सत्यमेव जयते

>>धाडस आणि धैर्य फार कमी लोकांत असतं.. अगदी योग्य बोललात. निव्वळ गल्लाभरूपणा न करता, हा कार्यक्रम जास्तीत जास्त लोकांपर्यंत पोहोचावा म्हणून दूरदर्शन वर प्रक्षेपणासाठी आग्रही असणं, यासाठी स्टार समूहाला राजी करणं, टेलीकॉम कंपन्यांना या कार्यक्रमासाठीच्या एसेमेस चा दर वाढवू न देणं, या छोट्याश्या गोष्टी असल्या, तरी महत्वाच्या आहेत. याचप्रमाणे, नुसता लोकांच्या दु।खाचा बाजार न मांडता यावर कृती करण्यासाठी लोकांना उद्युक्त करण्याचा प्रयत्न करणं, यातून निर्माता म्हणून आमीरची स्वच्छ नीयत दिसून येते.

+१

स्त्रीभ्रूणहत्या हा घृणास्पद गुन्हा करणार्‍या नालायक लोकांनी कमीत कमी देवीची स्तोत्रे कधीही आयुष्यात म्हणू नयेत ना देवीची (स्त्री तत्वा असल्याने) उपासना करू नये.

हाच तर दुटप्पीपणा असतो ना ताई.. दुर्दैवाने, दुरच्या नात्यात एका कुटूंबाने दोन मुली झाल्यावर तिसरीच्या वेळी भृणहत्या करवली आणि हे कोल्हापुरच्या अंबाबाईचे उपासक आहेत म्हणे. कोल्हापुरात आणि महाराष्ट्रातही कन्याभृणहत्येचे प्रमाण चिंताजनक आहे, हे वाचल्याचे स्मरते. "सत्यमेव जयते"मध्ये भिलवाडा, राजस्थान मधून आलेल्या एका डॉक्टरीणबाईंच्या मते आदिवासी लोकांमध्ये हा प्रकार अजिबात नाहीये. ते लोक मुलगा वा मुलगी दोघांचाही जन्म अगदी समानरीत्या सिलेब्रेट करतात. नृवि़ज्ञान (Anthropology) मध्ये शिकल्याप्रमाणे बहुतेक आदिवासी संस्कृतींमध्ये मुलीचे/स्त्रीचे स्थान पुरुषांसारखेच असते. किंबहुना, बर्‍याच ठीकाणी स्रीचे स्थान पुरुषांपेक्षाही उच्च असते. (उदा. मेघालय).. कदाचित, सुसंस्कृत/उच्चभ्रू /उच्चशिक्षीत होत असतांना आपण माणुसकी नावाची बेसिक गोष्टच विसरलोय..

तुम्हाला जर हा भाग बघायचे असतील तर ते या दुव्यावर आहेत

गाणे बघायचे राहून गेले होते.. धन्यवाद. कंठ दाटून येण्याइतपत आणि डोळे झरण्याइतपत माणूसकी अजून माझ्यात जिवंत आहे, हे ह्या गाण्याने नव्याने कळले..

कार्यक्रमाच्या निमित्ताने दिग्दर्शकाने अमिरखानचा उपयोग करायचे ठरवलेले दिसते. अमिरखानला मोठी रक्कम देऊन कार्यक्रमासाठी तयार केले आहे.

खरे काय ते माहित नाही पण अमिर खानच्या मुलाखती नुसार स्टार वाले त्याचा कडे गेम शो घेउन गेले होते. अमिर ने त्याला नकार दिला व नंतर ह्या शो ची कल्पना चॅनल कडे घेउन गेला. सत्यमेव जयतेची पुर्ण कल्पना त्याचीच असल्याचे सांगितले आहे.

विविध समाज गटातील स्त्रियांचे अनुभव ऐकल्यानंतर पहिल्याच भागाने कार्यक्रम पाहणार्‍यांच्या मनात प्रश्नांचा कल्लोळ उठवला असेल.

अगदी असेच झाले. वर लेखात लिहिलेल्याप्रमाणे काही स्त्रियांचे अनुभव अंगावर येणारे होते आणि ते बघून काही वेळापुरती माझीच मनस्थिती बिघडली.

अमिरखान या कार्यक्रमाचा संचलन करणारा नसता तर कार्यक्रम किती लोकांनी कार्यक्रम पाहिला असता ?

हेच मत माझ्या नवर्‍याचेही पडले. याआधी इतर वाहिन्यांवरही अश्या प्रकारचे कार्यक्रम झालेले आहेत पण त्यांना तेवढी प्रसिद्धी मिळालीच नाही. पण अमिर खानच्या निमित्ताने का होईना, थोडी जनजागृती झाली तर उत्तमच! तसेच या कार्यक्रमात समस्येचा सर्व अंगांनी विचार होण्याऐवजी चार पिडितांच्या दु:खाचा बाजार झाल्याचे किंचितसे वाटले. स्त्री-भ्रूणहत्येच्या समस्येचे बीज असणार्‍या आपल्या विवाह व्यवस्थेचा (ज्यात आई-वडिलांना मुलीच्या पालन-पोषण, शिक्षणावर खर्च करून, वर हुंडा देवून तिचे लग्न करून द्यायला लागते आणि पुढे तिच्याकडून कुठल्याही आधाराची अपेक्षा करता येत नाही) आजच्या एपिसोडमधे उल्लेखही झाला नाही. अनेक कुटुंबांत मुली नकोश्या होण्याला हे एक सगळ्यात महत्त्वाचे कारण आहे असं मला वाटतं. अर्थात ही एक वेगळी समस्या म्हणून पाहिलं जात असेल तर पुढे काय बोलावं ते कळत नाही.

कार्यक्रमाच्या निमित्ताने दिग्दर्शकाने अमिरखानचा उपयोग करायचे ठरवलेले दिसते. अमिरखानला मोठी रक्कम देऊन कार्यक्रमासाठी तयार केले आहे.

एपिसोडचे टायटल क्रेडिट्स तुमच्यासाठी इथे देतो. दिग्दर्शक :- सत्यजित भटकळ. (लगान पासून आमीर खान बरोबर काम करतो आहे) कोर क्रिएटीव्ह टीम :- आमीर खान, सत्यजित भटकळ , ... कल्पना आणि निर्मिती :- आमीर खान

या विषयावरचे कार्यक्रम पाहणार नाही >>>>>>>>>>>> अवांतर : माझी अशीच परिस्थिती ज्यू होलोकॉस्ट वरचे चित्रपट पाहिल्यावर होते... मग आठवड्यात तसले चार पाच सिनेमे पाहून टाकतो.. ( मग त्या सिनेमाच्या अनुषंगाने गूगलून जी मिळेल ती माहिती काढणे ,वाचणे वगैरे) . मग रीतसर त्रास वगैरे होतो. .. मानवाच्या मनात असले टोकाचे विचार येतात आणि ऑर्गनाईज्ड आधुनिक मशीनरी वापरून अनेक माणसं या सार्‍या हत्याकांड घडवून आणण्याला साथे देतात , हे काही दशकांपूर्वी आपल्याच जगात खरोखर घडलेलं आहे; याचा प्रत्येक मानवाने विसर पडू देऊ नये, अस्लं काही डोक्यात यायला लागतं... त्या काळात घरी/ मित्रांच्यात वगैरे मी याच विषयावरती बोलायला लागतो ..... मग लगेच वाटतं, " एवढा त्रास होतो तर पाहायचे कशाला असले सिनेमे? आणि कशाला वाचायचं हे सारं?" ______________________________________

रेवती अगदी खर.

नोकराचाकरांना चांगले वागवायचे आणि पुन्हा वाईटही वाटून घ्यायचे. यावरून आठवले. नोकर चाकरांवर अन्याय होत असेलही, नाही म्हणत नाही पण हे नोकर चाकर विशेषतः मोलकरणी प्रचंड माजलेले आहेत. गॅस सिलींडरांची डिलीव्हरी देणारे भैय्ये, फर्निचर वस्तू घरी आणून पोचत्या करणारे हमाल. याबाबत २-३ किस्से असे १. आमच्या घरी भांडी घासणार्‍या बाईला विचारले माझे शर्टपॅट धुशील का? आणि त्याचे किती घेशील? तिने सांगितले १ वेळेला १० पँट, १० शर्ट धुण्याचे ९० रुपये. जर कपडे त्यापेक्षा कमी असतील तरी पैसे तेवढेच. विचार केला ९० रु. २० कपडे धुतले जात असतील तर चांगले आहे १ जोडी २ दिवस या हिशोबाने महीन्याभरा साठी पुरतील. चालेल. त्या महीन्यात २ वेळा तिला बोलावून पहिल्यांद २० कपडे आणि दुसर्‍यांदा १३च कपडे धुवून घेतले. एकून पैसे दिले १८० . म्हटले असूदे जरा जास्तच कपडे होते. पुढच्या महीन्यात तिला बोलावले तर सदर बाईंनी रेट डायरेक्ट वाढवून १७० रु एकावेळेचा करून टाकला होता. म्हणलं जवळ जवळ ८५ % वाढ एका महीन्यात? काय कारण? तर आमच्या शेजारच्या फ्लॅट मधे एक ये**वी आयटीवाली राहते तिला ४०००० पगार आहे तर ती या बाईला एका वेळेला १६०- १७० देते म्हणून हिला माझ्याकडूनही तितके पैसे पाहीजेत. मी म्हटलं माझे कपडे काही इतके मळके नसतात. परत तू साबण पण प्रचंड वापरतेस. मी काही इतके पैसे देणार नाही मला परवडत नाही. तर मला म्हणे "तुम्ही इतके पैसे कमावता मग आम्हाला थोडे द्यायला काय होतंय?" त्यावर प्रचंड संतापून मी म्हणलं "आम्ही दिवसातले १२-१२ तास सुधा ऑफिसमधे थांबतो. दिलेल्या वेळा पाळतो. तुला कामाला बोलावले तर १० येते सांगून दुपारी २ ला येतेस. न सांगता खाडे करतेस. तेव्हा भांडी आम्हीच आमची घासून घ्यायची. मस्ती आली आहे तुम्हाला. आमच्या सारखी मर मर करून कामं करा म्हणजे कळेल. तुमची ज्वारी १६० रु किलो झाली की मग उतरेल मस्ती तुमची". २. अशीच पैशाची मागणी सिलिंडर आणून देणारा मनुष्य करत असे. त्याला चांगलाच फटकारला. पैसे दिले नाहीत तर हा मुद्दामहून सिलिंडरची डीलीव्हरी द्यायचा नाही. डीलर कडे घरात कोणी नव्हते असे रीपोर्टींग करायचा (अर्थात हे डीलरकडे जाऊन विचारल्यावर कळले). मग एक दिवस त्याची रीतसर कंप्लेंट करून त्याच्या नोकरीवर गदा आणली मग कुठे जरा सुधारला.

माझ्या मते तरी शाहरुख खानाला तरी असे कार्यक्रम करणे झेपणार नाही असो हे माझे वैक्तिक मत आहे