कॉकटेल लाउंज : गाथा लिक्युर्सची (Liqueur)

कॉकटेल लाउंज 1
कॉकटेल लाउंज : गाथा व्हिस्कीची

मागच्या धाग्यात व्हिस्कीची गाथा मांडली होती, आता ह्या भागात लिक्युर्सची गाथा मांडतोय.
डिस्क्लेमर: माझ्या माहितीप्रमाणे काहीतरी खरडत आहे, चूकभुल देणे घेणे

ज्या काळात किमयागार कुठल्याही धातुचे सोन्यात रुपांतर करणार्‍या परीसाच्या शोधात होते तेव्हा Bénédictine किंवा Monk (भिक्षु) ही मंडळी रामबाण अशी मात्रा (Potion) तयार करण्यात दंग होती. वेगवेगळ्या प्रकारच्या जडीबुटी, झाडपाला, मुळ्या, बीया, मसाले, फुले, फळे अश्या गोष्टींच्या मिश्रणापासून तयार होणारी ही मात्रा (Potion) हे मॉन्क्स औषधी उपचारांसाठी वापरत.

पण मणुष्यप्राणी हा जात्याच उठाठेवी करण्यात पारंगत आहे. (अगदी बाबा आदमपासून, त्याच्या ‘ उठा ’ठेवींमुळेच तर तुम्ही (मीही) हा धागा वाचण्यास ह्या जगात आहोत ;) ) इटली, फ्रांस इथल्या काही चळवळ्या, उठाठेवी आणि कलाकार आत्म्यांनी लगेच ह्या मात्रेपासून मेंदुला झिंग आणणारे, मादक असे काहीतरी बनविण्याचे प्रयत्न चालू केले आणि त्यांच्या ‘प्रयत्ने वाळू रगडीता...’ ह्या चालीवर ‘प्रयत्ने मिश्रणॆ करता...’ अशा प्रयत्नांना यश येउन, मित्रांनो, लिक्युर तयार झाली. तर ‘हर्बल मेडीसीन’ ह्या वैद्यशास्त्राच्या शाखेपासून अचानकपणॆ मनुष्यप्राण्याला प्राप्त झालेला हा अदभुत चमत्कार म्हणजे ‘लिक्युर्स’ होय.

लिक्युर हा शब्द ‘Liquefacere’ ह्या लॅटीन क्रियापदापासून घेण्यात आला आहे. ‘Liquefacere’ म्हणजे To extract Aroma and Flavor (मराठीत नाही हो हे लिहीता आले :( ) लिक्युर तयार करण्याची पद्धत ही अशीच असल्यामुळे त्या मादक मिश्रणाला लिक्युर हे नाव सार्थ झाले.

लिक्युर ही मुख्यत्वे फळांपासून तयार होत असल्यामुळॆ ही चवीला गोड असते. त्यामुळे लिक्युर ही ‘आफ्टर डीनर’ ड्रींक म्हणून वापरात येउ लागली. क़ॉकटेल्सचे तर पानच हीच्यावाचून हलू शकत नाही.

क़ॉकटेल्स मधे वापरण्यात येणारी काही लिक्युर्स (माझ्या माहितीतील) आता बघुयात.

1. हर्ब बेस्ड लिक्युर्स

1.1 बेनेडीक्टाइन (Benedictine): 

ही फ्रेंच लिक्युर 26 ते 27 प्रकरच्या औषधि वनस्पतींनपासून बनवली जाते. 40% अल्कोहोल असलेली ही लिक्युर पंधराव्या शतकात शोधली गेली. ह्या लिक्युरच्या बाटलीवर D.O.M Deo Optimo Maximo असे लिहीलेले असते, त्याचा अर्थ To God, Most Good, Most Great असा होतो. मी ही लिक्युर वापरलेली नाही, त्यामुळॆ जास्त काही माहित नाही चवीबद्दल.

1.2 चारत्रुस (Chartreuse):

ही लिक्युर फ्रेंच चारथुसिअन मॉन्क्सनी 130 वेगवेगळ्या औषधि वनस्पतींनपासून बनवली. फारच छान आणि ऎरोमॅटीक चव असते. शॉट ग्लास मधे घेउन एक एक सीप घेउन चव जीभेवर रेंगाळत ठेउन आजमावयाची चीज आहे ही लिक्युर.
मी ही लिक्युर एका दारू सेशन (4-5 पेग डाउन) नंतर घेतली होती, एक मित्र घेउन आला होता. त्यानंतर जे काही झाले ते मी सांगू नये आणि तुम्ही ऐकू नये ;) 50-55% अल्कोहोल असते ह्या लिक्युर मधे. एका आठवड्यानंतर धीट होउन मग छान चवीचा आस्वाद घेतला.

2. संत्रा लिक्युर्स

2.1 ग्रॅंड मार्निअर (Grand Marnier):

मोस्ट पॉपुलर आणि वैशिष्ट्यपूर्ण अशी लिक्युर संत्र्यापासून बनवतात. कोन्यॅक ह्या ब्रॅंडीच्या आणि दर्जेदार कॅरेबिअन कडू संत्र्याचा सुकवलेल्या सालीच्या मिश्रणापासून ही लिक्युर बनवली जाते. 40% अल्कोहोल कंटेंट असते ह्या लिक्युर मधे.स्वतःची एक ओळख आहे ह्या लिक्युरची म्हणूनच ग्रेड 1 ची ऑरेंज लिक्युर म्हणून गणली जाते आनि भयानक महाग असते.

2.2 कॉइंत्रु (Cointreau):

मोस्ट पॉपुलर अशी ही लिक्युर संत्र्यापासून बनवतात. कॉइंत्रु हे नाव ही लिक्युर शोधणार्‍या आणि बनविनार्‍या कुटुंबाच्या आडनावावरून पडलेले नाव आहे. बहुतेक प्रख्यात क्लासिक कॉकटेल्समधे ही लिक्युर वापरली जाते. ही ऑन दी रॉक्स सुद्धा रात्रीच्या जेवणानंतर भारी असते.

2.3 ट्रिपल सेक (Triple Sec):

सगळ्या 40% अल्कोहोल असणार्‍या ट्रिपल डिस्टील्ड ऑरेंज लिक्युर जनरली ट्रिपल सेक म्हणून ओळखल्या जातात. ह्या गरीबांच्या कॉइंत्रु किंवा ग्रॅंड मर्निअर असतात.

2.4 ब्लु कुरासाओ (Blue Curacao):

कॅरेबिअन बेटांवर मिळणार्‍या कडू संत्र्याचा सुकवलेल्या सालीपासून ही लिक्युर बनबवली जाते. हीचा रंग निळा असतो. निळ्या रंगांची कॉकटेल्स जर दिसली किंवा प्यायलात तर खुशाल समजा कि त्यात ब्लु कुरासाओ आहे म्हणून. बोल्स हा नेदरलॅंड्चा ब्रॅन्ड फेमस आहे ब्लु कुरासाओसाठी.

3. इतर फळांच्या लिक्युर्स

3.1 ऎमरेटो (Amaretto):

ही इटालीअन लिक्युर आहे. (इटलीची ऎलर्जी असणार्‍या ‘चड्डीवाल्यांना’ कदचित ह्या लिक्युरचीसुद्धा ऎलर्जी येण्याची शक्यता आहे ;)  ह.घ्या. हे सांगणे न लगे) ही लिक्युर बदाम किंवा ऎप्रिकॉट (जर्दाळू) पासून बनवली जाते. व्हिस्की बेस्ड किंवा स्ट्रॉंग चव असणार्‍या लिकर बेस्ड कॉकटेल्स मधे गोडवा आणण्यासाठी ही लिक्युर वापरतात.

3.2 शॅम्बोर्ड (Chambord):

फ्रान्समधे बननारी ही लिक्युर रास्पबेरी फळापासून बनवितात.

3.3 ग्रेनेडाइन (Grenadine):

डाळिंबापासून बनवलेली ही लिक्युर कॉकटेल्स साठी मस्ट असलेली आणि मिक्सिंगसाठी जास्त वापरली जाणारी लिक्युर आहे. ऑरंज ज्युस वापरून ‘सनराइज’ किंवा ‘सनसेट’ असा इफेक्ट आणण्यासाठी ह्या लिक्युरचा वापर मोठ्या प्रमाणात केला जातो.

 3.4 पॅसोआ (Passoa):

पॅशन फ्रुटपासून बनवली जाणारी ही एक फ्रेच लिक्युर आहे.
मागे गोव्यावरून पॅशन फ्रुटची Passion अशी ह्या Passoa ची भ्रष्ट नक्कल असलेली लिक्युर मी आणाली (स्वस्तात मिळाली हो) चवीला आणि इफेक्टला छान आहे, पैसा वसूल आहे.

3.5 मिदोरी (Midori):

जपानची लिक्युर कॅटेगरीला दिलेली ही देणगी आहे. मेलनपासून बनवलेली ही लिक्युर जपानच्या प्रख्यात सांतोरी डिस्टीलरी मधे बनवली जाते. जपानी भाषेत हिरव्या रंगाला मिदोरी म्हणतात. ह्या लिक्युरच्या हिरव्या रंगावरून हीला मीदोरी हे नाव देण्यात आले आहे.

3.6 सदर्न कंफर्ट (Southern Comfort):

ही अमेरीकन लिक्युर बर्बन व्हिस्की, सायट्रस आणि पीच ह्यांच्या मिश्रणाने बनवतात.

3.7 मालिबु (Malibu)：

ही लिक्युर रम आणि नारळाच्या पाण्यापासून बनवली जाते. डार्क रम बेस्ड कॉकटेल्स मधे ही लिक्युर प्रामुख्याने वापरली जाते.

4. क़्रीम (Crème) लिक्युर्स:

ह्या लिक्युर्स Cream लिक्युर्स पेक्षा वेगळ्या असतात, फळांपासून बनवलेल्या. ह्यांमधे डेअरी प्रोडक्ट्स नसतात.

4.1 क्रीम दे कसाओ (Crème De Cacao)

Cocoa च्या बीयांपासून (Beans) ही लिक्युर बनवतात.

4.2 क्रीम दे कॅसिस (Crème De Cassis)

जांभळ्या रंगाच्या ब्लॅककरंट फळापासून बनवलेली ही एक फ्रेंच लिक्युर आहे.

4.3 क्रीम दे मेन्थ (Crème De Menthe)

पुदीन्या पासून बनवलेली ही एक हिरव्या रंगाची गोड लिक्युर आहे.

5. डेअरी प्रोडक्ट लिक्युर्स

ही कॅटेगरी माझी भयंकर आवडती आहे.

5.1 बेलीज आयरीश क्रीम (Bailey’s Irish Cream):

जगात सर्वात जास्त आवडली जाणारी आणि प्रख्यात अशी ही लिक्युर आयरीश व्हिस्की, चॉकलेट आणि क्रीम (आयरीश साय) ह्यांच्या मिश्रणाने बनवली जाते. 17% अल्कोहोल असलेली ही लिक्युर कॉफी बेस्ड किंवा क्रीम बेस्ड कॉकटेल्स मधे वापरली जाते. ऑन दी रॉक्स सुद्धा अतिशय चवीष्ट असते, आणि सर्रास ऑन दी रॉक्स घेतली जाते. माझी स्वतःची अत्यंत आवडती लिक्युर आहे ही.

5.2 कलुआ (Kahlua):

अरेबिका कॉफी बीन्सपासून बनवली जाणारी ही एक प्रसिद्ध आणि अतिशय चवदार अशी लिक्युर आहे. ऑन दी रॉक्स तर भारीच लागते ही लिक्युर.  आफ्टर डीनर कॉकटेल्ससाठी जास्त उअपयोग केला जातो. ( मालिकेतील पुढचे कॉकटेल ह्या लिक्युर वर आधारीत आहे.)  

अश्या प्रकारे लिक्युर्सची गाथा इथेच संपवतो.

नोट:
सर्व इमेजीस आंतरजालावरून साभार.