दिवा विझताना फडफडतो तशी विचार करण्याची शेवटची तडफड.
हा विचार सर्वांनाच करावा लागणार आहे आगामी काळात, कायदेशीर मार्ग सुद्धा उपलब्ध होईल कदाचित

सुखान्त या मराठी सिनेमात सिनेमात हाच विषय हाताळला होता .. आणि त्यातले प्रमुख पात्र त्याच्या पद्धतीने हा प्रश्न सोडवतो.
( सिनेमा सुंदर आहे, मिळाला तर नक्की पहा, गुजारिश या हिंदी सिनेमाचा इच्छामरण हाच विषय होता, पण सामाजिक भोवतालाच्या दृष्टीकोना तून " सुखान्त " उजवा आहे असं मला वाटतं.)

प्रकाश घाटपांडे सर, धन्यवाद, इथं टाकल्याबद्दल !

विद्या बाळांच्या मुख्य कारकिर्दीवर इतर फारशी चर्चा मिपावर पहाण्यात न येताच थेट इच्छा मरणाच्या विषयाच्या समर्थनार्थ विद्या बाळांचे शेवटचे मनोगत सादर केले जाणे जरासे ऑकवर्ड वाटते. अगदी इच्छा मरण असा शब्द वापरला जात नसला तरी कृतकृत्यतेनंतर जिवंत समाधी नावाचा प्रकार संत ज्ञानेश्वर ते १९ व्या शतका पर्यंत होत राहीलेले त्यामुळे अशा विचारधारेत फार काही नाविन्य आहे असे म्हणवत नाही. संत ज्ञानदेव असोत संत नामदेव असो सावरकर अथवा विद्या बाळ समाजाला काही देऊ शकण्याची क्षमता असलेल्या लोकांची आधीच कमतरता असते त्यातले 'काही' स्वेच्छा मरणाने कमी व्हावेत हे भावनीक नव्हे वैचारीक दृष्ट्या सुद्धा न पटणारे वाटते.

या सर्वा पलिकडे जाऊन कोण तात्कालिक मानसिक आणि इतर दबावांखाली असे निर्णय घेत असेल हे सांगणे कठीण जाते. दवाखान्यात माणसाचे शरीर बदलून अगदीच कायमचे संपूर्ण यांत्रिकीकरण टाळणे कदाचित श्रेयस्कर असेल पण गर्भात दाखल झाल्या पासून ते निसर्गाने जगणे पूर्ण नाकारे पर्यंत शक्यतोवर प्रत्येक मनुष्य प्राणी 'आदरपुर्वक' जगवणे हेच मानवी लक्ष्य कायम रहाणे श्रेयस्कर असावे.

मृत्यू सहजेनं कसा येईल या विषयी शून्य संशोधन झालं आहे याचं कायम नवल वाटतं. एक वेळ शास्त्रज्ञांना या विषयाला हात घालायची इच्छा नसणं समजू शकतं पण अध्यात्मिक धुरंधरानी इतक्या महत्त्वाच्या विषयाला चाट मारली हे आश्चर्य आहे. ज्या मंडळींना आपण देह नाही याचा उलगडा झाला होता त्यांच्या उच्च कोटीच्या अनाकलनीय देहत्यागाची निरुपयोगी वर्णनं मात्र भारंभार आहेत. त्यातल्या त्यात संथारा (अन्नत्याग) हा सामान्यांनी अवलंबलेला एकमेव मार्ग आहे पण त्याविषयीची सुद्धा स्टेप-बाय-स्टेप माहिती उपलब्ध नाही आणि ती सुद्धा तशी दीर्घकालिन प्रक्रिया आहे. स्वेच्छेनं आणि सहजपणे श्वास थांबवता आला तर मृत्यूची इच्छा आणि घटना यातला कालावधी कमीतकमी होईल. वेळ मिळाला की यावर संशोधन करुन एक सोपा आणि सामान्यांना सहज अनुसरता येईल असा उपाय नक्की शोधणार आहे.

खरोखर लोकांना प्रचंड वेळ पृथ्वीवर घालवल्यावर त्याचा कंटाळा येऊ शकतो. लोक जर घर सोडू शकतात, दुसर्‍या देशाचे नागरिकत्व पत्करू शकतात तसेच पृथ्वीवरचे वास्तव्य का 'कायदेशीरपणे' संपवू शकत नाही यावर प्रगल्भ समाजाने विचार होणे आवश्यक आहे. हे मनोगत इथे डकवल्याबद्दल धन्यवाद.

वि. सावरकरांनी केलेलं प्रायोपवेशन म्हणजेच संथारा काय ?

दोन्ही वेगळं असेलं तर काय फरक असतो. आणि हे करताना सरकारची परवानगी घ्यावी लागते काय ?

विषय खुपच कठीन आहे. लवाटे मॅडम ह्या आमच्या शाळेत उपप्राचार्य होत्या.त्यांची बातमी वाचुन खुप वाईट वाटल होत.
आता सगळ्यांना नैसर्गीक मरण याव असेच वाटत. पण जेव्हा आपण त्या अवस्थेत जाउ तेव्हा काय??? ह्याच उत्तर नाही मिळत.

मरण आणि इच्छामरण या विषयावर चर्चा सुरु पाहुन आज म.टा. मध्ये वाचलेली ही बातमी आठवली:
https://maharashtratimes.com/maharashtra/pune-news/pune-13-day-old-baby…

छापिल आवृत्तीत आलेल्या वॄत्तानुसार बाळाचे आई वडिल अत्यंत गरीब होते, बाळाचे पालन पोषण करू शकणार नाही म्हणून दत्तक देण्याचे ठरविले, पण जन्माला आलेले बाळ दिव्यांग होते, या बाळावर काहीच उपचार होऊ शकणार नाहीत आणि याच्यात काहीच सुधारणा होऊ शकणार नाही अशी डॉक्टरानी स्पष्ट कल्पना दिली होती. दिव्यांग बाळ कोणीच दत्तक घेणार नाही म्हणुन त्यांच्या कडे असलेला एकमेव पर्याय, बाळाला मृत्यूदान दिले. हृदयद्रावक आहे हे. पोलीसांनी अटक करून पुढील कारवाई सुरु केलीय, त्यांना शिक्षा वै होईलच.

पण, त्या असाह्य आई वडिलांची मजबुरी कोण समजून घेणार ?

विद्या बाळ कोण होत्या आणी त्यांचे कर्तुत्व काय याची मला माहिती नाही! त्यांच्या अखेरच्या आवाहनात म्हणल्या प्रमाणे

मला यावर एक मार्ग सुचतो तो असा : तो ४-८ दिवसात होणारा नाही, त्यामुळे सगळ्यांना सांगण्यास, जाहीर करण्यात आता अर्थ नाही, पण मी बोलतीये. माझ्या असं लक्षात आलं की, याच्यात माणसाच्या जवळ, सज्जन माणसाजवळ, जे नाही (त्याची गरज आहे). पण मला आज एक नवा विचार सुचलाय तो असा की, जी माणसं खरोखरच सुपारी देऊन काम करतात, त्या माणसांच्याकडे कदाचित म्हणजे उदाहरणार्थ क्रूर असे किंवा उद्देश नसलेले (लोक), सर्पमित्र (ज्यांच्याविषयी मला आदर आहे) किंवा त्या प्रकारचे लोक शोधणं आणि त्यांच्या मदतीनी यावर काहीतरी उपाय काढणं शक्य आहे. त्याला वेळ लागेल, पण ते कदाचित शक्य आहे. त्याला काही काळ लागेल तो घ्यावा. आणि माझी इच्छा आहे की त्यांनी तो (मार्ग) पूर्ण करावा ज्यामुळे तशी कुणावरच आरोपाची वेळ येणार नाही. कसं, काय, याचे डिटेल्स सिरिअसली ठरवावे लागतील.

असे विचार वाचले आणी त्यांची विचारसरणी नक्षलवादाकडे झुकणारी असावी असा दाट संशय आला!
गेलेल्या लोकांविषयी वाईट बोलूनये हे मान्य आहे! वरील बोलण्यातून जो छुपा अर्थ ध्वनित होतो आहे तो फार भयंकर आहे! त्यांच्या या विचारांचे समर्थन त्यांचे पंखे,भक्त,अनुयायी,समर्थक कसे करतात हे वाचण्याची मोठी उत्सुकता निर्माण झाली आहे! म्हातारपणी बुद्धी भ्रष्ट होते म्हणतात तसे काही झाले असेल का???

काही माणसे अधिक ईहवादी,अधिक प्रयोगवादी ,अगदी भावनाशून्य नव्हेत पण भावना हा आयुष्याचा कणा आहे हे नाकारणारी असतात त्यानाच आपण डाव्या विचारसरणीची माणसे म्हणतो का ? तसे असेल तर मी पक्का डाव्या विचारसरणीचा माणूस आहे. डॉ. मीना प्रभू आपल्या पुस्तकात म्हणतात " लोक मरणाला इतकी वाईट घटना का समजतात ? जन्मासारखीच ती एक जैविक घटना आहे ! "

खरे तर माणूस हा प्राणी फार दांभिक आहे. तो जितका दांभिक तितका तो उलट आयुष्याविषयी खास करून मरणाविषयी अधिक उदात्ततेच्या कल्पना मांडत बसतो. आत्महत्या पळपुटेपणा वगैरे आहे पण युद्धांत मरण आले तर ते वंद्य आहे अशा काही खुळचट कल्पना मांडत बसतो. मरण हे मरण असते आपले स्वार्थ त्याला अमंगळ की युक्त ठरावीत असतात.

यात असे एक तत्वज्ञान मांडले जाते की तुझ्या देहावर निसर्गाचा हक्क आहे तुझा नाही . सबब नैसर्गिक रित्या मग तो अपघाती का असेना मृत्यू आला तरी तो समाजाला स्वीकारार्ह आहे. आता माणूस व त्यांचे मन हा ही निसर्गाचा एक भाग आहे ना मग आत्महत्या हा मरणाचा गर्हणीय मार्ग कसा ? ज्याला हवे त्याला स्वतः: मरण स्वीकारण्याचा हक्क असला पाहिजे जसा खाणे पिणे तसा . तो जर समाजाने दिला तो मरणारा किमान आनंदाने तरी मरेल. मरणाची कल्पना खास करून स्वतः:च्या मरणाची कल्पना ही माणसाने अगदी आयुष्यात खूप जगण्यासारखे असताना पासून मनोमन स्वीकरली पाहिजे त्याने जगण्यातील मजा निघून काही जात नाही असा माझा दावा आहे !

विद्याताईंचे विचार विस्कळीत वाटले आणि अर्थ कळला नाही. खूपच ओपन एन्ड्स सोडलेत. सुपारी घेणारे, सर्पमित्र* वगैरे उल्लेख प्रचंड खटकले आणि त्याच वेळी गोंधळात पाडणारे वाटले. अखेरच्या काळातले निवेदन असेल तर वयानुसार कदाचित सुस्पष्टता, सुसंबंद्धता कमी झाली असेल.

* बाय द वे, हे दोन्ही एकाच संदर्भात उल्लेखलेले पाहून अचंबा झाला. असो.

इच्छामरण आवश्यक पण कॉम्प्लिकेटेड विषय आहे.

अ. जबाबदारीतून सुटका म्हणून तो वापरला जाऊ नये (त्या अनुषंगाने कर्जे, कौटुंबिक जबाबदारी हे पाहणे आले. कर्जे मोजता येतात.. इतर नैतिक जबाबदार्या मोजता येत नाहीत)

ब. झटका प्रतिक्रिया म्हणून हा निर्णय अंमलात येऊ नये. (त्या अनुषंगाने निर्णय नोंदणी आणि प्रत्यक्ष अंमलबजावणी यात बरेच अंतर राखणे आवश्यक. काही महिन्यांनी पुन्हा एकदा कन्फर्मेशन घेऊन मग अंमलबजावणी आवश्यक)

क. स्वत:च्या जिवावर खरोखर सर्वार्थाने आपला एकट्याचा हक्क असतो का? हे एकदा ठरवावे लागेल.

ड. पूर्ण वेदनाविरहीत वैद्यकीय उपाय शोधला पाहिजे. असे उपाय अस्तित्वात असले तरी डॉक्टरी व्यवसायिक प्रतिज्ञा आणि नैतिकतेची व्याख्या बदलावी लागेल. हा खूप मूलभूत बदल असेल.

ई. स्वेच्छामरण हा उपाय कितीही कमी जास्त वयाच्या आणि अगदी ठणठणीत प्रकृती आणि उत्तम मानसिक आरोग्यावस्था असतालेल्या व्यक्तींनाही द्यावा लागेल. केवळ असाध्य आजारी, वेदना होत असलेले, वृद्ध लोक यांनाच पात्र ठरवता येता येणार नाही. किंबहुना याबाबत योग्य निर्णय त्या अवस्थेत घेण्यास ते लोक पात्र नसतील.

या अनुषंगाने चर्चा करता येईल.

मी आधुनिक विज्ञान च्या युगात राहतो.
म्हणून इच्छ्या मरणाची माझी कल्पना वेगळी आहे.
असा काही शोध लागावा की मरण हे माणसाच्या इच्छ्येवर असावे.
जो पर्यंत मरणाची ईच्छा होत नाही तो पर्यंत मरण येणार आहे..
माणसाला अमर करण्याच्या क्षेत्रात काही तरी संशोधन होत असेल त्याला नक्कीच यश येईल.
तसे तर मृत्यू कोणालाच नको असतो.

बरेच आहेत. पण जेव्हा व्यक्ती एका ठिकाणी शय्येवर पडलेली असते तेव्हा ती काही करू शकत नाही. गळफास, विष, रेल्वेतून उडी, झोपेच्या गोळ्या वगैरे.
दुसऱ्या कुणाची मदत घेतली तर त्याच्यावर खून करणे, आत्महत्या करायला भाग पाडणे, मृत्यू आणण्यास दबाव आणणे वगैरे नियम लागू शकतात.

अवांतर :

लोकहो,

आत्महत्या व प्रायोपवेशन ( म्हणजे उपास करून मरण) याविषयी पारंपरिक हिंदू मत नोंदवत आहे.

एकदा का घास तोंडातनं आंत सारला की माणसाचा त्या घासावरील ऐच्छिक ताबा संपतो. दुसरी यंत्रणा त्याचा ताबा घेऊन पचन आणि पोषण घडवून आणते. त्यामुळे मानवी शरीर हे ईश्वराधीन मानले गेले आहे. अगदी आपले स्वत:चे शरीर असले तरी त्याचा स्वेच्छेने नाश करणे अनुचित आहे. त्यामुळे आत्महत्या हे पाप धरले जाते.

मात्रं असं असलं तरी हे शरीर जिवंत ठेवण्यासाठी खाणं खावं लागतंच. अन्ननिर्मिती करतांना इतर जीवाला त्रास होतोच. पीडाविरहित अन्ननिर्मिती जवळजवळ अशक्य आहे. त्यामुळे अन्नाचा घास हा पापजनक आहे. म्हणून स्वत:चे खाणेपिणे थांबवून केलेल्या शरीरनाशास आत्महत्या समजण्यात येत नाही.

इच्छामरणाची पार्श्वभूमी स्पष्ट असावी म्हणून उपरोक्त माहिती दिली आहे.

आ.न.,
-गा.पै.

प्रायोपवेशन , संथारा वगैरे करून करायचेच असेल तर करता येते.

मुळ लेख वाचला.. मला तरी हे विचार पटतात.. अगदी माझे हेच म्हणणे आहे..

प्रतिसाद हि बरेचसे वाचले.. काही पटले..

आपला कार्यभाग आटोपला आणि आता आपली गरज नाही असे वाटले तर इच्छा मरण हा मार्ग असावा असे वाटते..

मागे माझ्या शशक कथेत हाच विषय घेतला होता.. शब्द मर्यादा मुळे मात्र जास्त बोलता आले नाही..
उलट तेथे निगेटिव्ह रिप्लाय पहायला मिळाले..

तरी हा विषय महत्वाचा आहे असे मला वाटते..

शशक धागा - विषय सेम असल्याने लिंक देतोय.
इच्छा मरण

भारतात कायदेशीर करणे अत्यंत धोकादायक आहे.
त्याचा गैर फायदा संपत्ती साठी किंवा बाकी स्वार्थ साठी घेतला जावू शकतो..
इच्छ्य मरण हे फक्त शरीर पूर्णतः निकामी झाले असेल,माणूस खूप वर्ष कोमात असेल,गंभीर आजाराने सर्व अवयव बाद झाले असतील.
अशा विशिष्ट परिस्थिती च तो अधिकार दिला गेला पाहिजे..
आणि इच्छा मरण चा अधिकार कोणाला असावा स्वतः त्या व्यक्ती ला की अजुन कोणाला हा पण गंभीर प्रश्न च आहे.
आता हत्या हा गुन्हा आहे हा कायदाच ह्या साठी असावा की कोणत्या ही अनैसर्गिक मृत्यू ची पोलिस मार्फत सखोल चोकशी व्हावी.
आत्महत्या हा गुन्हा नाही कायद्यानं ठरवलं
असते तर आत्म हत्या च्या आडून खून झाले असते आणि त्याची कसलीच चोकशी झाली नसती.
त्या मुळे इच्छा मरण विषयी काही निर्णय घेण्ापूर्वी सर्व धोक्याचा विचार होणे गरजेच आहे.
माणसाला मारायला ते पण त्या व्यक्ती ला कसलाच त्रास न होता खूप मार्ग आहेत.

उतार वयात शेवटची काहीच वर्ष लोकांची असहाय अवस्थेत जातात.
शारीरिक क्रिया करण्यासाठी पण दुसऱ्या वर अवलंबून राहवे लागते.
तो जो काळ आहे तो जास्ती जास्त 3 ते 4 वर्षाचा असतो.
फक्त ही 3 ते 4 वर्ष अंथरुणावर पडून असल्या
मुळे आणि कोणी काळजी घेण्याची जबाबदारी घेत नसल्या मुळे त्या व्यक्ती ला जगवसे वाटत नाही ती त्याची मजबूरी असते .
त्या काळात त्याची काळजी घेणारी यंत्रणा असेल तर कोणालाच मरण नको आहे.
आत्ताच्या काळात जीवन फास्ट असल्या मुळे,एकत्रित कुटुंब पद्धती नसल्या मुळे अजुन च केविलवाणी स्थिती व्यक्ती ची होते.
सरकारी पातळीवर असहाय वृध्द व्यक्ती ची मोफत आणि दर्जेदार व्यवस्था यंत्रणा उभी राहिली तर इच्छा मरण ही कल्पना मागे पडेल.
आणि हाच मार्ग योग्य आहे.

सरकारी पातळीवर असहाय वृध्द व्यक्ती ची मोफत आणि दर्जेदार व्यवस्था यंत्रणा उभी राहिली

सरकार जिवंत व्यक्तींची वाजवी पैसे देऊनही व्यवस्था करणे अशक्य आहे तर असहाय वृध्द व्यक्ती ची मोफत आणि दर्जेदार व्यवस्था झाली पाहिजे हि अत्यंत आदर्शवादी अपेक्षा झाली.

आणि हि आपल्या आयुष्यभरात पूर्ण होणार नाही.

एवढी चर्चा झाली पण विद्या बाळ यांचा नैसर्गिक मृत्यू झाला की त्यांना je हवं होतं ते साध्य केलंच शेवटी आणि त्यामुळे निधन झालं त्यांच ?
हे चर्चेनंतरही कळलं नाही.

विद्या बाळ ह्या आजाराने त्रस्त होत्या आणि उपचार सुरू असताना च त्यांचा वयाच्या 84 वर्षी मृत्यू झाला.
ठराविक वया नंतर शरीरातील सर्व अवयव जवळ जवळ निकामी झालेले असतात.
आणि अशा अवस्थेत त्यांच्या वर उपचार करून ते दुरुस्त होत नाहीत किंवा त्यांची कार्य क्षमता पण वाढत नाही.
उपचार करा किंवा करू नका काहीच महिन्यात तो व्यक्ती मरणार असतो उपचार नी तो वाचू शकत नाही.
त्या मुळे उपचार थांबवणे म्हणजे इच्छा मरण असे फक्त technically म्हणता येईल पण काही सत्य नाही.

1. इच्छा मरणाचे एकूण 4 प्रकार आहेत , पैकी महत्वाचे 2 आहेत , एकाला एक्टिव्ह एथुनिसिया म्हणतात , एकाला पेसिव्ह एथुनिसिया म्हणतात. एक्टिव्ह म्हणजे धडधाकट किंवा आजारी माणसाला कसले तरी इंजेक्शन देऊन मारणे, याला भारतात आज मान्यता नाही व भविष्यातही मिळण्याची शक्यता आलमोस्ट शून्य आहे, त्यामुळे मला आता जगण्यात रस नाही , म्हणून मी अवतार समाप्त करत आहे , वगैरेला कायद्याने काहीतरी साप , इंजेक्शन शोधून काढावे , असे ज्यांना जे वाटते , ते तसे सध्या तरी होणार नाही. त्यांच्यासाठी रूढार्थाने आत्महत्या हाच मार्ग उपलब्ध आहे.

2. पेसिव्ह म्हणजे काय ? तर आजारी मनुष्य ऑलरेडी लाईफ सपोर्टवर असेल तर त्याचे ते सपोर्ट बंद करणे , उदा व्हेंटिलेतर बंद करणे , ऑक्सिजन बंद करणे इ इ

3. मला गंभीर रोगात फार मोठे उपचार करून जगवू नका वगैरे
इच्छा पत्र लिहिणे हा पेसिव्ह चाच एक प्रकार / भाग होईल. त्याला भारतात अंशतः परवानगी आहे , बहुतांश वेळेला आर्थिक कारणाने रुग्ण , नातेवाईक असे निर्णय घेत असतात . अर्थात , यावर एक उपाय आहे , सरकारी हॉस्पिटलात मोफत उपचार घेण्याचा, तोही त्याच पत्रात उल्लेख करून रुग्ण , नातेवाईक तेही नाकारून घरी जातात , ह्याला DAMA म्हणतात म्हणजे डिस्चार्ज अंगेंस्ट मेडिकल एडव्हाईज म्हणतात , मग त्याचे जे घरी किंवा रस्त्यात होईल ते होईल.
महागडे उपचार टाळून किरकोळ उपचार करत हॉस्पिटल मध्येच शेवट होऊ द्यावे , असेही करतात , तेदेखील या पेसिव्ह प्रकारातच येईल.

4. आता महत्वाचा प्रश्न आहे , सही कोण कोण व कुठे करणार ? असे इच्छा पत्र लिहून तीन साक्षीदार वगैरे सही घेऊन लिहून ठेवा , वगैरे कुणी म्हणत असेल तर असे पत्र कायद्यानुसार शून्य आहे. असे पत्र म्हणजे काही आधार कार्ड नव्हे की एकदा काढून लेमीनेट करून ठेवले की झाले.

हे पत्र त्या हॉस्पिटलायझेशन मध्येच सही करून द्यावे लागते म्हणजे एडमिशन झाल्यानंतर त्या हॉस्पिटल मध्येच , ते त्या हॉस्पिटलच्या नमुन्यात किंवा हॉस्पिटल देईल त्या केस पेपरवर तारीख वार वेळ घालून लिहायचे असते , आधीच लिहून खिशात ठेवायचे नसते.

कायद्यानुसार दोन साक्षीदार व एक मॅजिस्ट्रेट हजर असावा लागतो , शिवाय हॉस्पिटल इंचार्ज , ट्रीटिंग डॉकटर आणि तिथले डॉकटर पेनेल ह्यांच्या सह्या असतात.

साक्षीदार दोन असतात , पैकी एक रुगणाचा नातेवाईक असतो व एक हॉस्पिटलचा स्टाफ असतो. हॉस्पिटल बाहेरच्या कुणा तरी 3 लोकांच्या सह्या घेऊन आधीच केलेले लेटर व्हॅलीड होत नाही.

5. रुगणाचीही सही लागते , रुग्णा ऐवजी नातेवाईक सही करू शकतो , पण फक्त 4 च कारणांनी

रुग्ण मायनर असेल , बिलो 18
रुग्ण कोम्यात असेल
रुग्ण मानसिक दृष्ट्या विकलांग असेल
रुगणाच्या त्या हातालाच काहीतरी झाल्याने रुग्ण सही करू शकत नसेल

ह्यातले कारणही त्या पत्रात लिहावे लागते.

6. एकदा दिलेले पत्र फक्त फक्त त्या हॉस्पिटलायजेशन मध्येच चालते , थोडा बरा झाला म्हणून रुग्ण घरी घेऊन गेले व पुन्हा एडमिट केले , तर पुन्हा नवीन लेटर लिहावे लागते.

म्हणून असे कुणास वाटत असेल की इच्छा पत्र ह्या नावाने असे पत्र लिहून ठेवा , तर अशा हॉस्पिटल बाहेरील पत्राचा काडीमात्र उपयोग होत नाही.

मुळात इच्छापत्र वगैरे संकल्पना येथील लोकांत 2015 च्या सुमारास आल्या, 2020 येईतो काही कायदे बदलले गेले आहेत.

स्वेच्छामरण कायदेशीर करण्याचा प्रयत्न अनेक देशात चालू आहे
\पाश्चिमात्य देशात जिथे खूप उदारमतवादी समाज आणि खूप "प्रथेनुसार/ धार्मिक तत्वावर चालणार समाज " अशी दोन टोके आहेत तिथे यान्चायत यात तुंबळ वैचारिक युद्ध चालू आहे
"असिसिस्टेड युथेनेशिया" यावर डॉकटर फिलिप निष्की यांनी बरेच काम केले आहे
हे कायदेशीर केले तर त्याचा दुरुपयोग कोणी करणार नाही ना आणि ते कसे टाळता येईल हा एक अगदी व्यवहारी प्रश्न भेडसावतो परंतु खास करून रोमन कॅथॉलिक लोकांचा याला विरोध आहे तो केवळ धार्मिक कारणामुळे (गर्भपाताला जसा विरोध तसाच काहीसा ) व्यवहारी कारणांमुळे नाही ..इतर धर्मांसाचे यावर काय भाष्य आहे कोण जाणे

मृत्यू विषयी माणसाची मत ठाम नसतात.
खरे सांगायचे तर कोणत्याच व्यक्ती ल मरावे असे वाटत नाही.
जगायची खूप इच्छा प्रत्येकाची असते .
म्हणून जगण्यासाठी स्वतः चा स्वाभिमान माणूस हरावून बसतो.
मरणाच्या भीती नी सर्व त्याग करू शकतो जो त्याला जीवदान देईल त्याच्या साठी.
मला आता जगायचे नाही ,माझे सर्व कार्य पूर्ण झाले आहे तर आता मला मरण ध्या असा सरळ विचार जगातील 1 पण माणूस करत नसेल.
तर नैराश्य आल्यावर.
रोगांनी त्रस्त झाल्यावर.
च थोड्या वेळा साठी मरावसे वाटत पण काही वेळातच तो विचार निघून जातो आणि परत जगावं असे वाटते.
असे जर मत बदलत असेल तर कायदा काय करणार.

चौथा कोनाडा,

आपल्या येथील ही काही तुरळक अपवाद वगळता विचारवंत, धर्ममार्तंड या वर काही बोलत असल्याचे दिसत नाही.

मी स्वयंघोषित धर्ममार्तंड आहे. मी माझं मत सांगतो.

त्याचं काये की कुठल्याशा वैदिक ग्रंथात (की संहितेत) म्हटलंय की आयुष्याच्या अखेरपर्यंत माझी इंद्रियं व्यवस्थित चालू राहोत. ती तशी चालण्यासाठी योग व प्राणायाम करायला हवा. मग मरायची वेळ आली की बरोबर ऊर्ध्व लावता येतो. हे असं महिनोनमहिने शरीरात अडकून पडावं लागंत नाही. 'जीवेत शरद: शतं' वगैरे याच विचारधारेचे भाग आहेत.

आता सद्यस्थितीकडे वळूया. मानवी जीवन जरी अमूल्य असलं तरी आत्म्याची इच्छादेखील विचारांत घ्यायला हवी. त्यामुळे जीव जर संक्रमण शिबिरात अडकून पडला असेल तर त्याला पुढे जायला किंवा मागे यायला मदत करावी असं माझं मत आहे.

जीव गेलाय हे कसं ठरवायचं याविषयी एक युगमान्य निकष आहे. कृतयुगात हाडं नाहीशी झाली की जीव गेल्याचं समजंत. त्रेतायुगात देहावरचं मांस झडलं की मृत समजण्यात येई. द्वापारयुगात चर्मविघटन म्हणजे कातडीस भोकं पडली की जीव गेल्याचं धरंत. तर कलियुगात श्वास थांबला की माणूस मृत समजावा, असं वचन आहे.

यानुसार श्वासोत्तेजक ( = व्हेंटिलेटर ) वापरून जीव जगवणे अनुचित आहे.

आ.न.,
-गा.पै.

गर्भपातासंदर्भात पण "स्त्रियांचा आपल्या शरीरावरचा हक्क" वि. "अर्भकाचा जगायचा हक्क" वाद आठवला.
इथे "शरीरावरचा हक्क" आणि "जगण्याचा हक्क" यात कॉन्फलिक्ट आहे.
याबाबतीत अमेरिकेत कित्येक वर्षे हा वाद फक्त आणि फक्त अर्भक हा "मनुष्य" असतो का नाही आणि त्यामुळेच, अर्भकाला मारणे नैतिक कि अनैतिक इतपतच होता. त्यामुळे गर्भपाताकडून बोलण्यासाठी "माणूस म्हणजे काय, माणूस कोणत्या पायरीवर निर्माण होतो" इतकाच वाद चालू असे, आणि अर्भकाचे माणूस नसणे यावरच पूर्ण मुद्दा अवलंबून होता.जो कि तर्कांच्या चाचणीत खरा नव्हे, अर्भकाला माणूस न म्हणण्याचे काहीच कारण नाही, कारण ते पोटाबाहेर आल्यावर निःशंक माणूस असणार आहे.

पण मुळात स्त्रीचा bodily convinience हा अर्भकाच्या जगण्याच्या हक्काला मागे टाकतो का ? जर हो, तर अर्भक मनुष्य आहे मान्य केले तरी काही फरक पडू नये.

स्त्रीचे शरीरावरचे स्वातंत्र्य, अनुषंगाने गर्भपात करण्याचे, हे अर्भकाच्या जिवाच्या हक्कापेक्षा जास्त आहे हे दाखवण्यासाठी एक विचित्र परिस्थिती कल्पली जाऊ शकते.

एका व्यक्तीला जर दुसऱ्या व्यक्तीशी डायलिसिस सदृश्य प्रक्रियेसाठी जोडलं, कि व्यक्ती अ च्या मूत्रपिंडाचा वापर करून व्यक्ती ब जगत आहे, व्यक्ती अ ने हे कनेक्शन तोडले तर व्यक्ती ब मरून जाईल.

हि अरेंजमेंट व्यक्ती अ च्या परवानगीने किंवा परवानगी शिवाय झाली असू शकते.

व्यक्ती अ प्रत्येक क्षणी व्यक्ती ब च्या खोलीतच असायला हवा, तो इतरत्र जाऊ शकत नाही. व्यक्ती ब नैसर्गिकरीत्या किंवा इतर कारणांनी मरेपर्यंत हे असेच चालेल.

तर, व्यक्ती अ ला हे अर्थातच जाचक आहे. त्याला स्वतःचे शारीरिक स्वातंत्र्य गमवावे लागले आहे.

तर, व्यक्ती अ ला हे कनेक्शन तोडून निघून जाण्याचा हक्क असावा का ? म्हणजेच, व्यक्ती अ चे शारीरिक स्वातंत्र्य व्यक्ती ब च्या जगण्यापेक्षा कमी, कि जास्त महत्वाचे ?

यातून अर्थातच व्यक्ती अ च्या कनेक्शन तोडण्याचा हक्क मान्य आहे असे उत्तर मिळते. म्हणजेच, इतरत्र कोठेही शारीरिक स्वातंत्र्य डावलून इतरांचा जगण्याचा हक्क बजावला जात नाही. म्हणजेच गर्भपातावर बंदी आणल्यावर केवळ गर्भार स्त्रीवरच स्वतःचा bodily convinience डावलून जीवाचे रक्षण करण्याची जबाबदारी टाकली जाते, जी इतरत्र कोठेही दिसत नाही.

ह्या व्हिडिओमध्ये हा मुद्दा मांडला गेला आहे-https://youtu.be/c2PAajlHbnU

तसे जर गर्भपाताबद्दल मांडले जाऊ शकते, तर निःशंकपणे स्वतःला मारून टाकण्याबद्दल पण मांडले जाऊ शकते. जर bodily convinience हा सर्वोच्च हक्क असेल, तर कायद्याने स्वतःला मारण्याचा हक्क निःसंशय असावा.

इच्छा मरणाच्या कायदेशीर परवानगीचे काय होईल माहित नाहि... पण हि चर्चा वाचुनच एखाद्याला मरायची इच्छा व्हायची.