सही रे सही
In reply to गणपती बाप्पा काय करत होते? by प्रसाद गोडबोले
खास तुमच्या साठी
In reply to सही रे सही by प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे
ते सगळे ठीक आहे, पण अहो ठोसर
In reply to खास तुमच्या साठी by प्रसाद गोडबोले
तुकाराम वाणी चालेल?
In reply to ते सगळे ठीक आहे, पण अहो ठोसर by विश्वनाथ मेहेंदळे
नाही चालायचा !!
In reply to तुकाराम वाणी चालेल? by प्यारे१
बरं मग हे पहा
In reply to नाही चालायचा !! by सूड
वेळ असेल तर ....
In reply to बरं मग हे पहा by प्रसाद गोडबोले
काका आहेत ते!
In reply to वेळ असेल तर .... by सूड
आंवयंस !!
In reply to काका आहेत ते! by प्यारे१
हे पहा
In reply to तुकाराम वाणी चालेल? by प्यारे१
बाली मधील हिंदू मंदिरांत...
बाली भटकंतीच्या लेखमालेची वाट
In reply to बाली मधील हिंदू मंदिरांत... by डॉ सुहास म्हात्रे
+1
In reply to बाली भटकंतीच्या लेखमालेची वाट by प्रचेतस
विचार आहे...
In reply to +1 by प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे
.
In reply to विचार आहे... by डॉ सुहास म्हात्रे
सध्या जरा...
In reply to . by मालोजीराव
हो
In reply to बाली मधील हिंदू मंदिरांत... by डॉ सुहास म्हात्रे
फरक असा की...
In reply to हो by पैसा
अगदी जुन्या नाही.
In reply to हो by पैसा
तेच.
In reply to बाली मधील हिंदू मंदिरांत... by डॉ सुहास म्हात्रे
कदाचित बाप्पा त्यावेळी
In reply to तेच. by किसन शिंदे
कुंकू कशासाठी लावतात?
अहो हे मिपा आहे. सनातनच्या
In reply to कुंकू कशासाठी लावतात? by नेहरिन
टिळा लावणे हे फक्त धार्मिक
In reply to कुंकू कशासाठी लावतात? by नेहरिन
@ कुणी केले होते हे प्रयोग?
In reply to टिळा लावणे हे फक्त धार्मिक by धन्या
मगच मी तुझ्यापुढे ... हरिन
In reply to @ कुणी केले होते हे प्रयोग? by अत्रुप्त आत्मा
मगच मी तुझ्यापुढे ... हरिननाहीतर तोपर्यंत काय ? वाघोबा ??? :))बोला कुठल्या प्रोडक्टच्या
In reply to @ कुणी केले होते हे प्रयोग? by अत्रुप्त आत्मा
@गणपतीला जानवे कोणी घातले ?>>
हे बाकी जबरं काम केलंत बगा
In reply to @गणपतीला जानवे कोणी घातले ?>> by अत्रुप्त आत्मा
त्यात काय? आंम्ही(च) दरवर्षी
त्यात काय? आंम्ही(च) दरवर्षी घालतोजबरीगणपतीला स्वेटर कुणी घातला? ते
मार्च आला गणपा....उकडायलंय.
In reply to गणपतीला स्वेटर कुणी घातला? ते by गणपा
प्रारब्धवाद हा भारतीयांनी
In reply to मार्च आला गणपा....उकडायलंय. by प्यारे१
प्रारब्धवाद म्हणजे काय ?
In reply to प्रारब्धवाद हा भारतीयांनी by धन्या
मुळात जानवे घालण्याची प्रथा
माहितीपूर्ण आणि लॉजिकल
In reply to मुळात जानवे घालण्याची प्रथा by राही
"मुळात जानवे घालण्याची प्रथा
In reply to मुळात जानवे घालण्याची प्रथा by राही
हम्म...
In reply to "मुळात जानवे घालण्याची प्रथा by श्रीगुरुजी
जानवं आणि गर्ता
राही यांनी काही चांगले मुद्दे
का हो? काय मिळतं हो असं बोलून?
तेच ना! अच्रत बव्लत!
In reply to का हो? काय मिळतं हो असं बोलून? by दादा कोंडके
अरेरे !
In reply to का हो? काय मिळतं हो असं बोलून? by दादा कोंडके
गणपतीला मंगळसूत्र घालावे
In reply to अरेरे ! by जेनी...
काय ठरलं मग?
आत्मागुर्जींनी दिली की कबूली.
In reply to काय ठरलं मग? by नाना चेंगट
जुने जानवे
मनुवादि लोकन्चा प्लन असेल ह
देव-देवतांच्या मुर्तीवर यज्ञोपवीत/जान पहता येते, पण.....
@काही शिल्पांत देवींनाही
In reply to देव-देवतांच्या मुर्तीवर यज्ञोपवीत/जान पहता येते, पण..... by आर्य
धन्यवाद
In reply to @काही शिल्पांत देवींनाही by अत्रुप्त आत्मा
यावरुन हे सिद्घ होते की
In reply to @काही शिल्पांत देवींनाही by अत्रुप्त आत्मा
गोव्यातील महालसा (म्हाळसा
In reply to देव-देवतांच्या मुर्तीवर यज्ञोपवीत/जान पहता येते, पण..... by आर्य
UxCo/s571/IMG_0081.JPG" alt=
In reply to देव-देवतांच्या मुर्तीवर यज्ञोपवीत/जान पहता येते, पण..... by आर्य
मस्त
In reply to UxCo/s571/IMG_0081.JPG" alt= by मृत्युन्जय
नुकतेच महाबलिपुरमला जाउन आलो
In reply to UxCo/s571/IMG_0081.JPG" alt= by मृत्युन्जय
जानवे कुठेच नाही पण
In reply to नुकतेच महाबलिपुरमला जाउन आलो by मृत्युन्जय
टाकायचाय रे. इतर काहितरी
In reply to जानवे कुठेच नाही पण by प्रचेतस
दोघांमध्ये खालच्या बाजूस
In reply to जानवे कुठेच नाही पण by प्रचेतस
चामुंडा म्हणजे स्त्रीरूपी
In reply to दोघांमध्ये खालच्या बाजूस by यशोधरा
अच्छा! सह्ही आहे हे. धन्यवाद.
In reply to चामुंडा म्हणजे स्त्रीरूपी by प्रचेतस
__/\__
In reply to चामुंडा म्हणजे स्त्रीरूपी by प्रचेतस
धन्यवाद यशोधरा आणि इस्पिकचा
In reply to __/\__ by डॉ सुहास म्हात्रे
तो भुलेश्वराचा फोटो आहे
In reply to धन्यवाद यशोधरा आणि इस्पिकचा by प्रचेतस
बेहेती गंगा मे हाथ धो लो :)
In reply to चामुंडा म्हणजे स्त्रीरूपी by प्रचेतस