मराठी साहित्य, संस्कृती आणि लेखनाचे व्यासपीठ
प्रवेश करा | सदस्य व्हा
मिसळपाव

विद्या बाळ यांचे अखेरचे आवाहन

प्रकाश घाटपांडे ·

प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे 24/10/2020 - 08:49
एखाद्या परिस्थितीत दया मरण मागणे ठीक आहे, परंतु अनेक अडचणींच्या गोष्टीही या मागे निर्माण होऊ शकतात तेव्हा दया मरणाची मुभा सर्वोच्च न्यायालयाने दिलेला निर्णय वाचता येईल. इच्छा मरण चांगले पण.... -दिलीप बिरुटे

चौथा कोनाडा 14/10/2020 - 22:05
दिवा विझताना फडफडतो तशी विचार करण्याची शेवटची तडफड. हा विचार सर्वांनाच करावा लागणार आहे आगामी काळात, कायदेशीर मार्ग सुद्धा उपलब्ध होईल कदाचित सुखान्त या मराठी सिनेमात सिनेमात हाच विषय हाताळला होता .. आणि त्यातले प्रमुख पात्र त्याच्या पद्धतीने हा प्रश्न सोडवतो. ( सिनेमा सुंदर आहे, मिळाला तर नक्की पहा, गुजारिश या हिंदी सिनेमाचा इच्छामरण हाच विषय होता, पण सामाजिक भोवतालाच्या दृष्टीकोना तून " सुखान्त " उजवा आहे असं मला वाटतं.) प्रकाश घाटपांडे सर, धन्यवाद, इथं टाकल्याबद्दल !

प्रकाश घाटपांडे 15/10/2020 - 08:46
आगामी काळात, कायदेशीर मार्ग सुद्धा उपलब्ध होईल कदाचित
प्रयत्नांना चळवळीचे स्वरुप आल्याशिवाय ते होणार नाही. त्यासाठी अगोदर प्रबोधन हवे. विषय लोकांपर्यंत सातत्याने पोहोचवत राहणे हाही एक मार्ग आहे.

प्रकाश घाटपांडे 17/10/2020 - 20:14
चौथा कोनाडा, सुखांत या चित्रपटाच्या निमित्त्ताने झालेले चर्चा सत्रावर २००९ मधे लिहिले आहे. पहा http://www.misalpav.com/node/10219

चौथा कोनाडा 18/10/2020 - 18:11
सुंदर कव्हरेज, प्रघा सर ! घाईत आटोपलेला शेवट सोडला तर हा सिनेमा मला खुप आवडला. कायमचा लक्षात राहिला !

माहितगार 15/10/2020 - 11:03
विद्या बाळांच्या मुख्य कारकिर्दीवर इतर फारशी चर्चा मिपावर पहाण्यात न येताच थेट इच्छा मरणाच्या विषयाच्या समर्थनार्थ विद्या बाळांचे शेवटचे मनोगत सादर केले जाणे जरासे ऑकवर्ड वाटते. अगदी इच्छा मरण असा शब्द वापरला जात नसला तरी कृतकृत्यतेनंतर जिवंत समाधी नावाचा प्रकार संत ज्ञानेश्वर ते १९ व्या शतका पर्यंत होत राहीलेले त्यामुळे अशा विचारधारेत फार काही नाविन्य आहे असे म्हणवत नाही. संत ज्ञानदेव असोत संत नामदेव असो सावरकर अथवा विद्या बाळ समाजाला काही देऊ शकण्याची क्षमता असलेल्या लोकांची आधीच कमतरता असते त्यातले 'काही' स्वेच्छा मरणाने कमी व्हावेत हे भावनीक नव्हे वैचारीक दृष्ट्या सुद्धा न पटणारे वाटते. या सर्वा पलिकडे जाऊन कोण तात्कालिक मानसिक आणि इतर दबावांखाली असे निर्णय घेत असेल हे सांगणे कठीण जाते. दवाखान्यात माणसाचे शरीर बदलून अगदीच कायमचे संपूर्ण यांत्रिकीकरण टाळणे कदाचित श्रेयस्कर असेल पण गर्भात दाखल झाल्या पासून ते निसर्गाने जगणे पूर्ण नाकारे पर्यंत शक्यतोवर प्रत्येक मनुष्य प्राणी 'आदरपुर्वक' जगवणे हेच मानवी लक्ष्य कायम रहाणे श्रेयस्कर असावे.

प्रकाश घाटपांडे 15/10/2020 - 16:33
संत ज्ञानदेव असोत संत नामदेव असो सावरकर अथवा विद्या बाळ समाजाला काही देऊ शकण्याची क्षमता असलेल्या लोकांची आधीच कमतरता असते त्यातले 'काही' स्वेच्छा मरणाने कमी व्हावेत हे भावनीक नव्हे वैचारीक दृष्ट्या सुद्धा न पटणारे वाटते. >>>> विद्या बाळ पुरेसे जगून गेल्यात. जेवढ शक्य आहे तेवढ समाजासाठी त्यांनी दिल आहे. मृत्यू अप्रिय असल्याने लोक त्या विषयापासून पळ काढतात हे त्यांनी एका भाषणात सांगितले होते.

माहितगार 15/10/2020 - 18:34
...मृत्यू अप्रिय असल्याने लोक त्या विषयापासून पळ काढतात हे त्यांनी एका भाषणात सांगितले होते.?
मी श्रोत्यात असतो तर, 'नेमके कोण पळ काढतेय म्हणालात ?' असा प्रश्न विचारला असता. :)

प्रकाश घाटपांडे 15/10/2020 - 18:47
मैत्रीणी, चळवळीतील सहकारी, आजूबाजूचे लोक ज्यांच्याशी त्या हा विषय बोलत त्यातील बहुतेक लोक असे सविस्तर त्यांनी सांगितले होते. आपण त्यांची भाषणे संवाद लेखन वेळोवेळी वाचले असेल असे गृहित धरतो.

संजय क्षीरसागर 15/10/2020 - 12:15
मृत्यू सहजेनं कसा येईल या विषयी शून्य संशोधन झालं आहे याचं कायम नवल वाटतं. एक वेळ शास्त्रज्ञांना या विषयाला हात घालायची इच्छा नसणं समजू शकतं पण अध्यात्मिक धुरंधरानी इतक्या महत्त्वाच्या विषयाला चाट मारली हे आश्चर्य आहे. ज्या मंडळींना आपण देह नाही याचा उलगडा झाला होता त्यांच्या उच्च कोटीच्या अनाकलनीय देहत्यागाची निरुपयोगी वर्णनं मात्र भारंभार आहेत. त्यातल्या त्यात संथारा (अन्नत्याग) हा सामान्यांनी अवलंबलेला एकमेव मार्ग आहे पण त्याविषयीची सुद्धा स्टेप-बाय-स्टेप माहिती उपलब्ध नाही आणि ती सुद्धा तशी दीर्घकालिन प्रक्रिया आहे. स्वेच्छेनं आणि सहजपणे श्वास थांबवता आला तर मृत्यूची इच्छा आणि घटना यातला कालावधी कमीतकमी होईल. वेळ मिळाला की यावर संशोधन करुन एक सोपा आणि सामान्यांना सहज अनुसरता येईल असा उपाय नक्की शोधणार आहे.

प्रकाश घाटपांडे 16/10/2020 - 10:10
वेळ मिळाला की यावर संशोधन करुन एक सोपा आणि सामान्यांना सहज अनुसरता येईल असा उपाय नक्की शोधणार आहे. >>>>> सध्या विषयाबद्द्ल साहित्य उपलब्ध आहे पण उपायांबद्दल फारसे दिसत नाही

अनरँडम 15/10/2020 - 19:55
खरोखर लोकांना प्रचंड वेळ पृथ्वीवर घालवल्यावर त्याचा कंटाळा येऊ शकतो. लोक जर घर सोडू शकतात, दुसर्‍या देशाचे नागरिकत्व पत्करू शकतात तसेच पृथ्वीवरचे वास्तव्य का 'कायदेशीरपणे' संपवू शकत नाही यावर प्रगल्भ समाजाने विचार होणे आवश्यक आहे. हे मनोगत इथे डकवल्याबद्दल धन्यवाद.

आंबट चिंच 15/10/2020 - 20:28
वि. सावरकरांनी केलेलं प्रायोपवेशन म्हणजेच संथारा काय ? दोन्ही वेगळं असेलं तर काय फरक असतो. आणि हे करताना सरकारची परवानगी घ्यावी लागते काय ?

संजय क्षीरसागर 15/10/2020 - 21:34
२०१५ मधे राजस्थान हायकोर्टानी आत्महत्येचा प्रयत्न या कलमाखाली यावर बंदी आणली होती पण नंतर सुप्रिम कोर्टानं ती उठवली. थोडक्यात, बाय निगेशन, तो आत्महत्येचा प्रयत्न धरला जात नाही त्यामुळे सरकारी परवानगी जरुरी नाही. ही महावीरानं सांगितलेली प्रणाली असल्यानं जैन धर्मात तिला परमोच्च महत्व आहे. सुप्रिम कोर्टासमोर हे दोन मुद्दे मांडले गेले : १) तो भावनाविवशतेनं घेतलेला निर्णय नाही आणि २) त्यात कोणत्याही शस्त्राचा किंवा विषाचा प्रयोग होत नाही.

अनरँडम 15/10/2020 - 22:31
मी फार अन्नत्याग वगैरे करून युफेमिष्टिकलि (ओढूनताणून होकारात्मक) 'आत्मसमर्पण' केले तर काय बिघडते असे मलाही वाटत असे, पण पण सुशांत गेला नी म्हटले आपण जावू पण आपल्या आप्तेष्टांचा छ्ळ झाला तर...(छ्ळकिडे मेल्यानंतरही सोडत नाहीत)

गोंधळी 15/10/2020 - 20:58
विषय खुपच कठीन आहे. लवाटे मॅडम ह्या आमच्या शाळेत उपप्राचार्य होत्या.त्यांची बातमी वाचुन खुप वाईट वाटल होत. आता सगळ्यांना नैसर्गीक मरण याव असेच वाटत. पण जेव्हा आपण त्या अवस्थेत जाउ तेव्हा काय??? ह्याच उत्तर नाही मिळत.

गोंधळी 16/10/2020 - 15:42
या सगळ्यांनी कृपया याचा नीट नीट नीट विचार करावा आणि जे जे लोक मृत्युशय्येवर आहेत, किंवा लवाटे यांच्यासारखे प्रामाणिकपणे अशाच अवस्थेत मृत्यूची वाट पाहताहेत त्यांना मार्ग मोकळा करून द्यावा. त्यांनी यासाठी कोर्टात याचिका दिली होती. https://indianexpress.com/article/cities/mumbai/their-euthanasia-plea-turned-down-couple-prepares-for-a-changing-mumbai-this-year-5517812/

प्रकाश घाटपांडे 16/10/2020 - 16:30
मला तेच विचारायच होत. लवाटे दांपत्याची बातमी टीव्हीवर आली होती. मुलाखत ही पाहिली होती. सध्या किमान दयामरणाचा तरी कायदा झाला आहे. संसदेत बिल असताना सरकारने लोकांच्या प्रतिक्रिया मागवल्या होत्या http://www.misalpav.com/comment/845330#comment-845330

चौथा कोनाडा 15/10/2020 - 22:39
मरण आणि इच्छामरण या विषयावर चर्चा सुरु पाहुन आज म.टा. मध्ये वाचलेली ही बातमी आठवली: https://maharashtratimes.com/maharashtra/pune-news/pune-13-day-old-baby-boy-killed-and-buried-in-forest-area-in-vadgoan/articleshow/78674986.cms छापिल आवृत्तीत आलेल्या वॄत्तानुसार बाळाचे आई वडिल अत्यंत गरीब होते, बाळाचे पालन पोषण करू शकणार नाही म्हणून दत्तक देण्याचे ठरविले, पण जन्माला आलेले बाळ दिव्यांग होते, या बाळावर काहीच उपचार होऊ शकणार नाहीत आणि याच्यात काहीच सुधारणा होऊ शकणार नाही अशी डॉक्टरानी स्पष्ट कल्पना दिली होती. दिव्यांग बाळ कोणीच दत्तक घेणार नाही म्हणुन त्यांच्या कडे असलेला एकमेव पर्याय, बाळाला मृत्यूदान दिले. हृदयद्रावक आहे हे. पोलीसांनी अटक करून पुढील कारवाई सुरु केलीय, त्यांना शिक्षा वै होईलच. पण, त्या असाह्य आई वडिलांची मजबुरी कोण समजून घेणार ?

प्रकाश घाटपांडे 16/10/2020 - 10:14
पण, त्या असाह्य आई वडिलांची मजबुरी कोण समजून घेणार ?>>>>> माध्यम ही टिपिकल विचारांच्या आशयाची भाषा बातमीत वापरतात. हा मुद्दा वैचारिक लेखांमधे मात्र घेतला जातो.

चौथा कोनाडा 16/10/2020 - 17:15
माध्यम ही टिपिकल विचारांच्या आशयाची भाषा बातमीत वापरतात.
ते फक्त "बातमी"दार असतात, ही माध्यमांची मजबुरी म्हणायला हवी !
हा मुद्दा वैचारिक लेखांमधे मात्र घेतला जातो.
हे खुपच आश्वासक आहे. असे प्रॉब्लेम्स क्वचित सोडवत देखील असतील, काही संस्था / व्यक्ती पुढं येऊन योग्य ती मदत देखील करत असतील, पण शासकीय पातळीवर असे प्रश्न सोडवण्यासाठी यंत्रणा तयार झाल्या तर उत्तमच ! या गिरिश प्रभुणे यांनी समरसता मंचाच्या माध्यमातून पारधी जमातीचे एकेक प्रश्न कसे हाताळले, उपाय केले हे त्यांनी लिहिलेल्या "पारधी " या पुस्तकात वाचायला मिळते.

अथांग आकाश 15/10/2020 - 23:49
विद्या बाळ कोण होत्या आणी त्यांचे कर्तुत्व काय याची मला माहिती नाही! त्यांच्या अखेरच्या आवाहनात म्हणल्या प्रमाणे
मला यावर एक मार्ग सुचतो तो असा : तो ४-८ दिवसात होणारा नाही, त्यामुळे सगळ्यांना सांगण्यास, जाहीर करण्यात आता अर्थ नाही, पण मी बोलतीये. माझ्या असं लक्षात आलं की, याच्यात माणसाच्या जवळ, सज्जन माणसाजवळ, जे नाही (त्याची गरज आहे). पण मला आज एक नवा विचार सुचलाय तो असा की, जी माणसं खरोखरच सुपारी देऊन काम करतात, त्या माणसांच्याकडे कदाचित म्हणजे उदाहरणार्थ क्रूर असे किंवा उद्देश नसलेले (लोक), सर्पमित्र (ज्यांच्याविषयी मला आदर आहे) किंवा त्या प्रकारचे लोक शोधणं आणि त्यांच्या मदतीनी यावर काहीतरी उपाय काढणं शक्य आहे. त्याला वेळ लागेल, पण ते कदाचित शक्य आहे. त्याला काही काळ लागेल तो घ्यावा. आणि माझी इच्छा आहे की त्यांनी तो (मार्ग) पूर्ण करावा ज्यामुळे तशी कुणावरच आरोपाची वेळ येणार नाही. कसं, काय, याचे डिटेल्स सिरिअसली ठरवावे लागतील.
असे विचार वाचले आणी त्यांची विचारसरणी नक्षलवादाकडे झुकणारी असावी असा दाट संशय आला! गेलेल्या लोकांविषयी वाईट बोलूनये हे मान्य आहे! वरील बोलण्यातून जो छुपा अर्थ ध्वनित होतो आहे तो फार भयंकर आहे! त्यांच्या या विचारांचे समर्थन त्यांचे पंखे,भक्त,अनुयायी,समर्थक कसे करतात हे वाचण्याची मोठी उत्सुकता निर्माण झाली आहे! म्हातारपणी बुद्धी भ्रष्ट होते म्हणतात तसे काही झाले असेल का???

अनरँडम 16/10/2020 - 04:37
याचे समर्थन करण्याची गरज नसावी. तुम्हाला पाहिजे तो अर्थ लावला तरी सध्या (कायदेशीरपणे) स्वतःचा सहवास संपवण्याचा मार्ग उपलब्ध नाही. प्रश्नाला अनेक कंगोरे आहेत. माझ्या व्यक्तिगत पाहण्यात हा प्रश्न डाव्या/उजव्या बाजूचा नाही. अनेक अतिवयस्क ज्येष्ठ नागरिकांचा आहे. विचारपूर्वक समाजाला सर्व बाजू स्मजुन घेऊन याविषयी काहीतरी कायदेशीर करावेच लागणार आहे. केव्हा केव्हा अगतिक लोक व्यक्तिगत प्रसंगी अतार्किक युक्तिवाद करतात. सोडून द्या.

अथांग आकाश 16/10/2020 - 12:25
कैच्या कैच युक्तिवाद
याचे समर्थन करण्याची गरज नसावी. तुम्हाला पाहिजे तो अर्थ लावला तरी सध्या (कायदेशीरपणे) स्वतःचा सहवास संपवण्याचा मार्ग उपलब्ध नाही.
सध्या स्वतःचा सहवास संपवण्याचा कायदेशीर मार्ग उपलब्ध नाही म्हनुन बेकायदेशीर मार्गांचा अवलंब करायचा? सुपारी घेऊन मुडदे पाडणाऱ्यांना स्वतःच्या हत्येची सुपारी द्यायची?? सर्प मित्रांकडून विषारी सर्प मिळवून सर्पदंश करवून घ्यायचा?
केव्हा केव्हा अगतिक लोक व्यक्तिगत प्रसंगी अतार्किक युक्तिवाद करतात. सोडून द्या.
पण त्यांच्या असल्या अत्तार्किक,नक्षलवादी, गुन्हेगारी विचारांचा प्रसार मिसळपाव सारख्या प्रतिष्ठित व्यासपीठावरून केला जातो यात कोणालाच काही आक्षेपार्ह वाटत नाही? संपादक मंडळालाही नाही?? आश्चर्य आहे! 1

प्रकाश घाटपांडे 16/10/2020 - 13:25
पण त्यांच्या असल्या अत्तार्किक,नक्षलवादी, गुन्हेगारी विचारांचा प्रसार मिसळपाव सारख्या प्रतिष्ठित व्यासपीठावरून केला जातो यात कोणालाच काही आक्षेपार्ह वाटत नाही? संपादक मंडळालाही नाही?? आश्चर्य आहे!
मला यात काही ही आश्चर्य वाटत नाही. आपल्या सदस्यत्वाचा कालावधी २ व.१ महिना आहे. मिसळपाव गेली १३ वर्षे सर्व विषयांवरील चर्चापीठ म्हणून अस्तित्वात आहे.

माहितगार 17/10/2020 - 18:53
सदस्य आथांग आकाश यांनी लक्षवेधलेला मुद्दा विद्या बाळ नक्षलवादी होत्या की नाही हे बाजूस ठेऊन ही महत्वाचा आहे. अगदी ईच्छा मरणाच्या समर्थकांनी मरणासाठीचे इतर असंख्य उपाय सोडून स्वमरणासाठी इतरांना सुपारी देण्याचा विचार पसरवणे हे वयासोबत विवेक आणि बुद्धी हरवल्याचे नक्कीच लक्षण म्हणवता येऊ शकेल . विद्द्या बाळांना त्यांच्या मृत्यूशय्येवरील वयामुळे दुर्लक्षता येईल पण ईच्छा मरणाच्या इतर समर्थकांनी असा विचार अविचारीपणे गौरवणे स्पृहणिय कसे असू शकते हे समजण्या पलिकडचे आहे. अविचारी ,नक्षलवादी, गुन्हेगारी किंवा देशविरोधी प्रकारच्या विचारांचा प्रसार करण्यास मिपामालकांची परवानगी असण्याबद्दल आता पर्यंत तरी बघण्यात / ऐकिवात नव्हते. तरीही, मिसळपाव गेली १३ वर्षे सर्व विषयांवरील चर्चापीठ म्हणून अस्तित्वात आहे, याचे टोक गाठून अविचारी ,नक्षलवादी, गुन्हेगारी विचारांचा प्रसार मिसळपाव सारख्या प्रतिष्ठित व्यासपीठावरून केला जातो यात काही वावगे नाही असा अर्थ कळत नकळत निघणे (बहुधा आपणासही अभिप्रेत नसावे) हे मिपा मालकांच्या संमतीने असल्यास तसा पुरावा द्यावा अन्यथा शब्द विनाअट वापस घ्यावेत, हि नम्र विनंती सुज्ञास समजण्यासारखी आहे असा विश्वास आहे .

चौकटराजा 16/10/2020 - 12:14
काही माणसे अधिक ईहवादी,अधिक प्रयोगवादी ,अगदी भावनाशून्य नव्हेत पण भावना हा आयुष्याचा कणा आहे हे नाकारणारी असतात त्यानाच आपण डाव्या विचारसरणीची माणसे म्हणतो का ? तसे असेल तर मी पक्का डाव्या विचारसरणीचा माणूस आहे. डॉ. मीना प्रभू आपल्या पुस्तकात म्हणतात " लोक मरणाला इतकी वाईट घटना का समजतात ? जन्मासारखीच ती एक जैविक घटना आहे ! " खरे तर माणूस हा प्राणी फार दांभिक आहे. तो जितका दांभिक तितका तो उलट आयुष्याविषयी खास करून मरणाविषयी अधिक उदात्ततेच्या कल्पना मांडत बसतो. आत्महत्या पळपुटेपणा वगैरे आहे पण युद्धांत मरण आले तर ते वंद्य आहे अशा काही खुळचट कल्पना मांडत बसतो. मरण हे मरण असते आपले स्वार्थ त्याला अमंगळ की युक्त ठरावीत असतात. यात असे एक तत्वज्ञान मांडले जाते की तुझ्या देहावर निसर्गाचा हक्क आहे तुझा नाही . सबब नैसर्गिक रित्या मग तो अपघाती का असेना मृत्यू आला तरी तो समाजाला स्वीकारार्ह आहे. आता माणूस व त्यांचे मन हा ही निसर्गाचा एक भाग आहे ना मग आत्महत्या हा मरणाचा गर्हणीय मार्ग कसा ? ज्याला हवे त्याला स्वतः: मरण स्वीकारण्याचा हक्क असला पाहिजे जसा खाणे पिणे तसा . तो जर समाजाने दिला तो मरणारा किमान आनंदाने तरी मरेल. मरणाची कल्पना खास करून स्वतः:च्या मरणाची कल्पना ही माणसाने अगदी आयुष्यात खूप जगण्यासारखे असताना पासून मनोमन स्वीकरली पाहिजे त्याने जगण्यातील मजा निघून काही जात नाही असा माझा दावा आहे !

गवि 16/10/2020 - 13:30
विद्याताईंचे विचार विस्कळीत वाटले आणि अर्थ कळला नाही. खूपच ओपन एन्ड्स सोडलेत. सुपारी घेणारे, सर्पमित्र* वगैरे उल्लेख प्रचंड खटकले आणि त्याच वेळी गोंधळात पाडणारे वाटले. अखेरच्या काळातले निवेदन असेल तर वयानुसार कदाचित सुस्पष्टता, सुसंबंद्धता कमी झाली असेल. * बाय द वे, हे दोन्ही एकाच संदर्भात उल्लेखलेले पाहून अचंबा झाला. असो.

प्रकाश घाटपांडे 16/10/2020 - 13:47
गवि आपण हे तर विसरत नाही ना! कि ते मृत्युशय्येवर असतानाचे विचारस्पंदने आहेत. स्वेच्छामरणाच्या चळवळीतील त्यांचा सहभाग आपल्याला ठाउक असेल कदाचित. जेव्हा त्यांना आदरांजली व्यक्त करण्यासाठी सभा झाली होती त्याला मी हजर होतो. त्यात या रेकॉर्डिंगचा उल्लेख झाला होता. ते प्रसिद्ध करावे की नाही याबाबतही ठरले नव्हते. आता काही लोकांना मृत्युचा विचारच अपशकुनी अशुभ विकृत असा वाटतो. त्यामुळे मृत्युचे नियोजन हा अर्थपूर्ण जगण्याचा विषय आहे हे त्यांना झेपत नाही.पारंपारिक विचारांच्या मुशीत मृत्यु हा अप्रिय विषय असतो त्यामुळे टाळला जातो.

गवि 16/10/2020 - 15:07
मी त्यांना व्यक्तिश: ओळखत असे. अनेकदा भेटलोय. त्यांच्याबद्दल प्रचंड आदर आहे. सन्मानाने मरण्याचा हक्क याबद्दलही मला पूर्ण आदर आणि पाठिंबा आहे. याबद्दल कायदा व्हावा म्हणून चळवळ करणारे आणखी एक खंदे कार्यकर्ते सांगलीत होते. त्यांनाही भेटलोय खूप वर्षांपूर्वी. सुपारी घेणारे, सर्पमित्र वगैरे उल्लेखापुरता तो प्रतिसाद होता.

प्रकाश घाटपांडे 16/10/2020 - 16:11
याबद्दल कायदा व्हावा म्हणून चळवळ करणारे आणखी एक खंदे कार्यकर्ते सांगलीत होते.
ते वि.रा.लिमये. त्यांचे जगायचे की मरायचे, वृद्धांसाठी निवडीचा हक्क- स्वेच्छामरण व सन्मानाने मरण्याचा हक्क अशी पुस्तके आहेत.

गवि 16/10/2020 - 17:51
बरोबर. त्यांचा मोठा बंगला होता. एकटेच राहायचे. पंचवीसेक वर्षांपूर्वी एकदा त्यांना भेटायला गेलो होतो. बरेच वय झाले होते. बोलता बोलता तीन तास झाले तरी भान राहिले नाही अशा गप्पा रंगल्या. जगावेगळेच व्यक्तिमत्व होते. बहुधा वायदेबाजार, फ्युचर्स यात घरबसल्या सौदे करुन चरितार्थ चालवत असावेत असे वाटले. विचार भन्नाट आणि जगावेगळे होते. मरण्याच्या पद्धती वगैरे अगदी शांतपणे सहज मुद्देसूद बोलताना ऐकून अंगावर काटाच आला होता. आता मात्र तपशीलवार आठवत नाही. परत जाणे झाले नाही. सन्मानाने कायदेशीर मरण मिळावे यासाठी मी थांबलो आहे असे ते म्हणाले होते. अखेरीस ती इच्छा पूर्ण झाली नसावी. ते अद्याप हयात असल्यास हे वाक्य सहर्ष मागे.

संजय क्षीरसागर 16/10/2020 - 19:25
करुन शेवटापर्यंत वाट पहात बसले. त्यांची इतकी गोची झाली की कोर्टानं त्यांचा अर्ज सुनावणीला घेतला नाही आणि त्यांना स्वतःला जीवाचं काही करता येईना. मग असेच हॉस्पिटलाईज होऊन काही वर्षांनी गेले.

संजय क्षीरसागर 16/10/2020 - 13:48
विद्या बाळ काय म्हणतात याचे अर्थ काढण्यापेक्षा सुखद मरण हा अत्यंत वॅलीड विषय आहे, त्याची चर्चा फलदायी होईल असं वाटतं .

चौकटराजा 16/10/2020 - 13:58
मरण अटळ आहे ! ते एक रूपांतरण आहे ! हे एकदा "मनोमन" स्वीकारले की आपलया हातात राहातो फक्त ते येण्याची प्रक्रिया ठरविण्याचा अधिकार ! मरताना खरोखरीच यातना होतात का ? की त्या कळण्याच्या पलीकडे गेल्यावरच मरण येते हे आजही ठामपणे कोणाला सांगता सांगता येणार नाही. जीवनाची आसक्ती असेल तर वेदनेची तयारी ठेवली पाहिजे हा निसर्गाचाच नियम आहे !

गवि 16/10/2020 - 15:18
इच्छामरण आवश्यक पण कॉम्प्लिकेटेड विषय आहे. अ. जबाबदारीतून सुटका म्हणून तो वापरला जाऊ नये (त्या अनुषंगाने कर्जे, कौटुंबिक जबाबदारी हे पाहणे आले. कर्जे मोजता येतात.. इतर नैतिक जबाबदार्या मोजता येत नाहीत) ब. झटका प्रतिक्रिया म्हणून हा निर्णय अंमलात येऊ नये. (त्या अनुषंगाने निर्णय नोंदणी आणि प्रत्यक्ष अंमलबजावणी यात बरेच अंतर राखणे आवश्यक. काही महिन्यांनी पुन्हा एकदा कन्फर्मेशन घेऊन मग अंमलबजावणी आवश्यक) क. स्वत:च्या जिवावर खरोखर सर्वार्थाने आपला एकट्याचा हक्क असतो का? हे एकदा ठरवावे लागेल. ड. पूर्ण वेदनाविरहीत वैद्यकीय उपाय शोधला पाहिजे. असे उपाय अस्तित्वात असले तरी डॉक्टरी व्यवसायिक प्रतिज्ञा आणि नैतिकतेची व्याख्या बदलावी लागेल. हा खूप मूलभूत बदल असेल. ई. स्वेच्छामरण हा उपाय कितीही कमी जास्त वयाच्या आणि अगदी ठणठणीत प्रकृती आणि उत्तम मानसिक आरोग्यावस्था असतालेल्या व्यक्तींनाही द्यावा लागेल. केवळ असाध्य आजारी, वेदना होत असलेले, वृद्ध लोक यांनाच पात्र ठरवता येता येणार नाही. किंबहुना याबाबत योग्य निर्णय त्या अवस्थेत घेण्यास ते लोक पात्र नसतील. या अनुषंगाने चर्चा करता येईल.

प्रकाश घाटपांडे 16/10/2020 - 18:29
मरण आणण्याची नेमकी पद्धत हा अगदी गौण तांत्रिक मुद्दा आहे.
वेदनाविरहीत मृत्यु हा महत्वाचा मुद्दा आहेच की! काही लोक मृत्युपेक्षा त्याच्या वेदनामयी स्थितीला घाबरतात. सिझेरियन ने जर वेदनाविरहीत प्रसुती होते तर वेदनाविरहीत मृत्यु का असू नये. विज्ञानाने जन्मात हस्तक्षेप केला मग मृत्युत का करु नये?

गवि 16/10/2020 - 18:32
अहो म्हणजे तसे उपाय व्यवस्थित मिळतील. आहेतच अस्तित्वात. कसा यावा याबद्दल शांतपणे यावा हे अंमलात आणणे ही समस्या किंवा कायदा येण्यातली अडचण नसून त्या आधीचे एथिकल सोशल इ इ मुद्दे कॉम्प्लेक्स आहेत असं म्हटलं.

संजय क्षीरसागर 16/10/2020 - 19:15
सुखानी मरायचा मुद्दाच बाजूला पडेल ! 😄 एखादी सोपी, सहज आणि सुखानं मरायची युक्ती (कोणत्याही मेडीकल किंवा तत्सम उपायांखेरिज) माणसानं इतक्या अनंत वर्षात का शोधली नाही असं मला वाटतं !

सुबोध खरे 17/10/2020 - 12:15
एखादी सोपी, सहज आणि सुखानं मरायची युक्ती (कोणत्याही मेडीकल किंवा तत्सम उपायांखेरिज) माणसानं इतक्या अनंत वर्षात का शोधली नाही असं मला वाटतं ! हि युक्ति १९३४ पासून उपलब्ध आहे. भूल देण्याचे औषध शिरेतून घेतले तर एक ते दहा आकडे मोजून होईपर्यंत माणूस गाढ बेशुद्धीत जातो. आणि हेच औषध अतिरिक्त मात्रेत दिले तर माणूस चिरनिद्रेत जातो. अशी अनेक औषधे उपलब्ध आहेत. परंतु हे औषध देण्याची कायदेशीर परवानगी समाजाने/न्यायसंस्थेने द्यायची असते. कारण मृत्यू हा अपरिवर्तनीय (इर्रेव्हर्सिबल) आहे. हि प्रक्रिया उलट फिरवणे अशक्य आहे. त्यामुळे याची जबाबदारी कायद्याने घेणे आवश्यक आहे, वैद्यकीय तज्ज्ञाने नव्हे. अमेरिकेत मृत्युदंडाची शिक्षा अशीच दिली जाते. (Lethal injection). दुर्दैवाने एखाद्याला असाध्य असा वेदनादायी रोग झाला असेल तरी त्याचे आयुष्य दुःखहीन( painless) करता येणारी औषधे पण अस्तित्वात आहेत त्यामुळे त्याला इच्छा मृत्यू दिला पाहिजे कि नाही हा प्रश्न वैद्यकीय नसून सामाजिक आहे. मला स्वतःला वैद्यकीय तज्ज्ञ म्हणून एखाद्याला असे इंजेक्शन देणे फार कठीण जाईल. अगदी तो माणूस समाजासाठी अत्यंत धोकादायक/ उलट्या काळजाचा निर्ढावलेला गुन्हेगार असेल तरी. डॉक्टर म्हणून मी कितीतरी मृत्यू डोळ्यासमोर पाहिलेले असले तरी. अतिदक्षता विभागात एका रात्रीत दारूमुळे यकृत खराब होऊन तीन मृत्यू मी पाहिले आहेत आणि त्याचे प्रमाणपत्र हि दिले आहे. परंतु या सर्व वेळा त्यांना वाचवण्याचा आटोकाट प्रयत्नही केला होता. तेथे हतबलताही येते. परंतु आपल्या हाताने एखादे आयुष्य संपवणे हि प्रक्रिया फार वेदना दायक आहे. टेस्ट ट्यूब बेबीच्या उपचारात एका वेळेस तीन गर्भ असतील तर त्यातील एक किंवा दोन गर्भ असे "कमी" (EMBRYO REDUCTION) केले जातात. ७-८ आठवड्याला सोनोग्राफी करून जो सर्वात चांगला ( एक किंवा दोन)गर्भ असेल तो ठेवून इतर गर्भ पोटॅशियम क्लोराईडचे इंजेक्शन देऊन "कमी" केले जातात. सोनोग्राफी करत असताना त्या गर्भाचे हृदयाचे ठोके दिसत असताना पोटॅशियम क्लोराईडचे इंजेक्शन दिल्याने १० -१५ सेकंदात हळूहळू ठोके थांबतात हि प्रक्रिया मी कॉर्पोरेट रुग्णालयात केली आहे. परंतु आपल्यासमोर एखादे आयुष्य आपल्या कृत्याने संपते हे पाहणे हे फार वेदनादायक असते. यामुळे मी माझ्या क्लिनिक मध्ये या प्रक्रियेसाठी लागणारे लायसन्स घेतलेच नाही आणि हे मी करत नाही. https://en.wikipedia.org/wiki/Selective_reduction

प्रकाश घाटपांडे 17/10/2020 - 12:48
त्यामुळे त्याला इच्छा मृत्यू दिला पाहिजे कि नाही हा प्रश्न वैद्यकीय नसून सामाजिक आहे
खर आहे. पण हा सामाजिक प्रश्न हाताळताना वैद्यकीय क्षेत्रातील सामाजिक जाणीवा असलेले लोकांची मते विचारात घ्यावी तर लागतातच. डॉ शिरिष प्रयाग हे आपल्या भाषणात नातेवाईक व डॉक्टर यांच्या समन्वयातुन हा प्रश्न सोडवता येतो असे नेहमी सांगतात. लिव्हिंग विल हे पुर्ण पणे कायदेशीर नसले तरी डॉक्टरांसाठी ते महत्वाचे असते. डॉक्टरांनाही आपली सुरक्षितता पहावी लागते.

चौथा कोनाडा 17/10/2020 - 21:11
डॉ. साहेब, समर्पक लिहिलं आहे, आपल्या प्रतिसादांतून एक वेगळेच जग जे आमच्या सारख्यांना माहित नसते, ते उलगडते.
मला स्वतःला वैद्यकीय तज्ज्ञ म्हणून एखाद्याला असे इंजेक्शन देणे फार कठीण जाईल.
फाशीच्या गुन्हेगाराला त्याच्या तोंडावर काळे कापड झाकून फाशी देतात, त्यात फाशी देणार्‍या व पाहणार्‍यांना वेदना व तडफड दिसू नये म्हणून असे केलेले असते (अशी माझी समजूत आहे) पुढे मागे जर इंजेक्शन देऊन मृत्यू देणे अशी प्रथा प्रत्यक्षात आली आली तर अशी कोणती काळजी घ्यावी लागेल. सध्या अमेरिकेत मृत्युदंडाची शिक्षा अशीच दिली जाते. (Lethal injection) असे आपण लिहिले आहे, तिथे काय करतात या विषयी जिज्ञासा आहे !

गवि 17/10/2020 - 21:15
@ डॉक्टर खरे, एका डॉक्टरला ही कृती करणे अत्यंत त्रासदायक ठरेल हे अत्यंत मान्य आहे. कायद्याचे संरक्षण दिले तरीही, स्वत:च्या मनाला ते कितपत करवेल प्रत्यक्ष हा मुद्दा आहेच.
अमेरिकेत मृत्युदंडाची शिक्षा अशीच दिली जाते. (Lethal injection).
याबाबत वाचीव, ऐकीव माहिती अशी की ही लिथल इंजेक्शन प्रोसेसदेखील डॉक्टर करत नाहीत. हे इंजेक्शन तुरुंग अधिकारी/ कर्मचारी देतात. त्यातही तीन इंजेक्शने मशीनद्वारे जोडून तीन अधिकारी आपापले बटण किंवा जे काही असेल ते ट्रिगर करतात. प्रत्यक्षात त्यातल्या एकाच इंजेक्शनमधे द्रव्य असतं आणि मृत्यू घडतो. नेमक्या कुणाच्या हाताने ते ट्रिगर झालं हे त्या अधिकार्यांना कळत नाही. नैतिक ओझं इतकं तीव्र असावं की त्यातून थोडी सुटका म्हणून हा उपाय. अर्थात हे खरं असेलच असा दावा नाही.

संजय क्षीरसागर 17/10/2020 - 21:19
एखादी सोपी, सहज आणि सुखानं मरायची युक्ती (कोणत्याही मेडीकल किंवा तत्सम उपायांखेरिज) माणसानं इतक्या अनंत वर्षात का शोधली नाही असं मला वाटतं ! हे माझं वाक्य अधोरेखित करुन, पुन्हा तुम्ही मेडीकल उपाय काये ते सांगत भरघोस प्रतिसाद दिला आहे.

प्रकाश घाटपांडे 18/10/2020 - 09:09
आता मरायची युक्ती १) सोपी पाहिजे २) सहज उपलब्ध पाहिजे ३) सुखकारक पाहिजे आता ती युक्ती वैद्यकीय किंवा तशा प्रकारच्या अन्य क्षेत्राशी निगडी नको. अशा चौकटीत विचार करायचा आहे. म्हणजे यनावालांच्या भाषेत तर्कक्रिडा. तुम्ही शाब्दिक कैची पकडले हे बरोबर पण वाचकांना प्रतिसादात काही नाविन्य व माहिती असेल तर ते जाणून घेण्यात रस असतो. त्यामुळे डॉक्टरांनी तसा प्रतिसाद दिला असावा असा माझा कयास आहे. :)

संजय क्षीरसागर 18/10/2020 - 14:11
ती साधनविरहित, नॉन-मेडीकल प्रक्रिया आहे आणि अनेकांनी त्यानुसार देह ठेवला आहे. शिवाय ती आत्महत्या सदरात येत नसल्यानं कायदेशीर लफडं पण नाही. व्यवस्थित आर्ग्युमंट केलं तर वारसांना इंशुरन्स क्लेम पण मिळेल. अन्नत्यागामुळे दिवसेंदिवस देहशुद्ध होत जाऊन जागृकता वाढत जाते. ज्यांना खरंच सुखानी मरायचंय त्यांना सध्या तरी हा राजमार्ग उपलब्ध आहेच.

सुबोध खरे 19/10/2020 - 10:14
श्वास अगदी सहजतेनं बंद होईल असा नॉन-मेडीकल आणि साधनरहित, काय उपाय आहे ? तुम्ही आपला श्वास फक्त ३ मिनिटे रोखून धरा. पुढचं सगळं आपोआप होतंय. अन्नत्यागासारखंच प्राणवायू त्याग एकदम नॉन-मेडीकल आणि साधनरहित

संजय क्षीरसागर 19/10/2020 - 12:01
हे तीन मिनीटांचं नक्की आहे का ? यावर काही ठोस पुरावा असेल तर नक्की द्या म्हणजे या अँगलनं (स्वतःच्या) मृत्यूकडे पाहता येईल.

सुबोध खरे 19/10/2020 - 12:18
(स्वतःच्या) मृत्यूकडे पाहता येईल. मेल्यावर काहीही दिसत नाही. मग वेगळ्या "अँगल" ने कसं पाहणार काही ठोस पुरावा तीन मिनिटं श्वास बंद कराच म्हणजे पुरावा आपोआप मिळेलच आणि वेगळ्या अँगलने हि दिसेल

सुबोध खरे 19/10/2020 - 19:35
तुम्ही आपला श्वास फक्त ३ मिनिटे रोखून धरा. पुढचं सगळं आपोआप होतंय. अन्नत्यागासारखंच प्राणवायू त्याग एकदम नॉन-मेडीकल आणि साधनरहित बाकी शब्दच्छल नंतर करु.

सुबोध खरे 19/10/2020 - 10:11
ज्यांना खरंच सुखानी मरायचंय त्यांना सध्या तरी हा राजमार्ग उपलब्ध आहेच. संथारा किंवा सल्लेखना हे आपली सगळी संपत्ती दान केल्यानंतर शेवटची प्रक्रिया म्हणून देह ठेवण्यासाठी असते. त्यामुळे त्यात कायदेशीर लफडी काय येतील ते माहिती नाही. व्यवस्थित आर्ग्युमंट केलं तर वारसांना इंशुरन्स क्लेम पण मिळेल.जर देह ठेवायचाच असेल तर अर्ग्युमेंटचे करायची गरजच काय? जिवंत असताना वारसांना सर्व संपत्ती वाटून मोकळे व्हावे. मुळात आत्महत्या हा आता गुन्हा नाही असे २०१७ मध्ये पास केलेल्या मानसिक आरोग्य कायद्यात म्हटलेले आहे तर तो एक मानसिक आजार आहे आणि त्यासाठी वैद्यकीय उपचार सरकरने उपलब्ध करून द्यायचे आहेत. अन्नत्यागामुळे दिवसेंदिवस देहशुद्ध होत जाऊन जागृकता वाढत जाते.याला काही पुरावा वगैरे? कारण अन्न त्यागाने माणूस ग्लानीत जातो आणि नंतर बेशुद्ध होतो असे वैद्यकीय शास्त्र म्हणते. ज्यांना खरंच सुखानी मरायचंय त्यांना सध्या तरी हा राजमार्ग उपलब्ध आहेच. हे फार सोपं आहे म्हणणं. असंख्य माणसे केवळ आत्महत्या करण्याचे धैर्य नाही म्हणून जगत असतात. आणि अन्नत्याग करण्यासाठी फार मोठे मानसिक धैर्य लागते. अगदी विकोपाला आजार गेलेल्या माणसांना हा धीर होत नाही. सुखाने मारायचा राजमार्ग तर नाहीच नाही. आमच्या शेजारी राहणारे एक सद्गृहस्थ ७५ वयाला अचानकपाठदुखी होते म्हणून तपासणी साठी गेले असताना मणक्यात कर्करोग पसरलेला आढळला. यानंतर त्यांनी कोणतेही उपचार घेण्याचे नाकारले. सर्व संपत्तीची निरव निरव केली आणि जेंव्हा आजार बळावला तेंव्हा स्वच्छ शब्दात मला कोणतेही उपचार करू नयेत असे लिहून ठेवले आणि त्या दिवसापासून अन्न आणि पाणी त्याग करून काही दिवसात आपला देह ठेवला. असे धैर्य असणारी माणसे अक्षरशः एक कोटी मध्ये एखादा असतो. मला आत्महत्या करण्याचे धैर्य नाही तसेच कुणाचा जीव घेण्याचेही धैर्य नाही. मग मी भूल देत असताना (एके काळी) आपण या माणसाला मृत्यूच्या किती जवळ घेऊन जात आहोत आणि आपली एखादी क्षुल्लक चूक सुद्धा या माणसाला महाग पडू शकते याचे प्रत्येक क्षणी भान असे. तरुणपणात निर्धास्तपणे एखादे शौर्याचे काम करणे हे वेगळे. तरुणपणी मृत्यू हे एक सुंदर काव्य असते. मध्यावयात ते एक रुक्ष गद्य होऊन राहते. श्री व्यंकटेश माडगूळकर

संजय क्षीरसागर 19/10/2020 - 13:02
नाही हो > स्वेच्छेनं मृत्यू स्वीकारायला, आपण देह नाही हा उलगडा झाला की काम झालं ! देह कार सारखा आहे आपण आत-बाहेर दोन्हीकडे आहोत, पण आपण सतत देहातूनच जगाचा वेध घेतो त्यामुळे आपण देहच आहोत असा भास होतो. त्यामुळे देह गेला की आपण संपलो असं वाटतं. या भानगडीमुळे देह सोडवत नाही.

चौथा कोनाडा 19/10/2020 - 13:39
तरुणपणी मृत्यू हे एक सुंदर काव्य असते. मध्यावयात ते एक रुक्ष गद्य होऊन राहते. - श्री व्यंकटेश माडगूळकर हे आवडले.

सोत्रि 18/10/2020 - 19:17
नैसर्गिक मृत्यु हीच सहज आणि सुखानं मरायची युक्ती आहे, निसर्गाने योजलेली. त्याशिवायची कोणतीही युक्ती नैसर्गिक मृत्यु असणार नाही. नैसर्गिक मृत्यु नसलेली कोणतीही युक्ती ही आत्महत्या / अपघात असते. - (नैसर्गिक) सोकाजी

संजय क्षीरसागर 18/10/2020 - 19:25
१. नैसर्गिक मृत्यू म्हणजे नेमकं काय ? तो कसा येतो ? तसा मृत्यू येण्यासाठी पूर्वतयारी काय असते का काहीही नसते ? २. अशाप्रकारे झालेले किती मृत्यू तुम्ही पाहिले आहेत ? ३. संथारा ही आत्महत्या आहे की स्वेच्छा मरण ? या दोन्हीत नक्की काय फरक आहे ?

सोत्रि 19/10/2020 - 04:15
१. नैसर्गिक मृत्यु ही जैविक घटना आहे. निसर्गाने ठरविलेला शेवटचा श्वास घेतला की तो येतो. त्यासाठी काहीही करावे लागत नाही, म्हणूनच तो नैसर्गिक. २. लहानपणी शेजारचे एक आजोबा असे मरताना पाहिले आहेत. त्यावेळी २-३ रीत होतो. त्यांच्या आजूबाजूला धूप लावला होता. भजनीमंडळ भजनासाठी बोलावले होते. एकंदरीत वातावरण तणावरहित करण्याचा प्रयत्न होता. ते आमच्यासमोर शेवटच्या घटका मोजत होते आणि त्यांचा शेवटचा श्वास जातानाचे सर्वजण साक्षी होते. ३. निसर्गाने ठरविलेला मृत्यु सजीवाने आपल्या हातात घेतला की तो अपघातीच असतो. त्यामुळे स्वेच्छामरण ही आत्महत्याच, कितीही गोंडस व्याख्या किंवा कारणमिमांसा दिली तरीही. - (जे पटतं ते बोलणारा) सोकाजी

शा वि कु 19/10/2020 - 10:37
तो मुद्दा नाही पटला. पण हे पुरेपूर पटले- स्वेच्छामरण हि आत्महत्याच हे योग्य पॉईंट केले आहे. आत्महत्या ऍक्टिव्ह, आणि स्वेच्छामरण पॅसिव्ह.आऊटकम तोच.

संजय क्षीरसागर 19/10/2020 - 13:33
आकलन असणार ? अर्थात, मृत्यू ही चिरनिद्रा असल्यानं, सजग व्यक्तीला रोजच्या झोपेप्रमाणे तिचीही चाहूल लागतेच; पण अगदी शांत झोपून शेवटचा श्वास घेणारे एक ओशो सोडता माझ्या माहितीत दुसरं कुणीही नाही. निसर्गाला व्यक्ती जागृत आहे किंवा नाही याच्याशी काहीही घेणं-देणं नाही, तस्मात नैसर्गिक मृत्यू आणि कमालीची सजगता हे काँबिनेशन फार दुर्मिळ आहे. त्यात शारिरिक व्याधींनी देह घेरला तर पुढची सगळी व्यवस्था हॉस्पिटलच्या हातात जाते त्यामुळे तुमचा अपवादात्मक कल्पनाविलास योग्य असला तरी प्रॅक्टिकली फारसा कामाचा नाही.

संजय क्षीरसागर 19/10/2020 - 19:35
ओशोंना नैसर्गिक मृत्यू आला. त्या वेळी त्यांच्या इनर सर्कलचे लोक आसपास होते. Rajneesh died on 19 January 1990, aged 58, at the ashram in Pune, India. The official cause of death was heart failure, but a statement released by his commune said that he had died because "living in the body had become a hell" after alleged poisoning in US jails. नंतर मृत्यूपत्रावरुन बरेच वादंग झाले.

सुबोध खरे 20/10/2020 - 09:19
ओशोंना नैसर्गिक मृत्यू आला ५८ व्या वर्षी ? नैसर्गिक मृत्यू? शरीर एवढे गलितगात्र कसे काय झाले बुवा? बढिया है! एकदा एकाला गुरु मानला कि त्याचे कोणतेही कार्य हे अवतारकार्यच असते अशा अंधविश्वास असणाऱ्या संप्रदायाचे हे उत्तम उदाहरण आहे.

सुबोध खरे 20/10/2020 - 09:26
https://www.thequint.com/news/india/was-osho-killed-7-haunting-questions-return-after-26-years 1. What Went Wrong At 1pm? २. Did Osho Die at 5pm? 3. What Was the Real Cause of Death? 4. Why the Hurry For Cremation? 5. Why Was Osho’s Mother Kept In the Dark? 6. Why Was the Will Kept Secret? 7. Were Osho’s Signatures Photocopied?

संजय क्षीरसागर 20/10/2020 - 14:00
जीवंत असतांना ते काय म्हणाले या मला रस होता. आणि ते मी पूर्णपणे आत्मसात केलं आहे. त्यांना नैसर्गिक मृत्यू आला की त्यांची हत्या झाली की अमेरिकेत त्यांच्यावर झालेल्या विषप्रयोगामुळे (रेडिएशन) त्यांचा अकाली मृत्यू झाला या विषयाची चर्चा अज्ञानी लोकांनी लावून धरावी.

सुबोध खरे 20/10/2020 - 19:36
आमच्यापैकी कुणालाच ओशो चा मृत्यू कशामुळे झाला यात अजिबात रस नाही. पण तुम्हीच लिहिलं आहे कि त्यांना नैसर्गिक मृत्यू आला. पण अगदी शांत झोपून शेवटचा श्वास घेणारे एक ओशो सोडता माझ्या माहितीत दुसरं कुणीही नाही.आणि एकंदर नैसर्गिक मृत्यू बद्दल भाष्य केलंय त्यावरुन आपले म्हणणे साफ चूक आहे एवढंच लिहायचं आहे. ते जिवंत असताना काय म्हणाले याचा या लेखाशी काहीही संबंध नाही.

संजय क्षीरसागर 20/10/2020 - 21:04
असलेली त्यांची स्वीय-सहायिका यांची निवेदनं, मृत्यू पश्चात त्यांचे प्रकाशित झालेले फोटो, त्यांचं मृत्यूपूर्वी प्रकाशित झालेलं साहित्य आणि त्यांचं सिद्धत्व या माहिती वरुन तसं म्हटलं आहे. २.
ते जिवंत असताना काय म्हणाले याचा या लेखाशी काहीही संबंध नाही.
अती विनोदी कमेंट ! मृत्यूपूर्वी विदेहत्व कळणं अशी सिद्धत्वाची व्याख्या आहे. मृत्यू पश्चात व्यक्ती काय बोलणार ? अर्थात, तुमचा त्याच्याशी सुतराम संबंध नाही त्यामुळे असा विनोदी प्रकार तुम्ही करु शकता.

सुबोध खरे 21/10/2020 - 11:00
लेखाचा विषय काय आहे? आपलाच खरं करण्यासाठी( ओशो यांचा मृत्यू नैसर्गिक होता असे एकदा म्हणायचं आणि ते खोटं ठरलं तर शब्दांचा कुभांड रचणे असला भंपकपणा सोडून द्या. ज्या त्या विषयात आपलं भंपक अध्यात्म आणून धाग्याचा काश्मीर करणं सोडून द्या. विषयाला धरून लिहिण्यासारखं असेल तर लिहा उगाच थापा मारणं मग ते उघडकीस आला कि वैयक्तिक पातळीवर उतरून प्रतिसाद्कर्त्याला दूषणं देणं सोडून द्या

संजय क्षीरसागर 21/10/2020 - 13:40
१. नैसर्गिक मृत्यू याचा अर्थ जो आत्महत्या, हत्या, प्रायोपवेशन (अथवा तशी प्रक्रिया) किंवा अपघात यांनी झाला नाही असा मृत्यू. ओशोंचा मृत्यू त्या अर्थानी नैसर्गिक झाला. २. तुम्हाला अध्यात्मच कळत नसल्यानं मृत्यू हा अध्यात्मिक विषय आहे ही बेसिक गोष्ट कळण्याची शक्यता शून्य. ३. एकतर इच्छामरणाच्या प्रक्रिये विषयी तुम्हाला काही माहिती नाही आणि तरीही तुम्ही प्रतिसाद रेटतायं ही कमाल आहे.

सुबोध खरे 21/10/2020 - 18:46
१. नैसर्गिक मृत्यू याचा अर्थ जो आत्महत्या, हत्या, प्रायोपवेशन (अथवा तशी प्रक्रिया) किंवा अपघात यांनी झाला नाही असा मृत्यू. ओशोंचा मृत्यू त्या अर्थानी नैसर्गिक झाला. त्यांचं शवविच्छेदन झालं होता का? नाही मग तो अनैसर्गिक मृत्यू नाही किंवा आजारपणामुळे मृत्यू नाही हे कसं छातीठोक पणे सांगताय? तुमचे चेले चमचे फार तर ऐकून घेतील २. तुम्हाला अध्यात्मच कळत नसल्यानं मृत्यू हा अध्यात्मिक विषय आहे ही बेसिक गोष्ट कळण्याची शक्यता शून्य. मृत्यू हा अध्यात्मिक विषय आहे कि नाही ते मला माहिती नाही पण ती एक नैसर्गिक प्रक्रिया आहे आणि हा माझ्या अभ्यासाचा विषय आहे त्यामुळे ते मला नक्की माहिती आहे. गांडूळांचा मृत्यू पण अध्यात्मिक असतो का? ती एक नैसर्गिक प्रक्रिया आहे एवढं नक्की ३. एकतर इच्छामरणाच्या प्रक्रिये विषयी तुम्हाला काही माहिती नाही आणि तरीही तुम्ही प्रतिसाद रेटतायं ही कमाल आहे. एकतर इच्छामरणाच्या प्रक्रिये विषयी तुम्हाला काही माहिती नाही हे सांगणारे तुम्ही कोण टिकोजीराव? मीच तेवढा शहाणा आणि दुसरे सर्व मूर्ख हे समजणे हा मानसिक आजार आहे ( delusion of gradeur) एक वेळ शास्त्रज्ञांना या विषयाला हात घालायची इच्छा नसणं समजू शकतं पण अध्यात्मिक धुरंधरानी इतक्या महत्त्वाच्या विषयाला चाट मारली हे आश्चर्य आहे. वेळ मिळाला की यावर संशोधन करुन एक सोपा आणि सामान्यांना सहज अनुसरता येईल असा उपाय नक्की शोधणार आहे. वा ! काय आत्मप्रौढी आहे? मानसिक आजारातून बरे व्हा हि शुभेच्छा

संजय क्षीरसागर 21/10/2020 - 19:22
१. नैसर्गिक मृत्यू झाल्यावर शवविच्छेदनाची गरज नसते इतकी साधी गोष्ट तुम्हाला माहिती नसावी हे आश्चर्य आहे ! २.
गांडूळांचा मृत्यू पण अध्यात्मिक असतो का?
फारच छान प्रश्ण ! मृत्यू हा अध्यात्मिक विषय आहे आणि इथे मानवी मृत्यूबद्दल चर्चा चालू आहे. अध्यात्म हा अमृताचा शोध आहे. ३.
एकतर इच्छामरणाच्या प्रक्रिये विषयी तुम्हाला काही माहिती नाही हे सांगणारे तुम्ही कोण टिकोजीराव?
चर्चेचा विषयच तो आहे ! आणि तुम्ही सुरुवातीपासून इंजेक्शन देऊन मारण्याच्या गोष्टी लिहितायं ! ४. मनोरुग्णता ही वैयक्तिक शेरेबाजी आणि मुद्दा सोडून लिहिलेले प्रतिसाद यातून दिसते.

सुबोध खरे 21/10/2020 - 19:49
नैसर्गिक मृत्यू झाल्यावर शवविच्छेदनाची गरज नसते इतकी साधी गोष्ट तुम्हाला माहिती नसावी हे आश्चर्य आहे !परत मी च शहाणा. हे कोणत्या कायद्यात लिहिलेले आहे? नैसर्गिक मृत्यूची कायदेशीर व्याख्या काय आहे हे जरा स्पष्ट करून सांगा मग त्याला शवविच्छेदनाची गरज असते कि नसते ते ठरवता येईल. नैसर्गिक मृत्यू झाल्यावर प्रमाणपत्र कुणी द्यायचं ? डॉक्टरनेच ना? त्यात मृत्युचे कारण काय लिहायचे आणि आंतरराष्ट्रीय आजार संहितेतील कोणता कारण द्यायचं? हे जरा अभ्यास करून सांगा. हां ओशोंसारखे इकडे तिकडे पैसे दाबून त्यांच्या आईला सुद्धा न कळवता गुपचूप जाळून टाकायचं असेल तर गोष्टच वेगळी एकतर इच्छामरणाच्या प्रक्रिये विषयी तुम्हाला काही माहिती नाही हे सांगणारे तुम्ही कोण टिकोजीराव? हे आपल्याला माझ्याज्ञानाविषयी किती माहिती आहे याबद्दल लिहीलंय. चर्चेचा विषयच तो आहे ! आणि तुम्ही सुरुवातीपासून इंजेक्शन देऊन मारण्याच्या गोष्टी लिहितायं ! ते तुमच्या दर्पोक्तीला दिलेले उत्तर आहे. मीच सर्वात शहाणा इतपत ठीक आहे दुसरे मूर्ख हा तुमचा अविर्भाव डोक्यात जातो.

नैसर्गिक मृत्यू चे प्रमाणपत्र कसे लिहायचे याचा अभ्यास करून उत्तर दिलेत

तर पुढे चर्चा होऊ शकेल अन्यथा दीड शहाण्याची अवास्तव बडबड म्हणून तुम्हाला फाट्यावर मारण्यात येत आहे

संजय क्षीरसागर 21/10/2020 - 20:40
The official cause of death was heart failure असं सर्टीफिकेट तुमच्या पेशातल्या डॉक्टरनं दिलंय. नीट वाचाल तर इतकं भारंभार आणि मुद्दा सोडून लिहावं लागणार नाही.

सुबोध खरे 22/10/2020 - 09:32
हार्ट फेल्युअर हे नैसर्गिक कारण नाही इतकं मूलभूत ज्ञानही आपल्याला असू नये याचं आश्चर्य वाटतं. अर्थात म्हणूनच आपला इतका शब्दांचा डोलारा उभा करण्याचा केविलवाणा प्रयत्न असेल

संजय क्षीरसागर 22/10/2020 - 11:23
नीट वाचा : १. In simple terms, natural causes refer to internal factors — like a medical condition or a disease — as opposed to external factors, like trauma from an accident. In other words, natural causes could be anything from cancer to heart disease to diabetes. २. "It just means there was nothing non-natural that happened in [the patient's] cause of death," said Dr. Patricia Allenby, director of autopsy services at the Ohio State University Wexner Medical Center. [Top 10 Leading Causes of Death] ३. On a death certificate, natural causes actually refers to the "manner of death" rather than the specific cause. Authorities indicate whether the manner of death was natural, accidental, or due to suicide or homicide, Allenby said. आणि ही घ्या लिंक तुमच्यासारखी हातला लागेल ती लिंक फेकलेली नाही, पुढचा प्रतिसाद देण्यापूर्वी शांतपणे वाचा

सुबोध खरे 22/10/2020 - 11:50
याच्या उलट अभिप्राय असणाऱ्या असंख्य लिंक मी देऊ शकेन. आणि कर्करोग हृदयविकार हे नैसर्गिक मृत्यू असतील तर बोलायलाच नको मग ४५ व्य वर्षी हृदयविकाराने माणूस मृत्यू पावला तर तो नैसर्गिक मृत्यू समजायचा का? किंवा ओशों चा ५८ व्या वर्षी झालेला मृत्यू नैसर्गिक समजायचा का? आंतरराष्ट्रीय आजार संहिते मध्ये नैसर्गिक मृत्यू असे कारण नाही. आपल्याच म्हणण्याप्रमाणे १. नैसर्गिक मृत्यू म्हणजे नेमकं काय ? तो कसा येतो ? तसा मृत्यू येण्यासाठी पूर्वतयारी काय असते का काहीही नसते ? २. अशाप्रकारे झालेले किती मृत्यू तुम्ही पाहिले आहेत ? मग मी तर असे असंख्य नैसर्गिक मृत्यू पहिले आहेत. आर यु जोकिंग?

सुबोध खरे 22/10/2020 - 11:50
नैसर्गिक मृत्यू चे प्रमाणपत्र कसे लिहायचे याचा अभ्यास करून उत्तर दिलेत तर पुढे चर्चा होऊ शकेल अन्यथा दीड शहाण्याची अवास्तव बडबड म्हणून तुम्हाला फाट्यावर मारण्यात येत आहे

संजय क्षीरसागर 22/10/2020 - 12:45
कर्करोग हृदयविकार हे नैसर्गिक मृत्यू असतील तर बोलायलाच नको
आता हे तुम्ही Dr. Patricia Allenby, director of autopsy services at the Ohio State University Wexner Medical Center यांच्यापेक्षा जास्त माहिती असल्यागत आणि तेही कुणाला न पटणारं लिहितायं !

सोत्रि 19/10/2020 - 15:50
मी फक्त नैसर्गिक मृत्यु म्हणजे काय ह्याबद्दल बोलतो आहे. त्यात कसलाही कल्पनाविलास नाही. - (बादरायण सबंध न जोडणारा) सोत्रि

संजय क्षीरसागर 19/10/2020 - 19:47
त्या वेळी सुद्धा, आजोबा जाणारचेत तर आजूबाजूला भजन चालू ठेवा असा विचार असेल. सजग नैसर्गिक मृत्यूसाठी जीवंत असतांना, देह झोपला आहे आणि आपल्याला कळतंय इतकं विदेहत्व साधायला लागतं : या निशा सर्व भूतानां, तस्यां जागर्ती संयमी ही ती अवस्था आहे. कळत्या वयात तुम्ही असा मृत्यू पाहिला आहे का ?

सोत्रि 19/10/2020 - 20:13
मी फक्त नैसर्गिक मृत्यु म्हणजे काय ह्याबद्दल बोलतो आहे. त्यात माझ्या वयाचा काहीही संबंध नाही. नैसर्गिक = निसर्गदत्त! - (बादरायण सबंध न जोडणारा) सोत्रि

Rajesh188 16/10/2020 - 17:55
मी आधुनिक विज्ञान च्या युगात राहतो. म्हणून इच्छ्या मरणाची माझी कल्पना वेगळी आहे. असा काही शोध लागावा की मरण हे माणसाच्या इच्छ्येवर असावे. जो पर्यंत मरणाची ईच्छा होत नाही तो पर्यंत मरण येणार आहे.. माणसाला अमर करण्याच्या क्षेत्रात काही तरी संशोधन होत असेल त्याला नक्कीच यश येईल. तसे तर मृत्यू कोणालाच नको असतो.

कंजूस 16/10/2020 - 20:00
बरेच आहेत. पण जेव्हा व्यक्ती एका ठिकाणी शय्येवर पडलेली असते तेव्हा ती काही करू शकत नाही. गळफास, विष, रेल्वेतून उडी, झोपेच्या गोळ्या वगैरे. दुसऱ्या कुणाची मदत घेतली तर त्याच्यावर खून करणे, आत्महत्या करायला भाग पाडणे, मृत्यू आणण्यास दबाव आणणे वगैरे नियम लागू शकतात.

गामा पैलवान 17/10/2020 - 01:12
अवांतर : लोकहो, आत्महत्या व प्रायोपवेशन ( म्हणजे उपास करून मरण) याविषयी पारंपरिक हिंदू मत नोंदवत आहे. एकदा का घास तोंडातनं आंत सारला की माणसाचा त्या घासावरील ऐच्छिक ताबा संपतो. दुसरी यंत्रणा त्याचा ताबा घेऊन पचन आणि पोषण घडवून आणते. त्यामुळे मानवी शरीर हे ईश्वराधीन मानले गेले आहे. अगदी आपले स्वत:चे शरीर असले तरी त्याचा स्वेच्छेने नाश करणे अनुचित आहे. त्यामुळे आत्महत्या हे पाप धरले जाते. मात्रं असं असलं तरी हे शरीर जिवंत ठेवण्यासाठी खाणं खावं लागतंच. अन्ननिर्मिती करतांना इतर जीवाला त्रास होतोच. पीडाविरहित अन्ननिर्मिती जवळजवळ अशक्य आहे. त्यामुळे अन्नाचा घास हा पापजनक आहे. म्हणून स्वत:चे खाणेपिणे थांबवून केलेल्या शरीरनाशास आत्महत्या समजण्यात येत नाही. इच्छामरणाची पार्श्वभूमी स्पष्ट असावी म्हणून उपरोक्त माहिती दिली आहे. आ.न., -गा.पै.

Gk 17/10/2020 - 12:48
विद्या बाळ ह्यांचा लेख प्रसिद्धी सोस वाटतो ज्याला मरायचेच आहे , तो प्रायोपवेशन करून , संथारा घेऊन मरेल ज्याला खरोखरच मरायचे आहे तो गळफास , विष घेऊनही मरेल पण ह्यांच्या अपेक्षा भलत्याच आहेत , घरात मरण यावे , लगेच मरण यावे , गादी वर झोपून मरण यावे , कुणीतरी साप आणावा , कुणीतरी इंजेक्शन द्यावे , त्याचे बिल कोण भरणार , की तेही सरकारनेच भरायचे ? रेशन कार्डावर दोरी उपलब्ध करून द्या , डेथ सर्टिफिकेट अगदी सहजतेने पोराला मिळावे , त्यावर कारण काय लिहायचे ? आजकाल ईसीजी फ्लॅट लाईन चा कागद जपून ठेवूनच डॉकटर डेथ डिक्लेर करतात , नुसते पल्स बीपी डोळ्यात बेटरी पाडा वगैरेही करतातच , पण हॉस्पिटलात ईसीजी काढणे करतातच , हिला घरी मरायचे , मग हिचा ईसीजी कोण काढणार ? आवा चालली पंढरपूरला , वेशिपासून आली घरा तसे आहे हे मरायचे तर नाही , उगाच सरकार , साप हे आणि ते

प्रकाश घाटपांडे 17/10/2020 - 15:05
सन्मानाने मरण्याचा हक्कासाठी चळवळ आहे. ज्याला मरायचेच आहे , तो प्रायोपवेशन करून , संथारा घेऊन मरेल ज्याला खरोखरच मरायचे आहे तो गळफास , विष घेऊनही मरेल हे आक्षेपाचे नेहमीचे मुद्दे आहेत. आत्महत्या व इच्छामरण यात मूल्यात्मक फरक आहे. जीके तथा कृष्णमार्जार आपण त्यांचे इच्छामरणावरील कार्य जाणुन घेउन लिहित आहात असे गृहीत धरतो. मतभिन्नता असणे स्वाभाविक आहे पण ती प्रत्येक वेळी उपहास व तुच्छता या प्रकारेच व्यक्त करावी असे नाही ना! मृत्युशय्येवर असतानाची विचार स्पंदने ही प्रसिद्धीच्या सोसासाठी असतील असे आपल्याला खरोखर वाटते का?

Gk 17/10/2020 - 15:55
माझे किंवा त्यांचे या विषयातील कार्य तुला माहीत आहे का ? असे सुनावण्याची इच्छा बाळगणे , ह्यालाच तर सोस म्हणतात ना ? मरायचे आहे तर गप मरावे , हॉस्पिटलात आजारी असेल तर डी एन आर भरावे नाहीतर बाहेर असेल तर ज्याला रूढार्थाने आत्महत्या म्हणतात , ते मुकाट्याने करून मोकळे व्हावे. दोन्ही मार्ग समाजाने उपलब्ध करून दिले आहेत.

माहितगार 17/10/2020 - 19:20
ईच्छा मरण आणि आत्महत्या हे दोन्ही करू नयेत या साठी सुखकर परिस्थिती निर्माण करण्यातले समाजाचे अपयश आले तरी जिवन सुखकर करण्याच्या दृष्टीने प्रगती करणे समाजाचे उद्दीष्ट असू शकते, मृत्यू नैसर्गिकपणे झालाच तर त्यातल्या त्यात सूखकर व्हावा पण जिवन क्षमता वाढवण्यानेच समाजाची धारणा होते ती धारणा विस्कळीत करणे कोणत्याही समाजाचे उद्दीष्ट असू नये. यामुळेच समाजाने ईच्छा मरण आणि आत्महत्या पैकी कोणतेही स्विकारावेअसे वाटत नाही. एका अपत्याचा जन्म होताना एका पित्याची बहुधा सकारात्मक भावनिक गुंतवणूक असते, आईची त्यापेक्षाही अधिक असते, त्यांना असा निर्णय घेण्यास साहाय्य करणार्‍या समाजाचीही सकारात्मक भावनिक गुंतवणूक असते, समाजाच्या धारणेच्या प्रत्यक्ष अनुभवातील मर्यादा लक्षात घेऊनही अशी भावनिक गुंतवणूक कमी लेखता येत नाही. व्यक्ती जन्मास येताना सृजक पालक गुरूजन आप्त मित्र समाज देश यांचे अपरिमीत भावनिक ऋण घेऊनच जगात आलेली असते आणि मृत्यूपर्यंत प्रसंगी स्वभावना बाजूस ठेऊन इतरांच्या भावनांसाठी माणसाने अखेरच्या नैसर्गिक श्वासा पर्यंत प्रयत्न करावयास हवेत.

शा वि कु 17/10/2020 - 20:02
असहमत. {आयन रँड वैगेरे :)) } इतरांनी पण रोगी व्यक्तीच्या भावना बघून त्याचा त्रास कमी केला पाहिजे, त्याच्या "भावनां"ची काळजी घेतली पाहिजे, आणि आपल्या भावना बाजूला ठेऊन रोग्याला सोप्प्यात सोप्प्या आणि समाजमान्य पद्धतीने मोकळे करावे. त्यामुळे सर्क्युलर रेफरन्स होतो आहे असे वाटते.

सुबोध खरे 19/10/2020 - 10:27
हॉस्पिटलात आजारी असेल तर डी एन आर भरावे डी एन आर (DO NOT RESUSCITATE) या फॉर्म ला भारतात कोणताही कायदेशीर आधार नाही. ते फॉर्म भरणारे किंवा भरून घेणारे हे केंव्हाही कायद्याच्या कचाट्यात अडकू शकतात. BC सार्वजनिक न्यासावर कोणत्याही बाबतीत मनाला येईल ते लिहिण्याच्या अगोदर जरा गंभीर पणे विचार करून लिहीत जा. The Do Not Resuscitate (DNR) order is still not documented legal practice in India. It is a verbal communication between the clinician and the patient’s relative or caregiver. The autonomy of the patient also remains a weak concept. Even the right to live a dignified life or die a dignified death has not been extensively discussed. The law is silent or ambiguous on most issues related to end-of-life care. the Indian Journal of Medical Ethics https://ijme.in/articles/do-not-resuscitate-orders/?galley=html#:~:text=The%20Do%20Not%20Resuscitate%20(DNR,also%20remains%20a%20weak%20concept.

सुबोध खरे 19/10/2020 - 10:16
प्रसिद्धीचा सोस वाटतो जिथे तिथे पचपच करणं हा पण प्रसिद्धीचा सोस वाटतो मग ती प्रसिद्धी - कु प्रसिद्धी का असेना? any publicity is publicity- good or bad

प्रकाश घाटपांडे 17/10/2020 - 19:57
विद्या बाळ यांच्या मते इच्छामरण म्हणजे जगणे ’नकोसे’ झाले म्हणून नव्हे पण जगणे”पुरेसे ’झाले या भावनेतून असलेला मृत्युचा जाणीवपुर्वक स्वीकार. पुरेसे हे ठरवण्याचा अधिकार अर्थातच त्या व्यक्तीचा.

गणेशा 17/10/2020 - 22:36
मुळ लेख वाचला.. मला तरी हे विचार पटतात.. अगदी माझे हेच म्हणणे आहे.. प्रतिसाद हि बरेचसे वाचले.. काही पटले.. आपला कार्यभाग आटोपला आणि आता आपली गरज नाही असे वाटले तर इच्छा मरण हा मार्ग असावा असे वाटते.. मागे माझ्या शशक कथेत हाच विषय घेतला होता.. शब्द मर्यादा मुळे मात्र जास्त बोलता आले नाही.. उलट तेथे निगेटिव्ह रिप्लाय पहायला मिळाले.. तरी हा विषय महत्वाचा आहे असे मला वाटते.. शशक धागा - विषय सेम असल्याने लिंक देतोय. इच्छा मरण

प्रकाश घाटपांडे 18/10/2020 - 09:59
आपला कार्यभाग आटोपला आणि आता आपली गरज नाही असे वाटले तर इच्छा मरण हा मार्ग असावा असे वाटते..
आता आपली गरज नाही हे कुणी ठरवायचे? त्या व्यक्तीने की समाजातल्या अन्य व्यक्तींनी? असा तो तिढा आहे. चौकट राजा यांच्या प्रतिसादात त्याचा काही भाग आहे. विद्या बाळांनी व्यक्त केलेली अखेरची स्पंदने व एकूण आतापर्यंत मांडलेले इच्छामरणाविषयीचे विचार या दोन्हीचा भाग प्रतिक्रियेत येणे इष्ट आहे. काहींना इच्छामरण व त्याच्या समर्थनार्थ मांडलेले विद्या बाळांचे विचार हे अत्तार्किक,नक्षलवादी, गुन्हेगारी विचारांचा प्रसार वाटला. पुढे काहींनी त्यात अविचारी व देशद्रोही ही विशेषणे पण अ‍ॅड केली. जे विचार आपल्याला पटत नाहीत त्या विचारांना अशी विशेषणे देणे हे कुठल्याही वैचारिक चर्चांमधे खर तर अभिप्रेत नसते. तिथे विचारांचे खंडन मंडन अभिप्रेत असत. पण विचार पुर्वक प्रतिक्रिया द्यायच्या ऐवजी इन्स्टंट प्रतिक्रिया देउन मोकळे होतात.मग वितंडवाद चालू होतात. अशावेळी पुर्णविराम देणे चांगले. सुदैवाने काही लोक नंतर तरी विचार करतात. जालीय अस्तित्व अर्थात आयडी व समूह प्रबोधन या लेखात मी त्याचा काही उहापोह केला आहे. वर दिलेल्या मंगला आठलेकर यांच्या जगण्याचीही सक्ती आहे... या पुस्तकात अशा समाजातल्या वेगवेगळ्या प्रतिक्रियांचा आढावा घेतला आहे.

Rajesh188 18/10/2020 - 09:12
भारतात कायदेशीर करणे अत्यंत धोकादायक आहे. त्याचा गैर फायदा संपत्ती साठी किंवा बाकी स्वार्थ साठी घेतला जावू शकतो.. इच्छ्य मरण हे फक्त शरीर पूर्णतः निकामी झाले असेल,माणूस खूप वर्ष कोमात असेल,गंभीर आजाराने सर्व अवयव बाद झाले असतील. अशा विशिष्ट परिस्थिती च तो अधिकार दिला गेला पाहिजे.. आणि इच्छा मरण चा अधिकार कोणाला असावा स्वतः त्या व्यक्ती ला की अजुन कोणाला हा पण गंभीर प्रश्न च आहे. आता हत्या हा गुन्हा आहे हा कायदाच ह्या साठी असावा की कोणत्या ही अनैसर्गिक मृत्यू ची पोलिस मार्फत सखोल चोकशी व्हावी. आत्महत्या हा गुन्हा नाही कायद्यानं ठरवलं असते तर आत्म हत्या च्या आडून खून झाले असते आणि त्याची कसलीच चोकशी झाली नसती. त्या मुळे इच्छा मरण विषयी काही निर्णय घेण्ापूर्वी सर्व धोक्याचा विचार होणे गरजेच आहे. माणसाला मारायला ते पण त्या व्यक्ती ला कसलाच त्रास न होता खूप मार्ग आहेत.

माहितगार 18/10/2020 - 11:29
अगदी बरोबर आहे, आत्महत्या / इच्छामरण कायदेशीर नसतानाही खूनाच्या घटनांना आत्महत्या / इच्छामरण दाखवण्याचा प्रयत्न आरोपीपक्षा कडून केला जाताना दिसतो; भारतात काय जगात कुठेही एकदा आत्महत्या काय किंवा ईच्छामरण काय कायदेशीर आणि सार्वत्रिक म्हटले की त्यांना आत्महत्या म्हणून दाखवणे मानवी मन अधिक सहज स्विकारू लागते आणि परिणाम खूनांच्या चौकश्या मागे पडण्यावर होऊ शकतो. त्या शिवाय दोन मोठ्या अनुषंगिक समस्या असतात. १) आत्महत्या किंवा ईच्छामरण अगदी कागदोपत्री साक्ष पुरावे ठेऊन जरी जाहीर केले तरी, आत्महत्या किंवा ईच्छामरण केलेल्या व्यक्तीस ते जगले तर जिवनाची उमेद पुन्हा येऊ शकली असती हि शक्यता शिल्लक राहतेच. २) आत्महत्या किंवा ईच्छामरण अगदी कागदोपत्री साक्ष पुरावे ठेऊन जरी जाहीर केले तरी अगदी अंतीम क्षणी संबंधीत व्यक्तीस मृत्यू एवजी अजून जगण्याची इच्छा झाली आणि व्यक्तीच्या मृत्यूत वेस्टेड इंटरेस्ट असलेल्याने अशी इच्छा जिवनेच्छा दाबली आणि मृत्यू होऊ दिला अथवा चक्क खून केला तर ती आत्महत्या नव्हती खून होता हे कळण्याचे मार्ग संकुचित होऊन जातात. ३) दबाव टाकून किंवा मानसिक अस्थिरतेचा फायदा घेऊन आत्महत्या किंवा ईच्छामरण अगदी कागदोपत्री साक्ष पुरावे तयार करून घेऊन मग इच्छामरण दाखवणे पण प्रत्यक्षात तो क्रम खूनी मनोवृत्तीचा परीणाम असणे संभवते; आत्महत्येस दबाव टाकला होता हे सिद्ध करणे तसेही कठीण प्रक्रीया असते आणि एकदा आत्महत्या/इच्छामरण प्रक्रीया कायदेशीर केली की कुणि दबाव टाकला होता अथवा मानसिक अस्थिरतेचा फायदा घेतला होता हे सिद्धाकरणे आणखीच अवघड होऊन जाते. ४) अगदी मागच्या शतकापर्यंतच्या सती प्रथेचे उदाहरणच घ्या, मानवी समुह कशाचे उदात्तीकरण करतील हे सांगणे कठीण असते शतकोंन शतके भारतीय उपमहाद्वीपातील हिंदू स्त्रीया पतीच्या चितांवर हकनाक जळत राहील्या आणि ज्या मानवी समुहात असे उदात्तीकरण आणि दबाव नव्हते तिथे स्त्रीया जिवंत राहण्याची संधी आणि शक्यता वाढली. एकदा ईच्छामरण कायदेशीर केलेकी कुणालाही कोणासोबतही सती जाण्याची मुभा दिल्यासारखे होणार नाही का? महत्वाने अखेरचा नव्हे पण क्रमाने शेवटचा आक्षेप; एकीकडे सटर फटर व्यक्ती कुठेतरी एखाद्या मागणी साठी स्वतःला जाळून घेण्यापर्यंतचे मार्ग ब्लॅकमेलिंग साठी वापरतात माणूस मेला की मागणीला चेव येऊन दंगली होतात आणि सर्वच व्यक्तिगत मागण्या उचित असतात असे नव्हे सरकारला अनुचित मागण्या मान्य करण्याचे दबाव वाढले तर कोणतेही सरकार सरकार म्हणून चालवणे कठीण होऊन जाऊ शकते. शिवाय नैसर्गिकपणे मानवी स्वभाव हे व्यक्तीपुजक असतात, कोणत्या व्यक्तीची किती व्यक्तीपुजा करतील ते सांगता येत नाही आणि असे व्यक्तीपुजा करुन घेणारे नेतृत्वाने एखादी गैरमागणी मनवून घेण्यासाठी गांधीगिरी म्हणून आमरण ऊपोषणाच्या धाकाने मागण्या पदरात पाडून घेतल्या किंवा अशी आमरण उपोषण करणारी व्यक्ती दगावल्याने सामाजिक अस्थिरता निर्माण होऊन काही दंगली सारख्या विपरीत परिणाम झाले तर त्याची जबाबदारी कोण घेणार ?

प्रकाश घाटपांडे 18/10/2020 - 13:07
कुठलाही कायदा केला तरी दुरुपयोग होण्याची भीती ही असतेच. प्रभाकर नानावटी यांचे दोन लेखाची लिंक खाली देत आहे पुन्हा एकदा सुखांत! सन्मानाने मरण्याचा हक्क यात काही चांगले मुद्दे मांडले आहेत.

चौथा कोनाडा 22/10/2020 - 17:42
दोन्ही लेख छान आहेत. पैकी" सन्मानाने मरण्याचा हक्क" हा लेख खूपच माहितीपूर्ण आहे. धन्यवाद, सर.

सुबोध खरे 22/10/2020 - 19:03
दोन्ही लेख कायद्याच्या दृष्टीने कालबाह्य झालेले असले तरी त्यात उपस्थित केलेले मुद्दे विचार करण्यासारखे आहेत. पहिल्या लेखात म्हटले आहे तसे आता औषधाचा डोस नियंत्रित करून माणूस न मरता त्याची वेदनेतून सुटका करता येते. उदा कमरेच्या मणक्यात गेलेल्या कर्करोगामुळे असह्य वेदना होत असतील तर एक अत्यंत पातळ अशी नळी ( बॉलपेनच्या रिफील च्या अर्ध्या व्यासाची) मणक्यापर्यंत नेऊन त्यातून लांब कालपर्यंत प्रभाव असणारी वेदना नाशके देता येतात ज्यामुळे रुग्ण मृत्यू येईपर्यंत वेदनेपासून मुक्तता मिळवू शकतो. भारतात अशी वेदना मुक्तीचे दवाखाने सरकारी रुग्णालयात सुद्धा सुरु झालेले आहेत.

सुबोध खरे 22/10/2020 - 19:28
दुसऱ्या लेखात श्रीमती अरुण शानभाग बद्दल लिहिलंय त्यात सर्वोच्च न्यायालयाच्या तीन न्यायाधीशांच्या खंडपीठाने त्यांना मृत्यू देण्यास नकार दिला होता कारण त्यांच्या अनेक सहकारी के इ एम रुग्णालयात त्यांची अतीव काळजीने ३५ वर्षे काळजी घेत होत्या. त्यांच्या इतक्या कार्याला तिलांजली दिली गेली असती आणि याचिकाकर्त्या या त्यांच्या अत्यंत जवळच्या नात्यातील किंवा मैत्रीतील नव्हत्या आणि हे इच्छामृत्यू प्रकरण पाच न्यायाधीशांच्या घटनापीठाकडे सोपवण्याची शिफारस केली. २०१५ मध्ये श्रीमती अरुण शानभाग यांचा न्यूमोनिया मुळे मृत्यू झाला. परंतु सर्वोच्च न्यायालयाच्या पूर्णपीठाने २०१८ मध्ये या प्रकरणात निर्णय देताना काही मार्गदर्शक तत्वे घालून दिली आहेत ज्यात सक्रिय मरणास Active euthanasia (इंजेक्शन देऊन किंवा वैद्यकीय उपचाराने) परवानगी नाकारली आहे परंतु निष्क्रिय (इच्छा) मरणास passive euthanasia सशर्त परवानगी दिली आहे. यात त्या व्यक्तीच्या अन्न किंवा वैद्यकीय उपचार ज्यामुळे आयुष्य लांबवले जाऊ शकते अशा गोष्टी थांबवून मृत्यू येण्यास संमती दिली आहे. Passive euthanasia, as it is called, will apply only to a terminally ill person with no hope of recovery, a panel of five judges said. Active euthanasia, by administering a lethal injection, continues to be illegal in India. Said five judges headed by Chief Justice Dipak Misra, “Should we not allow them to cross the door and meet death with dignity? For some, even their death could be a moment of celebration.” The court also permitted individuals to decide against artificial life support, should the need arise, by creating a “living will”. The decision makes it legal for the terminally ill to decide against using life support systems to continue living, and frees the doctors and families of those who slip into incurable comas to halt such measures, in the patients’ best interest.

सुबोध खरे 19/10/2020 - 10:38
इच्छ्य मरण हे फक्त शरीर पूर्णतः निकामी झाले असेल,माणूस खूप वर्ष कोमात असेल,गंभीर आजाराने सर्व अवयव बाद झाले असतील. अशा विशिष्ट परिस्थिती च तो अधिकार दिला गेला पाहिजे.. माझ्या भावाचा वर्गमित्र जी VJTI मधुन मेकॅनिकल इंजिनियर झाला होता. एकदा ब्रोन्कोस्कोपी करताना त्याचे स्वरयंत्र आकुंचन पावल्याने मेंदू अर्धमृत झाला. गेली ३० वर्षे तो चिरनिद्रेत आहे. बायको त्याची काळजी घेत आहे. शरीर व्यवस्थित आहे. दाढी वाढते. पण चेतना नाही. मुलगा तेंव्हा १ वर्षाचा होता. तो आता मोठा होऊन लग्नही झालेले आहे. अशा माणसाला अधिकार (?) दिला तरी तो अधिकार कसा कार्यवाहीत आणायचा हे कायद्याला सांगता येत नाही.

Rajesh188 18/10/2020 - 13:07
उतार वयात शेवटची काहीच वर्ष लोकांची असहाय अवस्थेत जातात. शारीरिक क्रिया करण्यासाठी पण दुसऱ्या वर अवलंबून राहवे लागते. तो जो काळ आहे तो जास्ती जास्त 3 ते 4 वर्षाचा असतो. फक्त ही 3 ते 4 वर्ष अंथरुणावर पडून असल्या मुळे आणि कोणी काळजी घेण्याची जबाबदारी घेत नसल्या मुळे त्या व्यक्ती ला जगवसे वाटत नाही ती त्याची मजबूरी असते . त्या काळात त्याची काळजी घेणारी यंत्रणा असेल तर कोणालाच मरण नको आहे. आत्ताच्या काळात जीवन फास्ट असल्या मुळे,एकत्रित कुटुंब पद्धती नसल्या मुळे अजुन च केविलवाणी स्थिती व्यक्ती ची होते. सरकारी पातळीवर असहाय वृध्द व्यक्ती ची मोफत आणि दर्जेदार व्यवस्था यंत्रणा उभी राहिली तर इच्छा मरण ही कल्पना मागे पडेल. आणि हाच मार्ग योग्य आहे.

सुबोध खरे 19/10/2020 - 10:31
सरकारी पातळीवर असहाय वृध्द व्यक्ती ची मोफत आणि दर्जेदार व्यवस्था यंत्रणा उभी राहिली सरकार जिवंत व्यक्तींची वाजवी पैसे देऊनही व्यवस्था करणे अशक्य आहे तर असहाय वृध्द व्यक्ती ची मोफत आणि दर्जेदार व्यवस्था झाली पाहिजे हि अत्यंत आदर्शवादी अपेक्षा झाली. आणि हि आपल्या आयुष्यभरात पूर्ण होणार नाही.

सनईचौघडा 19/10/2020 - 15:16
एवढी चर्चा झाली पण विद्या बाळ यांचा नैसर्गिक मृत्यू झाला की त्यांना je हवं होतं ते साध्य केलंच शेवटी आणि त्यामुळे निधन झालं त्यांच ? हे चर्चेनंतरही कळलं नाही.

प्रकाश घाटपांडे 19/10/2020 - 20:36
ट्रीटमेंट नाकारण्याने येणार मृत्यु हा नैसर्गिक समजावा का असा खरा तुमचा प्रश्न आहे का? नक्की काय झाल असेल ते माहीत नाही.

Rajesh188 19/10/2020 - 21:16
विद्या बाळ ह्या आजाराने त्रस्त होत्या आणि उपचार सुरू असताना च त्यांचा वयाच्या 84 वर्षी मृत्यू झाला. ठराविक वया नंतर शरीरातील सर्व अवयव जवळ जवळ निकामी झालेले असतात. आणि अशा अवस्थेत त्यांच्या वर उपचार करून ते दुरुस्त होत नाहीत किंवा त्यांची कार्य क्षमता पण वाढत नाही. उपचार करा किंवा करू नका काहीच महिन्यात तो व्यक्ती मरणार असतो उपचार नी तो वाचू शकत नाही. त्या मुळे उपचार थांबवणे म्हणजे इच्छा मरण असे फक्त technically म्हणता येईल पण काही सत्य नाही.

चौथा कोनाडा 19/10/2020 - 21:59
उपचार थांबवणे म्हणजे इच्छा मरण असे फक्त technically म्हणता येईल पण काही सत्य नाही. असहमत.
उपचार करा किंवा करू नका काहीच महिन्यात तो व्यक्ती मरणार असतो उपचार नी तो वाचू शकत नाही.
दिवस, आठवडे, महिने, वर्ष ... नक्की कसं सांगणार ? इच्छा मरण म्हणजे ठरवलेल्या वेळी खात्रीनं मृत्यू देता आला पाहिजे.

Gk 20/10/2020 - 21:02
1. इच्छा मरणाचे एकूण 4 प्रकार आहेत , पैकी महत्वाचे 2 आहेत , एकाला एक्टिव्ह एथुनिसिया म्हणतात , एकाला पेसिव्ह एथुनिसिया म्हणतात. एक्टिव्ह म्हणजे धडधाकट किंवा आजारी माणसाला कसले तरी इंजेक्शन देऊन मारणे, याला भारतात आज मान्यता नाही व भविष्यातही मिळण्याची शक्यता आलमोस्ट शून्य आहे, त्यामुळे मला आता जगण्यात रस नाही , म्हणून मी अवतार समाप्त करत आहे , वगैरेला कायद्याने काहीतरी साप , इंजेक्शन शोधून काढावे , असे ज्यांना जे वाटते , ते तसे सध्या तरी होणार नाही. त्यांच्यासाठी रूढार्थाने आत्महत्या हाच मार्ग उपलब्ध आहे. 2. पेसिव्ह म्हणजे काय ? तर आजारी मनुष्य ऑलरेडी लाईफ सपोर्टवर असेल तर त्याचे ते सपोर्ट बंद करणे , उदा व्हेंटिलेतर बंद करणे , ऑक्सिजन बंद करणे इ इ 3. मला गंभीर रोगात फार मोठे उपचार करून जगवू नका वगैरे इच्छा पत्र लिहिणे हा पेसिव्ह चाच एक प्रकार / भाग होईल. त्याला भारतात अंशतः परवानगी आहे , बहुतांश वेळेला आर्थिक कारणाने रुग्ण , नातेवाईक असे निर्णय घेत असतात . अर्थात , यावर एक उपाय आहे , सरकारी हॉस्पिटलात मोफत उपचार घेण्याचा, तोही त्याच पत्रात उल्लेख करून रुग्ण , नातेवाईक तेही नाकारून घरी जातात , ह्याला DAMA म्हणतात म्हणजे डिस्चार्ज अंगेंस्ट मेडिकल एडव्हाईज म्हणतात , मग त्याचे जे घरी किंवा रस्त्यात होईल ते होईल. महागडे उपचार टाळून किरकोळ उपचार करत हॉस्पिटल मध्येच शेवट होऊ द्यावे , असेही करतात , तेदेखील या पेसिव्ह प्रकारातच येईल. 4. आता महत्वाचा प्रश्न आहे , सही कोण कोण व कुठे करणार ? असे इच्छा पत्र लिहून तीन साक्षीदार वगैरे सही घेऊन लिहून ठेवा , वगैरे कुणी म्हणत असेल तर असे पत्र कायद्यानुसार शून्य आहे. असे पत्र म्हणजे काही आधार कार्ड नव्हे की एकदा काढून लेमीनेट करून ठेवले की झाले. हे पत्र त्या हॉस्पिटलायझेशन मध्येच सही करून द्यावे लागते म्हणजे एडमिशन झाल्यानंतर त्या हॉस्पिटल मध्येच , ते त्या हॉस्पिटलच्या नमुन्यात किंवा हॉस्पिटल देईल त्या केस पेपरवर तारीख वार वेळ घालून लिहायचे असते , आधीच लिहून खिशात ठेवायचे नसते. कायद्यानुसार दोन साक्षीदार व एक मॅजिस्ट्रेट हजर असावा लागतो , शिवाय हॉस्पिटल इंचार्ज , ट्रीटिंग डॉकटर आणि तिथले डॉकटर पेनेल ह्यांच्या सह्या असतात. साक्षीदार दोन असतात , पैकी एक रुगणाचा नातेवाईक असतो व एक हॉस्पिटलचा स्टाफ असतो. हॉस्पिटल बाहेरच्या कुणा तरी 3 लोकांच्या सह्या घेऊन आधीच केलेले लेटर व्हॅलीड होत नाही. 5. रुगणाचीही सही लागते , रुग्णा ऐवजी नातेवाईक सही करू शकतो , पण फक्त 4 च कारणांनी रुग्ण मायनर असेल , बिलो 18 रुग्ण कोम्यात असेल रुग्ण मानसिक दृष्ट्या विकलांग असेल रुगणाच्या त्या हातालाच काहीतरी झाल्याने रुग्ण सही करू शकत नसेल ह्यातले कारणही त्या पत्रात लिहावे लागते. 6. एकदा दिलेले पत्र फक्त फक्त त्या हॉस्पिटलायजेशन मध्येच चालते , थोडा बरा झाला म्हणून रुग्ण घरी घेऊन गेले व पुन्हा एडमिट केले , तर पुन्हा नवीन लेटर लिहावे लागते. म्हणून असे कुणास वाटत असेल की इच्छा पत्र ह्या नावाने असे पत्र लिहून ठेवा , तर अशा हॉस्पिटल बाहेरील पत्राचा काडीमात्र उपयोग होत नाही. मुळात इच्छापत्र वगैरे संकल्पना येथील लोकांत 2015 च्या सुमारास आल्या, 2020 येईतो काही कायदे बदलले गेले आहेत.

चौकस२१२ 21/10/2020 - 04:59
स्वेच्छामरण कायदेशीर करण्याचा प्रयत्न अनेक देशात चालू आहे \पाश्चिमात्य देशात जिथे खूप उदारमतवादी समाज आणि खूप "प्रथेनुसार/ धार्मिक तत्वावर चालणार समाज " अशी दोन टोके आहेत तिथे यान्चायत यात तुंबळ वैचारिक युद्ध चालू आहे "असिसिस्टेड युथेनेशिया" यावर डॉकटर फिलिप निष्की यांनी बरेच काम केले आहे हे कायदेशीर केले तर त्याचा दुरुपयोग कोणी करणार नाही ना आणि ते कसे टाळता येईल हा एक अगदी व्यवहारी प्रश्न भेडसावतो परंतु खास करून रोमन कॅथॉलिक लोकांचा याला विरोध आहे तो केवळ धार्मिक कारणामुळे (गर्भपाताला जसा विरोध तसाच काहीसा ) व्यवहारी कारणांमुळे नाही ..इतर धर्मांसाचे यावर काय भाष्य आहे कोण जाणे

Rajesh188 22/10/2020 - 20:04
मृत्यू विषयी माणसाची मत ठाम नसतात. खरे सांगायचे तर कोणत्याच व्यक्ती ल मरावे असे वाटत नाही. जगायची खूप इच्छा प्रत्येकाची असते . म्हणून जगण्यासाठी स्वतः चा स्वाभिमान माणूस हरावून बसतो. मरणाच्या भीती नी सर्व त्याग करू शकतो जो त्याला जीवदान देईल त्याच्या साठी. मला आता जगायचे नाही ,माझे सर्व कार्य पूर्ण झाले आहे तर आता मला मरण ध्या असा सरळ विचार जगातील 1 पण माणूस करत नसेल. तर नैराश्य आल्यावर. रोगांनी त्रस्त झाल्यावर. च थोड्या वेळा साठी मरावसे वाटत पण काही वेळातच तो विचार निघून जातो आणि परत जगावं असे वाटते. असे जर मत बदलत असेल तर कायदा काय करणार.

गामा पैलवान 23/10/2020 - 22:40
चौथा कोनाडा,
आपल्या येथील ही काही तुरळक अपवाद वगळता विचारवंत, धर्ममार्तंड या वर काही बोलत असल्याचे दिसत नाही.
मी स्वयंघोषित धर्ममार्तंड आहे. मी माझं मत सांगतो. त्याचं काये की कुठल्याशा वैदिक ग्रंथात (की संहितेत) म्हटलंय की आयुष्याच्या अखेरपर्यंत माझी इंद्रियं व्यवस्थित चालू राहोत. ती तशी चालण्यासाठी योग व प्राणायाम करायला हवा. मग मरायची वेळ आली की बरोबर ऊर्ध्व लावता येतो. हे असं महिनोनमहिने शरीरात अडकून पडावं लागंत नाही. 'जीवेत शरद: शतं' वगैरे याच विचारधारेचे भाग आहेत. आता सद्यस्थितीकडे वळूया. मानवी जीवन जरी अमूल्य असलं तरी आत्म्याची इच्छादेखील विचारांत घ्यायला हवी. त्यामुळे जीव जर संक्रमण शिबिरात अडकून पडला असेल तर त्याला पुढे जायला किंवा मागे यायला मदत करावी असं माझं मत आहे. जीव गेलाय हे कसं ठरवायचं याविषयी एक युगमान्य निकष आहे. कृतयुगात हाडं नाहीशी झाली की जीव गेल्याचं समजंत. त्रेतायुगात देहावरचं मांस झडलं की मृत समजण्यात येई. द्वापारयुगात चर्मविघटन म्हणजे कातडीस भोकं पडली की जीव गेल्याचं धरंत. तर कलियुगात श्वास थांबला की माणूस मृत समजावा, असं वचन आहे. यानुसार श्वासोत्तेजक ( = व्हेंटिलेटर ) वापरून जीव जगवणे अनुचित आहे. आ.न., -गा.पै.

गामा पैलवान 23/10/2020 - 23:15
संजय क्षीरसागर, अनेक योगी लोकांनी असा ऊर्ध्व श्वास लावून जीव सोडला आहे. पण मला नक्की प्रक्रिया माहीत नाही. आ.न., -गा.पै.

सोत्रि 24/10/2020 - 07:25
आयुर्वेदात श्वासाचे महाश्वास, उर्ध्वश्वास, छिन्नश्वास, तमकश्वास, क्षुद्रश्वास असे पाच प्रकार सांगितले आहेत. श्वासांच्या वेगाची भिन्नता व लक्षणांची तीव्रता यांच्यावरून हे प्रकार पाडले आहेत. वायूची (प्राणाची) उर्ध्वगति वेगानें होणें, हे श्वासाचे सामान्यरुप पांचहि प्रकारांना साधारण असें असतें. पैकी महाश्वास, उर्ध्वश्वास आणि छिन्नश्वास हे मृत्युशी निगडीत आहेत. महाश्वास - मृत्युच्या वेळचे नैसर्गिक शेवटचे श्वास. ह्यावर कोणाचेही अधिपत्य नाही. उर्ध्वश्वास श्वासोच्छ्वासाची गती आणि लय उर्ध्व दिशेला लागून प्राणाचा (वायूचा) सहस्त्रार चक्राकडे वेगाने प्रवास हा उर्ध्वश्वास. ह्यावर साधनेच्या बळाने कंट्रोल करता येऊन प्राण सहस्त्रारचक्रातून विलग करता येऊ शकतो. जे मुक्तावस्थेतल्या योग्यांना शक्य होते. त्यासाठी कर्मसंस्कारांचे निर्मूलन (मोक्ष) झालेले असणे अत्यंत महत्वाचे आहे! - (साधक) सोकाजी

अर्धवटराव 29/10/2020 - 23:09
परमहंस योगानंदांच्या आत्मचरित्रात त्यांनी अशा एका योग्याचा उल्लेख केला आहे. शेवटचे प्रवचन, महाप्रसाद वगैरे आटपुन त्यांनी "आता हे शेवटचं क्रियायोगाचं आवर्तन आटपुन मी देह ठेवतोय" असं डिक्लेअर करुन श्वासासंबंधी असंच काहि तरी करुन देहत्याग केला.

चौथा कोनाडा 24/10/2020 - 13:19
व्वा, माहितीपुर्ण +१ !
तर कलियुगात श्वास थांबला की माणूस मृत समजावा, असं वचन आहे. यानुसार श्वासोत्तेजक ( = व्हेंटिलेटर ) वापरून जीव जगवणे अनुचित आहे.
अश्या प्रकारचा युक्तिवाद इच्छामरणाच्या कायदेशीर प्रकरणात केला असावा का या बद्दल उत्सुकता !
मग मरायची वेळ आली की बरोबर ऊर्ध्व लावता येतो.
ज्यांना ऊर्ध्व लावणे ही विद्या / कला अवगत नसेल तर त्यांना मदत करावी लागणार. बाह्य यंत्रणा प्र"दान" करावी लागणार !

प्रकाश घाटपांडे 24/10/2020 - 20:49
स्वेच्छामरणाच्या चळवळीचा भाग म्हणून काही कार्यक्रम होत असतात. एका कार्यक्रमात नंतरच्या अनौपचारिक चर्चात एकाने मुद्दा मांडला की शरीर ही माझी संपत्ती आहे . कायद्याने प्रत्येकाला आपल्या संपत्तीचा विनियोग करण्याचा अधिकार आहे. मग माझ्या शरीराचा विनियोग मी कसा करायचा हे मीच ठरवणार. माझा तो अधिकार आहे. त्यांना मी म्हटल सध्या दयामरणावर भागवून घेउ. आपला समाज इतका पुढे जायला बराच कालावधी लागेल. तत्वत: तुमचे म्हणणे मान्य आहे.

सुबोध खरे 31/10/2020 - 12:35
शरीर ही माझी संपत्ती आहे . कायद्याने प्रत्येकाला आपल्या संपत्तीचा विनियोग करण्याचा अधिकार आहे. संपत्ती दुसऱ्याला दिली आणि नंतर असे समजले कि या माणसाने अफरातफर करून हि संपत्ती मिळवली आहे तर ती संपत्ती मूळ मालकाला परत केली जाऊ शकते. परंतु एकदा प्राणज्योत मालवली तर त्या शरीरात परत प्राण फुंकणे हे सध्या तरी शक्य नाही यामुळेच फाशीची शिक्षा देण्याच्या अगोदर कायद्यातील सर्व रस्ते आणि पळवाटा बंद झाल्यावरच फाशी दिली जाते. यासाठीच अफझल गुरूला फाशी देण्याच्या अगोदर अपरात्री सुद्धा सर्वोच्च न्यायालयाने आपले दरवाजे उघडले होते. एखाद्या वस्तूचा विमा त्या वस्तूच्या वाजवी किमतीपेक्षा जास्त असू शकत नाही.किंवा एकाच वस्तूचे दोन विमे असू शकत नाहीत परंतु मानवी आयुष्याचा विमा काही अपवाद सोडले तर कितीही किमतीचा असू शकतो आणि एकाच व्यक्तीचे अनेक कंपन्यांतर्फे अनेक विमे असू शकतात. हे विमा कायद्यातील अत्यंत महत्त्वाचे मार्गदर्शक तत्व आहे. तेंव्हा हा मुद्दा गैरलागू आहे.

शा वि कु 25/10/2020 - 10:38
गर्भपातासंदर्भात पण "स्त्रियांचा आपल्या शरीरावरचा हक्क" वि. "अर्भकाचा जगायचा हक्क" वाद आठवला. इथे "शरीरावरचा हक्क" आणि "जगण्याचा हक्क" यात कॉन्फलिक्ट आहे. याबाबतीत अमेरिकेत कित्येक वर्षे हा वाद फक्त आणि फक्त अर्भक हा "मनुष्य" असतो का नाही आणि त्यामुळेच, अर्भकाला मारणे नैतिक कि अनैतिक इतपतच होता. त्यामुळे गर्भपाताकडून बोलण्यासाठी "माणूस म्हणजे काय, माणूस कोणत्या पायरीवर निर्माण होतो" इतकाच वाद चालू असे, आणि अर्भकाचे माणूस नसणे यावरच पूर्ण मुद्दा अवलंबून होता.जो कि तर्कांच्या चाचणीत खरा नव्हे, अर्भकाला माणूस न म्हणण्याचे काहीच कारण नाही, कारण ते पोटाबाहेर आल्यावर निःशंक माणूस असणार आहे. पण मुळात स्त्रीचा bodily convinience हा अर्भकाच्या जगण्याच्या हक्काला मागे टाकतो का ? जर हो, तर अर्भक मनुष्य आहे मान्य केले तरी काही फरक पडू नये. स्त्रीचे शरीरावरचे स्वातंत्र्य, अनुषंगाने गर्भपात करण्याचे, हे अर्भकाच्या जिवाच्या हक्कापेक्षा जास्त आहे हे दाखवण्यासाठी एक विचित्र परिस्थिती कल्पली जाऊ शकते. एका व्यक्तीला जर दुसऱ्या व्यक्तीशी डायलिसिस सदृश्य प्रक्रियेसाठी जोडलं, कि व्यक्ती अ च्या मूत्रपिंडाचा वापर करून व्यक्ती ब जगत आहे, व्यक्ती अ ने हे कनेक्शन तोडले तर व्यक्ती ब मरून जाईल. हि अरेंजमेंट व्यक्ती अ च्या परवानगीने किंवा परवानगी शिवाय झाली असू शकते. व्यक्ती अ प्रत्येक क्षणी व्यक्ती ब च्या खोलीतच असायला हवा, तो इतरत्र जाऊ शकत नाही. व्यक्ती ब नैसर्गिकरीत्या किंवा इतर कारणांनी मरेपर्यंत हे असेच चालेल. तर, व्यक्ती अ ला हे अर्थातच जाचक आहे. त्याला स्वतःचे शारीरिक स्वातंत्र्य गमवावे लागले आहे. तर, व्यक्ती अ ला हे कनेक्शन तोडून निघून जाण्याचा हक्क असावा का ? म्हणजेच, व्यक्ती अ चे शारीरिक स्वातंत्र्य व्यक्ती ब च्या जगण्यापेक्षा कमी, कि जास्त महत्वाचे ? यातून अर्थातच व्यक्ती अ च्या कनेक्शन तोडण्याचा हक्क मान्य आहे असे उत्तर मिळते. म्हणजेच, इतरत्र कोठेही शारीरिक स्वातंत्र्य डावलून इतरांचा जगण्याचा हक्क बजावला जात नाही. म्हणजेच गर्भपातावर बंदी आणल्यावर केवळ गर्भार स्त्रीवरच स्वतःचा bodily convinience डावलून जीवाचे रक्षण करण्याची जबाबदारी टाकली जाते, जी इतरत्र कोठेही दिसत नाही. ह्या व्हिडिओमध्ये हा मुद्दा मांडला गेला आहे-https://youtu.be/c2PAajlHbnU तसे जर गर्भपाताबद्दल मांडले जाऊ शकते, तर निःशंकपणे स्वतःला मारून टाकण्याबद्दल पण मांडले जाऊ शकते. जर bodily convinience हा सर्वोच्च हक्क असेल, तर कायद्याने स्वतःला मारण्याचा हक्क निःसंशय असावा.

सुबोध खरे 31/10/2020 - 12:28
अर्भकाचा जगायचं हक्क सर्वोच्च मानला तर बलात्कारातून झालेली संतती सुद्धा स्त्रीला वाढवावीच लागेल. यात पूर्ण नऊ महिने तिच्यावर मानसिक बलात्कार चालूच राहील. शिवाय आपल्या रक्त मांसा वर वाढलेले मूळ हे आपल्यावर अत्याचार करणाऱ्या नराधमाचे आहे हे रोज पाहत राहणे हा पुढची अनेक वर्षे ( कदाचित आयुष्यभर) होत राहणार मानसिक बलात्कार आहे. दुर्दैवाने अमेरिकेत काही राज्यात असा कायदा आहे कि स्त्रीने त्या राज्यातच नव्हे तर दुसऱ्या राज्यात जाऊन केलेला गर्भपात सुद्धा बेकायदेशीरआहे. https://www.amnesty.org/en/latest/news/2019/06/abortion-laws-in-the-us-10-things-you-need-to-know/ यामुळे भारतीय कायद्यात अर्भक जोवर स्वयंपूर्ण होत नाही (प्रसूती केल्यास स्वतः श्वास घेऊन जगू शकत नाही) तो वर म्हणजे साधारण २८ आठवड्यापर्यंत गर्भपातास परवानगी दिलेली आहे. यात स्त्रियांची पाळी अनियमित असली तर सुरक्षित असे अंतर ठेवून गर्भपात २० आठवडे पर्यंतच कायदेशीर आहे.

प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे 24/10/2020 - 08:49
एखाद्या परिस्थितीत दया मरण मागणे ठीक आहे, परंतु अनेक अडचणींच्या गोष्टीही या मागे निर्माण होऊ शकतात तेव्हा दया मरणाची मुभा सर्वोच्च न्यायालयाने दिलेला निर्णय वाचता येईल. इच्छा मरण चांगले पण.... -दिलीप बिरुटे

चौथा कोनाडा 14/10/2020 - 22:05
दिवा विझताना फडफडतो तशी विचार करण्याची शेवटची तडफड. हा विचार सर्वांनाच करावा लागणार आहे आगामी काळात, कायदेशीर मार्ग सुद्धा उपलब्ध होईल कदाचित सुखान्त या मराठी सिनेमात सिनेमात हाच विषय हाताळला होता .. आणि त्यातले प्रमुख पात्र त्याच्या पद्धतीने हा प्रश्न सोडवतो. ( सिनेमा सुंदर आहे, मिळाला तर नक्की पहा, गुजारिश या हिंदी सिनेमाचा इच्छामरण हाच विषय होता, पण सामाजिक भोवतालाच्या दृष्टीकोना तून " सुखान्त " उजवा आहे असं मला वाटतं.) प्रकाश घाटपांडे सर, धन्यवाद, इथं टाकल्याबद्दल !

प्रकाश घाटपांडे 15/10/2020 - 08:46
आगामी काळात, कायदेशीर मार्ग सुद्धा उपलब्ध होईल कदाचित
प्रयत्नांना चळवळीचे स्वरुप आल्याशिवाय ते होणार नाही. त्यासाठी अगोदर प्रबोधन हवे. विषय लोकांपर्यंत सातत्याने पोहोचवत राहणे हाही एक मार्ग आहे.

प्रकाश घाटपांडे 17/10/2020 - 20:14
चौथा कोनाडा, सुखांत या चित्रपटाच्या निमित्त्ताने झालेले चर्चा सत्रावर २००९ मधे लिहिले आहे. पहा http://www.misalpav.com/node/10219

चौथा कोनाडा 18/10/2020 - 18:11
सुंदर कव्हरेज, प्रघा सर ! घाईत आटोपलेला शेवट सोडला तर हा सिनेमा मला खुप आवडला. कायमचा लक्षात राहिला !

माहितगार 15/10/2020 - 11:03
विद्या बाळांच्या मुख्य कारकिर्दीवर इतर फारशी चर्चा मिपावर पहाण्यात न येताच थेट इच्छा मरणाच्या विषयाच्या समर्थनार्थ विद्या बाळांचे शेवटचे मनोगत सादर केले जाणे जरासे ऑकवर्ड वाटते. अगदी इच्छा मरण असा शब्द वापरला जात नसला तरी कृतकृत्यतेनंतर जिवंत समाधी नावाचा प्रकार संत ज्ञानेश्वर ते १९ व्या शतका पर्यंत होत राहीलेले त्यामुळे अशा विचारधारेत फार काही नाविन्य आहे असे म्हणवत नाही. संत ज्ञानदेव असोत संत नामदेव असो सावरकर अथवा विद्या बाळ समाजाला काही देऊ शकण्याची क्षमता असलेल्या लोकांची आधीच कमतरता असते त्यातले 'काही' स्वेच्छा मरणाने कमी व्हावेत हे भावनीक नव्हे वैचारीक दृष्ट्या सुद्धा न पटणारे वाटते. या सर्वा पलिकडे जाऊन कोण तात्कालिक मानसिक आणि इतर दबावांखाली असे निर्णय घेत असेल हे सांगणे कठीण जाते. दवाखान्यात माणसाचे शरीर बदलून अगदीच कायमचे संपूर्ण यांत्रिकीकरण टाळणे कदाचित श्रेयस्कर असेल पण गर्भात दाखल झाल्या पासून ते निसर्गाने जगणे पूर्ण नाकारे पर्यंत शक्यतोवर प्रत्येक मनुष्य प्राणी 'आदरपुर्वक' जगवणे हेच मानवी लक्ष्य कायम रहाणे श्रेयस्कर असावे.

प्रकाश घाटपांडे 15/10/2020 - 16:33
संत ज्ञानदेव असोत संत नामदेव असो सावरकर अथवा विद्या बाळ समाजाला काही देऊ शकण्याची क्षमता असलेल्या लोकांची आधीच कमतरता असते त्यातले 'काही' स्वेच्छा मरणाने कमी व्हावेत हे भावनीक नव्हे वैचारीक दृष्ट्या सुद्धा न पटणारे वाटते. >>>> विद्या बाळ पुरेसे जगून गेल्यात. जेवढ शक्य आहे तेवढ समाजासाठी त्यांनी दिल आहे. मृत्यू अप्रिय असल्याने लोक त्या विषयापासून पळ काढतात हे त्यांनी एका भाषणात सांगितले होते.

माहितगार 15/10/2020 - 18:34
...मृत्यू अप्रिय असल्याने लोक त्या विषयापासून पळ काढतात हे त्यांनी एका भाषणात सांगितले होते.?
मी श्रोत्यात असतो तर, 'नेमके कोण पळ काढतेय म्हणालात ?' असा प्रश्न विचारला असता. :)

प्रकाश घाटपांडे 15/10/2020 - 18:47
मैत्रीणी, चळवळीतील सहकारी, आजूबाजूचे लोक ज्यांच्याशी त्या हा विषय बोलत त्यातील बहुतेक लोक असे सविस्तर त्यांनी सांगितले होते. आपण त्यांची भाषणे संवाद लेखन वेळोवेळी वाचले असेल असे गृहित धरतो.

संजय क्षीरसागर 15/10/2020 - 12:15
मृत्यू सहजेनं कसा येईल या विषयी शून्य संशोधन झालं आहे याचं कायम नवल वाटतं. एक वेळ शास्त्रज्ञांना या विषयाला हात घालायची इच्छा नसणं समजू शकतं पण अध्यात्मिक धुरंधरानी इतक्या महत्त्वाच्या विषयाला चाट मारली हे आश्चर्य आहे. ज्या मंडळींना आपण देह नाही याचा उलगडा झाला होता त्यांच्या उच्च कोटीच्या अनाकलनीय देहत्यागाची निरुपयोगी वर्णनं मात्र भारंभार आहेत. त्यातल्या त्यात संथारा (अन्नत्याग) हा सामान्यांनी अवलंबलेला एकमेव मार्ग आहे पण त्याविषयीची सुद्धा स्टेप-बाय-स्टेप माहिती उपलब्ध नाही आणि ती सुद्धा तशी दीर्घकालिन प्रक्रिया आहे. स्वेच्छेनं आणि सहजपणे श्वास थांबवता आला तर मृत्यूची इच्छा आणि घटना यातला कालावधी कमीतकमी होईल. वेळ मिळाला की यावर संशोधन करुन एक सोपा आणि सामान्यांना सहज अनुसरता येईल असा उपाय नक्की शोधणार आहे.

प्रकाश घाटपांडे 16/10/2020 - 10:10
वेळ मिळाला की यावर संशोधन करुन एक सोपा आणि सामान्यांना सहज अनुसरता येईल असा उपाय नक्की शोधणार आहे. >>>>> सध्या विषयाबद्द्ल साहित्य उपलब्ध आहे पण उपायांबद्दल फारसे दिसत नाही

अनरँडम 15/10/2020 - 19:55
खरोखर लोकांना प्रचंड वेळ पृथ्वीवर घालवल्यावर त्याचा कंटाळा येऊ शकतो. लोक जर घर सोडू शकतात, दुसर्‍या देशाचे नागरिकत्व पत्करू शकतात तसेच पृथ्वीवरचे वास्तव्य का 'कायदेशीरपणे' संपवू शकत नाही यावर प्रगल्भ समाजाने विचार होणे आवश्यक आहे. हे मनोगत इथे डकवल्याबद्दल धन्यवाद.

आंबट चिंच 15/10/2020 - 20:28
वि. सावरकरांनी केलेलं प्रायोपवेशन म्हणजेच संथारा काय ? दोन्ही वेगळं असेलं तर काय फरक असतो. आणि हे करताना सरकारची परवानगी घ्यावी लागते काय ?

संजय क्षीरसागर 15/10/2020 - 21:34
२०१५ मधे राजस्थान हायकोर्टानी आत्महत्येचा प्रयत्न या कलमाखाली यावर बंदी आणली होती पण नंतर सुप्रिम कोर्टानं ती उठवली. थोडक्यात, बाय निगेशन, तो आत्महत्येचा प्रयत्न धरला जात नाही त्यामुळे सरकारी परवानगी जरुरी नाही. ही महावीरानं सांगितलेली प्रणाली असल्यानं जैन धर्मात तिला परमोच्च महत्व आहे. सुप्रिम कोर्टासमोर हे दोन मुद्दे मांडले गेले : १) तो भावनाविवशतेनं घेतलेला निर्णय नाही आणि २) त्यात कोणत्याही शस्त्राचा किंवा विषाचा प्रयोग होत नाही.

अनरँडम 15/10/2020 - 22:31
मी फार अन्नत्याग वगैरे करून युफेमिष्टिकलि (ओढूनताणून होकारात्मक) 'आत्मसमर्पण' केले तर काय बिघडते असे मलाही वाटत असे, पण पण सुशांत गेला नी म्हटले आपण जावू पण आपल्या आप्तेष्टांचा छ्ळ झाला तर...(छ्ळकिडे मेल्यानंतरही सोडत नाहीत)

गोंधळी 15/10/2020 - 20:58
विषय खुपच कठीन आहे. लवाटे मॅडम ह्या आमच्या शाळेत उपप्राचार्य होत्या.त्यांची बातमी वाचुन खुप वाईट वाटल होत. आता सगळ्यांना नैसर्गीक मरण याव असेच वाटत. पण जेव्हा आपण त्या अवस्थेत जाउ तेव्हा काय??? ह्याच उत्तर नाही मिळत.

गोंधळी 16/10/2020 - 15:42
या सगळ्यांनी कृपया याचा नीट नीट नीट विचार करावा आणि जे जे लोक मृत्युशय्येवर आहेत, किंवा लवाटे यांच्यासारखे प्रामाणिकपणे अशाच अवस्थेत मृत्यूची वाट पाहताहेत त्यांना मार्ग मोकळा करून द्यावा. त्यांनी यासाठी कोर्टात याचिका दिली होती. https://indianexpress.com/article/cities/mumbai/their-euthanasia-plea-turned-down-couple-prepares-for-a-changing-mumbai-this-year-5517812/

प्रकाश घाटपांडे 16/10/2020 - 16:30
मला तेच विचारायच होत. लवाटे दांपत्याची बातमी टीव्हीवर आली होती. मुलाखत ही पाहिली होती. सध्या किमान दयामरणाचा तरी कायदा झाला आहे. संसदेत बिल असताना सरकारने लोकांच्या प्रतिक्रिया मागवल्या होत्या http://www.misalpav.com/comment/845330#comment-845330

चौथा कोनाडा 15/10/2020 - 22:39
मरण आणि इच्छामरण या विषयावर चर्चा सुरु पाहुन आज म.टा. मध्ये वाचलेली ही बातमी आठवली: https://maharashtratimes.com/maharashtra/pune-news/pune-13-day-old-baby-boy-killed-and-buried-in-forest-area-in-vadgoan/articleshow/78674986.cms छापिल आवृत्तीत आलेल्या वॄत्तानुसार बाळाचे आई वडिल अत्यंत गरीब होते, बाळाचे पालन पोषण करू शकणार नाही म्हणून दत्तक देण्याचे ठरविले, पण जन्माला आलेले बाळ दिव्यांग होते, या बाळावर काहीच उपचार होऊ शकणार नाहीत आणि याच्यात काहीच सुधारणा होऊ शकणार नाही अशी डॉक्टरानी स्पष्ट कल्पना दिली होती. दिव्यांग बाळ कोणीच दत्तक घेणार नाही म्हणुन त्यांच्या कडे असलेला एकमेव पर्याय, बाळाला मृत्यूदान दिले. हृदयद्रावक आहे हे. पोलीसांनी अटक करून पुढील कारवाई सुरु केलीय, त्यांना शिक्षा वै होईलच. पण, त्या असाह्य आई वडिलांची मजबुरी कोण समजून घेणार ?

प्रकाश घाटपांडे 16/10/2020 - 10:14
पण, त्या असाह्य आई वडिलांची मजबुरी कोण समजून घेणार ?>>>>> माध्यम ही टिपिकल विचारांच्या आशयाची भाषा बातमीत वापरतात. हा मुद्दा वैचारिक लेखांमधे मात्र घेतला जातो.

चौथा कोनाडा 16/10/2020 - 17:15
माध्यम ही टिपिकल विचारांच्या आशयाची भाषा बातमीत वापरतात.
ते फक्त "बातमी"दार असतात, ही माध्यमांची मजबुरी म्हणायला हवी !
हा मुद्दा वैचारिक लेखांमधे मात्र घेतला जातो.
हे खुपच आश्वासक आहे. असे प्रॉब्लेम्स क्वचित सोडवत देखील असतील, काही संस्था / व्यक्ती पुढं येऊन योग्य ती मदत देखील करत असतील, पण शासकीय पातळीवर असे प्रश्न सोडवण्यासाठी यंत्रणा तयार झाल्या तर उत्तमच ! या गिरिश प्रभुणे यांनी समरसता मंचाच्या माध्यमातून पारधी जमातीचे एकेक प्रश्न कसे हाताळले, उपाय केले हे त्यांनी लिहिलेल्या "पारधी " या पुस्तकात वाचायला मिळते.

अथांग आकाश 15/10/2020 - 23:49
विद्या बाळ कोण होत्या आणी त्यांचे कर्तुत्व काय याची मला माहिती नाही! त्यांच्या अखेरच्या आवाहनात म्हणल्या प्रमाणे
मला यावर एक मार्ग सुचतो तो असा : तो ४-८ दिवसात होणारा नाही, त्यामुळे सगळ्यांना सांगण्यास, जाहीर करण्यात आता अर्थ नाही, पण मी बोलतीये. माझ्या असं लक्षात आलं की, याच्यात माणसाच्या जवळ, सज्जन माणसाजवळ, जे नाही (त्याची गरज आहे). पण मला आज एक नवा विचार सुचलाय तो असा की, जी माणसं खरोखरच सुपारी देऊन काम करतात, त्या माणसांच्याकडे कदाचित म्हणजे उदाहरणार्थ क्रूर असे किंवा उद्देश नसलेले (लोक), सर्पमित्र (ज्यांच्याविषयी मला आदर आहे) किंवा त्या प्रकारचे लोक शोधणं आणि त्यांच्या मदतीनी यावर काहीतरी उपाय काढणं शक्य आहे. त्याला वेळ लागेल, पण ते कदाचित शक्य आहे. त्याला काही काळ लागेल तो घ्यावा. आणि माझी इच्छा आहे की त्यांनी तो (मार्ग) पूर्ण करावा ज्यामुळे तशी कुणावरच आरोपाची वेळ येणार नाही. कसं, काय, याचे डिटेल्स सिरिअसली ठरवावे लागतील.
असे विचार वाचले आणी त्यांची विचारसरणी नक्षलवादाकडे झुकणारी असावी असा दाट संशय आला! गेलेल्या लोकांविषयी वाईट बोलूनये हे मान्य आहे! वरील बोलण्यातून जो छुपा अर्थ ध्वनित होतो आहे तो फार भयंकर आहे! त्यांच्या या विचारांचे समर्थन त्यांचे पंखे,भक्त,अनुयायी,समर्थक कसे करतात हे वाचण्याची मोठी उत्सुकता निर्माण झाली आहे! म्हातारपणी बुद्धी भ्रष्ट होते म्हणतात तसे काही झाले असेल का???

अनरँडम 16/10/2020 - 04:37
याचे समर्थन करण्याची गरज नसावी. तुम्हाला पाहिजे तो अर्थ लावला तरी सध्या (कायदेशीरपणे) स्वतःचा सहवास संपवण्याचा मार्ग उपलब्ध नाही. प्रश्नाला अनेक कंगोरे आहेत. माझ्या व्यक्तिगत पाहण्यात हा प्रश्न डाव्या/उजव्या बाजूचा नाही. अनेक अतिवयस्क ज्येष्ठ नागरिकांचा आहे. विचारपूर्वक समाजाला सर्व बाजू स्मजुन घेऊन याविषयी काहीतरी कायदेशीर करावेच लागणार आहे. केव्हा केव्हा अगतिक लोक व्यक्तिगत प्रसंगी अतार्किक युक्तिवाद करतात. सोडून द्या.

अथांग आकाश 16/10/2020 - 12:25
कैच्या कैच युक्तिवाद
याचे समर्थन करण्याची गरज नसावी. तुम्हाला पाहिजे तो अर्थ लावला तरी सध्या (कायदेशीरपणे) स्वतःचा सहवास संपवण्याचा मार्ग उपलब्ध नाही.
सध्या स्वतःचा सहवास संपवण्याचा कायदेशीर मार्ग उपलब्ध नाही म्हनुन बेकायदेशीर मार्गांचा अवलंब करायचा? सुपारी घेऊन मुडदे पाडणाऱ्यांना स्वतःच्या हत्येची सुपारी द्यायची?? सर्प मित्रांकडून विषारी सर्प मिळवून सर्पदंश करवून घ्यायचा?
केव्हा केव्हा अगतिक लोक व्यक्तिगत प्रसंगी अतार्किक युक्तिवाद करतात. सोडून द्या.
पण त्यांच्या असल्या अत्तार्किक,नक्षलवादी, गुन्हेगारी विचारांचा प्रसार मिसळपाव सारख्या प्रतिष्ठित व्यासपीठावरून केला जातो यात कोणालाच काही आक्षेपार्ह वाटत नाही? संपादक मंडळालाही नाही?? आश्चर्य आहे! 1

प्रकाश घाटपांडे 16/10/2020 - 13:25
पण त्यांच्या असल्या अत्तार्किक,नक्षलवादी, गुन्हेगारी विचारांचा प्रसार मिसळपाव सारख्या प्रतिष्ठित व्यासपीठावरून केला जातो यात कोणालाच काही आक्षेपार्ह वाटत नाही? संपादक मंडळालाही नाही?? आश्चर्य आहे!
मला यात काही ही आश्चर्य वाटत नाही. आपल्या सदस्यत्वाचा कालावधी २ व.१ महिना आहे. मिसळपाव गेली १३ वर्षे सर्व विषयांवरील चर्चापीठ म्हणून अस्तित्वात आहे.

माहितगार 17/10/2020 - 18:53
सदस्य आथांग आकाश यांनी लक्षवेधलेला मुद्दा विद्या बाळ नक्षलवादी होत्या की नाही हे बाजूस ठेऊन ही महत्वाचा आहे. अगदी ईच्छा मरणाच्या समर्थकांनी मरणासाठीचे इतर असंख्य उपाय सोडून स्वमरणासाठी इतरांना सुपारी देण्याचा विचार पसरवणे हे वयासोबत विवेक आणि बुद्धी हरवल्याचे नक्कीच लक्षण म्हणवता येऊ शकेल . विद्द्या बाळांना त्यांच्या मृत्यूशय्येवरील वयामुळे दुर्लक्षता येईल पण ईच्छा मरणाच्या इतर समर्थकांनी असा विचार अविचारीपणे गौरवणे स्पृहणिय कसे असू शकते हे समजण्या पलिकडचे आहे. अविचारी ,नक्षलवादी, गुन्हेगारी किंवा देशविरोधी प्रकारच्या विचारांचा प्रसार करण्यास मिपामालकांची परवानगी असण्याबद्दल आता पर्यंत तरी बघण्यात / ऐकिवात नव्हते. तरीही, मिसळपाव गेली १३ वर्षे सर्व विषयांवरील चर्चापीठ म्हणून अस्तित्वात आहे, याचे टोक गाठून अविचारी ,नक्षलवादी, गुन्हेगारी विचारांचा प्रसार मिसळपाव सारख्या प्रतिष्ठित व्यासपीठावरून केला जातो यात काही वावगे नाही असा अर्थ कळत नकळत निघणे (बहुधा आपणासही अभिप्रेत नसावे) हे मिपा मालकांच्या संमतीने असल्यास तसा पुरावा द्यावा अन्यथा शब्द विनाअट वापस घ्यावेत, हि नम्र विनंती सुज्ञास समजण्यासारखी आहे असा विश्वास आहे .

चौकटराजा 16/10/2020 - 12:14
काही माणसे अधिक ईहवादी,अधिक प्रयोगवादी ,अगदी भावनाशून्य नव्हेत पण भावना हा आयुष्याचा कणा आहे हे नाकारणारी असतात त्यानाच आपण डाव्या विचारसरणीची माणसे म्हणतो का ? तसे असेल तर मी पक्का डाव्या विचारसरणीचा माणूस आहे. डॉ. मीना प्रभू आपल्या पुस्तकात म्हणतात " लोक मरणाला इतकी वाईट घटना का समजतात ? जन्मासारखीच ती एक जैविक घटना आहे ! " खरे तर माणूस हा प्राणी फार दांभिक आहे. तो जितका दांभिक तितका तो उलट आयुष्याविषयी खास करून मरणाविषयी अधिक उदात्ततेच्या कल्पना मांडत बसतो. आत्महत्या पळपुटेपणा वगैरे आहे पण युद्धांत मरण आले तर ते वंद्य आहे अशा काही खुळचट कल्पना मांडत बसतो. मरण हे मरण असते आपले स्वार्थ त्याला अमंगळ की युक्त ठरावीत असतात. यात असे एक तत्वज्ञान मांडले जाते की तुझ्या देहावर निसर्गाचा हक्क आहे तुझा नाही . सबब नैसर्गिक रित्या मग तो अपघाती का असेना मृत्यू आला तरी तो समाजाला स्वीकारार्ह आहे. आता माणूस व त्यांचे मन हा ही निसर्गाचा एक भाग आहे ना मग आत्महत्या हा मरणाचा गर्हणीय मार्ग कसा ? ज्याला हवे त्याला स्वतः: मरण स्वीकारण्याचा हक्क असला पाहिजे जसा खाणे पिणे तसा . तो जर समाजाने दिला तो मरणारा किमान आनंदाने तरी मरेल. मरणाची कल्पना खास करून स्वतः:च्या मरणाची कल्पना ही माणसाने अगदी आयुष्यात खूप जगण्यासारखे असताना पासून मनोमन स्वीकरली पाहिजे त्याने जगण्यातील मजा निघून काही जात नाही असा माझा दावा आहे !

गवि 16/10/2020 - 13:30
विद्याताईंचे विचार विस्कळीत वाटले आणि अर्थ कळला नाही. खूपच ओपन एन्ड्स सोडलेत. सुपारी घेणारे, सर्पमित्र* वगैरे उल्लेख प्रचंड खटकले आणि त्याच वेळी गोंधळात पाडणारे वाटले. अखेरच्या काळातले निवेदन असेल तर वयानुसार कदाचित सुस्पष्टता, सुसंबंद्धता कमी झाली असेल. * बाय द वे, हे दोन्ही एकाच संदर्भात उल्लेखलेले पाहून अचंबा झाला. असो.

प्रकाश घाटपांडे 16/10/2020 - 13:47
गवि आपण हे तर विसरत नाही ना! कि ते मृत्युशय्येवर असतानाचे विचारस्पंदने आहेत. स्वेच्छामरणाच्या चळवळीतील त्यांचा सहभाग आपल्याला ठाउक असेल कदाचित. जेव्हा त्यांना आदरांजली व्यक्त करण्यासाठी सभा झाली होती त्याला मी हजर होतो. त्यात या रेकॉर्डिंगचा उल्लेख झाला होता. ते प्रसिद्ध करावे की नाही याबाबतही ठरले नव्हते. आता काही लोकांना मृत्युचा विचारच अपशकुनी अशुभ विकृत असा वाटतो. त्यामुळे मृत्युचे नियोजन हा अर्थपूर्ण जगण्याचा विषय आहे हे त्यांना झेपत नाही.पारंपारिक विचारांच्या मुशीत मृत्यु हा अप्रिय विषय असतो त्यामुळे टाळला जातो.

गवि 16/10/2020 - 15:07
मी त्यांना व्यक्तिश: ओळखत असे. अनेकदा भेटलोय. त्यांच्याबद्दल प्रचंड आदर आहे. सन्मानाने मरण्याचा हक्क याबद्दलही मला पूर्ण आदर आणि पाठिंबा आहे. याबद्दल कायदा व्हावा म्हणून चळवळ करणारे आणखी एक खंदे कार्यकर्ते सांगलीत होते. त्यांनाही भेटलोय खूप वर्षांपूर्वी. सुपारी घेणारे, सर्पमित्र वगैरे उल्लेखापुरता तो प्रतिसाद होता.

प्रकाश घाटपांडे 16/10/2020 - 16:11
याबद्दल कायदा व्हावा म्हणून चळवळ करणारे आणखी एक खंदे कार्यकर्ते सांगलीत होते.
ते वि.रा.लिमये. त्यांचे जगायचे की मरायचे, वृद्धांसाठी निवडीचा हक्क- स्वेच्छामरण व सन्मानाने मरण्याचा हक्क अशी पुस्तके आहेत.

गवि 16/10/2020 - 17:51
बरोबर. त्यांचा मोठा बंगला होता. एकटेच राहायचे. पंचवीसेक वर्षांपूर्वी एकदा त्यांना भेटायला गेलो होतो. बरेच वय झाले होते. बोलता बोलता तीन तास झाले तरी भान राहिले नाही अशा गप्पा रंगल्या. जगावेगळेच व्यक्तिमत्व होते. बहुधा वायदेबाजार, फ्युचर्स यात घरबसल्या सौदे करुन चरितार्थ चालवत असावेत असे वाटले. विचार भन्नाट आणि जगावेगळे होते. मरण्याच्या पद्धती वगैरे अगदी शांतपणे सहज मुद्देसूद बोलताना ऐकून अंगावर काटाच आला होता. आता मात्र तपशीलवार आठवत नाही. परत जाणे झाले नाही. सन्मानाने कायदेशीर मरण मिळावे यासाठी मी थांबलो आहे असे ते म्हणाले होते. अखेरीस ती इच्छा पूर्ण झाली नसावी. ते अद्याप हयात असल्यास हे वाक्य सहर्ष मागे.

संजय क्षीरसागर 16/10/2020 - 19:25
करुन शेवटापर्यंत वाट पहात बसले. त्यांची इतकी गोची झाली की कोर्टानं त्यांचा अर्ज सुनावणीला घेतला नाही आणि त्यांना स्वतःला जीवाचं काही करता येईना. मग असेच हॉस्पिटलाईज होऊन काही वर्षांनी गेले.

संजय क्षीरसागर 16/10/2020 - 13:48
विद्या बाळ काय म्हणतात याचे अर्थ काढण्यापेक्षा सुखद मरण हा अत्यंत वॅलीड विषय आहे, त्याची चर्चा फलदायी होईल असं वाटतं .

चौकटराजा 16/10/2020 - 13:58
मरण अटळ आहे ! ते एक रूपांतरण आहे ! हे एकदा "मनोमन" स्वीकारले की आपलया हातात राहातो फक्त ते येण्याची प्रक्रिया ठरविण्याचा अधिकार ! मरताना खरोखरीच यातना होतात का ? की त्या कळण्याच्या पलीकडे गेल्यावरच मरण येते हे आजही ठामपणे कोणाला सांगता सांगता येणार नाही. जीवनाची आसक्ती असेल तर वेदनेची तयारी ठेवली पाहिजे हा निसर्गाचाच नियम आहे !

गवि 16/10/2020 - 15:18
इच्छामरण आवश्यक पण कॉम्प्लिकेटेड विषय आहे. अ. जबाबदारीतून सुटका म्हणून तो वापरला जाऊ नये (त्या अनुषंगाने कर्जे, कौटुंबिक जबाबदारी हे पाहणे आले. कर्जे मोजता येतात.. इतर नैतिक जबाबदार्या मोजता येत नाहीत) ब. झटका प्रतिक्रिया म्हणून हा निर्णय अंमलात येऊ नये. (त्या अनुषंगाने निर्णय नोंदणी आणि प्रत्यक्ष अंमलबजावणी यात बरेच अंतर राखणे आवश्यक. काही महिन्यांनी पुन्हा एकदा कन्फर्मेशन घेऊन मग अंमलबजावणी आवश्यक) क. स्वत:च्या जिवावर खरोखर सर्वार्थाने आपला एकट्याचा हक्क असतो का? हे एकदा ठरवावे लागेल. ड. पूर्ण वेदनाविरहीत वैद्यकीय उपाय शोधला पाहिजे. असे उपाय अस्तित्वात असले तरी डॉक्टरी व्यवसायिक प्रतिज्ञा आणि नैतिकतेची व्याख्या बदलावी लागेल. हा खूप मूलभूत बदल असेल. ई. स्वेच्छामरण हा उपाय कितीही कमी जास्त वयाच्या आणि अगदी ठणठणीत प्रकृती आणि उत्तम मानसिक आरोग्यावस्था असतालेल्या व्यक्तींनाही द्यावा लागेल. केवळ असाध्य आजारी, वेदना होत असलेले, वृद्ध लोक यांनाच पात्र ठरवता येता येणार नाही. किंबहुना याबाबत योग्य निर्णय त्या अवस्थेत घेण्यास ते लोक पात्र नसतील. या अनुषंगाने चर्चा करता येईल.

प्रकाश घाटपांडे 16/10/2020 - 18:29
मरण आणण्याची नेमकी पद्धत हा अगदी गौण तांत्रिक मुद्दा आहे.
वेदनाविरहीत मृत्यु हा महत्वाचा मुद्दा आहेच की! काही लोक मृत्युपेक्षा त्याच्या वेदनामयी स्थितीला घाबरतात. सिझेरियन ने जर वेदनाविरहीत प्रसुती होते तर वेदनाविरहीत मृत्यु का असू नये. विज्ञानाने जन्मात हस्तक्षेप केला मग मृत्युत का करु नये?

गवि 16/10/2020 - 18:32
अहो म्हणजे तसे उपाय व्यवस्थित मिळतील. आहेतच अस्तित्वात. कसा यावा याबद्दल शांतपणे यावा हे अंमलात आणणे ही समस्या किंवा कायदा येण्यातली अडचण नसून त्या आधीचे एथिकल सोशल इ इ मुद्दे कॉम्प्लेक्स आहेत असं म्हटलं.

संजय क्षीरसागर 16/10/2020 - 19:15
सुखानी मरायचा मुद्दाच बाजूला पडेल ! 😄 एखादी सोपी, सहज आणि सुखानं मरायची युक्ती (कोणत्याही मेडीकल किंवा तत्सम उपायांखेरिज) माणसानं इतक्या अनंत वर्षात का शोधली नाही असं मला वाटतं !

सुबोध खरे 17/10/2020 - 12:15
एखादी सोपी, सहज आणि सुखानं मरायची युक्ती (कोणत्याही मेडीकल किंवा तत्सम उपायांखेरिज) माणसानं इतक्या अनंत वर्षात का शोधली नाही असं मला वाटतं ! हि युक्ति १९३४ पासून उपलब्ध आहे. भूल देण्याचे औषध शिरेतून घेतले तर एक ते दहा आकडे मोजून होईपर्यंत माणूस गाढ बेशुद्धीत जातो. आणि हेच औषध अतिरिक्त मात्रेत दिले तर माणूस चिरनिद्रेत जातो. अशी अनेक औषधे उपलब्ध आहेत. परंतु हे औषध देण्याची कायदेशीर परवानगी समाजाने/न्यायसंस्थेने द्यायची असते. कारण मृत्यू हा अपरिवर्तनीय (इर्रेव्हर्सिबल) आहे. हि प्रक्रिया उलट फिरवणे अशक्य आहे. त्यामुळे याची जबाबदारी कायद्याने घेणे आवश्यक आहे, वैद्यकीय तज्ज्ञाने नव्हे. अमेरिकेत मृत्युदंडाची शिक्षा अशीच दिली जाते. (Lethal injection). दुर्दैवाने एखाद्याला असाध्य असा वेदनादायी रोग झाला असेल तरी त्याचे आयुष्य दुःखहीन( painless) करता येणारी औषधे पण अस्तित्वात आहेत त्यामुळे त्याला इच्छा मृत्यू दिला पाहिजे कि नाही हा प्रश्न वैद्यकीय नसून सामाजिक आहे. मला स्वतःला वैद्यकीय तज्ज्ञ म्हणून एखाद्याला असे इंजेक्शन देणे फार कठीण जाईल. अगदी तो माणूस समाजासाठी अत्यंत धोकादायक/ उलट्या काळजाचा निर्ढावलेला गुन्हेगार असेल तरी. डॉक्टर म्हणून मी कितीतरी मृत्यू डोळ्यासमोर पाहिलेले असले तरी. अतिदक्षता विभागात एका रात्रीत दारूमुळे यकृत खराब होऊन तीन मृत्यू मी पाहिले आहेत आणि त्याचे प्रमाणपत्र हि दिले आहे. परंतु या सर्व वेळा त्यांना वाचवण्याचा आटोकाट प्रयत्नही केला होता. तेथे हतबलताही येते. परंतु आपल्या हाताने एखादे आयुष्य संपवणे हि प्रक्रिया फार वेदना दायक आहे. टेस्ट ट्यूब बेबीच्या उपचारात एका वेळेस तीन गर्भ असतील तर त्यातील एक किंवा दोन गर्भ असे "कमी" (EMBRYO REDUCTION) केले जातात. ७-८ आठवड्याला सोनोग्राफी करून जो सर्वात चांगला ( एक किंवा दोन)गर्भ असेल तो ठेवून इतर गर्भ पोटॅशियम क्लोराईडचे इंजेक्शन देऊन "कमी" केले जातात. सोनोग्राफी करत असताना त्या गर्भाचे हृदयाचे ठोके दिसत असताना पोटॅशियम क्लोराईडचे इंजेक्शन दिल्याने १० -१५ सेकंदात हळूहळू ठोके थांबतात हि प्रक्रिया मी कॉर्पोरेट रुग्णालयात केली आहे. परंतु आपल्यासमोर एखादे आयुष्य आपल्या कृत्याने संपते हे पाहणे हे फार वेदनादायक असते. यामुळे मी माझ्या क्लिनिक मध्ये या प्रक्रियेसाठी लागणारे लायसन्स घेतलेच नाही आणि हे मी करत नाही. https://en.wikipedia.org/wiki/Selective_reduction

प्रकाश घाटपांडे 17/10/2020 - 12:48
त्यामुळे त्याला इच्छा मृत्यू दिला पाहिजे कि नाही हा प्रश्न वैद्यकीय नसून सामाजिक आहे
खर आहे. पण हा सामाजिक प्रश्न हाताळताना वैद्यकीय क्षेत्रातील सामाजिक जाणीवा असलेले लोकांची मते विचारात घ्यावी तर लागतातच. डॉ शिरिष प्रयाग हे आपल्या भाषणात नातेवाईक व डॉक्टर यांच्या समन्वयातुन हा प्रश्न सोडवता येतो असे नेहमी सांगतात. लिव्हिंग विल हे पुर्ण पणे कायदेशीर नसले तरी डॉक्टरांसाठी ते महत्वाचे असते. डॉक्टरांनाही आपली सुरक्षितता पहावी लागते.

चौथा कोनाडा 17/10/2020 - 21:11
डॉ. साहेब, समर्पक लिहिलं आहे, आपल्या प्रतिसादांतून एक वेगळेच जग जे आमच्या सारख्यांना माहित नसते, ते उलगडते.
मला स्वतःला वैद्यकीय तज्ज्ञ म्हणून एखाद्याला असे इंजेक्शन देणे फार कठीण जाईल.
फाशीच्या गुन्हेगाराला त्याच्या तोंडावर काळे कापड झाकून फाशी देतात, त्यात फाशी देणार्‍या व पाहणार्‍यांना वेदना व तडफड दिसू नये म्हणून असे केलेले असते (अशी माझी समजूत आहे) पुढे मागे जर इंजेक्शन देऊन मृत्यू देणे अशी प्रथा प्रत्यक्षात आली आली तर अशी कोणती काळजी घ्यावी लागेल. सध्या अमेरिकेत मृत्युदंडाची शिक्षा अशीच दिली जाते. (Lethal injection) असे आपण लिहिले आहे, तिथे काय करतात या विषयी जिज्ञासा आहे !

गवि 17/10/2020 - 21:15
@ डॉक्टर खरे, एका डॉक्टरला ही कृती करणे अत्यंत त्रासदायक ठरेल हे अत्यंत मान्य आहे. कायद्याचे संरक्षण दिले तरीही, स्वत:च्या मनाला ते कितपत करवेल प्रत्यक्ष हा मुद्दा आहेच.
अमेरिकेत मृत्युदंडाची शिक्षा अशीच दिली जाते. (Lethal injection).
याबाबत वाचीव, ऐकीव माहिती अशी की ही लिथल इंजेक्शन प्रोसेसदेखील डॉक्टर करत नाहीत. हे इंजेक्शन तुरुंग अधिकारी/ कर्मचारी देतात. त्यातही तीन इंजेक्शने मशीनद्वारे जोडून तीन अधिकारी आपापले बटण किंवा जे काही असेल ते ट्रिगर करतात. प्रत्यक्षात त्यातल्या एकाच इंजेक्शनमधे द्रव्य असतं आणि मृत्यू घडतो. नेमक्या कुणाच्या हाताने ते ट्रिगर झालं हे त्या अधिकार्यांना कळत नाही. नैतिक ओझं इतकं तीव्र असावं की त्यातून थोडी सुटका म्हणून हा उपाय. अर्थात हे खरं असेलच असा दावा नाही.

संजय क्षीरसागर 17/10/2020 - 21:19
एखादी सोपी, सहज आणि सुखानं मरायची युक्ती (कोणत्याही मेडीकल किंवा तत्सम उपायांखेरिज) माणसानं इतक्या अनंत वर्षात का शोधली नाही असं मला वाटतं ! हे माझं वाक्य अधोरेखित करुन, पुन्हा तुम्ही मेडीकल उपाय काये ते सांगत भरघोस प्रतिसाद दिला आहे.

प्रकाश घाटपांडे 18/10/2020 - 09:09
आता मरायची युक्ती १) सोपी पाहिजे २) सहज उपलब्ध पाहिजे ३) सुखकारक पाहिजे आता ती युक्ती वैद्यकीय किंवा तशा प्रकारच्या अन्य क्षेत्राशी निगडी नको. अशा चौकटीत विचार करायचा आहे. म्हणजे यनावालांच्या भाषेत तर्कक्रिडा. तुम्ही शाब्दिक कैची पकडले हे बरोबर पण वाचकांना प्रतिसादात काही नाविन्य व माहिती असेल तर ते जाणून घेण्यात रस असतो. त्यामुळे डॉक्टरांनी तसा प्रतिसाद दिला असावा असा माझा कयास आहे. :)

संजय क्षीरसागर 18/10/2020 - 14:11
ती साधनविरहित, नॉन-मेडीकल प्रक्रिया आहे आणि अनेकांनी त्यानुसार देह ठेवला आहे. शिवाय ती आत्महत्या सदरात येत नसल्यानं कायदेशीर लफडं पण नाही. व्यवस्थित आर्ग्युमंट केलं तर वारसांना इंशुरन्स क्लेम पण मिळेल. अन्नत्यागामुळे दिवसेंदिवस देहशुद्ध होत जाऊन जागृकता वाढत जाते. ज्यांना खरंच सुखानी मरायचंय त्यांना सध्या तरी हा राजमार्ग उपलब्ध आहेच.

सुबोध खरे 19/10/2020 - 10:14
श्वास अगदी सहजतेनं बंद होईल असा नॉन-मेडीकल आणि साधनरहित, काय उपाय आहे ? तुम्ही आपला श्वास फक्त ३ मिनिटे रोखून धरा. पुढचं सगळं आपोआप होतंय. अन्नत्यागासारखंच प्राणवायू त्याग एकदम नॉन-मेडीकल आणि साधनरहित

संजय क्षीरसागर 19/10/2020 - 12:01
हे तीन मिनीटांचं नक्की आहे का ? यावर काही ठोस पुरावा असेल तर नक्की द्या म्हणजे या अँगलनं (स्वतःच्या) मृत्यूकडे पाहता येईल.

सुबोध खरे 19/10/2020 - 12:18
(स्वतःच्या) मृत्यूकडे पाहता येईल. मेल्यावर काहीही दिसत नाही. मग वेगळ्या "अँगल" ने कसं पाहणार काही ठोस पुरावा तीन मिनिटं श्वास बंद कराच म्हणजे पुरावा आपोआप मिळेलच आणि वेगळ्या अँगलने हि दिसेल

सुबोध खरे 19/10/2020 - 19:35
तुम्ही आपला श्वास फक्त ३ मिनिटे रोखून धरा. पुढचं सगळं आपोआप होतंय. अन्नत्यागासारखंच प्राणवायू त्याग एकदम नॉन-मेडीकल आणि साधनरहित बाकी शब्दच्छल नंतर करु.

सुबोध खरे 19/10/2020 - 10:11
ज्यांना खरंच सुखानी मरायचंय त्यांना सध्या तरी हा राजमार्ग उपलब्ध आहेच. संथारा किंवा सल्लेखना हे आपली सगळी संपत्ती दान केल्यानंतर शेवटची प्रक्रिया म्हणून देह ठेवण्यासाठी असते. त्यामुळे त्यात कायदेशीर लफडी काय येतील ते माहिती नाही. व्यवस्थित आर्ग्युमंट केलं तर वारसांना इंशुरन्स क्लेम पण मिळेल.जर देह ठेवायचाच असेल तर अर्ग्युमेंटचे करायची गरजच काय? जिवंत असताना वारसांना सर्व संपत्ती वाटून मोकळे व्हावे. मुळात आत्महत्या हा आता गुन्हा नाही असे २०१७ मध्ये पास केलेल्या मानसिक आरोग्य कायद्यात म्हटलेले आहे तर तो एक मानसिक आजार आहे आणि त्यासाठी वैद्यकीय उपचार सरकरने उपलब्ध करून द्यायचे आहेत. अन्नत्यागामुळे दिवसेंदिवस देहशुद्ध होत जाऊन जागृकता वाढत जाते.याला काही पुरावा वगैरे? कारण अन्न त्यागाने माणूस ग्लानीत जातो आणि नंतर बेशुद्ध होतो असे वैद्यकीय शास्त्र म्हणते. ज्यांना खरंच सुखानी मरायचंय त्यांना सध्या तरी हा राजमार्ग उपलब्ध आहेच. हे फार सोपं आहे म्हणणं. असंख्य माणसे केवळ आत्महत्या करण्याचे धैर्य नाही म्हणून जगत असतात. आणि अन्नत्याग करण्यासाठी फार मोठे मानसिक धैर्य लागते. अगदी विकोपाला आजार गेलेल्या माणसांना हा धीर होत नाही. सुखाने मारायचा राजमार्ग तर नाहीच नाही. आमच्या शेजारी राहणारे एक सद्गृहस्थ ७५ वयाला अचानकपाठदुखी होते म्हणून तपासणी साठी गेले असताना मणक्यात कर्करोग पसरलेला आढळला. यानंतर त्यांनी कोणतेही उपचार घेण्याचे नाकारले. सर्व संपत्तीची निरव निरव केली आणि जेंव्हा आजार बळावला तेंव्हा स्वच्छ शब्दात मला कोणतेही उपचार करू नयेत असे लिहून ठेवले आणि त्या दिवसापासून अन्न आणि पाणी त्याग करून काही दिवसात आपला देह ठेवला. असे धैर्य असणारी माणसे अक्षरशः एक कोटी मध्ये एखादा असतो. मला आत्महत्या करण्याचे धैर्य नाही तसेच कुणाचा जीव घेण्याचेही धैर्य नाही. मग मी भूल देत असताना (एके काळी) आपण या माणसाला मृत्यूच्या किती जवळ घेऊन जात आहोत आणि आपली एखादी क्षुल्लक चूक सुद्धा या माणसाला महाग पडू शकते याचे प्रत्येक क्षणी भान असे. तरुणपणात निर्धास्तपणे एखादे शौर्याचे काम करणे हे वेगळे. तरुणपणी मृत्यू हे एक सुंदर काव्य असते. मध्यावयात ते एक रुक्ष गद्य होऊन राहते. श्री व्यंकटेश माडगूळकर

संजय क्षीरसागर 19/10/2020 - 13:02
नाही हो > स्वेच्छेनं मृत्यू स्वीकारायला, आपण देह नाही हा उलगडा झाला की काम झालं ! देह कार सारखा आहे आपण आत-बाहेर दोन्हीकडे आहोत, पण आपण सतत देहातूनच जगाचा वेध घेतो त्यामुळे आपण देहच आहोत असा भास होतो. त्यामुळे देह गेला की आपण संपलो असं वाटतं. या भानगडीमुळे देह सोडवत नाही.

चौथा कोनाडा 19/10/2020 - 13:39
तरुणपणी मृत्यू हे एक सुंदर काव्य असते. मध्यावयात ते एक रुक्ष गद्य होऊन राहते. - श्री व्यंकटेश माडगूळकर हे आवडले.

सोत्रि 18/10/2020 - 19:17
नैसर्गिक मृत्यु हीच सहज आणि सुखानं मरायची युक्ती आहे, निसर्गाने योजलेली. त्याशिवायची कोणतीही युक्ती नैसर्गिक मृत्यु असणार नाही. नैसर्गिक मृत्यु नसलेली कोणतीही युक्ती ही आत्महत्या / अपघात असते. - (नैसर्गिक) सोकाजी

संजय क्षीरसागर 18/10/2020 - 19:25
१. नैसर्गिक मृत्यू म्हणजे नेमकं काय ? तो कसा येतो ? तसा मृत्यू येण्यासाठी पूर्वतयारी काय असते का काहीही नसते ? २. अशाप्रकारे झालेले किती मृत्यू तुम्ही पाहिले आहेत ? ३. संथारा ही आत्महत्या आहे की स्वेच्छा मरण ? या दोन्हीत नक्की काय फरक आहे ?

सोत्रि 19/10/2020 - 04:15
१. नैसर्गिक मृत्यु ही जैविक घटना आहे. निसर्गाने ठरविलेला शेवटचा श्वास घेतला की तो येतो. त्यासाठी काहीही करावे लागत नाही, म्हणूनच तो नैसर्गिक. २. लहानपणी शेजारचे एक आजोबा असे मरताना पाहिले आहेत. त्यावेळी २-३ रीत होतो. त्यांच्या आजूबाजूला धूप लावला होता. भजनीमंडळ भजनासाठी बोलावले होते. एकंदरीत वातावरण तणावरहित करण्याचा प्रयत्न होता. ते आमच्यासमोर शेवटच्या घटका मोजत होते आणि त्यांचा शेवटचा श्वास जातानाचे सर्वजण साक्षी होते. ३. निसर्गाने ठरविलेला मृत्यु सजीवाने आपल्या हातात घेतला की तो अपघातीच असतो. त्यामुळे स्वेच्छामरण ही आत्महत्याच, कितीही गोंडस व्याख्या किंवा कारणमिमांसा दिली तरीही. - (जे पटतं ते बोलणारा) सोकाजी

शा वि कु 19/10/2020 - 10:37
तो मुद्दा नाही पटला. पण हे पुरेपूर पटले- स्वेच्छामरण हि आत्महत्याच हे योग्य पॉईंट केले आहे. आत्महत्या ऍक्टिव्ह, आणि स्वेच्छामरण पॅसिव्ह.आऊटकम तोच.

संजय क्षीरसागर 19/10/2020 - 13:33
आकलन असणार ? अर्थात, मृत्यू ही चिरनिद्रा असल्यानं, सजग व्यक्तीला रोजच्या झोपेप्रमाणे तिचीही चाहूल लागतेच; पण अगदी शांत झोपून शेवटचा श्वास घेणारे एक ओशो सोडता माझ्या माहितीत दुसरं कुणीही नाही. निसर्गाला व्यक्ती जागृत आहे किंवा नाही याच्याशी काहीही घेणं-देणं नाही, तस्मात नैसर्गिक मृत्यू आणि कमालीची सजगता हे काँबिनेशन फार दुर्मिळ आहे. त्यात शारिरिक व्याधींनी देह घेरला तर पुढची सगळी व्यवस्था हॉस्पिटलच्या हातात जाते त्यामुळे तुमचा अपवादात्मक कल्पनाविलास योग्य असला तरी प्रॅक्टिकली फारसा कामाचा नाही.

संजय क्षीरसागर 19/10/2020 - 19:35
ओशोंना नैसर्गिक मृत्यू आला. त्या वेळी त्यांच्या इनर सर्कलचे लोक आसपास होते. Rajneesh died on 19 January 1990, aged 58, at the ashram in Pune, India. The official cause of death was heart failure, but a statement released by his commune said that he had died because "living in the body had become a hell" after alleged poisoning in US jails. नंतर मृत्यूपत्रावरुन बरेच वादंग झाले.

सुबोध खरे 20/10/2020 - 09:19
ओशोंना नैसर्गिक मृत्यू आला ५८ व्या वर्षी ? नैसर्गिक मृत्यू? शरीर एवढे गलितगात्र कसे काय झाले बुवा? बढिया है! एकदा एकाला गुरु मानला कि त्याचे कोणतेही कार्य हे अवतारकार्यच असते अशा अंधविश्वास असणाऱ्या संप्रदायाचे हे उत्तम उदाहरण आहे.

सुबोध खरे 20/10/2020 - 09:26
https://www.thequint.com/news/india/was-osho-killed-7-haunting-questions-return-after-26-years 1. What Went Wrong At 1pm? २. Did Osho Die at 5pm? 3. What Was the Real Cause of Death? 4. Why the Hurry For Cremation? 5. Why Was Osho’s Mother Kept In the Dark? 6. Why Was the Will Kept Secret? 7. Were Osho’s Signatures Photocopied?

संजय क्षीरसागर 20/10/2020 - 14:00
जीवंत असतांना ते काय म्हणाले या मला रस होता. आणि ते मी पूर्णपणे आत्मसात केलं आहे. त्यांना नैसर्गिक मृत्यू आला की त्यांची हत्या झाली की अमेरिकेत त्यांच्यावर झालेल्या विषप्रयोगामुळे (रेडिएशन) त्यांचा अकाली मृत्यू झाला या विषयाची चर्चा अज्ञानी लोकांनी लावून धरावी.

सुबोध खरे 20/10/2020 - 19:36
आमच्यापैकी कुणालाच ओशो चा मृत्यू कशामुळे झाला यात अजिबात रस नाही. पण तुम्हीच लिहिलं आहे कि त्यांना नैसर्गिक मृत्यू आला. पण अगदी शांत झोपून शेवटचा श्वास घेणारे एक ओशो सोडता माझ्या माहितीत दुसरं कुणीही नाही.आणि एकंदर नैसर्गिक मृत्यू बद्दल भाष्य केलंय त्यावरुन आपले म्हणणे साफ चूक आहे एवढंच लिहायचं आहे. ते जिवंत असताना काय म्हणाले याचा या लेखाशी काहीही संबंध नाही.

संजय क्षीरसागर 20/10/2020 - 21:04
असलेली त्यांची स्वीय-सहायिका यांची निवेदनं, मृत्यू पश्चात त्यांचे प्रकाशित झालेले फोटो, त्यांचं मृत्यूपूर्वी प्रकाशित झालेलं साहित्य आणि त्यांचं सिद्धत्व या माहिती वरुन तसं म्हटलं आहे. २.
ते जिवंत असताना काय म्हणाले याचा या लेखाशी काहीही संबंध नाही.
अती विनोदी कमेंट ! मृत्यूपूर्वी विदेहत्व कळणं अशी सिद्धत्वाची व्याख्या आहे. मृत्यू पश्चात व्यक्ती काय बोलणार ? अर्थात, तुमचा त्याच्याशी सुतराम संबंध नाही त्यामुळे असा विनोदी प्रकार तुम्ही करु शकता.

सुबोध खरे 21/10/2020 - 11:00
लेखाचा विषय काय आहे? आपलाच खरं करण्यासाठी( ओशो यांचा मृत्यू नैसर्गिक होता असे एकदा म्हणायचं आणि ते खोटं ठरलं तर शब्दांचा कुभांड रचणे असला भंपकपणा सोडून द्या. ज्या त्या विषयात आपलं भंपक अध्यात्म आणून धाग्याचा काश्मीर करणं सोडून द्या. विषयाला धरून लिहिण्यासारखं असेल तर लिहा उगाच थापा मारणं मग ते उघडकीस आला कि वैयक्तिक पातळीवर उतरून प्रतिसाद्कर्त्याला दूषणं देणं सोडून द्या

संजय क्षीरसागर 21/10/2020 - 13:40
१. नैसर्गिक मृत्यू याचा अर्थ जो आत्महत्या, हत्या, प्रायोपवेशन (अथवा तशी प्रक्रिया) किंवा अपघात यांनी झाला नाही असा मृत्यू. ओशोंचा मृत्यू त्या अर्थानी नैसर्गिक झाला. २. तुम्हाला अध्यात्मच कळत नसल्यानं मृत्यू हा अध्यात्मिक विषय आहे ही बेसिक गोष्ट कळण्याची शक्यता शून्य. ३. एकतर इच्छामरणाच्या प्रक्रिये विषयी तुम्हाला काही माहिती नाही आणि तरीही तुम्ही प्रतिसाद रेटतायं ही कमाल आहे.

सुबोध खरे 21/10/2020 - 18:46
१. नैसर्गिक मृत्यू याचा अर्थ जो आत्महत्या, हत्या, प्रायोपवेशन (अथवा तशी प्रक्रिया) किंवा अपघात यांनी झाला नाही असा मृत्यू. ओशोंचा मृत्यू त्या अर्थानी नैसर्गिक झाला. त्यांचं शवविच्छेदन झालं होता का? नाही मग तो अनैसर्गिक मृत्यू नाही किंवा आजारपणामुळे मृत्यू नाही हे कसं छातीठोक पणे सांगताय? तुमचे चेले चमचे फार तर ऐकून घेतील २. तुम्हाला अध्यात्मच कळत नसल्यानं मृत्यू हा अध्यात्मिक विषय आहे ही बेसिक गोष्ट कळण्याची शक्यता शून्य. मृत्यू हा अध्यात्मिक विषय आहे कि नाही ते मला माहिती नाही पण ती एक नैसर्गिक प्रक्रिया आहे आणि हा माझ्या अभ्यासाचा विषय आहे त्यामुळे ते मला नक्की माहिती आहे. गांडूळांचा मृत्यू पण अध्यात्मिक असतो का? ती एक नैसर्गिक प्रक्रिया आहे एवढं नक्की ३. एकतर इच्छामरणाच्या प्रक्रिये विषयी तुम्हाला काही माहिती नाही आणि तरीही तुम्ही प्रतिसाद रेटतायं ही कमाल आहे. एकतर इच्छामरणाच्या प्रक्रिये विषयी तुम्हाला काही माहिती नाही हे सांगणारे तुम्ही कोण टिकोजीराव? मीच तेवढा शहाणा आणि दुसरे सर्व मूर्ख हे समजणे हा मानसिक आजार आहे ( delusion of gradeur) एक वेळ शास्त्रज्ञांना या विषयाला हात घालायची इच्छा नसणं समजू शकतं पण अध्यात्मिक धुरंधरानी इतक्या महत्त्वाच्या विषयाला चाट मारली हे आश्चर्य आहे. वेळ मिळाला की यावर संशोधन करुन एक सोपा आणि सामान्यांना सहज अनुसरता येईल असा उपाय नक्की शोधणार आहे. वा ! काय आत्मप्रौढी आहे? मानसिक आजारातून बरे व्हा हि शुभेच्छा

संजय क्षीरसागर 21/10/2020 - 19:22
१. नैसर्गिक मृत्यू झाल्यावर शवविच्छेदनाची गरज नसते इतकी साधी गोष्ट तुम्हाला माहिती नसावी हे आश्चर्य आहे ! २.
गांडूळांचा मृत्यू पण अध्यात्मिक असतो का?
फारच छान प्रश्ण ! मृत्यू हा अध्यात्मिक विषय आहे आणि इथे मानवी मृत्यूबद्दल चर्चा चालू आहे. अध्यात्म हा अमृताचा शोध आहे. ३.
एकतर इच्छामरणाच्या प्रक्रिये विषयी तुम्हाला काही माहिती नाही हे सांगणारे तुम्ही कोण टिकोजीराव?
चर्चेचा विषयच तो आहे ! आणि तुम्ही सुरुवातीपासून इंजेक्शन देऊन मारण्याच्या गोष्टी लिहितायं ! ४. मनोरुग्णता ही वैयक्तिक शेरेबाजी आणि मुद्दा सोडून लिहिलेले प्रतिसाद यातून दिसते.

सुबोध खरे 21/10/2020 - 19:49
नैसर्गिक मृत्यू झाल्यावर शवविच्छेदनाची गरज नसते इतकी साधी गोष्ट तुम्हाला माहिती नसावी हे आश्चर्य आहे !परत मी च शहाणा. हे कोणत्या कायद्यात लिहिलेले आहे? नैसर्गिक मृत्यूची कायदेशीर व्याख्या काय आहे हे जरा स्पष्ट करून सांगा मग त्याला शवविच्छेदनाची गरज असते कि नसते ते ठरवता येईल. नैसर्गिक मृत्यू झाल्यावर प्रमाणपत्र कुणी द्यायचं ? डॉक्टरनेच ना? त्यात मृत्युचे कारण काय लिहायचे आणि आंतरराष्ट्रीय आजार संहितेतील कोणता कारण द्यायचं? हे जरा अभ्यास करून सांगा. हां ओशोंसारखे इकडे तिकडे पैसे दाबून त्यांच्या आईला सुद्धा न कळवता गुपचूप जाळून टाकायचं असेल तर गोष्टच वेगळी एकतर इच्छामरणाच्या प्रक्रिये विषयी तुम्हाला काही माहिती नाही हे सांगणारे तुम्ही कोण टिकोजीराव? हे आपल्याला माझ्याज्ञानाविषयी किती माहिती आहे याबद्दल लिहीलंय. चर्चेचा विषयच तो आहे ! आणि तुम्ही सुरुवातीपासून इंजेक्शन देऊन मारण्याच्या गोष्टी लिहितायं ! ते तुमच्या दर्पोक्तीला दिलेले उत्तर आहे. मीच सर्वात शहाणा इतपत ठीक आहे दुसरे मूर्ख हा तुमचा अविर्भाव डोक्यात जातो.

नैसर्गिक मृत्यू चे प्रमाणपत्र कसे लिहायचे याचा अभ्यास करून उत्तर दिलेत

तर पुढे चर्चा होऊ शकेल अन्यथा दीड शहाण्याची अवास्तव बडबड म्हणून तुम्हाला फाट्यावर मारण्यात येत आहे

संजय क्षीरसागर 21/10/2020 - 20:40
The official cause of death was heart failure असं सर्टीफिकेट तुमच्या पेशातल्या डॉक्टरनं दिलंय. नीट वाचाल तर इतकं भारंभार आणि मुद्दा सोडून लिहावं लागणार नाही.

सुबोध खरे 22/10/2020 - 09:32
हार्ट फेल्युअर हे नैसर्गिक कारण नाही इतकं मूलभूत ज्ञानही आपल्याला असू नये याचं आश्चर्य वाटतं. अर्थात म्हणूनच आपला इतका शब्दांचा डोलारा उभा करण्याचा केविलवाणा प्रयत्न असेल

संजय क्षीरसागर 22/10/2020 - 11:23
नीट वाचा : १. In simple terms, natural causes refer to internal factors — like a medical condition or a disease — as opposed to external factors, like trauma from an accident. In other words, natural causes could be anything from cancer to heart disease to diabetes. २. "It just means there was nothing non-natural that happened in [the patient's] cause of death," said Dr. Patricia Allenby, director of autopsy services at the Ohio State University Wexner Medical Center. [Top 10 Leading Causes of Death] ३. On a death certificate, natural causes actually refers to the "manner of death" rather than the specific cause. Authorities indicate whether the manner of death was natural, accidental, or due to suicide or homicide, Allenby said. आणि ही घ्या लिंक तुमच्यासारखी हातला लागेल ती लिंक फेकलेली नाही, पुढचा प्रतिसाद देण्यापूर्वी शांतपणे वाचा

सुबोध खरे 22/10/2020 - 11:50
याच्या उलट अभिप्राय असणाऱ्या असंख्य लिंक मी देऊ शकेन. आणि कर्करोग हृदयविकार हे नैसर्गिक मृत्यू असतील तर बोलायलाच नको मग ४५ व्य वर्षी हृदयविकाराने माणूस मृत्यू पावला तर तो नैसर्गिक मृत्यू समजायचा का? किंवा ओशों चा ५८ व्या वर्षी झालेला मृत्यू नैसर्गिक समजायचा का? आंतरराष्ट्रीय आजार संहिते मध्ये नैसर्गिक मृत्यू असे कारण नाही. आपल्याच म्हणण्याप्रमाणे १. नैसर्गिक मृत्यू म्हणजे नेमकं काय ? तो कसा येतो ? तसा मृत्यू येण्यासाठी पूर्वतयारी काय असते का काहीही नसते ? २. अशाप्रकारे झालेले किती मृत्यू तुम्ही पाहिले आहेत ? मग मी तर असे असंख्य नैसर्गिक मृत्यू पहिले आहेत. आर यु जोकिंग?

सुबोध खरे 22/10/2020 - 11:50
नैसर्गिक मृत्यू चे प्रमाणपत्र कसे लिहायचे याचा अभ्यास करून उत्तर दिलेत तर पुढे चर्चा होऊ शकेल अन्यथा दीड शहाण्याची अवास्तव बडबड म्हणून तुम्हाला फाट्यावर मारण्यात येत आहे

संजय क्षीरसागर 22/10/2020 - 12:45
कर्करोग हृदयविकार हे नैसर्गिक मृत्यू असतील तर बोलायलाच नको
आता हे तुम्ही Dr. Patricia Allenby, director of autopsy services at the Ohio State University Wexner Medical Center यांच्यापेक्षा जास्त माहिती असल्यागत आणि तेही कुणाला न पटणारं लिहितायं !

सोत्रि 19/10/2020 - 15:50
मी फक्त नैसर्गिक मृत्यु म्हणजे काय ह्याबद्दल बोलतो आहे. त्यात कसलाही कल्पनाविलास नाही. - (बादरायण सबंध न जोडणारा) सोत्रि

संजय क्षीरसागर 19/10/2020 - 19:47
त्या वेळी सुद्धा, आजोबा जाणारचेत तर आजूबाजूला भजन चालू ठेवा असा विचार असेल. सजग नैसर्गिक मृत्यूसाठी जीवंत असतांना, देह झोपला आहे आणि आपल्याला कळतंय इतकं विदेहत्व साधायला लागतं : या निशा सर्व भूतानां, तस्यां जागर्ती संयमी ही ती अवस्था आहे. कळत्या वयात तुम्ही असा मृत्यू पाहिला आहे का ?

सोत्रि 19/10/2020 - 20:13
मी फक्त नैसर्गिक मृत्यु म्हणजे काय ह्याबद्दल बोलतो आहे. त्यात माझ्या वयाचा काहीही संबंध नाही. नैसर्गिक = निसर्गदत्त! - (बादरायण सबंध न जोडणारा) सोत्रि

Rajesh188 16/10/2020 - 17:55
मी आधुनिक विज्ञान च्या युगात राहतो. म्हणून इच्छ्या मरणाची माझी कल्पना वेगळी आहे. असा काही शोध लागावा की मरण हे माणसाच्या इच्छ्येवर असावे. जो पर्यंत मरणाची ईच्छा होत नाही तो पर्यंत मरण येणार आहे.. माणसाला अमर करण्याच्या क्षेत्रात काही तरी संशोधन होत असेल त्याला नक्कीच यश येईल. तसे तर मृत्यू कोणालाच नको असतो.

कंजूस 16/10/2020 - 20:00
बरेच आहेत. पण जेव्हा व्यक्ती एका ठिकाणी शय्येवर पडलेली असते तेव्हा ती काही करू शकत नाही. गळफास, विष, रेल्वेतून उडी, झोपेच्या गोळ्या वगैरे. दुसऱ्या कुणाची मदत घेतली तर त्याच्यावर खून करणे, आत्महत्या करायला भाग पाडणे, मृत्यू आणण्यास दबाव आणणे वगैरे नियम लागू शकतात.

गामा पैलवान 17/10/2020 - 01:12
अवांतर : लोकहो, आत्महत्या व प्रायोपवेशन ( म्हणजे उपास करून मरण) याविषयी पारंपरिक हिंदू मत नोंदवत आहे. एकदा का घास तोंडातनं आंत सारला की माणसाचा त्या घासावरील ऐच्छिक ताबा संपतो. दुसरी यंत्रणा त्याचा ताबा घेऊन पचन आणि पोषण घडवून आणते. त्यामुळे मानवी शरीर हे ईश्वराधीन मानले गेले आहे. अगदी आपले स्वत:चे शरीर असले तरी त्याचा स्वेच्छेने नाश करणे अनुचित आहे. त्यामुळे आत्महत्या हे पाप धरले जाते. मात्रं असं असलं तरी हे शरीर जिवंत ठेवण्यासाठी खाणं खावं लागतंच. अन्ननिर्मिती करतांना इतर जीवाला त्रास होतोच. पीडाविरहित अन्ननिर्मिती जवळजवळ अशक्य आहे. त्यामुळे अन्नाचा घास हा पापजनक आहे. म्हणून स्वत:चे खाणेपिणे थांबवून केलेल्या शरीरनाशास आत्महत्या समजण्यात येत नाही. इच्छामरणाची पार्श्वभूमी स्पष्ट असावी म्हणून उपरोक्त माहिती दिली आहे. आ.न., -गा.पै.

Gk 17/10/2020 - 12:48
विद्या बाळ ह्यांचा लेख प्रसिद्धी सोस वाटतो ज्याला मरायचेच आहे , तो प्रायोपवेशन करून , संथारा घेऊन मरेल ज्याला खरोखरच मरायचे आहे तो गळफास , विष घेऊनही मरेल पण ह्यांच्या अपेक्षा भलत्याच आहेत , घरात मरण यावे , लगेच मरण यावे , गादी वर झोपून मरण यावे , कुणीतरी साप आणावा , कुणीतरी इंजेक्शन द्यावे , त्याचे बिल कोण भरणार , की तेही सरकारनेच भरायचे ? रेशन कार्डावर दोरी उपलब्ध करून द्या , डेथ सर्टिफिकेट अगदी सहजतेने पोराला मिळावे , त्यावर कारण काय लिहायचे ? आजकाल ईसीजी फ्लॅट लाईन चा कागद जपून ठेवूनच डॉकटर डेथ डिक्लेर करतात , नुसते पल्स बीपी डोळ्यात बेटरी पाडा वगैरेही करतातच , पण हॉस्पिटलात ईसीजी काढणे करतातच , हिला घरी मरायचे , मग हिचा ईसीजी कोण काढणार ? आवा चालली पंढरपूरला , वेशिपासून आली घरा तसे आहे हे मरायचे तर नाही , उगाच सरकार , साप हे आणि ते

प्रकाश घाटपांडे 17/10/2020 - 15:05
सन्मानाने मरण्याचा हक्कासाठी चळवळ आहे. ज्याला मरायचेच आहे , तो प्रायोपवेशन करून , संथारा घेऊन मरेल ज्याला खरोखरच मरायचे आहे तो गळफास , विष घेऊनही मरेल हे आक्षेपाचे नेहमीचे मुद्दे आहेत. आत्महत्या व इच्छामरण यात मूल्यात्मक फरक आहे. जीके तथा कृष्णमार्जार आपण त्यांचे इच्छामरणावरील कार्य जाणुन घेउन लिहित आहात असे गृहीत धरतो. मतभिन्नता असणे स्वाभाविक आहे पण ती प्रत्येक वेळी उपहास व तुच्छता या प्रकारेच व्यक्त करावी असे नाही ना! मृत्युशय्येवर असतानाची विचार स्पंदने ही प्रसिद्धीच्या सोसासाठी असतील असे आपल्याला खरोखर वाटते का?

Gk 17/10/2020 - 15:55
माझे किंवा त्यांचे या विषयातील कार्य तुला माहीत आहे का ? असे सुनावण्याची इच्छा बाळगणे , ह्यालाच तर सोस म्हणतात ना ? मरायचे आहे तर गप मरावे , हॉस्पिटलात आजारी असेल तर डी एन आर भरावे नाहीतर बाहेर असेल तर ज्याला रूढार्थाने आत्महत्या म्हणतात , ते मुकाट्याने करून मोकळे व्हावे. दोन्ही मार्ग समाजाने उपलब्ध करून दिले आहेत.

माहितगार 17/10/2020 - 19:20
ईच्छा मरण आणि आत्महत्या हे दोन्ही करू नयेत या साठी सुखकर परिस्थिती निर्माण करण्यातले समाजाचे अपयश आले तरी जिवन सुखकर करण्याच्या दृष्टीने प्रगती करणे समाजाचे उद्दीष्ट असू शकते, मृत्यू नैसर्गिकपणे झालाच तर त्यातल्या त्यात सूखकर व्हावा पण जिवन क्षमता वाढवण्यानेच समाजाची धारणा होते ती धारणा विस्कळीत करणे कोणत्याही समाजाचे उद्दीष्ट असू नये. यामुळेच समाजाने ईच्छा मरण आणि आत्महत्या पैकी कोणतेही स्विकारावेअसे वाटत नाही. एका अपत्याचा जन्म होताना एका पित्याची बहुधा सकारात्मक भावनिक गुंतवणूक असते, आईची त्यापेक्षाही अधिक असते, त्यांना असा निर्णय घेण्यास साहाय्य करणार्‍या समाजाचीही सकारात्मक भावनिक गुंतवणूक असते, समाजाच्या धारणेच्या प्रत्यक्ष अनुभवातील मर्यादा लक्षात घेऊनही अशी भावनिक गुंतवणूक कमी लेखता येत नाही. व्यक्ती जन्मास येताना सृजक पालक गुरूजन आप्त मित्र समाज देश यांचे अपरिमीत भावनिक ऋण घेऊनच जगात आलेली असते आणि मृत्यूपर्यंत प्रसंगी स्वभावना बाजूस ठेऊन इतरांच्या भावनांसाठी माणसाने अखेरच्या नैसर्गिक श्वासा पर्यंत प्रयत्न करावयास हवेत.

शा वि कु 17/10/2020 - 20:02
असहमत. {आयन रँड वैगेरे :)) } इतरांनी पण रोगी व्यक्तीच्या भावना बघून त्याचा त्रास कमी केला पाहिजे, त्याच्या "भावनां"ची काळजी घेतली पाहिजे, आणि आपल्या भावना बाजूला ठेऊन रोग्याला सोप्प्यात सोप्प्या आणि समाजमान्य पद्धतीने मोकळे करावे. त्यामुळे सर्क्युलर रेफरन्स होतो आहे असे वाटते.

सुबोध खरे 19/10/2020 - 10:27
हॉस्पिटलात आजारी असेल तर डी एन आर भरावे डी एन आर (DO NOT RESUSCITATE) या फॉर्म ला भारतात कोणताही कायदेशीर आधार नाही. ते फॉर्म भरणारे किंवा भरून घेणारे हे केंव्हाही कायद्याच्या कचाट्यात अडकू शकतात. BC सार्वजनिक न्यासावर कोणत्याही बाबतीत मनाला येईल ते लिहिण्याच्या अगोदर जरा गंभीर पणे विचार करून लिहीत जा. The Do Not Resuscitate (DNR) order is still not documented legal practice in India. It is a verbal communication between the clinician and the patient’s relative or caregiver. The autonomy of the patient also remains a weak concept. Even the right to live a dignified life or die a dignified death has not been extensively discussed. The law is silent or ambiguous on most issues related to end-of-life care. the Indian Journal of Medical Ethics https://ijme.in/articles/do-not-resuscitate-orders/?galley=html#:~:text=The%20Do%20Not%20Resuscitate%20(DNR,also%20remains%20a%20weak%20concept.

सुबोध खरे 19/10/2020 - 10:16
प्रसिद्धीचा सोस वाटतो जिथे तिथे पचपच करणं हा पण प्रसिद्धीचा सोस वाटतो मग ती प्रसिद्धी - कु प्रसिद्धी का असेना? any publicity is publicity- good or bad

प्रकाश घाटपांडे 17/10/2020 - 19:57
विद्या बाळ यांच्या मते इच्छामरण म्हणजे जगणे ’नकोसे’ झाले म्हणून नव्हे पण जगणे”पुरेसे ’झाले या भावनेतून असलेला मृत्युचा जाणीवपुर्वक स्वीकार. पुरेसे हे ठरवण्याचा अधिकार अर्थातच त्या व्यक्तीचा.

गणेशा 17/10/2020 - 22:36
मुळ लेख वाचला.. मला तरी हे विचार पटतात.. अगदी माझे हेच म्हणणे आहे.. प्रतिसाद हि बरेचसे वाचले.. काही पटले.. आपला कार्यभाग आटोपला आणि आता आपली गरज नाही असे वाटले तर इच्छा मरण हा मार्ग असावा असे वाटते.. मागे माझ्या शशक कथेत हाच विषय घेतला होता.. शब्द मर्यादा मुळे मात्र जास्त बोलता आले नाही.. उलट तेथे निगेटिव्ह रिप्लाय पहायला मिळाले.. तरी हा विषय महत्वाचा आहे असे मला वाटते.. शशक धागा - विषय सेम असल्याने लिंक देतोय. इच्छा मरण

प्रकाश घाटपांडे 18/10/2020 - 09:59
आपला कार्यभाग आटोपला आणि आता आपली गरज नाही असे वाटले तर इच्छा मरण हा मार्ग असावा असे वाटते..
आता आपली गरज नाही हे कुणी ठरवायचे? त्या व्यक्तीने की समाजातल्या अन्य व्यक्तींनी? असा तो तिढा आहे. चौकट राजा यांच्या प्रतिसादात त्याचा काही भाग आहे. विद्या बाळांनी व्यक्त केलेली अखेरची स्पंदने व एकूण आतापर्यंत मांडलेले इच्छामरणाविषयीचे विचार या दोन्हीचा भाग प्रतिक्रियेत येणे इष्ट आहे. काहींना इच्छामरण व त्याच्या समर्थनार्थ मांडलेले विद्या बाळांचे विचार हे अत्तार्किक,नक्षलवादी, गुन्हेगारी विचारांचा प्रसार वाटला. पुढे काहींनी त्यात अविचारी व देशद्रोही ही विशेषणे पण अ‍ॅड केली. जे विचार आपल्याला पटत नाहीत त्या विचारांना अशी विशेषणे देणे हे कुठल्याही वैचारिक चर्चांमधे खर तर अभिप्रेत नसते. तिथे विचारांचे खंडन मंडन अभिप्रेत असत. पण विचार पुर्वक प्रतिक्रिया द्यायच्या ऐवजी इन्स्टंट प्रतिक्रिया देउन मोकळे होतात.मग वितंडवाद चालू होतात. अशावेळी पुर्णविराम देणे चांगले. सुदैवाने काही लोक नंतर तरी विचार करतात. जालीय अस्तित्व अर्थात आयडी व समूह प्रबोधन या लेखात मी त्याचा काही उहापोह केला आहे. वर दिलेल्या मंगला आठलेकर यांच्या जगण्याचीही सक्ती आहे... या पुस्तकात अशा समाजातल्या वेगवेगळ्या प्रतिक्रियांचा आढावा घेतला आहे.

Rajesh188 18/10/2020 - 09:12
भारतात कायदेशीर करणे अत्यंत धोकादायक आहे. त्याचा गैर फायदा संपत्ती साठी किंवा बाकी स्वार्थ साठी घेतला जावू शकतो.. इच्छ्य मरण हे फक्त शरीर पूर्णतः निकामी झाले असेल,माणूस खूप वर्ष कोमात असेल,गंभीर आजाराने सर्व अवयव बाद झाले असतील. अशा विशिष्ट परिस्थिती च तो अधिकार दिला गेला पाहिजे.. आणि इच्छा मरण चा अधिकार कोणाला असावा स्वतः त्या व्यक्ती ला की अजुन कोणाला हा पण गंभीर प्रश्न च आहे. आता हत्या हा गुन्हा आहे हा कायदाच ह्या साठी असावा की कोणत्या ही अनैसर्गिक मृत्यू ची पोलिस मार्फत सखोल चोकशी व्हावी. आत्महत्या हा गुन्हा नाही कायद्यानं ठरवलं असते तर आत्म हत्या च्या आडून खून झाले असते आणि त्याची कसलीच चोकशी झाली नसती. त्या मुळे इच्छा मरण विषयी काही निर्णय घेण्ापूर्वी सर्व धोक्याचा विचार होणे गरजेच आहे. माणसाला मारायला ते पण त्या व्यक्ती ला कसलाच त्रास न होता खूप मार्ग आहेत.

माहितगार 18/10/2020 - 11:29
अगदी बरोबर आहे, आत्महत्या / इच्छामरण कायदेशीर नसतानाही खूनाच्या घटनांना आत्महत्या / इच्छामरण दाखवण्याचा प्रयत्न आरोपीपक्षा कडून केला जाताना दिसतो; भारतात काय जगात कुठेही एकदा आत्महत्या काय किंवा ईच्छामरण काय कायदेशीर आणि सार्वत्रिक म्हटले की त्यांना आत्महत्या म्हणून दाखवणे मानवी मन अधिक सहज स्विकारू लागते आणि परिणाम खूनांच्या चौकश्या मागे पडण्यावर होऊ शकतो. त्या शिवाय दोन मोठ्या अनुषंगिक समस्या असतात. १) आत्महत्या किंवा ईच्छामरण अगदी कागदोपत्री साक्ष पुरावे ठेऊन जरी जाहीर केले तरी, आत्महत्या किंवा ईच्छामरण केलेल्या व्यक्तीस ते जगले तर जिवनाची उमेद पुन्हा येऊ शकली असती हि शक्यता शिल्लक राहतेच. २) आत्महत्या किंवा ईच्छामरण अगदी कागदोपत्री साक्ष पुरावे ठेऊन जरी जाहीर केले तरी अगदी अंतीम क्षणी संबंधीत व्यक्तीस मृत्यू एवजी अजून जगण्याची इच्छा झाली आणि व्यक्तीच्या मृत्यूत वेस्टेड इंटरेस्ट असलेल्याने अशी इच्छा जिवनेच्छा दाबली आणि मृत्यू होऊ दिला अथवा चक्क खून केला तर ती आत्महत्या नव्हती खून होता हे कळण्याचे मार्ग संकुचित होऊन जातात. ३) दबाव टाकून किंवा मानसिक अस्थिरतेचा फायदा घेऊन आत्महत्या किंवा ईच्छामरण अगदी कागदोपत्री साक्ष पुरावे तयार करून घेऊन मग इच्छामरण दाखवणे पण प्रत्यक्षात तो क्रम खूनी मनोवृत्तीचा परीणाम असणे संभवते; आत्महत्येस दबाव टाकला होता हे सिद्ध करणे तसेही कठीण प्रक्रीया असते आणि एकदा आत्महत्या/इच्छामरण प्रक्रीया कायदेशीर केली की कुणि दबाव टाकला होता अथवा मानसिक अस्थिरतेचा फायदा घेतला होता हे सिद्धाकरणे आणखीच अवघड होऊन जाते. ४) अगदी मागच्या शतकापर्यंतच्या सती प्रथेचे उदाहरणच घ्या, मानवी समुह कशाचे उदात्तीकरण करतील हे सांगणे कठीण असते शतकोंन शतके भारतीय उपमहाद्वीपातील हिंदू स्त्रीया पतीच्या चितांवर हकनाक जळत राहील्या आणि ज्या मानवी समुहात असे उदात्तीकरण आणि दबाव नव्हते तिथे स्त्रीया जिवंत राहण्याची संधी आणि शक्यता वाढली. एकदा ईच्छामरण कायदेशीर केलेकी कुणालाही कोणासोबतही सती जाण्याची मुभा दिल्यासारखे होणार नाही का? महत्वाने अखेरचा नव्हे पण क्रमाने शेवटचा आक्षेप; एकीकडे सटर फटर व्यक्ती कुठेतरी एखाद्या मागणी साठी स्वतःला जाळून घेण्यापर्यंतचे मार्ग ब्लॅकमेलिंग साठी वापरतात माणूस मेला की मागणीला चेव येऊन दंगली होतात आणि सर्वच व्यक्तिगत मागण्या उचित असतात असे नव्हे सरकारला अनुचित मागण्या मान्य करण्याचे दबाव वाढले तर कोणतेही सरकार सरकार म्हणून चालवणे कठीण होऊन जाऊ शकते. शिवाय नैसर्गिकपणे मानवी स्वभाव हे व्यक्तीपुजक असतात, कोणत्या व्यक्तीची किती व्यक्तीपुजा करतील ते सांगता येत नाही आणि असे व्यक्तीपुजा करुन घेणारे नेतृत्वाने एखादी गैरमागणी मनवून घेण्यासाठी गांधीगिरी म्हणून आमरण ऊपोषणाच्या धाकाने मागण्या पदरात पाडून घेतल्या किंवा अशी आमरण उपोषण करणारी व्यक्ती दगावल्याने सामाजिक अस्थिरता निर्माण होऊन काही दंगली सारख्या विपरीत परिणाम झाले तर त्याची जबाबदारी कोण घेणार ?

प्रकाश घाटपांडे 18/10/2020 - 13:07
कुठलाही कायदा केला तरी दुरुपयोग होण्याची भीती ही असतेच. प्रभाकर नानावटी यांचे दोन लेखाची लिंक खाली देत आहे पुन्हा एकदा सुखांत! सन्मानाने मरण्याचा हक्क यात काही चांगले मुद्दे मांडले आहेत.

चौथा कोनाडा 22/10/2020 - 17:42
दोन्ही लेख छान आहेत. पैकी" सन्मानाने मरण्याचा हक्क" हा लेख खूपच माहितीपूर्ण आहे. धन्यवाद, सर.

सुबोध खरे 22/10/2020 - 19:03
दोन्ही लेख कायद्याच्या दृष्टीने कालबाह्य झालेले असले तरी त्यात उपस्थित केलेले मुद्दे विचार करण्यासारखे आहेत. पहिल्या लेखात म्हटले आहे तसे आता औषधाचा डोस नियंत्रित करून माणूस न मरता त्याची वेदनेतून सुटका करता येते. उदा कमरेच्या मणक्यात गेलेल्या कर्करोगामुळे असह्य वेदना होत असतील तर एक अत्यंत पातळ अशी नळी ( बॉलपेनच्या रिफील च्या अर्ध्या व्यासाची) मणक्यापर्यंत नेऊन त्यातून लांब कालपर्यंत प्रभाव असणारी वेदना नाशके देता येतात ज्यामुळे रुग्ण मृत्यू येईपर्यंत वेदनेपासून मुक्तता मिळवू शकतो. भारतात अशी वेदना मुक्तीचे दवाखाने सरकारी रुग्णालयात सुद्धा सुरु झालेले आहेत.

सुबोध खरे 22/10/2020 - 19:28
दुसऱ्या लेखात श्रीमती अरुण शानभाग बद्दल लिहिलंय त्यात सर्वोच्च न्यायालयाच्या तीन न्यायाधीशांच्या खंडपीठाने त्यांना मृत्यू देण्यास नकार दिला होता कारण त्यांच्या अनेक सहकारी के इ एम रुग्णालयात त्यांची अतीव काळजीने ३५ वर्षे काळजी घेत होत्या. त्यांच्या इतक्या कार्याला तिलांजली दिली गेली असती आणि याचिकाकर्त्या या त्यांच्या अत्यंत जवळच्या नात्यातील किंवा मैत्रीतील नव्हत्या आणि हे इच्छामृत्यू प्रकरण पाच न्यायाधीशांच्या घटनापीठाकडे सोपवण्याची शिफारस केली. २०१५ मध्ये श्रीमती अरुण शानभाग यांचा न्यूमोनिया मुळे मृत्यू झाला. परंतु सर्वोच्च न्यायालयाच्या पूर्णपीठाने २०१८ मध्ये या प्रकरणात निर्णय देताना काही मार्गदर्शक तत्वे घालून दिली आहेत ज्यात सक्रिय मरणास Active euthanasia (इंजेक्शन देऊन किंवा वैद्यकीय उपचाराने) परवानगी नाकारली आहे परंतु निष्क्रिय (इच्छा) मरणास passive euthanasia सशर्त परवानगी दिली आहे. यात त्या व्यक्तीच्या अन्न किंवा वैद्यकीय उपचार ज्यामुळे आयुष्य लांबवले जाऊ शकते अशा गोष्टी थांबवून मृत्यू येण्यास संमती दिली आहे. Passive euthanasia, as it is called, will apply only to a terminally ill person with no hope of recovery, a panel of five judges said. Active euthanasia, by administering a lethal injection, continues to be illegal in India. Said five judges headed by Chief Justice Dipak Misra, “Should we not allow them to cross the door and meet death with dignity? For some, even their death could be a moment of celebration.” The court also permitted individuals to decide against artificial life support, should the need arise, by creating a “living will”. The decision makes it legal for the terminally ill to decide against using life support systems to continue living, and frees the doctors and families of those who slip into incurable comas to halt such measures, in the patients’ best interest.

सुबोध खरे 19/10/2020 - 10:38
इच्छ्य मरण हे फक्त शरीर पूर्णतः निकामी झाले असेल,माणूस खूप वर्ष कोमात असेल,गंभीर आजाराने सर्व अवयव बाद झाले असतील. अशा विशिष्ट परिस्थिती च तो अधिकार दिला गेला पाहिजे.. माझ्या भावाचा वर्गमित्र जी VJTI मधुन मेकॅनिकल इंजिनियर झाला होता. एकदा ब्रोन्कोस्कोपी करताना त्याचे स्वरयंत्र आकुंचन पावल्याने मेंदू अर्धमृत झाला. गेली ३० वर्षे तो चिरनिद्रेत आहे. बायको त्याची काळजी घेत आहे. शरीर व्यवस्थित आहे. दाढी वाढते. पण चेतना नाही. मुलगा तेंव्हा १ वर्षाचा होता. तो आता मोठा होऊन लग्नही झालेले आहे. अशा माणसाला अधिकार (?) दिला तरी तो अधिकार कसा कार्यवाहीत आणायचा हे कायद्याला सांगता येत नाही.

Rajesh188 18/10/2020 - 13:07
उतार वयात शेवटची काहीच वर्ष लोकांची असहाय अवस्थेत जातात. शारीरिक क्रिया करण्यासाठी पण दुसऱ्या वर अवलंबून राहवे लागते. तो जो काळ आहे तो जास्ती जास्त 3 ते 4 वर्षाचा असतो. फक्त ही 3 ते 4 वर्ष अंथरुणावर पडून असल्या मुळे आणि कोणी काळजी घेण्याची जबाबदारी घेत नसल्या मुळे त्या व्यक्ती ला जगवसे वाटत नाही ती त्याची मजबूरी असते . त्या काळात त्याची काळजी घेणारी यंत्रणा असेल तर कोणालाच मरण नको आहे. आत्ताच्या काळात जीवन फास्ट असल्या मुळे,एकत्रित कुटुंब पद्धती नसल्या मुळे अजुन च केविलवाणी स्थिती व्यक्ती ची होते. सरकारी पातळीवर असहाय वृध्द व्यक्ती ची मोफत आणि दर्जेदार व्यवस्था यंत्रणा उभी राहिली तर इच्छा मरण ही कल्पना मागे पडेल. आणि हाच मार्ग योग्य आहे.

सुबोध खरे 19/10/2020 - 10:31
सरकारी पातळीवर असहाय वृध्द व्यक्ती ची मोफत आणि दर्जेदार व्यवस्था यंत्रणा उभी राहिली सरकार जिवंत व्यक्तींची वाजवी पैसे देऊनही व्यवस्था करणे अशक्य आहे तर असहाय वृध्द व्यक्ती ची मोफत आणि दर्जेदार व्यवस्था झाली पाहिजे हि अत्यंत आदर्शवादी अपेक्षा झाली. आणि हि आपल्या आयुष्यभरात पूर्ण होणार नाही.

सनईचौघडा 19/10/2020 - 15:16
एवढी चर्चा झाली पण विद्या बाळ यांचा नैसर्गिक मृत्यू झाला की त्यांना je हवं होतं ते साध्य केलंच शेवटी आणि त्यामुळे निधन झालं त्यांच ? हे चर्चेनंतरही कळलं नाही.

प्रकाश घाटपांडे 19/10/2020 - 20:36
ट्रीटमेंट नाकारण्याने येणार मृत्यु हा नैसर्गिक समजावा का असा खरा तुमचा प्रश्न आहे का? नक्की काय झाल असेल ते माहीत नाही.

Rajesh188 19/10/2020 - 21:16
विद्या बाळ ह्या आजाराने त्रस्त होत्या आणि उपचार सुरू असताना च त्यांचा वयाच्या 84 वर्षी मृत्यू झाला. ठराविक वया नंतर शरीरातील सर्व अवयव जवळ जवळ निकामी झालेले असतात. आणि अशा अवस्थेत त्यांच्या वर उपचार करून ते दुरुस्त होत नाहीत किंवा त्यांची कार्य क्षमता पण वाढत नाही. उपचार करा किंवा करू नका काहीच महिन्यात तो व्यक्ती मरणार असतो उपचार नी तो वाचू शकत नाही. त्या मुळे उपचार थांबवणे म्हणजे इच्छा मरण असे फक्त technically म्हणता येईल पण काही सत्य नाही.

चौथा कोनाडा 19/10/2020 - 21:59
उपचार थांबवणे म्हणजे इच्छा मरण असे फक्त technically म्हणता येईल पण काही सत्य नाही. असहमत.
उपचार करा किंवा करू नका काहीच महिन्यात तो व्यक्ती मरणार असतो उपचार नी तो वाचू शकत नाही.
दिवस, आठवडे, महिने, वर्ष ... नक्की कसं सांगणार ? इच्छा मरण म्हणजे ठरवलेल्या वेळी खात्रीनं मृत्यू देता आला पाहिजे.

Gk 20/10/2020 - 21:02
1. इच्छा मरणाचे एकूण 4 प्रकार आहेत , पैकी महत्वाचे 2 आहेत , एकाला एक्टिव्ह एथुनिसिया म्हणतात , एकाला पेसिव्ह एथुनिसिया म्हणतात. एक्टिव्ह म्हणजे धडधाकट किंवा आजारी माणसाला कसले तरी इंजेक्शन देऊन मारणे, याला भारतात आज मान्यता नाही व भविष्यातही मिळण्याची शक्यता आलमोस्ट शून्य आहे, त्यामुळे मला आता जगण्यात रस नाही , म्हणून मी अवतार समाप्त करत आहे , वगैरेला कायद्याने काहीतरी साप , इंजेक्शन शोधून काढावे , असे ज्यांना जे वाटते , ते तसे सध्या तरी होणार नाही. त्यांच्यासाठी रूढार्थाने आत्महत्या हाच मार्ग उपलब्ध आहे. 2. पेसिव्ह म्हणजे काय ? तर आजारी मनुष्य ऑलरेडी लाईफ सपोर्टवर असेल तर त्याचे ते सपोर्ट बंद करणे , उदा व्हेंटिलेतर बंद करणे , ऑक्सिजन बंद करणे इ इ 3. मला गंभीर रोगात फार मोठे उपचार करून जगवू नका वगैरे इच्छा पत्र लिहिणे हा पेसिव्ह चाच एक प्रकार / भाग होईल. त्याला भारतात अंशतः परवानगी आहे , बहुतांश वेळेला आर्थिक कारणाने रुग्ण , नातेवाईक असे निर्णय घेत असतात . अर्थात , यावर एक उपाय आहे , सरकारी हॉस्पिटलात मोफत उपचार घेण्याचा, तोही त्याच पत्रात उल्लेख करून रुग्ण , नातेवाईक तेही नाकारून घरी जातात , ह्याला DAMA म्हणतात म्हणजे डिस्चार्ज अंगेंस्ट मेडिकल एडव्हाईज म्हणतात , मग त्याचे जे घरी किंवा रस्त्यात होईल ते होईल. महागडे उपचार टाळून किरकोळ उपचार करत हॉस्पिटल मध्येच शेवट होऊ द्यावे , असेही करतात , तेदेखील या पेसिव्ह प्रकारातच येईल. 4. आता महत्वाचा प्रश्न आहे , सही कोण कोण व कुठे करणार ? असे इच्छा पत्र लिहून तीन साक्षीदार वगैरे सही घेऊन लिहून ठेवा , वगैरे कुणी म्हणत असेल तर असे पत्र कायद्यानुसार शून्य आहे. असे पत्र म्हणजे काही आधार कार्ड नव्हे की एकदा काढून लेमीनेट करून ठेवले की झाले. हे पत्र त्या हॉस्पिटलायझेशन मध्येच सही करून द्यावे लागते म्हणजे एडमिशन झाल्यानंतर त्या हॉस्पिटल मध्येच , ते त्या हॉस्पिटलच्या नमुन्यात किंवा हॉस्पिटल देईल त्या केस पेपरवर तारीख वार वेळ घालून लिहायचे असते , आधीच लिहून खिशात ठेवायचे नसते. कायद्यानुसार दोन साक्षीदार व एक मॅजिस्ट्रेट हजर असावा लागतो , शिवाय हॉस्पिटल इंचार्ज , ट्रीटिंग डॉकटर आणि तिथले डॉकटर पेनेल ह्यांच्या सह्या असतात. साक्षीदार दोन असतात , पैकी एक रुगणाचा नातेवाईक असतो व एक हॉस्पिटलचा स्टाफ असतो. हॉस्पिटल बाहेरच्या कुणा तरी 3 लोकांच्या सह्या घेऊन आधीच केलेले लेटर व्हॅलीड होत नाही. 5. रुगणाचीही सही लागते , रुग्णा ऐवजी नातेवाईक सही करू शकतो , पण फक्त 4 च कारणांनी रुग्ण मायनर असेल , बिलो 18 रुग्ण कोम्यात असेल रुग्ण मानसिक दृष्ट्या विकलांग असेल रुगणाच्या त्या हातालाच काहीतरी झाल्याने रुग्ण सही करू शकत नसेल ह्यातले कारणही त्या पत्रात लिहावे लागते. 6. एकदा दिलेले पत्र फक्त फक्त त्या हॉस्पिटलायजेशन मध्येच चालते , थोडा बरा झाला म्हणून रुग्ण घरी घेऊन गेले व पुन्हा एडमिट केले , तर पुन्हा नवीन लेटर लिहावे लागते. म्हणून असे कुणास वाटत असेल की इच्छा पत्र ह्या नावाने असे पत्र लिहून ठेवा , तर अशा हॉस्पिटल बाहेरील पत्राचा काडीमात्र उपयोग होत नाही. मुळात इच्छापत्र वगैरे संकल्पना येथील लोकांत 2015 च्या सुमारास आल्या, 2020 येईतो काही कायदे बदलले गेले आहेत.

चौकस२१२ 21/10/2020 - 04:59
स्वेच्छामरण कायदेशीर करण्याचा प्रयत्न अनेक देशात चालू आहे \पाश्चिमात्य देशात जिथे खूप उदारमतवादी समाज आणि खूप "प्रथेनुसार/ धार्मिक तत्वावर चालणार समाज " अशी दोन टोके आहेत तिथे यान्चायत यात तुंबळ वैचारिक युद्ध चालू आहे "असिसिस्टेड युथेनेशिया" यावर डॉकटर फिलिप निष्की यांनी बरेच काम केले आहे हे कायदेशीर केले तर त्याचा दुरुपयोग कोणी करणार नाही ना आणि ते कसे टाळता येईल हा एक अगदी व्यवहारी प्रश्न भेडसावतो परंतु खास करून रोमन कॅथॉलिक लोकांचा याला विरोध आहे तो केवळ धार्मिक कारणामुळे (गर्भपाताला जसा विरोध तसाच काहीसा ) व्यवहारी कारणांमुळे नाही ..इतर धर्मांसाचे यावर काय भाष्य आहे कोण जाणे

Rajesh188 22/10/2020 - 20:04
मृत्यू विषयी माणसाची मत ठाम नसतात. खरे सांगायचे तर कोणत्याच व्यक्ती ल मरावे असे वाटत नाही. जगायची खूप इच्छा प्रत्येकाची असते . म्हणून जगण्यासाठी स्वतः चा स्वाभिमान माणूस हरावून बसतो. मरणाच्या भीती नी सर्व त्याग करू शकतो जो त्याला जीवदान देईल त्याच्या साठी. मला आता जगायचे नाही ,माझे सर्व कार्य पूर्ण झाले आहे तर आता मला मरण ध्या असा सरळ विचार जगातील 1 पण माणूस करत नसेल. तर नैराश्य आल्यावर. रोगांनी त्रस्त झाल्यावर. च थोड्या वेळा साठी मरावसे वाटत पण काही वेळातच तो विचार निघून जातो आणि परत जगावं असे वाटते. असे जर मत बदलत असेल तर कायदा काय करणार.

गामा पैलवान 23/10/2020 - 22:40
चौथा कोनाडा,
आपल्या येथील ही काही तुरळक अपवाद वगळता विचारवंत, धर्ममार्तंड या वर काही बोलत असल्याचे दिसत नाही.
मी स्वयंघोषित धर्ममार्तंड आहे. मी माझं मत सांगतो. त्याचं काये की कुठल्याशा वैदिक ग्रंथात (की संहितेत) म्हटलंय की आयुष्याच्या अखेरपर्यंत माझी इंद्रियं व्यवस्थित चालू राहोत. ती तशी चालण्यासाठी योग व प्राणायाम करायला हवा. मग मरायची वेळ आली की बरोबर ऊर्ध्व लावता येतो. हे असं महिनोनमहिने शरीरात अडकून पडावं लागंत नाही. 'जीवेत शरद: शतं' वगैरे याच विचारधारेचे भाग आहेत. आता सद्यस्थितीकडे वळूया. मानवी जीवन जरी अमूल्य असलं तरी आत्म्याची इच्छादेखील विचारांत घ्यायला हवी. त्यामुळे जीव जर संक्रमण शिबिरात अडकून पडला असेल तर त्याला पुढे जायला किंवा मागे यायला मदत करावी असं माझं मत आहे. जीव गेलाय हे कसं ठरवायचं याविषयी एक युगमान्य निकष आहे. कृतयुगात हाडं नाहीशी झाली की जीव गेल्याचं समजंत. त्रेतायुगात देहावरचं मांस झडलं की मृत समजण्यात येई. द्वापारयुगात चर्मविघटन म्हणजे कातडीस भोकं पडली की जीव गेल्याचं धरंत. तर कलियुगात श्वास थांबला की माणूस मृत समजावा, असं वचन आहे. यानुसार श्वासोत्तेजक ( = व्हेंटिलेटर ) वापरून जीव जगवणे अनुचित आहे. आ.न., -गा.पै.

गामा पैलवान 23/10/2020 - 23:15
संजय क्षीरसागर, अनेक योगी लोकांनी असा ऊर्ध्व श्वास लावून जीव सोडला आहे. पण मला नक्की प्रक्रिया माहीत नाही. आ.न., -गा.पै.

सोत्रि 24/10/2020 - 07:25
आयुर्वेदात श्वासाचे महाश्वास, उर्ध्वश्वास, छिन्नश्वास, तमकश्वास, क्षुद्रश्वास असे पाच प्रकार सांगितले आहेत. श्वासांच्या वेगाची भिन्नता व लक्षणांची तीव्रता यांच्यावरून हे प्रकार पाडले आहेत. वायूची (प्राणाची) उर्ध्वगति वेगानें होणें, हे श्वासाचे सामान्यरुप पांचहि प्रकारांना साधारण असें असतें. पैकी महाश्वास, उर्ध्वश्वास आणि छिन्नश्वास हे मृत्युशी निगडीत आहेत. महाश्वास - मृत्युच्या वेळचे नैसर्गिक शेवटचे श्वास. ह्यावर कोणाचेही अधिपत्य नाही. उर्ध्वश्वास श्वासोच्छ्वासाची गती आणि लय उर्ध्व दिशेला लागून प्राणाचा (वायूचा) सहस्त्रार चक्राकडे वेगाने प्रवास हा उर्ध्वश्वास. ह्यावर साधनेच्या बळाने कंट्रोल करता येऊन प्राण सहस्त्रारचक्रातून विलग करता येऊ शकतो. जे मुक्तावस्थेतल्या योग्यांना शक्य होते. त्यासाठी कर्मसंस्कारांचे निर्मूलन (मोक्ष) झालेले असणे अत्यंत महत्वाचे आहे! - (साधक) सोकाजी

अर्धवटराव 29/10/2020 - 23:09
परमहंस योगानंदांच्या आत्मचरित्रात त्यांनी अशा एका योग्याचा उल्लेख केला आहे. शेवटचे प्रवचन, महाप्रसाद वगैरे आटपुन त्यांनी "आता हे शेवटचं क्रियायोगाचं आवर्तन आटपुन मी देह ठेवतोय" असं डिक्लेअर करुन श्वासासंबंधी असंच काहि तरी करुन देहत्याग केला.

चौथा कोनाडा 24/10/2020 - 13:19
व्वा, माहितीपुर्ण +१ !
तर कलियुगात श्वास थांबला की माणूस मृत समजावा, असं वचन आहे. यानुसार श्वासोत्तेजक ( = व्हेंटिलेटर ) वापरून जीव जगवणे अनुचित आहे.
अश्या प्रकारचा युक्तिवाद इच्छामरणाच्या कायदेशीर प्रकरणात केला असावा का या बद्दल उत्सुकता !
मग मरायची वेळ आली की बरोबर ऊर्ध्व लावता येतो.
ज्यांना ऊर्ध्व लावणे ही विद्या / कला अवगत नसेल तर त्यांना मदत करावी लागणार. बाह्य यंत्रणा प्र"दान" करावी लागणार !

प्रकाश घाटपांडे 24/10/2020 - 20:49
स्वेच्छामरणाच्या चळवळीचा भाग म्हणून काही कार्यक्रम होत असतात. एका कार्यक्रमात नंतरच्या अनौपचारिक चर्चात एकाने मुद्दा मांडला की शरीर ही माझी संपत्ती आहे . कायद्याने प्रत्येकाला आपल्या संपत्तीचा विनियोग करण्याचा अधिकार आहे. मग माझ्या शरीराचा विनियोग मी कसा करायचा हे मीच ठरवणार. माझा तो अधिकार आहे. त्यांना मी म्हटल सध्या दयामरणावर भागवून घेउ. आपला समाज इतका पुढे जायला बराच कालावधी लागेल. तत्वत: तुमचे म्हणणे मान्य आहे.

सुबोध खरे 31/10/2020 - 12:35
शरीर ही माझी संपत्ती आहे . कायद्याने प्रत्येकाला आपल्या संपत्तीचा विनियोग करण्याचा अधिकार आहे. संपत्ती दुसऱ्याला दिली आणि नंतर असे समजले कि या माणसाने अफरातफर करून हि संपत्ती मिळवली आहे तर ती संपत्ती मूळ मालकाला परत केली जाऊ शकते. परंतु एकदा प्राणज्योत मालवली तर त्या शरीरात परत प्राण फुंकणे हे सध्या तरी शक्य नाही यामुळेच फाशीची शिक्षा देण्याच्या अगोदर कायद्यातील सर्व रस्ते आणि पळवाटा बंद झाल्यावरच फाशी दिली जाते. यासाठीच अफझल गुरूला फाशी देण्याच्या अगोदर अपरात्री सुद्धा सर्वोच्च न्यायालयाने आपले दरवाजे उघडले होते. एखाद्या वस्तूचा विमा त्या वस्तूच्या वाजवी किमतीपेक्षा जास्त असू शकत नाही.किंवा एकाच वस्तूचे दोन विमे असू शकत नाहीत परंतु मानवी आयुष्याचा विमा काही अपवाद सोडले तर कितीही किमतीचा असू शकतो आणि एकाच व्यक्तीचे अनेक कंपन्यांतर्फे अनेक विमे असू शकतात. हे विमा कायद्यातील अत्यंत महत्त्वाचे मार्गदर्शक तत्व आहे. तेंव्हा हा मुद्दा गैरलागू आहे.

शा वि कु 25/10/2020 - 10:38
गर्भपातासंदर्भात पण "स्त्रियांचा आपल्या शरीरावरचा हक्क" वि. "अर्भकाचा जगायचा हक्क" वाद आठवला. इथे "शरीरावरचा हक्क" आणि "जगण्याचा हक्क" यात कॉन्फलिक्ट आहे. याबाबतीत अमेरिकेत कित्येक वर्षे हा वाद फक्त आणि फक्त अर्भक हा "मनुष्य" असतो का नाही आणि त्यामुळेच, अर्भकाला मारणे नैतिक कि अनैतिक इतपतच होता. त्यामुळे गर्भपाताकडून बोलण्यासाठी "माणूस म्हणजे काय, माणूस कोणत्या पायरीवर निर्माण होतो" इतकाच वाद चालू असे, आणि अर्भकाचे माणूस नसणे यावरच पूर्ण मुद्दा अवलंबून होता.जो कि तर्कांच्या चाचणीत खरा नव्हे, अर्भकाला माणूस न म्हणण्याचे काहीच कारण नाही, कारण ते पोटाबाहेर आल्यावर निःशंक माणूस असणार आहे. पण मुळात स्त्रीचा bodily convinience हा अर्भकाच्या जगण्याच्या हक्काला मागे टाकतो का ? जर हो, तर अर्भक मनुष्य आहे मान्य केले तरी काही फरक पडू नये. स्त्रीचे शरीरावरचे स्वातंत्र्य, अनुषंगाने गर्भपात करण्याचे, हे अर्भकाच्या जिवाच्या हक्कापेक्षा जास्त आहे हे दाखवण्यासाठी एक विचित्र परिस्थिती कल्पली जाऊ शकते. एका व्यक्तीला जर दुसऱ्या व्यक्तीशी डायलिसिस सदृश्य प्रक्रियेसाठी जोडलं, कि व्यक्ती अ च्या मूत्रपिंडाचा वापर करून व्यक्ती ब जगत आहे, व्यक्ती अ ने हे कनेक्शन तोडले तर व्यक्ती ब मरून जाईल. हि अरेंजमेंट व्यक्ती अ च्या परवानगीने किंवा परवानगी शिवाय झाली असू शकते. व्यक्ती अ प्रत्येक क्षणी व्यक्ती ब च्या खोलीतच असायला हवा, तो इतरत्र जाऊ शकत नाही. व्यक्ती ब नैसर्गिकरीत्या किंवा इतर कारणांनी मरेपर्यंत हे असेच चालेल. तर, व्यक्ती अ ला हे अर्थातच जाचक आहे. त्याला स्वतःचे शारीरिक स्वातंत्र्य गमवावे लागले आहे. तर, व्यक्ती अ ला हे कनेक्शन तोडून निघून जाण्याचा हक्क असावा का ? म्हणजेच, व्यक्ती अ चे शारीरिक स्वातंत्र्य व्यक्ती ब च्या जगण्यापेक्षा कमी, कि जास्त महत्वाचे ? यातून अर्थातच व्यक्ती अ च्या कनेक्शन तोडण्याचा हक्क मान्य आहे असे उत्तर मिळते. म्हणजेच, इतरत्र कोठेही शारीरिक स्वातंत्र्य डावलून इतरांचा जगण्याचा हक्क बजावला जात नाही. म्हणजेच गर्भपातावर बंदी आणल्यावर केवळ गर्भार स्त्रीवरच स्वतःचा bodily convinience डावलून जीवाचे रक्षण करण्याची जबाबदारी टाकली जाते, जी इतरत्र कोठेही दिसत नाही. ह्या व्हिडिओमध्ये हा मुद्दा मांडला गेला आहे-https://youtu.be/c2PAajlHbnU तसे जर गर्भपाताबद्दल मांडले जाऊ शकते, तर निःशंकपणे स्वतःला मारून टाकण्याबद्दल पण मांडले जाऊ शकते. जर bodily convinience हा सर्वोच्च हक्क असेल, तर कायद्याने स्वतःला मारण्याचा हक्क निःसंशय असावा.

सुबोध खरे 31/10/2020 - 12:28
अर्भकाचा जगायचं हक्क सर्वोच्च मानला तर बलात्कारातून झालेली संतती सुद्धा स्त्रीला वाढवावीच लागेल. यात पूर्ण नऊ महिने तिच्यावर मानसिक बलात्कार चालूच राहील. शिवाय आपल्या रक्त मांसा वर वाढलेले मूळ हे आपल्यावर अत्याचार करणाऱ्या नराधमाचे आहे हे रोज पाहत राहणे हा पुढची अनेक वर्षे ( कदाचित आयुष्यभर) होत राहणार मानसिक बलात्कार आहे. दुर्दैवाने अमेरिकेत काही राज्यात असा कायदा आहे कि स्त्रीने त्या राज्यातच नव्हे तर दुसऱ्या राज्यात जाऊन केलेला गर्भपात सुद्धा बेकायदेशीरआहे. https://www.amnesty.org/en/latest/news/2019/06/abortion-laws-in-the-us-10-things-you-need-to-know/ यामुळे भारतीय कायद्यात अर्भक जोवर स्वयंपूर्ण होत नाही (प्रसूती केल्यास स्वतः श्वास घेऊन जगू शकत नाही) तो वर म्हणजे साधारण २८ आठवड्यापर्यंत गर्भपातास परवानगी दिलेली आहे. यात स्त्रियांची पाळी अनियमित असली तर सुरक्षित असे अंतर ठेवून गर्भपात २० आठवडे पर्यंतच कायदेशीर आहे.
विद्या बाळ गेल्यानंतर त्यांच्या आदरांजली सभेत उल्लेख केलेले त्यांचे शेवटचे रेकॉर्डिंग. मार्च 2020 च्या मिळून सार्‍याजणी मधे आले आहे. स्वेच्छामरण या विषयी त्यांच्या आयुष्याच्या शेवटच्या टप्प्यात त्यांची मते काय होती हे जाणुन घेण्याची उत्सुकता होती. ------------------------------------------------------------------------- अखेरच आवाहन... मी विद्या बाळ, १०१, नचिकेत सोसायटी, प्रभात रोड, पुणे - ४, वय ८३ पूर्ण. आज मनाच्या एका अत्यंत गंभीर अशा; पण निर्णायक अवस्थेत बोलते आहे. हा विचार मी आजवर शेकडो लोकांशी बोललीये, पण कुणाला तो इतका गंभीर वाटला, कुणाला नाही, मीही कदाचित थोडी द्विधा मनस्थितीत असेन.

कोलेस्ट्रेरॉल

सर्वसाक्षी ·

मूकवाचक 02/12/2015 - 17:47
कोलेस्टेरॉल विषयी 'वैज्ञानिक माहिती' वाचून हा अंधश्रद्धा निर्मूलन समितीने हाती घेण्याजोगा एक विषय आहे असे वाटते. असो.

संदीप डांगे 02/12/2015 - 17:57
आम्ही तर केव्हाचेच बोललो होतो की असल्या वैज्ञानिक अंधश्रद्धा दूर करायला अंनिसने पुढाकार घ्यायला हवा. पण असे बोलले की आम्ही अंनिसच्या महान कार्यावर चिखलफेक करत आहोत असे काहींना वाटले.

राही 02/12/2015 - 17:56
मध्यंतरी डॉ. मीना नेरूरकर यांचा एक लेख माध्यमांतून फिरत होता. त्यात खोबरेलाचे आश्चर्यकारक गुण सांगितले होते. रोज एक चमचा खोबरेल प्याल्याने फायदा झाला त्याचेही उल्लेख होते.

पैसा 02/12/2015 - 18:03
आता मोदी सरकार हामेरिकन कुंपण्यांचे ऐकून अजून काय काय गोष्टी करतात बघू या! मी तर या टेस्ट करायलाच जात नाही. उगीच आ बैल मुझे मार काय! खाणे जेवण नेमस्त ठेवायचे. थोडाफार व्यायाम करायचा. बाकी काही का होईना!

संदीप डांगे 02/12/2015 - 18:03
मेडिकल सायन्स मधे बाबा वाक्यम् प्रमाणम् असतं. पडदे के पिछे बरंच काय चालू असतं. डॉक्टरलोक त्याबद्दल कधीच खुलासे करत नाहीत. एखादेच रवी बापट असतात. डायबेटीस ही एक इंडस्ट्री आहे. आजार नाही. मनुष्य आयुष्यभर औषधे घेत राहिला पाहिजे अशी व्यवस्था म्हणजे डायबेटीस उपचार पद्धती. इथे एक गोळी पन्नास पैशालाही मिळते आणि तीच पन्नास रुपयालाही मिळते. बाकी नेहमीचा मसाला आहे धाग्यात. नवीन माहितीबद्दल धन्यवाद! २०० साठी शुभेच्छा!

हेमंत लाटकर 03/12/2015 - 09:59
पुरोहितांवर कर्मकांड करून लाखो रूपये कमावतात असा आरोप केला जातो. मग डाॅक्टर अनावश्यक तपासण्या करून भरमसाठ आैषधे घ्यायला लावतात याबद्दल मात्र कोणी बोलत नाही. अवांतर : जेनेरिक आैषधे खूप स्वस्त असतात पण एकही डाॅक्टर जेनेरिक आैषधाचे प्रिस्पिक्शन लिहून देत नाहीत.

मांत्रिक 03/12/2015 - 10:09
लट्टुकाका, प्रत्येक औषधाच्या स्ट्रीपवरची कंटेटची नावे वाचायची सवय ठेवली तर आपोआपच आपल्याला तेच औषध असणारे पण दुसर्‍या कंपनीचे स्वस्तातले उत्पादन घेता येते. उदा. Omniprazole हे पित्तशामक औषध दोन वेगवेगळ्या कंपन्या ओमेझ-डी आणि ओम्नी-डी या नावाने विकतात. हे एक सोपे परिचित उदाहरण झाले. परंतु सर्दी, खोकला, ताप यांची औषधे व अँटीबायोटी़क यासारख्यात तर अनेक प्रकारची काँबिनेशन असून सामान्य माणसाला हे सर्व गोंधळून टाकणारे व घाबरवणारेच ठरेल. त्याकरिता वैद्यक व्यवसायिकांनीच पुढाकार घ्यायला हवा. पण माझा एक अनुभव आहे. स्वस्तातील औषध लवकर परिणामकारक ठरत नाही म्हणतात. मला पण असा अनुभव आलाय. पण हा सर्व मनाचा खेळ असेल का की औषध स्वस्त म्हणून परिणाम कमी! की खरंच स्वस्त औषधात फिलर्स वगैरे वापरत असतील?

एक सामान्य मानव 04/12/2015 - 15:43
हा प्रयत्न केला होता. पण दुकान्दार ही औषधे ठेवत नाहीत. जी मिळतात ती साधारण सारख्याच किमतीची असतात. एखाद दुसरा रुपया कमी जास्त. खूप स्वस्त औषधे ठेवत नाहीत कारण कोणीच ती लिहून देत नाही व जनरली लोकांना ती माहित नसतात.

सुबोध खरे 03/12/2015 - 11:13
भारतात विकली जाणारी ३०% औषधे नकली असतात. counterfeit drugs a study by Assocham, the body that represents chambers of commerce in India, recently put it at a high 30% of all drugs sold in India, or about Rs10,200 crore out of an industry that sells Rs34,000 crore each year. http://www.newsweek.com/2015/09/25/fake-drug-industry-exploding-and-we-cant-do-anything-about-it-373088.html http://www.livemint.com/Companies/DKFwlkzPv02MPyiZxUGqDN/Fake-drug-industry-operates-openly.html डॉक्टरने जेनेरिक औषधाची चिठ्ठी द्यायची आणी केमिस्टने त्याला जो सर्वात जास्त कमिशन देईल त्या कंपनीचे औषध विकायचे हा "१००%" डॉक्टरना अनुभव आलेला आहे. आणी अशा नकली औषधाने रुग्णाचा आजार बरा झाला नाही तर डॉक्टरला अक्कल नाही हे आहेच. वर होणारे साईड इफेक्ट्स बद्दल बोलणे नाहीच. हे सर्व जर रुग्णाने दिलेले औषध वेळेवर घेतले तर रुग्णसेवा म्हणजे ईश्वरसेवा अशा तर्हेचे उदात्त विचार डोक्यात ठेवून आम्ही लष्कर सोडल्यावर व्यवसाय सुरु केला. व्हावी म्हणून RANBAXY या कंपनीची जेनेरीक औषधे उदा. ROXITHROMYCIN रुपये ४०/- (१० गोळ्यांसाठी) ROXITHRO ७२ रुपये त्याच कंपनीचे ब्रांडेड ऐवजी विकत घेतले आणी रुग्णांना ना नफा तत्वावर देणे सुरु केले. त्यावर डॉक्टर स्वतः कडचे औषध देऊन पैसे उकळतात असे बरेच संवाद कानावर आल्यामुळे असे "उदात्त" प्रयत्न सोडून दिले. ROXITHRO ७२ रुपाये देऊन घेण्यास रुग्णांची पसंती होती तर उत्तम. उगाच आम्ही औषधे विकत स्वतः कडे ठेवायची आणी वर शिव्या खायच्या हे धंदे कशाला? डॉक्टर धंदाच करायला बसले आहेत, आम्हाला कापायला तयार असतात, लुटतात हे सर्व आहेच. असो.

मांत्रिक 03/12/2015 - 11:16
डॉक्टरने जेनेरिक औषधाची चिठ्ठी द्यायची आणी केमिस्टने त्याला जो सर्वात जास्त कमिशन देईल त्या कंपनीचे औषध विकायचे हा "१००%" डॉक्टरना अनुभव आलेला आहे. आणी अशा नकली औषधाने रुग्णाचा आजार बरा झाला नाही तर डॉक्टरला अक्कल नाही हे आहेच. वर होणारे साईड इफेक्ट्स बद्दल बोलणे नाहीच. अगदी सहमत! ही बाजू पण लक्षात घ्यायला हवी.

वेल्लाभट 03/12/2015 - 11:33
एक विचारू का पण डॉक्टर आता विषय निघालाय तर... When a case happens where on account of an obvious negligence or an intentional act of a doctor, a patient loses his life or faces other painful medical consequences, we sometimes see patients reacting violently, sometimes thorough a more sophisticated channel like social media. The doctors then go on a strike may be, causing more inconvenience to other patients. हे असं जेंव्हा होतं; तेंव्हा तुमचं काय म्हणणं असतं? अशा वेळीही डोक्टरांचंच समर्थन करावंसं वाटतं, की डोक्टर पेशातील माल्प्रॅक्टिसेस विरुद्ध एकत्र व्हावंसं वाटतं? अशी उदाहरणं देऊ शकाल का की जिथे डॉक्टर फ्रॅटर्निटीतूनच एखाद्या डॉक्टरला, किंवा एखाद्या गटाला विरोध झालाय, त्यांच्या दूषित उद्देशांमुळे?

सुबोध खरे 03/12/2015 - 12:22
या प्रश्नाचे दोन भाग आहेत. जर डॉक्टरच्या निष्काळजीपणाने रुग्णाला इजा झाली किंवा मृत्यू झाला यात ज्याचा नातेवाईक गेला आहे त्याला साहजिकच लोकांची सहानुभूती असते. एक उदाहरण देतो के ई एम रुग्णालयात एक चेम्बुरहून अत्यवस्थ बालक घेऊन त्याचे आईवडील आले. हे बालक तीन दिवसापासून गम्भीर आजारी होते. शेवटच्या क्षणी त्या पालकांनी के ई एम मध्ये आणले तेंव्हा तेथील मुलांचे आय सी यु मध्ये एकही खाट शिल्लक नव्हती. पालकांना याची कल्पना दिली गेली असताना त्यांचे म्हणणे कि आमचे मुल जास्त गंभीर आहे. तुम्ही कोणत्याही मुलाला वार्ड मध्ये हलवा आणी आम्हाला जागा द्या. तसे करणे शक्य नव्हते या मुलाची वार्ड मध्ये सोय केली होती पण चार पाच तासात ते मुल दगावले. या रुग्णाच्या नातेवाईकांनी तेथील डॉक्टर आणी परिचारिकेला काठ्या आणी सळ्यांनी मारहाण केली. अशा परिस्थितीत के ई एमच्या डीन नि पोलिसांना कळवले असता काहीही हालचाल झाली नाही. कारण "त्यांचे पोटचे मूल दगावले होते " म्हणून सर्व सहानुभूती त्यांच्याकडेच होती. या परिस्थितीत त्या दिवशी वर्तमानपत्रात "डॉक्टरच्या निष्काळजीपणाने बालकाचा मृत्यू" अशी बातमी आली होती . दुसर्या दिवशी सविस्तर खुलासा झाला तेंव्हा आई बाप तीन दिवस थंड बसले होते असे कळले तेंव्हा त्यांना निष्काळजीपणा बद्दल अटक करा असे म्हणायला कोणी पत्रकार तयार होईल का? अशा परिस्थितीत डॉक्टरनी काय करणे अपेक्षित आहे? संपावर गेले नसते तर त्यांच्याकडे कुत्रंहि पाहण्यास तयार नाही. १८-२२ तास ड्युटी करणाऱ्या डॉक्टरांची राहण्याची व्यवस्था आपण एकदा पाहून या म्हणजे आपल्याला कळेल. २०१५ मध्ये तीन निवासी डॉक्टरचा क्षय रोगाने मृत्यू झाला आहे. त्याकडे लक्ष द्यायला ना जनतेला वेळ आहे न सरकारला. एक मेला तर दुसरा येतोच आहे. काहीही झालं कि अत्यावश्यक सेवा याचा बडगा उगारायला न्यायालय आणी सरकार नेहमीच तयार होतं. कारण सवंग लोकप्रियता. तरी बरं हे सरकारी रुग्णालय होते त्यामुळे निदान पैशासाठी केलं असा म्हणता येणार नाही. खाजगी रुग्णालये संपावर जात नाहीत आणी गेली तरी त्यांना कुणी विचारत नाहीत. ठाण्यात श्री आनंद दिघे यांच्या मृत्यू नंतर रेमंड्स (आत बट्ट्यात/ तोट्यात असूनही ते जन हितार्थ चालवीत होते) चालवीत असलेल्या रुग्णालयात शिवसैनिकांनी जाळपोळ केली. यामुळे त्या प्रशासनाने ते रुग्णालय कायमचे बंद केले आणी ठाण्यातील जनतेची फार मोठी गैरसोय झाली. पण लक्षात कोण घेतो? राहिली गोष्ट निष्काळजीपणा हा ठरवायचा कोणी? एक तर पोलीस किंवा तज्ञ समिती. त्याअगोदर रुग्ण कायदा हातात घेऊन आपल्या बाजूने निकाल लावायचा प्रयत्न करीत आहेत आणी याला सामान्य माणसे सार्वजनिक न्यासावर कोणतीही शहानिशा न करता ढकल पत्रे पाठवून दुजोरा देत आहेत. यामुळे आज परिस्थिती अशी झाली आहे कि रुग्ण जास्त अत्यवस्थ असेल तर बरीचशी खाजगी रुग्णालये आमच्याकडे साधन सामग्री नाही, बेड रिकामा नाही, डॉक्टर सुटीवर आहे अशी कारणे दाखवून रुग्णांना सरकारी रुग्णालयात पाठवीत आहेत. पैसा मिळाला नाही तरी चालेल पण हि कटकट नको असा सर्वत्र सूर आहे. शेवटी यात सर्वसामान्य माणसांचेच नुकसान आहे. तेंव्हा सार्वजनिक न्यासावर कोणतीही शहानिशा न करता आपण मत देणे किती योग्य हे गंभीर पणे विचारात घ्यायची वेळ आली आहे. राहिली गोष्ट एखाद्या डॉक्टरने गरज नसताना एखादि शल्यक्रिया केली आणी रुग्ण दगावला तर त्यात असलेला निष्काळजी पणा हा पोलीस तज्ञ समिती किंवा न्यायालयाने सिद्ध केल्याशिवाय जर इतर डॉक्टर त्याला दोषी ठरवणार असतील तर त्यांच्यात आणी निरक्षर जनतेत फरक काय राहील? आणी असे सिद्ध झाले कि भारतीय वैद्यक संस्था त्यांच्यावर बंदी घालते.

वेल्लाभट 03/12/2015 - 14:22
बरोबर आहे तुमचं. अ‍ॅग्रीड. अतिशय संतुलित प्रकारे बाजू समजवलीत. खरं म्हणजे, 'घ्या! म्हणजे तुम्हीही त्यातलेच डोक्टरांवर आरोप करणारे, मारहाण करणारे!' असा विक्षिप्त प्रतिसाद तुमच्याकडून येणार नाही याची खात्री होती. म्हणूनच विचारावसं वाटलं. बरेचदा इथं लोकं विपर्यास करताना दिसतात ना, म्हणून हे स्पष्टिकरण बाकी काही नाही. थंब्स अप.

नेत्रेश 05/12/2015 - 08:42
डॉक्टरनी वेल्लाभटांचा "अशा वेळीही डोक्टरांचंच समर्थन करावंसं वाटतं, की डोक्टर पेशातील माल्प्रॅक्टिसेस विरुद्ध एकत्र व्हावंसं वाटतं?" हा प्रश्न मात्र टाळलाच. मलातरी वाटत नाही की मिपावरचा कुठलाही डॉक्टर या प्रश्नांची उत्तरे देउ धजेल.

सुबोध खरे 05/12/2015 - 10:04
नेत्रेश आण्णा डॉक्टरांची संघटना IMA हि वेळोवेळी माल्प्रॅक्टिसेस करणाऱ्या डॉक्टरन बोलावून "समज" देण्याचे किंवा समुपदेशन करण्याचे काम करीत असते. पण हि बहुतांशी माहिती "ऐकीव" असल्याने त्यावर ठोस असा उपाय त्यांना करत येत नाही किंवा ते त्यांच्या अखत्यारीत आणी कायद्यात बसत नाही. शिवाय एखादा डॉक्टर आपल्या कौशल्यापेक्षा "जास्त" काही करायचा प्रयत्न करीत असेल किंवा सरळ सरळ गैरप्रकार करीत असेल तर "मौखिक" प्रसिद्धीमुळे त्याच्या कडे आपले रुग्ण पाठविणे डॉक्टर स्वतः हून कमी करतात किंवा आपल्या माहितीतील लोकांना त्याविरुद्ध सल्ला देतात आणी डॉक्टर ने दिलेल्या अशा सल्ल्याची चार जणात प्रसिद्धी फार लवकर पसरते.परंतु इथे सुद्धा कोणतीही गोष्ट केवळ ऐकीव असल्याने प्रत्यक्ष कृती करणे अशक्य असते किंवा अशा गोष्टीला "प्रसिद्धी" देणे अशक्य असते. राहिली गोष्ट-- एखाद्या डॉक्टरला कायद्याप्रमाणे शिक्षा झाली तर ती बातमी पहिल्या पानावर वर्तमानपत्रात येतेच किंवा आपल्यासारखे लोक चविष्टपणे चघळतातच.

नेत्रेश 06/12/2015 - 11:47
"किंवा आपल्यासारखे लोक चविष्टपणे चघळतातच." आपली ओळख किंवा काहीही पुरावा नसताना हे अनुमान आपला कौशल्यापेक्षा "जास्त" काही करायचा प्रयत्न वाटतो.

प्रसाद१९७१ 03/12/2015 - 12:37
When a case happens where on account of an obvious negligence or an intentional act of a doctor, a patient loses his life or faces other painful medical consequences,
वेल्लाभट - कदाचित काही वेळेस डॉकटर ची चूक होऊ शकते, कधी कधी प्रचंड काम ( १६-१६ तास ) वगैरे कारणांमुळे क्वचित दुर्लक्ष पण होऊ शकते. पण इंटेंशनली / जाणीवपूर्वक डॉक्टर असे काही करेल असे अजिबात वाटत नाही. ( दुर्मीळातील दुर्मीळ केस चे उदाहरण देऊ नका ). पण अजिबात चुका न होणे हे शक्य आहे का? कोणाकडुन ही. आपण स्वता आपल्या कामात प्रत्येक दिवशी कीती प्रचंड चुका करतो. पण डॉक्टरांकडुन स्टॅटेस्टिकल्ली कीती चुका होतात? आणि ह्या सर्वात रुग्ण आणि त्याचे नातेवाईक ह्यांची काहीच जबाब्दारी नसते का? डॉक्टर नर्स वगैरेंना प्रश्न विचारणे, औषधे जी लिहीली आहेत तिच दिली जातायत का नाही ते बघणे इत्यादी इत्यादी करायला नको का? आणि शेवटी काही गोष्टी नशिब/ दैव वगैरे वर आपण सोडत नाही का? मी अमेरीकेत का जन्माला आलो नाही? नारायण मूर्तीचा मुलगा का झालो नाही? एखाद्या हिरो सारखा का दिसत नाही? अश्या गोष्टींनी काही जगावर राग काढतो का?

वेल्लाभट 03/12/2015 - 14:26
एक मिनिट; तुमचे काही मुद्दे बरोबर असले तरी मी इथे फक्त शंका म्हणून डॉक्टरांना विचारलंय हो. मला वैयक्तिक काहीच मत द्यायचं नाहीये. आणि
पण इंटेंशनली / जाणीवपूर्वक डॉक्टर असे काही करेल असे अजिबात वाटत नाही.
हे जेंव्हा तुम्ही म्हणता तेंव्हा मला सांगा, पेपरमधे ते किडनी काढली, नॉर्मल होत असताना उगाच सीझर केली, काहीच न करता नुसते टाके घालून अँजिओप्लास्ट्री वगैरेचे पैसे घेतले... या बातम्या येतात त्या उगीचच्च नाही ना येत; असे प्रकारही होतात जगात; आपल्याकडे जास्त. सो; नो साइड इज कंप्लीटली राइट्/राँग असं म्हणेन.

प्रसाद१९७१ 03/12/2015 - 14:56
पेपरमधे ते किडनी काढली, नॉर्मल होत असताना उगाच सीझर केली, काहीच न करता नुसते टाके घालून अँजिओप्लास्ट्री वगैरेचे पैसे घेतले...
कीडनी काढणे, अवयवांचा व्यापार करणे ही गुन्हेगारी आहे, त्या बद्दल काहीच बोलणे नाही. तो डॉक्टर जरी असेल तरी गुन्हेगार आहे. पण दुसरी दोन उदाहरणे, सीझर आणि खोटी अँजिओप्लॅस्टी : ह्या दोन गोष्टींमुळे तुम्ही डॉक्टरांना जो प्रश्न विचारला होता ( रुग्णाचा मृत्यु किंवा अपंगत्व ) नाही येणार . ही पैश्याची फसवणुक आहे . रुग्णाचे पैसे फक्त जास्त जातात. म्हणुनच मी काही जबाब्दारी रुग्ण आणि नातेवाईकांवर पण टाकली होती. अपघात वगैरे प्रसंग सोडता, आपल्याला अशी फसवणुक न करणारे हॉस्पिटल आणि डॉक्टरची माहीती असायला हवी. किंवा जेंव्हा गरज पडेल तेंव्हा ती मिळवायला हवी.

संदीप डांगे 03/12/2015 - 15:06
सीझर प्रसादजी, सिझरमधे फक्त पैसे जातात याला तीव्र आक्षेप. सिझरमुळे अनेक आरोग्य समस्यांना स्त्रियांना सामोरे जावे लागते. जीवन-मरणाच्या प्रसंगातच सीझर योग्य असते. पण हल्ली सर्वांच्या सोयीखातर याचे प्रमाण वाढले आहे. याचे दूरगामी परिणाम स्त्रियांना भोगावे लागतात. याबद्दल अधिक माहिती घ्यावी अशी विनंती. अनवधनानेही कुणी सिझर ला साधी शस्त्रक्रिया समजू नये.

वेल्लाभट 03/12/2015 - 15:20
एक्झॅक्टली. माझ्या माहितीत एका व्यक्तीने डॉक्टरांचा चावटपणा (कृपया सरसकटीकरण समजू नये) ऐकून असल्याने डिलिव्हरी आधी डॉक्टरांना हे सांगितलं होतं, 'मी सीझरचे पैसे देईन; पण डिलिव्हरी नॉर्मलच करायची आहे' बाकी डांगे साहेबांचं म्हणणं किती खरं आहे ते वेगळं सांगायला नको.

सुबोध खरे 03/12/2015 - 19:22
सिझेरियनचे प्रमाण सरकारी रुग्णालयात साधारण २५ % आहे. तेच खाजगी रुग्णालयात ४० ते ४५ % आहे. याची अनेक कारणे आहेत.( हि आकडेवारी २०१३ ची आहे) सरकारी रुग्णालयात गरीब स्त्रिया जास्त असतात त्यात एक पेक्षा जास्त मुले असणार्यांचे प्रमाण खूप आहे यात साधारण प्रसूती जास्त सोपी असते. त्यातून या स्त्रिया बर्याच तरुण असतात आणि कळा देण्याची मानसिक तयारीही त्यांची जास्त असते(त्यांच्या जवळ पर्याय नसतोच).बालकांचे वजन जन्मतः सरासरीने कमी असते( आईच्या कुपोषणामुळे) त्यामुळेही साधारण प्रसूती जास्त प्रमाणात होताना आढळते. या उलट खाजगी दवाखान्यात जास्त वयाच्या (३०+) स्त्रियांचे प्रमाण जास्त आहे. शिवाय वरच्या आर्थिक स्तरातील स्त्रियांचे प्रमाणही बरेच जास्त आहे. यांची कळा देण्याची मानसिक तयारी आणि क्षमता बरीच कमी असल्याचे आढळते. त्यातून मोठ्या रुग्णालयात हुच्च्भ्रू आणि अद्ययावत स्त्रिया यान्च्यात हे प्रमाण फारच जास्त आहे. मध्यम आणि उच्च वर्गातील स्त्रियांच्या बालकांचे जन्मतः वजन मातेच्या उत्तम पोषणामुळे जास्त असते. शिवाय जर प्रसूती गुंतागुंतीची असेल तर लोक स्त्रीला ( सरकारी अनास्थे मुळे) खाजगी रुग्णालयात नेणे पसंत करतात वरील कारणांमुळे खाजगी रुग्णालयात सरकारी रुग्णालयांपेक्षा सिझेरीयनचे प्रमाण १०-१२ % जास्त असते. यापेक्षा अधिक असणारे प्रमाण हे सिझेरियन साठी प्रत्यक्ष वेळ कमी लागतो रात्री बेरात्री यावे लागत नाही आणि पैसे जास्त मिळतात हि वस्तु स्थिती आहे. प्रसुतीच्या दरम्यान आईचा रक्तदाब, गर्भाशयाची स्थिती यावर पूर्ण नियंत्रण ठेवता येते त्यामुळे सिझेरियन हे गुंतागुंतीच्या प्रसूती मध्ये आई आणि मुलासाठी जास्त सुरक्षित असते. खाजगी रुग्णालयात सुरुवातीला डॉक्टरला अपयश घेणे कठीण जाते त्यामुळे सिझेरीयन कडे कल वाढतो. यातून एक चक्र निर्माण होते. गुंतागुंतीची प्रसूती नको म्हणून सिझेरियन आणि जास्त सिझेरियन केल्यामुळे अशा प्रसूती बद्दल अनुभव कमी म्हणून परत सुरक्षिततेचा उपाय म्हणून सिझेरियन हि वृत्ती वाढते. मी अशी काही रुग्णालये पाहिली आहेत जेथे सिझेरियन आणि साधारण प्रसूतीसाठी तोच दर आहे. पण तेथेही सिझेरियनचे प्रमाण वरील कारणांमुळे जास्त आढळले. हि परिस्थिती काही वेळेस इतकी टोकास जाते कि ७५ ते ८०% प्रसूती सिझेरियनने होऊ लागतात. बर्याच शहरात असे एखादे रुग्णालय असे आढळते ज्याची "कीर्ती " येथे गेलात तर सिझेरियनच होईल अशी आहे. उदा. माझ्या माहितीतील एका रुग्णालयातील एक महिला स्त्री रोग तज्ञ. त्यांचे डॉक्टर यजमान वारल्यानंतर एक गुंतागुंतीची केस आली आणि त्यात काही गुंतागुंत झाली या सर्व बाबी त्यांनी एकट्याने हाताळल्या. परंतु आता दोन मुलीना रात्री एकटे सोडायचे नाही आणि उगाच धोका नको म्हणून जराशी सुद्धा वेगळी केस असेल तर सिझेरीयनच करतात.साधारण प्रसूती आणी सिझेरियन चा दर एकच आणी रास्त आहे. वि. सू.-- मी स्त्री रोग तज्ञ नाही, माझे रुग्णालय नाही. हे केवळ वस्तुस्थितीचे विश्लेषण आहे यात कोणतेही समर्थन नाही.

मार्मिक गोडसे 03/12/2015 - 20:12
गुंतागुंतीची प्रसूती नको म्हणून सिझेरियन आणि जास्त सिझेरियन केल्यामुळे अशा प्रसूती बद्दल अनुभव कमी म्हणून परत सुरक्षिततेचा उपाय म्हणून सिझेरियन हि वृत्ती वाढते
हे मुख्य कारण आहे. मुहुर्तावर बाळाच्या जन्माचा अट्टाहास हे ही एक कारण आहे

सुबोध खरे 03/12/2015 - 20:18
अरे हो हे कारण तर विसरलोच. हिरानंदानी रुग्णालयात एका उच्चभ्रू रुग्णाच्या स्वामीजींनी सांगितले होते कि अमुक दिवशी पहाटे पाच ते साडे सहा हि बालकाच्या जन्मासाठी उत्तम वेळ आहे. तेंव्हा त्यांनी त्या वेळेत सिझेरियन ची मागणी केली होती. तेंव्हा त्यावर चारवीत चर्वण होऊन त्यांना तातडीच्या शाल्य्क्रीयेसाठीचे दर द्यावे लागतील हे सांगितले होते. ते द्यायची अर्थातच त्यांची तयारी होती पण जन्म "त्या वेळेतच" झाला पाहिजे ( हा अनुभव मी एकदा लिहिलेला आहे ).

सुबोध खरे 03/12/2015 - 10:27
कोलेस्टीरोलचे प्रमाण रक्तात २५० पेक्षा कमी असावे असे वैद्यकीय महाविद्यालयात शिकवले जात असे आता हे २०० पेक्षा कमी असेल तर अजूनच चांगले असे शिकवले जाते. डॉक्टर जगमान्य पाठ्यपुस्तकात येणाऱ्या नवीन संशोधनाप्रमाणे आपला सल्ला देत असतात. जसे जसे नवीन संशोधन पुढे येते तसे जुन्या गोष्टी मागे पडत जातात. सामान्य माणसाने काय करायचे हा प्रश्न माझ्यासारख्या सामान्य डॉक्टरने काय करायचे या सारखाच आहे. यात औषध कंपन्या आपल्या फायद्या साठी गैरसमज पसरवण्याचे काम नियमितपणे करीत असतात. वैद्यकीय संशोधनामध्ये त्यांनी कोणाकडून मदत घेतली आहे हे जाहीर करणे आवश्यक असते आणी तसे ते केलेही जाते परंतु होणारे प्रत्येक संशोधन १००% काळाच्या कसोटीवर टिकेल याची खात्री कुणीच देऊ शकत नाही. मुळात आपल्या डाव्या हाताच्या अंगठ्याचा ठसा उजव्या हाताच्या अंगठ्याच्या ठशा शी जुळत नाही मग दोन माणसे एकाच औषधाला तसाच प्रतिसाद देतील हेही शक्य नाही म्हणून वैद्यक हे संगणकासारखे काटेकोर नाही. बहुतांश लोकांची अशी अपेक्षा असते कि मी डॉक्टरला लक्षणे सांगितली आता त्याने मला स्वस्तात संपूर्ण सल्ला द्यायला हवा आणी तो मला १००% लागू पडायला हवा तेही कोणताही साईड इफेक्ट न होता आणी तोही किमान वेळात. आता हे बहुसंख्य लोकांच्या बाबतीत होत नाही मग डॉक्टर चोर आहेत,पैसे काढतात ई ई आरोप खाजगीत आणी उघडपणे होतात. यात भर म्हणून बड्या औषध कंपन्या नामांकित डॉक्टर ना भरगच्च आमिष दाखवून आपल्या जाळ्यात ओढून आपल्याला फायदेशीर असे सल्ले देण्यास उद्युक्त करतात हि उघड गोष्ट आहे. म्हणून आमच्यासारखे सामान्य डॉक्टर केवळ पाठ्य पुस्तकात दिलेल्या गोष्टींवर विश्वास ठेवतात. आता या पुस्तकात येणाऱ्या गोष्टी बहुतांश काळाच्या कसोटीवर टिकलेल्या असतात पण त्या ४-५ वर्षे जुन्या असतात. आजची जालीय पिढी एवढे "जुने" ज्ञान टाकून देण्यास इतकी उत्सुक आहे कि बर्याच वेळेस जगाच्या कोणत्यातरी कोपर्यात आलेल्या कुठल्याशा आरोग्यविषयक नियतकालिकात आलेले अद्ययावत संशोधन आपल्या डॉक्टरना दाखवून त्याच्याबद्दल शंकानिरसन करण्याचा प्रयत्न करतात. जे त्या डॉक्टर ने मुळात वाचलेले नाही कि त्यावर त्याने विचार केलेला नाही तो डॉक्टर लगेच कालबाह्य झालेला असतो. राहिली गोष्ट -- खाद्य आणी औषध कंपन्या करत असणार्या जाहिराती -- ९९ % जाहिरातीमध्ये फुगवलेले आणी चढवलेले दावे असतात. मग त्यात डोक्याला लावायचे नारळाचे तेल असो कि मुलांना द्यायचे दुधात घालण्याचे पौष्टिक पदार्थ असोत कि फेअर आणी लव्हली असो. त्यातून आधुनिक वैद्यक शास्त्र , आयुर्वेद आणी होमियो पथी हे तीन वेगवेगळ्या दिशा दाखवतात. यात सामान्य माणसाने काय करायचे? जसे वेगवेगळ्या विमा कंपन्या किंवा गुंतवणूक करणाऱ्या पेढ्या किंवा जालीय विक्रय करणाऱ्या कंपन्या आपल्याला वेगवेगळी आमिषे दाखवून गळाला लावतात तेंव्हा आपण जे करतो तेच करायचे. सारासार बुद्धी वापरायची. या प्रश्नाला साधे सोपे उत्तर नाही.

प्रसाद१९७१ 03/12/2015 - 10:58
डॉक्टर साहेब - प्रतिसाद नेहमी प्रमाणेच उत्तम. पण कोलेस्ट्रॉल ह्या विषयावर तुम्ही एक लेख लिहाना सोप्या भाषेत. जालावर नको ती माहीती असते आणि त्या मागचा इंटेंम/ उद्देश पण काहीही असु शकतो. जर तुम्ही समजणार्‍या भाषेत कोलेस्ट्रॉल वर काही लिहीलेत तर फार बरे होइल. कारण त्यात सुद्धा चांगले कोलेस्ट्रॉल , वाईट कोलेस्ट्रॉल वगैरे मारा झाल्यामुळे मी पार गोंधळुन गेलो आहे. तसेच मधु-मेहा बद्दल पण लिहा. त्यात पण नव-नविन प्रकार वाचायला / ऐकायला मिळत आहेत. सामान्य माणसाला जितकी गरज आहे तितकेच लिहा. पण लिहा.

सुबोध खरे 03/12/2015 - 12:28
मधुमेहाबद्दल ते आयुर्हीत एवढ्या कळकळीने लिहित होते त्यांना तुम्ही पळता भुई थोडी केलीत!!!!

प्रसाद१९७१ 03/12/2015 - 12:41
मधुमेहाबद्दल ते आयुर्हीत एवढ्या कळकळीने लिहित होते त्यांना तुम्ही पळता भुई थोडी केलीत!!!!
मी डॉक्टर लोकांनी लिहावे अशी अपेक्षा केली आहे. माझ्यामते डॉकटर फक्त मॉडर्न मेडीसीन चाच असतो ( जे चुक असेल पण माझे मत आहे ) कोणीही काहीही लिहायला माझी अजिबात हरकत नाही. पण ह्या बाबतीत खर्‍या डॉक्टर कडुन समजेत असे काहीतरी वाचायचे आहे, आणि समजुन घ्यायचे आहे.

आनन्दा 03/12/2015 - 15:35
बाकी सगळे ठीक आहे. फक्त एक मत इथे मांडू इच्छितो. तुम्ही जे म्हणता तसे बहुतांश महत्वाचे विषय आयुर्वेदिक डॉ. ना पण शिकवले जातात. त्यामुळे बर्‍यच वेळेस हे डॉ. मिश्र पॅथी असतात. ते औषध कदाचित आयुर्वेदिक देत असतील. पण त्यांचे निदान सर्वसामान्यपणे मॉडर्न मेडिसिनला धरूनच असते. असो, मला या वादात उतरायचे नाही. फक्त एक पिंक टाकली.

सर्वसाक्षी 03/12/2015 - 13:19
जरी जुने असले तरी सामान्य माणसापेक्षा समृद्ध असते आणि आपल्याला आपल्या वर्तुळात ताज्या घडामोडी, नवे उपचार, नवे तंत्रज्ञान हे समजत असते. काही देशात डॉक्टर, अभियंते, स्थापत्यकार यांना काही कालावधीतुन एकदा आपल्या क्षेत्रातील सुधारणा, नवे शोध, नवे तंत्र याचा अभ्यास करणे बंधनकारक आहे असे ऐकुन आहे. जाहिराती पाहुन आहार वा औषधे घेणे इष्ट नाहीच. आपल्या डॉक्टरचा सल्ला घेणे आवश्यक. जालावर वाचून डॉक्टरला ज्ञान देणे हे अतिरेकी पण जर सामान्य माणसाने रुढ समजा व्यतिरिक्त किंबहुना रुढ वैद्यकाला छेद देणारे असे काही वाचले की तो आपल्या सारख्या डॉक्टरलाच विचारणार. जे आम्ही वाचतो, ऐकतो ते आपणही वाचत, ऐकत असालच आणि अर्थातच वैद्यकिय व्यावसायिक या नात्याने तत्संबंधी अधिक वाचन / संकलन करणार हे निश्चित. अशा गोष्टींवर आपण आणि आपले सहव्यावसायिक यांच्यात चर्चाही होत असतील. यासाठी वरील शंकाबाबत आपले मत मह्त्वाचे

वेल्लाभट 03/12/2015 - 10:47
डोक्टर म्हणाले ते बरोबर आहे. कसं आहे की जगातली कुठलीही गोष्ट घ्या. त्यासंबंधी दोन परस्पर विरुद्ध मतं तुम्हाला नक्कीच वाचायला मिळतील. कुणी म्हणतं चहा विष आहे; कुणी रिसर्च करतं की चहा आरोग्याला उत्तम, कुणी म्हणतो दारू वाईट तर कुणी म्हणतो नियमित दारू आरोग्याला चांगली. कार्डियो करावा न करावा, भात खावा, न खावा. काहीही घ्या; उलटसुलट सिद्धांत मिळणार. तेंव्हा तुमचं तुम्ही; डॉक्टर म्हणाले त्याप्रमाणे तुमचा विवेक वापरून ठरवा.

गवि 03/12/2015 - 11:00
आयुर्वेदिक मत सध्या बाजूला ठेवू. बाकीची माहिती नक्कीच प्रश्न पाडणारी आहे. पण "असं वाचनात आलं" किंवा "असंही मत आहे की" असे उल्लेख आहेत. ते नेमकं कोणी कुठे मांडलंय आणि त्याला आधुनिक वैद्यकशास्त्राच्या किती तज्ञांनी मान्यता दिलीय यावर बरंचसं अवलंबून आहे. नाहीतर बुचकळ्यात पडण्याचं कारण वाटत नाही.

वेल्लाभट 03/12/2015 - 11:09
बहुतांश मतांनुसार कोलेस्टरॉल जास्त असेल तर धोक्याचं असतं, असं मानून काही माहिती असलेल्या गोष्टी सांगतो. कोलेस्टरॉल हा एक मेणासारखा घटक असून तो शरीराच्या अनेक प्रक्रियांकरता गरजेचा असतो. सामान्यपणे कोलेस्टरॉल जे म्हटलं जातं त्याला 'लायपोप्रोटीन' असं नाव आहे. याचे दोन प्रकार असतात. एलडीएल म्हणजे लो डेन्सिटी लायपोप्रोटीन व एचडीएल म्हणजे अर्थात हाय डेन्सिटी लायपोप्रोटीन एलडीएल हे वाईट. पण एचडीएल हे सर्वार्थाने चांगलंच असं नव्हे. तरीही एचडीएल वाईट नाही. सॅच्युरेटेड फॅट्स वाईट; त्या एलडीएल चं प्रमाण वाढवतात अनसॅच्युरेटेड फॅट्स कमी वाईट; त्या एलडीएल वाढवत नाहीत ढोबळपणे पदार्थ जितका कठीण तितका त्यातला फॅट कंटेंट सॅच्युरेटेड. त्यामुळे तेलातील फॅट्स या बहुतांशी अनसॅच्युरेटेड असतात. अपवाद, पाम तेल, नारळाचं तेल, ऑलिव्ह ऑईल, फिश ऑईल चांगलं का, तर ते ओव्हरऑल कोलेस्टरॉल लेव्हल्स कमी करताना एचडीएल लेव्हल्स कमी होऊ न देण्यास मदत करतं. बर्‍याच गोष्टी आहेत. पण मी तज्ञ नव्हे. तेंव्हा, बाऊ करू नका टेस्ट बिस्ट करून. खाण्याबद्दल थोडं वाचा, थोडं डॉक्टरांना विचारा, आणि खा. व्यायाम कराच कुठलातरी. बाकी काय नाय टेन्शन घ्यायचं. फार विचार केला की काहीच कळेनासं होतं.

सर्वसाक्षी 03/12/2015 - 13:30
पण उगाच अनावश्यक औषधोपचार घेण्यापेक्षा रुग्णाने मुळात चांगल्या आणि विश्वासार्ह डॉकटरकडुन खातर्जमा करुन घेणे उत्तम. कुठल्याही दिर्घकालीन उपचाराला कमी वा अधिक पण अन्य परिणाम हे असतातच. समजा जर कोलेस्टेरॉल आणि ह्रूदयविकार यांचा संबंध नसेल तर ते कमी करायचे उपचार का घ्यावे? जर मधुमेहाचे प्रमाण १४० असेल तर ११० च्या व्यक्तिने उपचार का घ्यावेत?

संदीप डांगे 03/12/2015 - 13:37
चांगल्या आणि विश्वासार्ह डॉकटरकडुन हाच तरी नेहमीचाच कळीचा मुद्दा आहे. नेमके हे ठरवायचे कसे यावरच मागे किती चर्चा झाल्या आहेत.

मोदक 03/12/2015 - 17:52
चांगल्या आणि विश्वासार्ह डॉकटरकडुन डांगेसाहेब.. ही तक्रार तुमच्याकडून अनेकवेळा ऐकली आहे म्हणून सहज एक सुचवतो आहे. आपण अनोळखी वैमानिक, रेल्वे मोटरमन आणि कॅब ड्रायव्हरवर विश्वास ठेवतोच ना? तसेच एक डॉक्टर निवडायचा आणि विश्वास ठेवायचा. आपल्याला निवडायचा 'चॉईस' असला की आपण जास्ती चिकित्सा करतो आणि गोंधळतो. वैमानिकाचा ट्रॅक रेकॉर्ड, त्याच्या परफॉर्मन्सविषयीचे शेरे आपल्याला माहिती होण्याची सुतराम शक्यता नसते, ठरलेले रूळाचे मार्ग, 'डेड मॅन्स हँडल' वगैरे सुरक्षितता असली तरीही रेल्वे मोटरमन चुका करतात, आणि सगळ्या गोष्टींची काळजी घेतली तरी एखाद्या छोट्याश्या कारणाने विमाने कोसळतात आणि रेल्वे अपघात होतातच. मग आपणच निवडलेल्या डॉक्टरांवर शंका घेवून काय फायदा? तुमचा मुद्दा एकदम रास्त आहे, "डॉक्टरच्या लबाडपणामुळे मला पैसा आणि शरिराचे नुकसान होणार आहे" मग ते टाळण्याचा उपाय काय? मी स्वतः डॉक्टर होत नाही तोपर्यंत माझा दुसर्‍या डॉक्टरांनी दिलेल्या उपचारांवर विश्वास बसणार नाही आणि जरी इथून पुढे डॉक्टर झालो तरी सगळ्याच क्षेत्रांमध्ये स्पेशलायझेशन शक्य नाही. तुम्हाला किंवा मला, कुठेतरी विश्वास ठेवावा लागणारच आहे!

वेल्लाभट 03/12/2015 - 18:30
आपण अनोळखी वैमानिक, रेल्वे मोटरमन आणि कॅब ड्रायव्हरवर विश्वास ठेवतोच ना? तसेच एक डॉक्टर निवडायचा आणि विश्वास ठेवायचा.
अरे ए :ड :ड :ड काहीप्पण???? निवडायचा म्हणजे त्याच्याबद्दल लोकांचे प्रत्यक्ष अनुभव, त्याचं नाव या आधारेच निवडयाचा इतपत तरी म्हणा.पूर्वी फॅमिली डॉक्टर असायचे. ते किती महत्वाचे होते हे सगळेच जण मानतील. त्यामुळे निवडायचा प्रश्न नसायचा. आता आज या मॉल मधे उद्या त्या... या रेट ने लोकं या वेळी अमक्याचं औषध घेऊ, या वेळी तमक्याकडे जाऊ असं करतात. इट्स राँग. जीपी, तुमचे फॅमिली डॉक्टर यांना तुमची सगळी माहिती असायची. त्यामुळे ते वेगळं असायचं प्रकरण. आता म्हणजे तसं काहीच नातं नसतं. वेळ आलीच स्पेशालिस्ट कडे पाठवायची तर फॅडॉ सांगतील त्याकडे जायचं... असो. पण तुम्ही जोकच केलात राव.

मोदक 03/12/2015 - 18:40
निवडायचा म्हणजे त्याच्याबद्दल लोकांचे प्रत्यक्ष अनुभव, त्याचं नाव या आधारेच निवडयाचा इतपत तरी म्हणा अहो.. ती तर बेसीक गोष्ट झाली. समजा आपण रस्त्यावर चाललो आहे आणि चपलेचा अंगठा तुटला म्हणून चांभार शोधता शोधता "अर्रे?? या बोळात पण दवाखाना आहे.. आता पुढच्या आजाराला याच्याकडे येवूया." असे आपण कधी ठरवतो का? उपचारांसाठी डॉक्टर ठरवताना ज्या बेसीक गोष्टी आपण चेक करतो त्यासुद्धा विषद करणे अपेक्षित होते का? सगळेच स्पष्ट लिहायचे म्हणजे मिसळीच्या तर्रीमध्ये लिंबू पिळण्या ऐवजी लिंबू सरबत घातल्यासारखे मिळमिळीत होणार..

संदीप डांगे 03/12/2015 - 19:47
उपचारांसाठी डॉक्टर ठरवताना ज्या बेसीक गोष्टी आपण चेक करतो त्यासुद्धा विषद करणे अपेक्षित होते का?
मुळात अशा 'बेसिक गोष्टी सामान्यांना चेक करण्याची वेळच येऊ नये' हा माझा मुद्दा आहे जो मी नेहमी मांडत आलोय. बेसिक गोष्टी म्हणजे तरी काय? कुणी गरोदर महिलेला हार्ट स्पेशालिस्टकडे तर घेऊन जाणार नाही. पण हार्टस्पेशालिस्टचीच गरज असेल तर ह्या शहरात उपलब्ध असलेल्या १० पैकी कोण विश्वासार्ह असा प्रश्न विचारून निर्णय घ्यायला जर आपण सुचवत असाल तर ह्या दहा पैकी 'कोणीतरी विश्वासार्ह नाही' हे सत्यच कबूल करतोय, असे आहे की नाही? माझे मत आहे की हे दहा चे दहाही उत्तम आणि विश्वासार्ह असलेच पाहिजेत. त्यासाठी सरकार, समाज, व्यवस्था ह्यांना कितीही कठोर वागायला लागले तरी चालेल. विश्वास आणि दर्जा या दोन गोष्टींच्या बेसिसवर डॉक्टरांमधून निवड करा हा सल्लाच गंभीर आहे. तुम्ही वर जे वैमानिक, कॅब ड्रायवर, इत्यादी उदाहरणे दिली ती या बाबतीत आपल्याला मुद्दा व त्याचे गांभिर्य समजले नाही याची निदर्शक आहेत. हा मुद्दा कुणाच्या स्किललेवल बद्दल नसून इंटेन्शन्स बद्दल आहे. कुणाची इंटेन्शन्स कशी मोजली जातात? रादर, वैमानिक, कॅब ड्रायवर यांची इंटेन्शन्स मोजण्याची गरज पॅसेंजरला का? दहा-बारा वर्षांआधी मेट्रोसिटीतल्या स्त्रियांच्या सुरक्षिततेबद्दलचा लेख वाचला होता. त्यात 'पब्लिक ट्रांस्पोर्ट' स्त्रियांसाठी भारतातून सगळ्यात जास्त सुरक्षित हा मुंबैत आहे असे लिहिलेले होते. या शहरात रात्री कितीही वाजता एखादी स्त्री एका ठिकाणावरून दुसर्‍या ठिकाणी बिनघोर जाऊ शकते, टॅक्सी-ट्रेन-बस काहीही वापरून. रिक्षात बसतांना तीच्या मनात रिक्षावाल्याबद्दल कुठलाच किंतु-परंतु येत नाही. हे वातावरण २००० साली मुंबईत होते. त्यावेळेस कुठल्याही स्त्रीला इतक्या रात्री कोणता रिक्षावाला सेफ असेल असा विचार करण्याची वेळ येत नव्हती. ही भावना तर रस्त्यावरच्या कमी शिकलेल्या, साध्या गरिब रिक्षावाल्यांनी निर्माण केलेली. नोबेल प्रोफेशन मानल्या जाणार्‍या वैद्यकिय व्यवसायाकडून अशी अपेक्षा करू जाता आपण 'त्यातल्या त्यात विश्वासू आणि चांगला निवडा' असा सल्ला देता तेव्हा खूप काही चुकते आहे असे आपणास वाटत नाही? जर प्रत्येक डॉक्टर विश्वासू आणि चांगलाच असेल तर मला ओढून ताणून, उसनं अवसान आणुन त्याच्यावर विश्वास 'ठेवण्याची' गरजच नाही. तो आपोआप इन-बिल्ट असेल. तुम्ही माझा याविषयावरचा लेख वाचलेला आहे. त्यातले सगळे डॉक्टर हे पुर्ण चौकशी करून निवडलेले होते. तरीही फसवणूक झालीच तेव्हा काही प्रतिक्रियांचा सूर असा होता की तुम्हीच मूर्ख असाल. असो. त्या धाग्याची चर्चा त्या धाग्यावर. पण मुद्दा आणि प्रश्न अजूनही तोच आहे. मी मूर्ख जरी असलो तरी फसवण्याचा अधिकार कुणाला कसा मिळू शकतो?

मोदक 03/12/2015 - 20:10
माझे मत आहे की हे दहा चे दहाही उत्तम आणि विश्वासार्ह असलेच पाहिजेत. हे मत आजच्या युगात फारच भाबडे आहे असे माझे मत आहे. त्यासाठी सरकार, समाज, व्यवस्था ह्यांना कितीही कठोर वागायला लागले तरी चालेल. विश्वास आणि दर्जा या दोन गोष्टींच्या बेसिसवर डॉक्टरांमधून निवड करा हा सल्लाच गंभीर आहे. सहमत. पण हा सल्ला "नाईलाजास्तव स्वीकारलेला पर्याय आहे" हेही तुमच्या लक्षात आले असेलच! वैमानिक, कॅब ड्रायवर यांची इंटेन्शन्स मोजण्याची गरज पॅसेंजरला का? गरज आहे कारण दुसर्‍या कुणाच्या तरी चुकीच्या इंटेंशनमुळे (जे पॅसेंजरच्या नियंत्रणाखाली नाहीये) तो पॅसेंजर स्वतः अपघातग्रस्त होणार आहे. त्यावेळेस कुठल्याही स्त्रीला इतक्या रात्री कोणता रिक्षावाला सेफ असेल असा विचार करण्याची वेळ येत नव्हती. ही भावना तर रस्त्यावरच्या कमी शिकलेल्या, साध्या गरिब रिक्षावाल्यांनी निर्माण केलेली २००० सालापर्यंत रिक्शावाल्यांनी गुन्हे केलेच नाहीत का? एकही अपघात झाला नाहीच का? किंवा १००% रिक्शावाले "उत्तम आणि विश्वासार्ह" होतेच का? नोबेल प्रोफेशन मानल्या जाणार्‍या वैद्यकिय व्यवसायाकडून अशी अपेक्षा करू जाता आपण 'त्यातल्या त्यात विश्वासू आणि चांगला निवडा' असा सल्ला देता तेव्हा खूप काही चुकते आहे असे आपणास वाटत नाही? चुकत नाहीये असे मी म्हणतच नाहीये. फक्त मी माझ्यापुरता आजच्या काळाला अनुसरून काढलेला निष्कर्ष येथे लिहिला. मी मूर्ख जरी असलो तरी फसवण्याचा अधिकार कुणाला कसा मिळू शकतो? प्रॅक्टीकली विचार केलात तर तुम्ही शहाणे असाल तरीही आजच्या युगात फसवले जाताच (याचा रोख डॉक्टरांकडे नाहीये तर तुमच्या कामवालीपासून कंपनीपर्यंत सगळीकडे आहे!) मग तुम्ही रामराज्याची अपेक्षा का करत आहात? असो, या विषयावर आपण अनेकदा चर्चा केली आहे. तुमच्या अपेक्षा आजच्या काळाला अनुसरून नाहीयेत हे माझे मत; आणि सर्वच डॉक्टरांनी सज्जन असावे हे तुमचे मत, दोन्ही मते आहे तेथेच आहेत. :-|

संदीप डांगे 03/12/2015 - 20:53
मग तुम्ही रामराज्याची अपेक्षा का करत आहात? आपल्या सर्व चर्चेचा सारांश हाच प्रश्न आहे. हाच प्रश्न जेव्हा रुग्ण डॉक्टरांना विचारतात तेव्हा समस्या निर्माण होते. जेव्हाही ह्या समस्येबद्दल चर्चा झाली आहे, कुठल्याही डॉक्टरांनी पुढे येऊन, हो, हे गैरप्रकार चालतात आणि त्यासाठी आपण अमुक एक उपाय करूयात असे ठाम पणे म्हटलेले नाही. प्रत्यक्षात झाले काय, तर 'रुग्णांचीच कशी चूक होते' हे नेहमी डॉक्टरांकडून मांडल्या गेले आहे. त्यांच्यावर येणार्‍या रोखाला सामोरे न जाता भलतीकडेच वळवण्याचे राजकारण खेळणे व्यवसायाच्या दॄष्टीने आवश्यक असेल पण बकरे की मां कबतक खैर मनायेगी?

मोदक 03/12/2015 - 21:02
जेव्हाही ह्या समस्येबद्दल चर्चा झाली आहे, कुठल्याही डॉक्टरांनी पुढे येऊन, हो, हे गैरप्रकार चालतात आणि त्यासाठी आपण अमुक एक उपाय करूयात असे ठाम पणे म्हटलेले नाही. मी डॉक्टर नाही. परंतु एका डॉक्टरने किंवा डॉक्टर समुहाने कोणत्या अधिकारावर पुढे यावे आणि उपाय करावेत? या समस्यांसाठी सरकारी नियंत्रणेखाली न्यायव्यवस्था आहे, डॉक्टरांवर नियंत्रण ठेवणारीही संस्था आहे. सर्व समस्यांवरील उपाय सर्वस्वी त्या व्यवस्थेवर अवलंबून आहेत. त्यांच्याकडून अपेक्षित असणारे कामाची अपेक्षा आपण आपल्या गल्लीतल्या डॉक्टरकडून करू शकत नाही. (मला सारखे सारखे देजावू फिलींग येत आहे - बहुदा आपल्यात हे सगळे बोलून झाले आहे.)

संदीप डांगे 03/12/2015 - 21:35
हो हे सगळे बोलुन झाले आहे. म्हणून खाली नवा प्रस्ताव मांडत आहे. मला निष्फळ तू-तू-मैं-मैं चर्चेत खरंच रस नाही. निदान ह्या बाबतीत तरी नाही.

सुबोध खरे 03/12/2015 - 20:13
मी मूर्ख जरी असलो तरी फसवण्याचा अधिकार कुणाला कसा मिळू शकतो? डांगे साहेब, आपण जरा बेफिकीर राहून पहा, रिक्षावाल्यापासून ते विमा एजंट पर्यंत लोक तुम्हाला थुका लावतील कि नाही ते ? तुम्ही कर भरता त्याचे मोल तुम्हाला मिळाले पाहिजे कि नाही? सरकारी यंत्रणा तुमची कामे करतात का? आपल्याला आला तो अनुभव वाईटच आहे.त्याबद्दल आम्ही फक्त सहानुभूती व्यक्त करू शकतो. पण दुनिया हि अशीच आहे? कुणाला "अधिकार आहे कि नाही" ती वेगळी गोष्ट आहे. सगळीच माणसे प्रामाणिक आणी विश्वासार्ह असावीत हे स्वप्नरंजन आहे. आयुष्यात तुम्हाला तुमच्या "मित्रा"पैकी कुणीच कधीच फसवले नसेल तर तुम्ही फारच नशीबवान असाल. गेला बाजार ऑरीफ्लेम किंवा टप्परवेअर किंवा एमवे वाला तुमचा एकही मित्र( सौंची मैत्रीण) नसेल तर आपल्याला साष्टांग नमस्कारच करेन.

संदीप डांगे 03/12/2015 - 20:34
आपण जरा बेफिकीर राहून पहा, रिक्षावाल्यापासून ते विमा एजंट पर्यंत लोक तुम्हाला थुका लावतील कि नाही ते ? हो लावतात ना! त्यामुळेच त्यांना सरसकट चोर, बदमाश आणि हरामखोर अशा शिव्या पडतात. डॉक्टरांना ते सरसकटीकरण मान्य नाही. तुम्ही कर भरता त्याचे मोल तुम्हाला मिळाले पाहिजे कि नाही? सरकारी यंत्रणा तुमची कामे करतात का? मिळत नाही. करत नाहीत. त्यामुळेच त्यांना सरसकट चोर, बदमाश आणि हरामखोर अशा शिव्या पडतात. डॉक्टरांना ते सरसकटीकरण मान्य नाही. आपल्याला आला तो अनुभव वाईटच आहे.त्याबद्दल आम्ही फक्त सहानुभूती व्यक्त करू शकतो. मनापासून धन्यवाद! पण दुनिया हि अशीच आहे? कुणाला "अधिकार आहे कि नाही" ती वेगळी गोष्ट आहे. सगळीच माणसे प्रामाणिक आणी विश्वासार्ह असावीत हे स्वप्नरंजन आहे. हो हे मान्य आहेच. पण रुग्णांनी डॉक्टरांबद्दल साशंक राहू नये, त्यांच्यावर 'विश्वास टाकावा' अशा अपेक्षा केल्या जातात त्याही स्वप्नरंजन आहेत असे मला वाटते. रुग्णांना डॉक्टरकडे जाण्यावाचून दुसरा पर्याय नाही. त्यामुळे सगळ्या अपेक्षांचे ओझे रुग्णांनीच वाहावे आणि त्याने वैद्यकिय व्यवसायाबद्दल विरोधी सूर लावूच नये असे एकंदर वातावरण दिसते. आयुष्यात तुम्हाला तुमच्या "मित्रा"पैकी कुणीच कधीच फसवले नसेल तर तुम्ही फारच नशीबवान असाल. गेला बाजार ऑरीफ्लेम किंवा टप्परवेअर किंवा एमवे वाला तुमचा एकही मित्र( सौंची मैत्रीण) नसेल तर आपल्याला साष्टांग नमस्कारच करेन. नशिबाने त्याबाबतीत मी नशिबवान आहे. हे तिन्ही व्यवसाय असणारे मित्रमैत्रिणी आहेत. पण ऑरिफ्लेम, टपरवेअर, अ‍ॅमवे शी आपण डॉक्टरच्या प्रोफेशनची तुलना करत आहात, ते वाईट वाटले.

मोदक 03/12/2015 - 20:44
आपण जरा बेफिकीर राहून पहा, रिक्षावाल्यापासून ते विमा एजंट पर्यंत लोक तुम्हाला थुका लावतील कि नाही ते ? हो लावतात ना! त्यामुळेच त्यांना सरसकट चोर, बदमाश आणि हरामखोर अशा शिव्या पडतात. डॉक्टरांना ते सरसकटीकरण मान्य नाही. तुम्ही वर दिलेल्या रिक्शावाल्यांसबंधी प्रतिसादामध्ये आणि यामध्ये काहीतरी घोळ झाला आहे का? तुम्ही कर भरता त्याचे मोल तुम्हाला मिळाले पाहिजे कि नाही? सरकारी यंत्रणा तुमची कामे करतात का? मिळत नाही. करत नाहीत. त्यामुळेच त्यांना सरसकट चोर, बदमाश आणि हरामखोर अशा शिव्या पडतात. डॉक्टरांना ते सरसकटीकरण मान्य नाही. सरकारी यंत्रणा सरसकट चोर, बदमाश आणि हरामखोर आहे का? रुग्णांनी डॉक्टरांबद्दल साशंक राहू नये, त्यांच्यावर 'विश्वास टाकावा' अशा अपेक्षा केल्या जातात त्याही स्वप्नरंजन आहेत असे मला वाटते. आपण मोबदला देवून सेवा घेतो त्या यंत्रणेवर १००% आंधळा विश्वास ठेवणे हे आजच्या जगात स्वप्नरंजनच ठरेल. रुग्णांना डॉक्टरकडे जाण्यावाचून दुसरा पर्याय नाही. त्यामुळे सगळ्या अपेक्षांचे ओझे रुग्णांनीच वाहावे आणि त्याने वैद्यकिय व्यवसायाबद्दल विरोधी सूर लावूच नये असे एकंदर वातावरण दिसते. नक्की कोणते वातावरण? सध्याच्या असहिष्णु वातावरणाबाबत बोलत आहात का?

संदीप डांगे 03/12/2015 - 21:33
तुम्ही वर दिलेल्या रिक्शावाल्यांसबंधी प्रतिसादामध्ये आणि यामध्ये काहीतरी घोळ झाला आहे का? नाही. घोळ नाही. ते स्त्रियांच्या सुरक्षित प्रवासाबद्दल मुंबईत असलेल्या वातावरणाबद्दल आहे. आणि हे साधारणपणे सर्वच रिक्षेने जाणार्‍यांना भोगाव्या लागणार्‍या रिक्षेवाल्यांच्या मुजोरी, चोरी, मस्तवालपणाबद्दल आहे. दोन गोष्टींची गल्लत करू नये. सार्वजनिक रिक्षाचे काही कायदे-नियम आहेत. ते बहुसंख्य रिक्षावाले पाळत नाहीत हा सर्वसामान्य जनतेचा अनुभव आहे. त्यावरून जनता त्यांना चोर, बदमाश, हरामखोर म्हणते. हे सरसकटीकरण आहे. आता तुम्ही मला विदा-सर्वेक्षण वैगेरे मागणार नाही अशी अपेक्षा करतो. मुंबैत वा कुठेही आपण कुठल्याही रिक्षास्टँडवर प्रत्यक्ष जनतेकडून ही मते जाणून घेऊ शकता. सरकारी यंत्रणा सरसकट चोर, बदमाश आणि हरामखोर आहे का? प्रश्न सरसकट असण्याचा नसून लोकांच्या मनात त्यांच्याबद्दल असलेल्या भावनेचा आहे. ती भावना निर्माण का झाली त्याची कारणे आपणास शहरात फिरलात की लक्षात येतात. आपण मोबदला देवून सेवा घेतो त्या यंत्रणेवर १००% आंधळा विश्वास ठेवणे हे आजच्या जगात स्वप्नरंजनच ठरेल. आपण मोबदला देतोय तेव्हा डॉक्टरने योग्य ती सेवा देणे बंधनकारक आहे, आवश्यक आहे ही अपेक्षा जर स्वप्नरंजन असेल तर रुग्ण दगावल्यावर तोडफोड होऊ नये ही अपेक्षाही स्वप्नरंजनच आहे. डॉक्टर खरेंनी म्हटल्याप्रमाणे जर जसा समाज तसा डॉक्टर असेल तर डॉक्टरलाही तो समाज कसा आहे हे समजून घ्यावे लागेल. त्याबद्दल तक्रार करून चालणार नाही. नक्की कोणते वातावरण? सध्याच्या असहिष्णु वातावरणाबाबत बोलत आहात का? नाही. त्याबद्दल नाही. आता खालीच डॉक्टरसाहेबांनी एक प्रतिसाद दिला ज्यामधे त्यांनी समाज त्यांना कसा वागवतो ह्याबद्दल लिहिले. ते हे अनुभव नेहमीच लिहतात. कारण जेव्हा डॉक्टरांच्या चुकीच्या वागण्यावर बोलले जाते तेव्हा ते हे अनुभव लिहतात म्हणजे "तुम्ही आम्हाला काय बोलता, तुम्हीच बघा कसे आहात आधी?" असा अ‍ॅप्रोच एकंदर दिसतो. हे ते वातावरण. हे समस्येला भटकवण्याचे प्रयत्न आहेत. ब्लेम-गेम आहे. डॉक्टरांबद्दल एकेकाळी देव अशी प्रतिमा होती, ती राक्षस अशी होत जात आहे यात डॉक्टरांचा काहीच दोष नसून समाजाचाच आहे असे ठरवण्याचे जेव्हा प्रयत्न होतात तेव्हा वातावरण कलुषित होते. मी इथे वारंवार लिहितो. मला एकच अपेक्षा आहे की काहीतरी सकारात्मक, विधायक मार्ग काढता येइल काय? हे असेच असणार आहे म्हणून सोडून द्यायचे काय? मागे बॅटमॅनने तशी संकल्पना मांडली होती की जशी हॉटेल्ससाठी झोमॅटो वेब्साईट आहे तशी हॉस्पीटल्स डॉक्टरसाठी करता येईल काय. मी स्वतः, ह्या कल्पनेला प्रत्यक्षात आणण्याचे प्रयत्न करायला तयार आहे. ह्यात मला डॉक्टरलोकांची मदत लागेल. ह्यासाठी ते समोर येतील काय हाच प्रश्न आता उरतो.

मोदक 03/12/2015 - 21:39
मी इथे वारंवार लिहितो. मला एकच अपेक्षा आहे की काहीतरी सकारात्मक, विधायक मार्ग काढता येइल काय? ठीक आहे. माझ्याकडून काही मदत लागली तर जरूर सांगा. ..आणि यासर्व प्रतिसादांमध्ये तू-तू-मी-मी चा टोन तुमच्याकडून आढळला नाही म्हणून इतका प्रतिसादप्रपंच केला.

मार्मिक गोडसे 04/12/2015 - 12:23
जशी हॉटेल्ससाठी झोमॅटो वेब्साईट आहे तशी हॉस्पीटल्स डॉक्टरसाठी करता येईल काय. मी स्वतः, ह्या कल्पनेला प्रत्यक्षात आणण्याचे प्रयत्न करायला तयार आहे.
त्यासाठी शुभेच्छा. त्यापूर्वी माझ्या ह्या लेखावर तुम्ही दिलेल्या प्रतिक्रीया वाचा.
या निमित्ताने काही प्रश्न... संदीप डांगे - Wed, 01/04/2015 - 20:23 १. बर्‍याच खटपटी-लटपटी करून कायदेशीरपणे पण अनैतिकतेने कर वाचवणारे हे भ्रष्टाचारी असतात की नसतात.? २. सार्वजनिक वाहतूक उपलब्ध असतांना खाजगी वाहनाचा वापर करणे सुविधाजनक आहे की पेट्रोलची उधळपट्टी? ३. बायकोच्या नावावर घर घेऊन कसला तरी आर्थिक फायदा होतो म्हणतात. त्याचं काय? ४. गॅस-सिलेंडरची सबसिडी घेणारे भ्रष्टाचारी की गरीब? ५. पावतीशिवाय वस्तू घेऊन पैसे वाचवणे कायदेशीर गुन्हा आहे की बचतीची वृत्ती? ६. खोटी बिले सादर करून एलटीए ढापणे हुशारी कि गुन्हेगारी? ८. ठार स्वार्थी समाजात शिक्षक, डॉक्टर्स, लोकप्रतिनिधी, सरकारी नोकर ह्यांनीच प्रामाणिकतेचे पुतळे असावे अशी अवास्तव अपेक्षा कशासाठी? ९. नैतिकतेची अधिकृत कायदेशीर व्याख्या कुठे मिळेल? १०. "अमुक असून त्याने 'असे' वागावे म्हणजे काय?" या वाक्यामागे असा अर्थ आहे का की अमुक नसणारांना कसेही वागण्याची मुभा किंवा सवलत आहे?
स्वार्थी व प्रामाणिकतेत गल्लत संदीप डांगे - Wed, 08/04/2015 - 00:14 स्वार्थी व प्रामाणिकतेत गल्लत करत आहात तुम्ही. >> हाच तर मुद्दा आहे राव सगळ्या प्रश्नांचा. स्वार्थ आणि प्रामाणिकपणा सोयीनुसार वापरल्या जातो 'खर्‍या जगात'. कुणी अप्रामाणिक वागू नये म्हणून नोकरीवर घ्यायच्या आधीच नोकरांशी हजार अटी असलेले करार केले जातात. ह्याचे कारण हेच आहे. त्यामुळे तुमची जी मुदलात गल्लत झाली आहे त्याकडे जरा विश्लेषण करून पहा.
ज्यांच्याकडे पाहून आपण नैतिकेचे धडे घेतो तेच असे अनैतिक वागले तर काय? असा तुमचा मूळ प्रश्न आहे. यात तुमचे समाजाचे निरिक्षण खरे तर कमी पडले असे म्हणावे लागेल. आपण कधीही धडे घेत नाही तर ते आपल्याला देण्याचे प्रयत्न केले जातात.
आपण जे खरे धडे घेतो ते प्रत्यक्ष जगतांना. माझा स्वार्थ कुठे पुर्ण होतो हाच कळीचा मुद्दा असतो प्रत्येकाच्या मनात. त्यासाठी आदर्शाची वाट उपयोगाची नाही हेही अनुभवानी लक्षात येते. प्रत्यक्ष आयुष्यातले अनुभव व्यक्तिमत्व घडवतात. ज्याच्या त्याच्या वकुबाप्रमाणे आणि लोकलाज झुगारून द्यायच्या क्षमतेप्रमाणे लोक खरे-खोटे काम करत पुढे जात असतात. यात कुणीच अपवाद नाही. शिक्षकही नाही, डॉक्टरही नाही. या सगळ्या आपल्या लहानपणीच्या कवीकल्पना आहेत. जसा बागुलबुवा नसतो तसेच हे कुणीही पूर्ण आदर्श नसतात.
आज शिक्षकांना प्रवेश मिळवण्यासाठी, नोकरी मिळवण्यासाठी दणदणीत डोनेशन द्यावे लागतं. विद्यापिठात सुवर्ण मिळवणार्‍या माझ्या मित्राला प्राध्यापकाच्या नोकरीसाठी ७-८ लाख मागितले होते. एवढी पात्रता असतांना असा धडा मिळत असेल तर कोण कशाला प्रामाणिकतेचे-आदर्शाचे वृथा सोंग करत फिरेल? तत्वज्ञान आणि आदर्शवाद म्हणजे बोलाचाच भात आणि बोलाचीच कढी असं ठाम मत होत जातं. आता त्या निवृत्त मुख्याध्यापकाचंच घ्या. बढती व्हावी, वेतनवाढ व्हावी, भत्ते मिळावे म्हणून त्यांच्याच विद्यार्थ्यांसारख्या सरकारी बाबूंनी त्याच्याकडून पैसे उकळले असणार. त्या बाबूंचे शिक्षक आदर्श नव्हते का? जेव्हा सगळा समाज स्वत:च्या स्वार्थासाठी अप्रामाणिकपणा करत असेल तर त्या समाजाला काही पेशांकडून नैतिकतेची अपेक्षा ठेवायचा नैतिक अधिकार आहे का?
कारण भ्रष्टाचाराशी अजिबात संबंध आलेला नसेल तर ती व्यक्ती या ग्रहावरची तरी नाही किंवा चार भिंतीबाहेर पडून कधी व्यवहार करायची गरज पडणार नाही इतकी संरक्षित असेल.
पण अभ्यास, चिंतन वाढवा. ग्रॅजुएट होईपर्यंतच काय कित्येकांना रिटायर होईपर्यंत चपला शिवणार्‍या पोराइतकं व्यवहार-चातुर्य येत नाही असं निरिक्षण आहे. मानवी व्यवहारांचं जग अगम्य आहे. त्याला आदर्शाच्या कॅलिडोस्कोपमधून पाहण्याचा प्रयत्न करणे चूक आहे. भ्रमनिरासच होईल.
पुन्हा शुभेच्छा.

संदीप डांगे 04/12/2015 - 12:40
तुम्हाला मुद्दा कळला नसल्याने तुम्हालाच शुभेच्छा द्याव्यात असे म्हणतो. आपला धागा हा पैशाच्या भ्रष्टाचारावर होता. आणि हा धागा नागरिकांचे आरोग्य स्वतःच्या स्वार्थासाठी धोक्यात घालून पैसे उकळण्याबद्दल आहे. हे कदाचित आपल्या लक्षात आले नसेल. एखादा डॉक्टर एखाद्या शस्त्रक्रियेसाठी दोन लाखाच्या ठिकाणी चार लाख घेत असेल तर आपली काय ना नाही. पण दोन लाख मिळतील म्हणून गरज नसतांना कुणाची शस्त्रक्रिया करून त्याच्यामागे आयुष्याभराचे दुखणे लावत असेल तर ते कसे पटेल? तुमच्या संकल्पनेतला गोंधळ आधी समजून घ्या. अन्यथा मी चोरा-दरोडेखोरांचे समर्थन करत आहे असे आपल्याला वाटेल. कॉपी-पेस्टींगच्या झालेल्या अनावश्यक श्रमाबद्दल श्रमपरिहार म्हणून एक गाणं ऐका.

सुबोध खरे 04/12/2015 - 12:51
हा धागा पण कोलेस्टीरॉलवर आहे असे वाटते. वैद्यकीय गैरप्रकारांवर नसावा. ओढून ताणून ते कोणत्याही धाग्यावर आणण्याचे काय प्रयोजन?

संदीप डांगे 04/12/2015 - 13:07
डॉक्टरसाहेब, धाग्याचा विषय: कोलेस्टरॉलच्या नावाखाली होणार्‍या हृदयरोगाशी संबंधीत अनावश्यक शस्त्रक्रिया. हा वैद्यकिय गैरप्रकाराचाच भाग आहे असे वाटते. तुमचे काय मत आहे?

मार्मिक गोडसे 04/12/2015 - 14:27
तुम्हाला मुद्दा कळला नसल्याने तुम्हालाच शुभेच्छा द्याव्यात असे म्हणतो.
तुमच्यामध्ये झालेल्या मतपरिवर्तनाला आणी तुम्ही करत असलेल्या प्रामाणीक प्रयत्नांना मी शुभेच्छा दिल्या होत्या.
आपला धागा हा पैशाच्या भ्रष्टाचारावर होता. आणि हा धागा नागरिकांचे आरोग्य स्वतःच्या स्वार्थासाठी धोक्यात घालून पैसे उकळण्याबद्दल आहे. हे कदाचित आपल्या लक्षात आले नसेल.
लक्षात आले होते. स्वार्थ हा मुद्दा दोन्हीकडेही समान आहे. भ्रष्ट आचार भले तो आर्थीक असो वा शारिरीक असो मी त्यात भेदभाव करत नाही. आर्थीक भ्रष्टाचारामुळेही एखाद्याचा जीव जावू शकतो. ठाण्यात एका बांधकाम व्यवसायीकाने ह्या कारणाने आत्महत्या केली होती. उदाहरणे बरीच देता येतील. त्यामुळे तुमचा युक्तीवाद चुकीचा वाटतो.
पण दोन लाख मिळतील म्हणून गरज नसतांना कुणाची शस्त्रक्रिया करून त्याच्यामागे आयुष्याभराचे दुखणे लावत असेल तर ते कसे पटेल?
हे तो का करतो? त्या डॉ.च्या बाबतीत अशी घटना घडली असेल व तो त्याचा सूड आपल्यावर काढत असेल असेही असू शकेल. बिनडोक तर्क वाटतो ना?
तुमच्या संकल्पनेतला गोंधळ आधी समजून घ्या. अन्यथा मी चोरा-दरोडेखोरांचे समर्थन करत आहे असे आपल्याला वाटेल.
गोंधळ तुमचा होतोय माझा अजीबात नाही..माझा कोणत्याही प्रकारच्या भ्रष्ट आचाराला विरोधच आहे व माझ्या पातळीवर मी त्याला नेहमीच विरोध करतो.
कॉपी-पेस्टींगच्या झालेल्या अनावश्यक श्रमाबद्दल श्रमपरिहार म्हणून एक गाणं ऐका.
कॉपी-पेस्टींगला मला कोणतेही श्रम पडत नाही. कृपया माझ्या ज्ञानात भर पडेल अशा विडीओ देत जा. अशा फालतू विडीओमध्ये मला रस नाही. तुमच्यासारख्याकडून अशा विडीओची अजीबात अपेक्षा नव्हती. जेव्हा सगळा समाज स्वत:च्या स्वार्थासाठी अप्रामाणिकपणा करत असेल तर त्या समाजाला काही पेशांकडून नैतिकतेची अपेक्षा ठेवायचा नैतिक अधिकार आहे का? ह्यात तुम्ही डॉक्टर पेशालाही पकडले होते. आज अचानक युटर्न.

संदीप डांगे 04/12/2015 - 15:05
जेव्हा सगळा समाज स्वत:च्या स्वार्थासाठी अप्रामाणिकपणा करत असेल तर त्या समाजाला काही पेशांकडून नैतिकतेची अपेक्षा ठेवायचा नैतिक अधिकार आहे का? ह्यात तुम्ही डॉक्टर पेशालाही पकडले होते. आज अचानक युटर्न.
तुम्हाला मला शब्दात पकडण्याचा आनंद मिळवायचा आहे यात जास्त रस दिसतोय. ठिक आहे. भ्रष्ट आचार भले तो आर्थीक असो वा शारिरीक असो मी त्यात भेदभाव करत नाही. आर्थीक भ्रष्टाचारामुळेही एखाद्याचा जीव जावू शकतो. ठाण्यात एका बांधकाम व्यवसायीकाने ह्या कारणाने आत्महत्या केली होती. माझा कोणत्याही प्रकारच्या भ्रष्ट आचाराला विरोधच आहे व माझ्या पातळीवर मी त्याला नेहमीच विरोध करतो. अनैतिकता आणि अप्रामाणिकपणा याबद्दलची तुमची मोजपट्टी माझ्या हातात का सोपवताय? आर्थिक भ्रष्टाचाराने कंटाळून त्या बांधकाम व्यावसायिकाने आत्महत्या केली असे तुम्हाला कसे वाटले? उदाहरण देतांना जरा माहितीही काढली अस्ती तर. जेव्हा तो ह्या व्यवसायात आहे तेव्हा त्याला ह्याबद्दल पूर्ण माहिती आहे. त्याने वेळोवेळी संबंधितांना योग्य ते पैसे चारले आहेत. तरीही ते त्याची अडवणूक करत होते. जे त्याला सहन न होऊन त्याने आत्महत्या केली. ही आत्महत्या आत्यंतिक मानसिक दबावातून झाली आहे. आत्महत्या करण्याचा निर्णय हा त्याचा स्वतःचा होता. ह्यात त्याची परिस्थिती कारणीभूत असली तरी जीवंत राहण्याचा त्याच्याकडे पर्याय होताच. तो त्याने स्वतः नाकारला. ह्या प्रकरणाचा रुग्णाला अजिबात गरज नसलेली शस्त्रक्रिया करायला लावून आयुष्याचे दुखणे देणार्‍या, त्याची जबाबदारी टाळणार्‍या डॉक्टरशी आपण कसा संबंध जोडू शकता? या प्रश्नांची उत्तरे द्या, मग पुढे काय ते सांगतो.

मार्मिक गोडसे 04/12/2015 - 15:46
तुम्हाला मला शब्दात पकडण्याचा आनंद मिळवायचा आहे यात जास्त रस दिसतोय.
अहो तुम्ही तुमच्या सोयीनुसार भूमिका बदलता हेच मला तुम्हाला सांगायचे होते. मला त्यात आनंद होत नाही उलट वाईटच वाटते. माझा कुठल्याही प्रकारच्या भ्रष्ट आचाराला विरोध आहे. तुमचा आहे का?
त्याने वेळोवेळी संबंधितांना योग्य ते पैसे चारले आहेत. तरीही ते त्याची अडवणूक करत होते. जे त्याला सहन न होऊन त्याने आत्महत्या केली. ही आत्महत्या आत्यंतिक मानसिक दबावातून झाली आहे
शेवटी हा कडेलोट कशामूळे झाला. जीव गेलाच ना? हे उदाहरण मी आर्थीक भ्रष्टाचारही एखाद्याचा जीव घेऊ शकतो हे सांगण्याकरता दिले होते. त्यामुळे मी डॉक्टरांच्या अयोग्य प्रॅक्टीसचे समर्थन करतो असा अर्थ काढू नका.
अनैतिकता आणि अप्रामाणिकपणा याबद्दलची तुमची मोजपट्टी माझ्या हातात का सोपवताय?
ती सवय तुम्हाला आहे. तुम्ही तुमची मोजपट्टी वापरायाला मो़कळे आहात.

सुबोध खरे 03/12/2015 - 20:50
डांगे साहेब आपण आजही डॉक्टर हा नोबल प्रोफेशन मानता. तो जमाना गेला कारण आता रुग्णही तसेच झाले आहेत. डॉ. श्रीखंडे सारख्या ऋषी तुल्य व्यक्तिमत्वाने डॉक्टरांच्या त्यागाची समाजाला किंमत नाही असे उद्गार काढले आहेत. डॉ रवी बापट यांनी हि अशीच खंत व्यक्त केली आहे. ज्या समाजातून डॉक्टर निर्माण होतात तोच किडलेला आहे. जर बीज किडके असेल तर वृक्ष किडकाच निघणार. हि वस्तुस्थिती मान्य करा. मी लष्करातून निवृत्त झालो तेंव्हा ज्या सोसायटीत मी लहानाचा मोठा झालो त्यांनी माझ्याकडे दवाखाना घेण्यासाठी काही रक्कम "रोख" मागितली. म्हणजे माझे पांढरे पैसे काळे करून द्यावे लागले. त्याच दवाखान्यासाठी मी ४० महिन्यांचा पूर्ण पगार( GROSS) किंवा ६० महिन्यांचा घरात येणारा पगार( नेट) एवढे पैसे भरले तेंव्हा सोसायटीने मला एक छदाम सवलत दिली नाही परंतु दवाखाना सुरु झाल्यावर मात्र ९० % लोकांनी सोसायटीतील लोकांना सवलत किती हे विचारले? २०१२ साली १०० रुपये उद्या देतो २०० रुपये आणून देतो म्हणून विश्वास ठेवला तर दोन फुलस्केप पाने भरतील एवढया रुग्णांनी पैसे बुडवले (जर कधी माझ्या दवाखान्यात आलात तर तुम्हाला पाहायला मिळेल) आणी ती रक्कम थोडी थोडकी नव्हे तर २०,०००/- च्या वर जाते. आज कोणी मला सांगितले कि पैसे उद्या आणून देतो तर मी स्पष्ट नाही म्हणतो. यावर आमच्यावर विश्वास नाही का? पासून माणुसकी नाही हे ऐकावे लागते. आई ची बिले बायकोच्या आणी बापाची बिले स्वतःच्या नावावर मागणारे महाभाग शेकड्यांनी आहेत. बिले वाढवून मागणारे सुद्धा. या समाजातूनच डॉक्टर आले आणी येणार मग समाजाने स्वतःच आत्म परीक्षण करायला नको का? डॉक्टर हा आपलाच घटक आहे तो आपण जितके चांगले तितकेच डॉक्टर चांगले असतील. डॉक्टरनेच त्याग केला पाहिजे, डॉक्टरनेच ग्रामीण सेवा केली पाहिजे,डॉक्टरनेच देश सोडून जायचे नाही. बाकी समाजाने शेण खाल्ले तरी चालेल. PEOPLE GET THE DOCTORS THEY DESERVE.

संदीप डांगे 03/12/2015 - 21:32
आपण मांडलेले अनुभव शंभर टक्के मान्य आहेत. पण आपल्याला असे वाईट अनुभव आले म्हणून आपण चुकीच्या मार्गाने गेलेला पैसा कमवायचा प्रयत्न कराल काय? मी सदसदविवेकबुद्धी, प्रामाणिकता याबद्दल बोलत नाही. तुमचे गेलेले पैसे काढायला किंवा अतिरिक्त कमवायला काहीतरी (कुणाला आरोग्याच्या दॄष्टीने त्रासदायक वा कशीही नसलेली) क्लृप्ती लढवालच. पण माझे एवढे लाख गेले तर आता कुणा डॉक्टरशी संगनमत करून येणार्‍या रुग्णांना गरज नसलेल्या शस्त्रक्रिया करायला लावून, आपल्या अंगावर येणार नाही अशी काळजी घेऊन गल्ला भराल काय? किंवा कुणीही असे करणे योग्य असेल काय? डॉक्टरकी हा एक व्यवसाय आहे, त्यांना त्यांचे उचित मानधन, सोयीसुविधा, हक्क अधिकार मिळालेच पाहिजेत हे मी आधीही एका धाग्यावर कळकळीने मांडले होते. पण समाज त्यांना फसवतो म्हणून त्यांनी समाजाला अशा पद्धतीने फसवणे पटत नाही. तुम्ही एक प्रकारे डॉक्टरांच्या त्या सर्व कृत्यांचे समर्थन करत आहात असे वाटते. वैद्यकिय व्यवसायाच्या बाबतीत 'टीट फॉर टॅट' विचारपद्धती चूकीची आहे.

बोका-ए-आझम 07/12/2015 - 17:32
व्यवसायाशी संबंधित नाहीच आहे. गुन्हेगारी प्रवृत्ती ही प्रत्येक व्यवसायात असते. मी पत्रकारितेत असताना एक प्रसंग घडला होता. माझ्या एका वरिष्ठ सहका-याने एक प्रकरण शोधून काढलं होतं आणि त्यात दोन पोलिस अधिकारी involved होते. त्याला फोन आला होता की तुम्ही पोलिसांविरूद्ध का स्टोरी करताय? त्यावर त्याचं उत्तर हे होतं की मी गुन्हेगारांविरुद्ध स्टोरी करतोय आणि त्यातले काही जण पोलिस आहेत. मला वाटतं या सगळ्या वादविवादात हा मुद्दा लक्षात घेतला पाहिजे.

गवि 03/12/2015 - 13:47
समजा जर कोलेस्टेरॉल आणि ह्रूदयविकार यांचा संबंध नसेल तर ते कमी करायचे उपचार का घ्यावे? जर मधुमेहाचे प्रमाण १४० असेल तर ११० च्या व्यक्तिने उपचार का घ्यावेत?
अत्यंत बरोबर. फक्त इतकंच म्हणणं आहे की खात्री करुन घेण्यासाठीसुद्धा मुळात नवा दावा करणारा सोर्स कोणता आहे हे पाहूनही किमान क्रेडिबिलिटी ओळखता येऊ शकते. उदा. मॉडर्न मेडिसिनच्या काही स्टँडर्ड जर्नल्समधे किंवा अनेक वेगवेगळ्या डॉक्टर्सच्या पाठिंब्याने कुठे अभ्यासनिबंध प्रसिद्ध झाला असेल तर शहानिशा करुन घेण्याइतपत योग्यता समजली जाईल. कुठल्यातरी आठवडी पुरवणीत चूर्णबीर्ण किंवा रक्तशुद्धीवाली सिरप्स बनवणार्‍या कंपनीने "स्पॉन्सर" केलेल्या चौकटीत अशी टेक्सासछाप संशोधनं उल्लेखिलेली असतील तर त्यांचा विचारही न करणं उत्तम.

सुबोध खरे 03/12/2015 - 12:44
स्वस्तातील औषध लवकर परिणामकारक ठरत नाही म्हणतात असेच काही नाही. एकच औषध वेगवेगळ्या कंपन्यांचे यात खूप तफावत असू शकते दर्जा एकच असूनही. उदा. FDC (ELEKTRAL वाले) यांचे एटोर्व्हास्टाटीन ZIVAST २५ रुपयाला १० गोळ्या मिळतात तेच RANBAXY चे स्टोअर व्हास १८० रुपयाला १० गोळ्या मिळतात. राहिली गोष्ट नकली गोळ्यांची -- सर्वच नकली गोळ्यात औषध नसतेच असे नाही. उदा. टिनीडाझोल हे औषध पोटातील आम्लामुळे विघटन पावते त्यामुळे ते इंटेरीक कोटेड म्हणजे आम्लात न विरघळणाऱ्या आवरणाच्या गोळीतून देणे आवश्यक आहे. यासाठी ५०० मिली ग्राम गोळी प्रथम तयार करावी लागते आणी त्या प्रत्येक गोळीवर हे इंटेरीक कोटेडचे आवरण चढवावे लागते. या उत्पादन पद्धती साठी बराच खर्च येतो तेंव्हा नुसता रंग चढवून दिली तर तुम्हाला काय कळेल. तिच्यातील टिनीडाझोल मोजले तर ५०० मिग्राम आढळेल पण गोळी घेतली तर नुसती जळजळ होईल आणी हगवण मात्र थांम्ब्णार नाही. मग आपले विद्वान शेजारी असतातच सांगायला, "आधुनिक औषधांचे साईड इफेक्टच फार असतात." आम्ही सुरुवातीला होल सेलर कडून जेनेरीक औषधे घेतली तेंव्हा मी त्याला हि शंका विचारली कि तू हि औषधे मला विकतो आहेस ती नकली नाहीत ना ? त्यावर तो म्हणाला साहेब मी तुम्हाला फार तर एकदा फसवू शकेन पण मला धंदा करायचा आहे. एकदा फसव्ल्यावर तुम्ही माझ्याकडून माल परत घ्याल का? त्यामुळे डॉक्टर स्वतः खात्रीशीर माणसाकडूनच औषधे विकत घेतात. पण ती औषधे लोक विकत करीत नाहीत असा आमचा अनुभव आहे . लोकांचा केमिस्ट वर जास्त विश्वास आहे त्याला कोण काय करणार?

बाप्पू 03/12/2015 - 16:48
चांगला धागा. खरे सरांचे प्रतिसाद देखील छान आयुर्हीत यांचा उल्लेख आल्यामुळे एक गोष्ट आठवली. आयुर्हीत मोड ऑन अबक बद्दल अधिक माहिती हवी असेल तर मला व्यनि करा . आयुर्हीत मोड ऑफ =) =)

हेमंत लाटकर 03/12/2015 - 17:24
डाॅ. सुबोध, तुमच्यासारखे उदात्त विचाराच्या डाॅक्टरांची संख्या खूप कमी आहे. डाॅक्टरच्या बेजबाबदार व बेपर्वाहीची एक घटना. आमच्या एका नातेवाईकाला डोळ्यासाठी स्टेम सेल थेरेपी करण्यासाठी कारने मुंबईच्या सायन हाॅस्पिटलमध्ये त्याला बघून तारीख घेण्यासाठी नेले. सर्व पेशंट मुख्य डाॅक्टरची (या डाॅक्टरचे मुंबईत स्वत:चे स्टेम सेल हाॅस्पिटल आहे) सकाळी 10 पासून वाट पहात होते, डाॅक्टर संध्याकाळी 5 वाजता आले. पेशंटचे रिपोर्टस तपासताना मुख्य डाॅक्टरांचे काजू, फुटाणे, शेंगदाणे खाणे चालू होते. आमच्या नातेवाईकाला पुढील महिन्याची तारीख दिली. त्याप्रमाणे सर्व तयारी करून नातेवाईक सायनला गेले. तेथे गेल्यावर डाॅक्टर गावाला गेलेत पुढच्या महिन्यात या असे सांगितले. 5-10 हजार रूपये वाया गेले. पुढच्या महिन्यात नातेवाईकाला सायन मध्ये अॅडमिट केले. दोन दिवस आैषध व तिसर्या दिवशी बोन मॅरोमधून स्टेम सेल घेणे चालू झाले. प्रोसिजर चालू असताना जेन्टस डाॅक्टर व वार्डबाॅचे लेडी डाॅक्टरसमोर फालतू जोक चालू होते. पेशंटला जनरल अॅनेस्थेशिया दिल्यामुळे सगळे कळत होते. त्यानंतर बोन मॅरो मधून काढलेल्या स्टेम सेलवर प्रक्रिया करून ते परत शरीरात टाकण्यासाठी 4 तास लागले. यावरून पेशंटने सरकारी दवाखान्यात न येता खाजगी दवाखान्यात जावे अशी डाॅक्टरची इच्छाआहे असे वाटले.

पिवळा डांबिस 04/12/2015 - 11:52
लघु घनता कोलेस्टेरॉल आणि हृदरोग यांच्यामधील सरळ गुणोत्तर आता प्रस्थापित झालं आहे*. लघु घनता कोलेस्टेरोल कमी (~३०% कमी) करण्यासाठी स्टॅटिन वर्गातली औषधे उपलब्ध आहेत. त्यात फायझरचे अटोर्व्हास्टॅटिन (ब्रान्ड नेम लिपिटॉर) नुकतेच पेटंट पिरियड संपवून जेनेरिक झालेले आहे. त्याहीपुढे जाऊन जर लघु घनता कोलेस्टेरॉल अजून कमी (~५०-६०% कमी) करायचं असेल तर त्यावर इव्होल्युक्युमॅब नांवाचे नवीन इंजेक्टेबल ड्रग बाजारात आले आहे.* गरजूंनी इंटरनेटवर अजून माहिती काढावी. *पिवळा डांबिस ह्या भुताने झपाटलेल्या झाडाचा ह्या संशोधनात्मक अभ्यासात प्रत्यक्ष सहभाग आहे. अजून जास्त काही लिहिणे अप्रस्तुत होईल.

नेत्रेश 06/12/2015 - 12:41
डॉक्टर्सची तुलना बेइमान रीक्शावाले, मॅकॅनिकस, विमा एजंट यांच्याबरोबर करतात ते काही पटले नाही. (काही जण तर चक्क पेशंटला लुबाडण्याच्या वृत्तीचे समर्थनही करताना दीसतात.) जशी आपण कोर्टातील न्यायाधीश, पोलीस, लष्कर, रीझर्व बँकेतील उच्चाधीकारी, IAS ऑफीसर्स, सचीव यांच्याकडुन उच्च नैतीकतेची अपेक्षा ठेवतो, तीच अपेक्षा समाज डॉक्टर्स कडुनही ठेवतो. खुप साधी गोष्ट आहे. ज्याच्याकडे आपण स्वतःला विश्वासाने सोपवतो त्याच्याकडुन होणारी फसवणुक ही साधी लबाडी कींवा बेईमानी नसुन विश्वासघात असतो, तोही थोड्याफार पैशांसाठी केलेला. काही डॉक्टर्सच्या रुग्णांच्या फसवणुकीच्या प्रकारामुळे लोकांचा सर्वच डॉक्टर्स वरील विश्वास कमी होणे ही फार सिरीयस गोष्ट आहे, जीचा संपुर्ण समाजावर खुप दुरगामी परीणाम होईल.

प्रसाद१९७१ 07/12/2015 - 11:30
लोकांचा सर्वच डॉक्टर्स वरील विश्वास कमी होणे ही फार सिरीयस गोष्ट आहे,
उगाचच भयंकरीकरण करू नका. माझा डॉक्टरांवरील विश्वास अजिबात कमी झाला नाहीये. आणि माझ्या माहितीतल्या नातेवाईक आणि मित्रमंडळींचा सुद्धा. क्वचित एखाद्या डॉक्टरचे वागणे/ बोलणे पटत नाही ( जनरली उद्धटपणा आणि वेळ कमी देणे आणि वेळ न पाळणे ). पण त्यांच्या बद्दल विश्वास कमी झाला नाही. रुग्णानी पण काळजी घ्यावी ती मी घेतो. उगाच रस्त्यावर पाटी दिसली म्हणुन दिसेल त्या डॉक्टर कडे जात पण नाही. कोणाच्या तरी अनुभवावरुन च कोणत्या डॉक्टर कडे जायचे ते ठरवतो. जमले तर डॉक्टर कुठल्या विद्यापिठातुन पास झाला आहे हे शोधतो आणि कॉलेज चे नाव कळले तर बेस्टच. तरुण डॉक्टरांना टाळतो. ४५-५० वयाच्या पुढचा असेल तर उत्तमच.

संदीप डांगे 07/12/2015 - 12:11
उगाच रस्त्यावर पाटी दिसली म्हणुन दिसेल त्या डॉक्टर कडे जात पण नाही. कोणाच्या तरी अनुभवावरुन च कोणत्या डॉक्टर कडे जायचे ते ठरवतो. जमले तर डॉक्टर कुठल्या विद्यापिठातुन पास झाला आहे हे शोधतो आणि कॉलेज चे नाव कळले तर बेस्टच. तरुण डॉक्टरांना टाळतो. ४५-५० वयाच्या पुढचा असेल तर उत्तमच.
हे सगळं बघूनही अनुभव वाईट आले तर काय म्हणाल..? डॉक्टरांच्या व्यवसायातल्या गैरप्रकारांचे खापर सातत्याने रुग्णांवरच फोडणे हेही जास्त सिरियस आहे.

प्रसाद१९७१ 07/12/2015 - 13:19
हे सगळं बघूनही अनुभव वाईट आले तर काय म्हणाल..?
आपले दुर्दैव!!! सर्व गोष्टी आपण कंट्रोल करु शकतो असे वाटु देऊ नये. आपल्या आयुष्यात अश्या अनेक गोष्टी असतात ज्याचा कार्यकारण भाव समजत नाही. बर्‍याच वेळेस आपला काही दोष पण नसतो ( असे आपल्याला वाटते ). ह्या सर्वावर "स्वीकार" हे एकच उत्तर आहे.

गवि 07/12/2015 - 13:11
मला तर उलट तरुण डॉक्टर्स लेटेस्ट वैद्यकीय ज्ञानाशी जास्त परिचित / संपर्कात असलेले, जास्त शक्यतांचा विचार करणारे, उत्साही, (कदाचित क्लायंटेल एस्टॅब्लिश करायच्या ध्येयाने) जास्त सखोल लक्ष देणारे वाटतात. तुलनेत वयस्कर डॉक्टर जुन्या विचारांचे, शिष्ट - तर्हेवाईक असणं म्हणजेच प्रसिद्ध असणं अशा गटातले, पेशंटला जराशीही वैद्यकीय ज्ञानाची माहिती न देणारे, रुढीप्रिय असतात. सरसकटीकरण नव्हे पण खरंच अनेक जुने डॉक्टर नॉलेज अपडेटच्या बाबतीत जरा साचलेपण आलेले असतात असे अनुभव आले आहेत. पुन्हा एकदा.. हे सर्वांबाबत खरं नसेलही.

प्रसाद१९७१ 07/12/2015 - 13:29
गवि- ४५-५० म्हणजे तरुण च समजले जातात हो. त्यातल्या त्यात डॉक्टर लोक तर जास्त च तरुण रहातात. :-) पायलट ला नाही का काही हजार तासाचे उडणे गरजेचे असते. तसे डॉक्टर नी काही हजार पेशंट बघितलेले असतील तर बरे.

गवि 07/12/2015 - 14:08
गवि- ४५-५० म्हणजे तरुण च समजले जातात हो.
तेही खरंच. शिकून सेटल होईस्तो डोईवर केसांची एलओसी बरीच उत्तरेकडे सरकलेली दिसते अनेकांची. ;-)

मार्मिक गोडसे 07/12/2015 - 14:35
स्वार्थ हा असा एकमेव दुर्गुण आहे जो आपल्याला दुसर्‍याकडे असलेला चालत नाही. नैतिकतेच्या गप्पा मारनारे इतर नोकरी, व्यवसायातील अनैतिकता खपवून घेतात. फक्त वैद्यकीय पेशाकडूनच नैतिकतेच्या अपेक्षा ठेवतात. आर्थिक कारणांमुळे सरकारी नोकर्,लोकप्रतिनीधी व इतर व्यावसायीकांमध्ये अनैतिकता वाढली. ह्याला समाजाने विरोध न केल्याने ही आर्थिक अनैतिकता वैद्यकीय पेशातही आली. त्यामुळे फक्त वैद्यकीय पेशालातील अनैतिकतेला टार्गेट करण्याऐवजी सिस्टीममधील इतर अनैतीक कृत्य करनार्‍यांनाही विरोध करायला हवा.

संदीप डांगे 07/12/2015 - 14:55
फक्त वैद्यकीय पेशालातील अनैतिकतेला टार्गेट करण्याऐवजी सिस्टीममधील इतर अनैतीक कृत्य करनार्‍यांनाही विरोध करायला हवा.
तुम्ही किती विरोध करता हो वैद्यकिय अनैतिकतेला? तुम्ही तर इथे मान्यही करायला तयार नाही की अनैतिकता आहे. विरोध तर दूरच राहिला. आणि हो, तुमच्या प्रतिसादावर उत्तर देतो, जरा थांबा. अर्ध लिहिलंय अर्ध बाकी आहे. सवड मिळाली की टाकतो. डोण्ट वरी. कीप बॅकिंग डॉक्टर्स हु डिसॅबल्ड पेशंट्स बट फ्युमिंग ऑन टीचर्स फॉर फ्यु रुपीज.

मार्मिक गोडसे 07/12/2015 - 15:27
ह्याला समाजाने विरोध न केल्याने ही आर्थिक अनैतिकता वैद्यकीय पेशातही आली.
हे वाचले नाही का तुम्ही? फ्यु रुपीजचा प्रश्न नाही नैतिकतेचा आहे.

संदीप डांगे 07/12/2015 - 15:38
प्रश्न आर्थिक अनैतिकतेचा नसून व्यावसायिक अनैतिकतेचा आहे याकडे आपले बहुधा लक्षच नाही. डॉक्टरांना पैसाच कमवायचा असेल तर त्यासाठी पेशंटचे जीव धोक्यात घालणे किंवा नको त्या शस्त्रक्रिया, महागड्या टेस्टस सांगणे गरजेचे आहे काय? पैसाच कमवायची हौस असेल तर इतर अनेक व्यवसाय आहेत, डॉक्टरांना दैवयोगे बुद्धीमत्ताही चांगली मिळालेली असते. तुम्ही सुरवातीपासून दोन वेगळ्या मुद्द्यांमधे तुलना करुन घोळ घालताय. आर्थिक अनैतिकता आणि व्यावसायिक अनैतिकता ह्यात फरक आहे.

भंकस बाबा 07/12/2015 - 16:52
मी मालाडला राहतो. माझ्या आसपास बरेचशे डॉक्टर आहेत. त्यात एक नावाजलेले बालरोगतज्ञ आहेत. सकाळ संध्याकाळ त्याच्याकडे गर्दी असते. तिथुनच जवळ दूसरे बालरोगतज्ञ आहेत. त्यांच्याकडे मात्र मोजकेच रुग्ण असतात. मला गर्दीचा तिटकारा आहे त्यामुळे मी माझ्या मुलाला कमी गर्दी असलेल्या ठिकाणी घेऊन जातो. एकदा ते डॉक्टर नसल्यामुळे गर्दीवाल्या डॉक्टरकडे जाण्याचा योग आला. आजार होता साधी सर्दी व् वायरल ताप. डॉक्टरांनी सरळ एंटीबायोटिक्स लिहून दिली. माझे पहिले डॉक्टर मात्र साधी ओषधे लिहून देत. मी नंतर माझ्या पहिल्या डॉक्टरांना यासम्बंधि विचारले. त्यांनी सांगितले की आजकाल सर्वाना इंस्टेंट पाहिजे असते . वायरल ताप असेल तर कड़क पथ्य व् साधी ओषधे घेऊन तीन चार दिवसात आराम मिळतो. पण कोणाची तितके थाम्बायची तयारी नसते. बाय द वे तुमचे अनुभव वाचले. पण मला आलेले अनुभव चांगले आहेत. आणि हो जर मला जास्त पैसे देऊन चांगली सेवा मिळत असेल तर मला ते फसवल्यासारखे वाटत नाही. आजकाल डॉक्टर रिस्क घ्यायला बघत नाहीत. त्यामुळे तुम्हाला भरमसाठ टेस्ट ते करायला लावतात. उत्तम उपाय म्हणजे अशे डॉक्टर टाळणे. पण नंतर गुण नाही आला की तुम्ही बोम्बलणार. डोक्याला मार लागला की सीटी स्कैन करने आजकाल सर्रास् झाले आहे. माझ्या व् तुमच्या लहानपनि अशी स्थिति नव्हती. अहो ऐडमिट पण करत न्हवते. माझे विचाराल तर आता मी नक्कीच सीटी करून घेइन व् नॉर्मल असेल तर घरी येऊन बिनधास्त झोपेन.

प्रसाद१९७१ 07/12/2015 - 17:00
आजकाल डॉक्टर रिस्क घ्यायला बघत नाहीत. त्यामुळे तुम्हाला भरमसाठ टेस्ट ते करायला लावतात.
रिस्क डॉक्टर पेक्षा रुग्णाला असते. त्यामुळे टेस्ट करायची की नाही ते रुग्णानी ठरवायचे.

संदीप डांगे 07/12/2015 - 17:08
हे पण रुग्णानेच ठरवायचं तर डॉक्टरने काय करायचं? डॉक्टर आणि न्हाव्यात काहीतरी फरक करा राव....!

प्रसाद१९७१ 07/12/2015 - 18:55
डॉक्टर आणि न्हाव्यात काहीतरी फरक करा राव....!
तुम्हाला फरक वाटत नसला तर तुम्ही आजारी पडलात तर न्हाव्या कडे जा. तसेही हल्ली लोक न्हाव्याला केस कापायचे २०० रुपये देतात, पण डॉक्टर ला द्यायची वेळ आली तर २०० रुपये जास्त वाटतात. हलके घ्या पण विचार करा. ब्र्यायडल मेक-अप साठी कमीतकमी पॅकेज १० हजार रुपयांचे आहे. नॉर्मली लोक २०-३० हजार खर्च करतात. फक्त ३-४ तासाचे काम असते. लग्नाच्या फोटो चे पॅकेज ५० हजार कमीत कमी., इतके रेट जनरल सर्जन ला पण मिळत नाही. ----------- निदानात चुक झाली तर डॉक्टरचा दोष, आणि निदान चूकू नये म्हणुन टेस्ट करायला सांगितल्या तरी डॉकटर चा च दोष.

संदीप डांगे 07/12/2015 - 20:15
चर्चेचा विषय बदलताय कशाला? डॉक्टरने आपल्या कौशल्याचे किती पैसे घ्यावे ह्याबद्दल आधीच एका धाग्यात पुरेपुर चर्चा झालीये. त्यात माझे मत तुम्हाला आठवत नसेल तर सांगतो. डॉक्टरने आपल्या कौशल्याचे योग्य ते पैसे घ्यावे. त्यात अजिबात कसूर करू नये. त्याबद्दल मी डॉक्टरांच्या बाजूनेच बोललोय. कुणाही व्यावसायिकाच्या बाजूनेच बोलेन. ज्याला परवडतं त्याने उपचार घ्यावे, नसता मरावे. सो सिम्पल! पण पैसे घेऊन रुग्णाला फसवणे पसंत नाहीये. निदानात चुक झाली तर डॉक्टरचा दोष, आणि निदान चूकू नये म्हणुन टेस्ट करायला सांगितल्या तरी डॉकटर चा च दोष तुम्हीच वर बोललात की टेस्ट करावी की नको हे रुग्णाने ठरवावे. म्हणून मी म्हटलं की न्हाव्यात आणि डॉक्टरमधे फरक ठेवा. मी न्हाव्याला जाऊन तर विचारत नाही ना की बाबारे केस कापु की नको, कापायचे असल्यास किती आणि कसे कापू तूच ठरव. तुला जसं जमेल तसं दे कापून. आजारी पडल्यावर माझ्याकडे चॉइस असतो काय? मुद्द्यांची सरमिसळ करू नका बंधो...!

भंकस बाबा 07/12/2015 - 20:51
मी तर माझ्या नेहमीच्या हजामाकडे जातो व् डोके त्याच्यासमोर ठेवतो, कारण त्याला माहीत असते मला कोणता कट पाहिजे. डॉक्टरला मात्र मला सांगावे लागते. डांगेजि तुमचा जो जनरल डॉक्टर असतो त्याच्यावर विश्वास ठेवा. त्याला या व्यवसाआतले चक्केपंजे माहीत असतात. जर तुमचे संबध चांगले असतील तर तो तुम्हाला फशी पाड़नार नाही.

संदीप डांगे 07/12/2015 - 21:00
ओके फाईन. जर संबंध चांगले नसतील तर तो फशी पाडण्याची मुभा आहे. राईट...! असू दे. ज्याचे त्याचे मत ज्याचे त्याचे जवळ. पण मला संबंध चर्चेमध्ये जो सूर जाणवला तो असा की आजारी पडणे हे रुग्णाची चूक आहे. डॉक्टरने फसवणे ही चूक नाही. जसे काही लोक म्हणतात, मुलीने रात्री घराबाहेर पडणे चूक आहे, तसेच.

भंकस बाबा 07/12/2015 - 21:14
डांगे , जर तुम्ही तुमचा हेकेखोरपणा सोडला तर पुष्कळ पुढे जाल हो? तुमच्या अनुभवामुळे तुम्ही दुसर्याला शहाणे नाही तर येडे करत आहात. विश्वास नावाची वस्तु अजूनही शिल्लक आहे.

संदीप डांगे 07/12/2015 - 21:25
भंकसबाबा, लोक इथे एकाच वेळेस विश्वास ठेवा आणि ठेवू नका चे दोन्ही सल्ले देऊन येडे करत आहेत त्याचं काय करायचं...?

मार्मिक गोडसे 07/12/2015 - 15:36
आणी हो
माझा कुठल्याही प्रकारच्या भ्रष्ट आचाराला विरोध आहे.
हे माझ्या वरील एका प्रतिसादात लिहिले होते ते वाचले नाही का?

ट्रेड मार्क 07/12/2015 - 21:00
फक्त डॉक्टर कसे वागतात हा मुद्दा परत परत सांगितला जातोय. परंतु कोलेस्टेरोल जर प्रमाणाबाहेर वाढलंच नाही तर? सध्या अन्नप्रक्रिया उद्योग फार जोरात चालू आहे. प्रत्येक गोष्ट त्याच्या बेसिक स्वरुपात न ठेवता उगाच जास्तीच्या प्रक्रिया करून त्याची पोषण दृष्ट्या वाट लावतात. उदा. पूर्वी घाणीतून काढलेलं खाद्यतेल मिळायचं. ते कसं चिपचिपित आहे आणि ते वापरणं कसं धोकादायक आहे हे आपल्याला बहुराष्ट्रीय कंपन्यांनी जाहिरातींचा मारा करून पटवून दिलं. त्यांचं जास्त प्रक्रिया केलेलं तेल जे तळलेल्या पदार्थांवर अगदी कमी प्रमाणात राहतं त्यामुळे आरोग्यास चांगलं आहे असं आपल्याला पटवण्यात आलं. असं प्रक्रिया केलेलं तेल खरं तर जास्त घातक असतं. त्यामुळे फक्त डॉक्टरच नाही तर मानक ठरवणारे, अन्न प्रक्रिया करणारे, जाहिरात करणारे या सगळ्याचं छुपे संबंध आणि फायदे असतात. मुलांच्या दुधात टाकायच्या पावडरींमध्ये साखर खूप जास्त प्रमाणात असते. खरी पोषण मुल्य नसतातच. एवढ्या लहान वयापासून ते त्यांचं भावी गिऱ्हाईक बनवायच्या मागे असतात. अमेरिकन FDA च्या मुख्य panel वरील ७५% सदस्य हे फूड प्रोसेसिंग कंपन्यांशी जवळचे संबंध असलेले आहेत. एखादा पदार्थ तुम्हाला FDA कडून पास करून घ्यायचा असेल तर तुम्ही तुमच्या सोयीच्या प्रयोगशाळेत त्याच्या टेस्ट करून ते FDA ला सदर करायचे. त्यावर FDA फक्त ते बघून तुम्हाला परवाना देते. प्रयोगशाळेत बनवलेले खाद्यपदार्थ, बाहेरून टाकलेले पोषक द्रव्य हे आपल्या आरोग्यास घातकच आहेत.

Ranapratap 18/03/2017 - 18:38
स्वतः 100 घेतल्याशिवाय शेतकऱ्याचा 7/12 न देणारा तलाठी जेव्हा डॉक्टर च्या बनवाबनवी बद्दल बोलतो तेव्हा मला फार आश्चर्य वाटते... आणि चार लिटर दुधाचे पाणी, साबुदाणा, यूरिया, साखर टाकून 8 लिटर करणारा शेतकरी जेव्हा डॉक्टर च्या कमाई बद्दल बोलतो तेव्हा मला फार आश्चर्य वाटते... जाहिरात करताना खोटे दावे करून सामान्य ग्राहकांना फसवणारा बिल्डर जेव्हा डॉक्टर च्या खोटेपणावर आक्षेप घेतो तेव्हा मला फार आश्चर्य वाटते.... डोळ्यादेखत खोट्याचे खरे करणारा वकील जेव्हा डॉ च्या चुकीच्या प्रॅक्टिस बद्दल बोलतो तेव्हा मला फार आश्चर्य वाटते... सावज मिळाले की दोन्ही बाजूनी पैसे खाऊन मिटवामिटवी करणारा पोलीस डॉक्टर च्या रेफरल वरती आगपाखड करतो तेव्हा मला फार आश्चर्य वाटते... 5000 हजार रुपये घेऊन विद्यार्थ्यांना परीक्षेचे पेपर आधीच पुरवणारे प्राध्यापक जेव्हा डॉक्टरांनी रक्त लघवीच्या तपासण्या करायला सांगितल्यावर हे अनैतिक आहे असे म्हणतात तेव्हा मला फार आश्चर्य वाटते... मी डॉक्टर ने खोटेपणा करावा याच्या बाजूने अजिबात बोलत नाहीए पण आपले ठेवायचे झाकून अन लोकांचे पाहायचे वाकून ही वृत्ती नको हे म्हणणं आहे.. जगातला भ्रष्टाचार होत नसलेला एक तरी व्यवसाय मला सांगा... उडदामाजी काळे गोरे प्रत्येक ठिकाणी असतातच; त्यांना खड्या सारखे बाजूला सारून चांगल्याचे कौतुक करावे... संसार आहे, जुने लोक म्हणतात संसार ही लबाडी च आहे... godfather च्या पहिल्या पानावरचे वाक्य लक्षात असू द्यावे.. Behind every fortune, there is crime!!!

मूकवाचक 02/12/2015 - 17:47
कोलेस्टेरॉल विषयी 'वैज्ञानिक माहिती' वाचून हा अंधश्रद्धा निर्मूलन समितीने हाती घेण्याजोगा एक विषय आहे असे वाटते. असो.

संदीप डांगे 02/12/2015 - 17:57
आम्ही तर केव्हाचेच बोललो होतो की असल्या वैज्ञानिक अंधश्रद्धा दूर करायला अंनिसने पुढाकार घ्यायला हवा. पण असे बोलले की आम्ही अंनिसच्या महान कार्यावर चिखलफेक करत आहोत असे काहींना वाटले.

राही 02/12/2015 - 17:56
मध्यंतरी डॉ. मीना नेरूरकर यांचा एक लेख माध्यमांतून फिरत होता. त्यात खोबरेलाचे आश्चर्यकारक गुण सांगितले होते. रोज एक चमचा खोबरेल प्याल्याने फायदा झाला त्याचेही उल्लेख होते.

पैसा 02/12/2015 - 18:03
आता मोदी सरकार हामेरिकन कुंपण्यांचे ऐकून अजून काय काय गोष्टी करतात बघू या! मी तर या टेस्ट करायलाच जात नाही. उगीच आ बैल मुझे मार काय! खाणे जेवण नेमस्त ठेवायचे. थोडाफार व्यायाम करायचा. बाकी काही का होईना!

संदीप डांगे 02/12/2015 - 18:03
मेडिकल सायन्स मधे बाबा वाक्यम् प्रमाणम् असतं. पडदे के पिछे बरंच काय चालू असतं. डॉक्टरलोक त्याबद्दल कधीच खुलासे करत नाहीत. एखादेच रवी बापट असतात. डायबेटीस ही एक इंडस्ट्री आहे. आजार नाही. मनुष्य आयुष्यभर औषधे घेत राहिला पाहिजे अशी व्यवस्था म्हणजे डायबेटीस उपचार पद्धती. इथे एक गोळी पन्नास पैशालाही मिळते आणि तीच पन्नास रुपयालाही मिळते. बाकी नेहमीचा मसाला आहे धाग्यात. नवीन माहितीबद्दल धन्यवाद! २०० साठी शुभेच्छा!

हेमंत लाटकर 03/12/2015 - 09:59
पुरोहितांवर कर्मकांड करून लाखो रूपये कमावतात असा आरोप केला जातो. मग डाॅक्टर अनावश्यक तपासण्या करून भरमसाठ आैषधे घ्यायला लावतात याबद्दल मात्र कोणी बोलत नाही. अवांतर : जेनेरिक आैषधे खूप स्वस्त असतात पण एकही डाॅक्टर जेनेरिक आैषधाचे प्रिस्पिक्शन लिहून देत नाहीत.

मांत्रिक 03/12/2015 - 10:09
लट्टुकाका, प्रत्येक औषधाच्या स्ट्रीपवरची कंटेटची नावे वाचायची सवय ठेवली तर आपोआपच आपल्याला तेच औषध असणारे पण दुसर्‍या कंपनीचे स्वस्तातले उत्पादन घेता येते. उदा. Omniprazole हे पित्तशामक औषध दोन वेगवेगळ्या कंपन्या ओमेझ-डी आणि ओम्नी-डी या नावाने विकतात. हे एक सोपे परिचित उदाहरण झाले. परंतु सर्दी, खोकला, ताप यांची औषधे व अँटीबायोटी़क यासारख्यात तर अनेक प्रकारची काँबिनेशन असून सामान्य माणसाला हे सर्व गोंधळून टाकणारे व घाबरवणारेच ठरेल. त्याकरिता वैद्यक व्यवसायिकांनीच पुढाकार घ्यायला हवा. पण माझा एक अनुभव आहे. स्वस्तातील औषध लवकर परिणामकारक ठरत नाही म्हणतात. मला पण असा अनुभव आलाय. पण हा सर्व मनाचा खेळ असेल का की औषध स्वस्त म्हणून परिणाम कमी! की खरंच स्वस्त औषधात फिलर्स वगैरे वापरत असतील?

एक सामान्य मानव 04/12/2015 - 15:43
हा प्रयत्न केला होता. पण दुकान्दार ही औषधे ठेवत नाहीत. जी मिळतात ती साधारण सारख्याच किमतीची असतात. एखाद दुसरा रुपया कमी जास्त. खूप स्वस्त औषधे ठेवत नाहीत कारण कोणीच ती लिहून देत नाही व जनरली लोकांना ती माहित नसतात.

सुबोध खरे 03/12/2015 - 11:13
भारतात विकली जाणारी ३०% औषधे नकली असतात. counterfeit drugs a study by Assocham, the body that represents chambers of commerce in India, recently put it at a high 30% of all drugs sold in India, or about Rs10,200 crore out of an industry that sells Rs34,000 crore each year. http://www.newsweek.com/2015/09/25/fake-drug-industry-exploding-and-we-cant-do-anything-about-it-373088.html http://www.livemint.com/Companies/DKFwlkzPv02MPyiZxUGqDN/Fake-drug-industry-operates-openly.html डॉक्टरने जेनेरिक औषधाची चिठ्ठी द्यायची आणी केमिस्टने त्याला जो सर्वात जास्त कमिशन देईल त्या कंपनीचे औषध विकायचे हा "१००%" डॉक्टरना अनुभव आलेला आहे. आणी अशा नकली औषधाने रुग्णाचा आजार बरा झाला नाही तर डॉक्टरला अक्कल नाही हे आहेच. वर होणारे साईड इफेक्ट्स बद्दल बोलणे नाहीच. हे सर्व जर रुग्णाने दिलेले औषध वेळेवर घेतले तर रुग्णसेवा म्हणजे ईश्वरसेवा अशा तर्हेचे उदात्त विचार डोक्यात ठेवून आम्ही लष्कर सोडल्यावर व्यवसाय सुरु केला. व्हावी म्हणून RANBAXY या कंपनीची जेनेरीक औषधे उदा. ROXITHROMYCIN रुपये ४०/- (१० गोळ्यांसाठी) ROXITHRO ७२ रुपये त्याच कंपनीचे ब्रांडेड ऐवजी विकत घेतले आणी रुग्णांना ना नफा तत्वावर देणे सुरु केले. त्यावर डॉक्टर स्वतः कडचे औषध देऊन पैसे उकळतात असे बरेच संवाद कानावर आल्यामुळे असे "उदात्त" प्रयत्न सोडून दिले. ROXITHRO ७२ रुपाये देऊन घेण्यास रुग्णांची पसंती होती तर उत्तम. उगाच आम्ही औषधे विकत स्वतः कडे ठेवायची आणी वर शिव्या खायच्या हे धंदे कशाला? डॉक्टर धंदाच करायला बसले आहेत, आम्हाला कापायला तयार असतात, लुटतात हे सर्व आहेच. असो.

मांत्रिक 03/12/2015 - 11:16
डॉक्टरने जेनेरिक औषधाची चिठ्ठी द्यायची आणी केमिस्टने त्याला जो सर्वात जास्त कमिशन देईल त्या कंपनीचे औषध विकायचे हा "१००%" डॉक्टरना अनुभव आलेला आहे. आणी अशा नकली औषधाने रुग्णाचा आजार बरा झाला नाही तर डॉक्टरला अक्कल नाही हे आहेच. वर होणारे साईड इफेक्ट्स बद्दल बोलणे नाहीच. अगदी सहमत! ही बाजू पण लक्षात घ्यायला हवी.

वेल्लाभट 03/12/2015 - 11:33
एक विचारू का पण डॉक्टर आता विषय निघालाय तर... When a case happens where on account of an obvious negligence or an intentional act of a doctor, a patient loses his life or faces other painful medical consequences, we sometimes see patients reacting violently, sometimes thorough a more sophisticated channel like social media. The doctors then go on a strike may be, causing more inconvenience to other patients. हे असं जेंव्हा होतं; तेंव्हा तुमचं काय म्हणणं असतं? अशा वेळीही डोक्टरांचंच समर्थन करावंसं वाटतं, की डोक्टर पेशातील माल्प्रॅक्टिसेस विरुद्ध एकत्र व्हावंसं वाटतं? अशी उदाहरणं देऊ शकाल का की जिथे डॉक्टर फ्रॅटर्निटीतूनच एखाद्या डॉक्टरला, किंवा एखाद्या गटाला विरोध झालाय, त्यांच्या दूषित उद्देशांमुळे?

सुबोध खरे 03/12/2015 - 12:22
या प्रश्नाचे दोन भाग आहेत. जर डॉक्टरच्या निष्काळजीपणाने रुग्णाला इजा झाली किंवा मृत्यू झाला यात ज्याचा नातेवाईक गेला आहे त्याला साहजिकच लोकांची सहानुभूती असते. एक उदाहरण देतो के ई एम रुग्णालयात एक चेम्बुरहून अत्यवस्थ बालक घेऊन त्याचे आईवडील आले. हे बालक तीन दिवसापासून गम्भीर आजारी होते. शेवटच्या क्षणी त्या पालकांनी के ई एम मध्ये आणले तेंव्हा तेथील मुलांचे आय सी यु मध्ये एकही खाट शिल्लक नव्हती. पालकांना याची कल्पना दिली गेली असताना त्यांचे म्हणणे कि आमचे मुल जास्त गंभीर आहे. तुम्ही कोणत्याही मुलाला वार्ड मध्ये हलवा आणी आम्हाला जागा द्या. तसे करणे शक्य नव्हते या मुलाची वार्ड मध्ये सोय केली होती पण चार पाच तासात ते मुल दगावले. या रुग्णाच्या नातेवाईकांनी तेथील डॉक्टर आणी परिचारिकेला काठ्या आणी सळ्यांनी मारहाण केली. अशा परिस्थितीत के ई एमच्या डीन नि पोलिसांना कळवले असता काहीही हालचाल झाली नाही. कारण "त्यांचे पोटचे मूल दगावले होते " म्हणून सर्व सहानुभूती त्यांच्याकडेच होती. या परिस्थितीत त्या दिवशी वर्तमानपत्रात "डॉक्टरच्या निष्काळजीपणाने बालकाचा मृत्यू" अशी बातमी आली होती . दुसर्या दिवशी सविस्तर खुलासा झाला तेंव्हा आई बाप तीन दिवस थंड बसले होते असे कळले तेंव्हा त्यांना निष्काळजीपणा बद्दल अटक करा असे म्हणायला कोणी पत्रकार तयार होईल का? अशा परिस्थितीत डॉक्टरनी काय करणे अपेक्षित आहे? संपावर गेले नसते तर त्यांच्याकडे कुत्रंहि पाहण्यास तयार नाही. १८-२२ तास ड्युटी करणाऱ्या डॉक्टरांची राहण्याची व्यवस्था आपण एकदा पाहून या म्हणजे आपल्याला कळेल. २०१५ मध्ये तीन निवासी डॉक्टरचा क्षय रोगाने मृत्यू झाला आहे. त्याकडे लक्ष द्यायला ना जनतेला वेळ आहे न सरकारला. एक मेला तर दुसरा येतोच आहे. काहीही झालं कि अत्यावश्यक सेवा याचा बडगा उगारायला न्यायालय आणी सरकार नेहमीच तयार होतं. कारण सवंग लोकप्रियता. तरी बरं हे सरकारी रुग्णालय होते त्यामुळे निदान पैशासाठी केलं असा म्हणता येणार नाही. खाजगी रुग्णालये संपावर जात नाहीत आणी गेली तरी त्यांना कुणी विचारत नाहीत. ठाण्यात श्री आनंद दिघे यांच्या मृत्यू नंतर रेमंड्स (आत बट्ट्यात/ तोट्यात असूनही ते जन हितार्थ चालवीत होते) चालवीत असलेल्या रुग्णालयात शिवसैनिकांनी जाळपोळ केली. यामुळे त्या प्रशासनाने ते रुग्णालय कायमचे बंद केले आणी ठाण्यातील जनतेची फार मोठी गैरसोय झाली. पण लक्षात कोण घेतो? राहिली गोष्ट निष्काळजीपणा हा ठरवायचा कोणी? एक तर पोलीस किंवा तज्ञ समिती. त्याअगोदर रुग्ण कायदा हातात घेऊन आपल्या बाजूने निकाल लावायचा प्रयत्न करीत आहेत आणी याला सामान्य माणसे सार्वजनिक न्यासावर कोणतीही शहानिशा न करता ढकल पत्रे पाठवून दुजोरा देत आहेत. यामुळे आज परिस्थिती अशी झाली आहे कि रुग्ण जास्त अत्यवस्थ असेल तर बरीचशी खाजगी रुग्णालये आमच्याकडे साधन सामग्री नाही, बेड रिकामा नाही, डॉक्टर सुटीवर आहे अशी कारणे दाखवून रुग्णांना सरकारी रुग्णालयात पाठवीत आहेत. पैसा मिळाला नाही तरी चालेल पण हि कटकट नको असा सर्वत्र सूर आहे. शेवटी यात सर्वसामान्य माणसांचेच नुकसान आहे. तेंव्हा सार्वजनिक न्यासावर कोणतीही शहानिशा न करता आपण मत देणे किती योग्य हे गंभीर पणे विचारात घ्यायची वेळ आली आहे. राहिली गोष्ट एखाद्या डॉक्टरने गरज नसताना एखादि शल्यक्रिया केली आणी रुग्ण दगावला तर त्यात असलेला निष्काळजी पणा हा पोलीस तज्ञ समिती किंवा न्यायालयाने सिद्ध केल्याशिवाय जर इतर डॉक्टर त्याला दोषी ठरवणार असतील तर त्यांच्यात आणी निरक्षर जनतेत फरक काय राहील? आणी असे सिद्ध झाले कि भारतीय वैद्यक संस्था त्यांच्यावर बंदी घालते.

वेल्लाभट 03/12/2015 - 14:22
बरोबर आहे तुमचं. अ‍ॅग्रीड. अतिशय संतुलित प्रकारे बाजू समजवलीत. खरं म्हणजे, 'घ्या! म्हणजे तुम्हीही त्यातलेच डोक्टरांवर आरोप करणारे, मारहाण करणारे!' असा विक्षिप्त प्रतिसाद तुमच्याकडून येणार नाही याची खात्री होती. म्हणूनच विचारावसं वाटलं. बरेचदा इथं लोकं विपर्यास करताना दिसतात ना, म्हणून हे स्पष्टिकरण बाकी काही नाही. थंब्स अप.

नेत्रेश 05/12/2015 - 08:42
डॉक्टरनी वेल्लाभटांचा "अशा वेळीही डोक्टरांचंच समर्थन करावंसं वाटतं, की डोक्टर पेशातील माल्प्रॅक्टिसेस विरुद्ध एकत्र व्हावंसं वाटतं?" हा प्रश्न मात्र टाळलाच. मलातरी वाटत नाही की मिपावरचा कुठलाही डॉक्टर या प्रश्नांची उत्तरे देउ धजेल.

सुबोध खरे 05/12/2015 - 10:04
नेत्रेश आण्णा डॉक्टरांची संघटना IMA हि वेळोवेळी माल्प्रॅक्टिसेस करणाऱ्या डॉक्टरन बोलावून "समज" देण्याचे किंवा समुपदेशन करण्याचे काम करीत असते. पण हि बहुतांशी माहिती "ऐकीव" असल्याने त्यावर ठोस असा उपाय त्यांना करत येत नाही किंवा ते त्यांच्या अखत्यारीत आणी कायद्यात बसत नाही. शिवाय एखादा डॉक्टर आपल्या कौशल्यापेक्षा "जास्त" काही करायचा प्रयत्न करीत असेल किंवा सरळ सरळ गैरप्रकार करीत असेल तर "मौखिक" प्रसिद्धीमुळे त्याच्या कडे आपले रुग्ण पाठविणे डॉक्टर स्वतः हून कमी करतात किंवा आपल्या माहितीतील लोकांना त्याविरुद्ध सल्ला देतात आणी डॉक्टर ने दिलेल्या अशा सल्ल्याची चार जणात प्रसिद्धी फार लवकर पसरते.परंतु इथे सुद्धा कोणतीही गोष्ट केवळ ऐकीव असल्याने प्रत्यक्ष कृती करणे अशक्य असते किंवा अशा गोष्टीला "प्रसिद्धी" देणे अशक्य असते. राहिली गोष्ट-- एखाद्या डॉक्टरला कायद्याप्रमाणे शिक्षा झाली तर ती बातमी पहिल्या पानावर वर्तमानपत्रात येतेच किंवा आपल्यासारखे लोक चविष्टपणे चघळतातच.

नेत्रेश 06/12/2015 - 11:47
"किंवा आपल्यासारखे लोक चविष्टपणे चघळतातच." आपली ओळख किंवा काहीही पुरावा नसताना हे अनुमान आपला कौशल्यापेक्षा "जास्त" काही करायचा प्रयत्न वाटतो.

प्रसाद१९७१ 03/12/2015 - 12:37
When a case happens where on account of an obvious negligence or an intentional act of a doctor, a patient loses his life or faces other painful medical consequences,
वेल्लाभट - कदाचित काही वेळेस डॉकटर ची चूक होऊ शकते, कधी कधी प्रचंड काम ( १६-१६ तास ) वगैरे कारणांमुळे क्वचित दुर्लक्ष पण होऊ शकते. पण इंटेंशनली / जाणीवपूर्वक डॉक्टर असे काही करेल असे अजिबात वाटत नाही. ( दुर्मीळातील दुर्मीळ केस चे उदाहरण देऊ नका ). पण अजिबात चुका न होणे हे शक्य आहे का? कोणाकडुन ही. आपण स्वता आपल्या कामात प्रत्येक दिवशी कीती प्रचंड चुका करतो. पण डॉक्टरांकडुन स्टॅटेस्टिकल्ली कीती चुका होतात? आणि ह्या सर्वात रुग्ण आणि त्याचे नातेवाईक ह्यांची काहीच जबाब्दारी नसते का? डॉक्टर नर्स वगैरेंना प्रश्न विचारणे, औषधे जी लिहीली आहेत तिच दिली जातायत का नाही ते बघणे इत्यादी इत्यादी करायला नको का? आणि शेवटी काही गोष्टी नशिब/ दैव वगैरे वर आपण सोडत नाही का? मी अमेरीकेत का जन्माला आलो नाही? नारायण मूर्तीचा मुलगा का झालो नाही? एखाद्या हिरो सारखा का दिसत नाही? अश्या गोष्टींनी काही जगावर राग काढतो का?

वेल्लाभट 03/12/2015 - 14:26
एक मिनिट; तुमचे काही मुद्दे बरोबर असले तरी मी इथे फक्त शंका म्हणून डॉक्टरांना विचारलंय हो. मला वैयक्तिक काहीच मत द्यायचं नाहीये. आणि
पण इंटेंशनली / जाणीवपूर्वक डॉक्टर असे काही करेल असे अजिबात वाटत नाही.
हे जेंव्हा तुम्ही म्हणता तेंव्हा मला सांगा, पेपरमधे ते किडनी काढली, नॉर्मल होत असताना उगाच सीझर केली, काहीच न करता नुसते टाके घालून अँजिओप्लास्ट्री वगैरेचे पैसे घेतले... या बातम्या येतात त्या उगीचच्च नाही ना येत; असे प्रकारही होतात जगात; आपल्याकडे जास्त. सो; नो साइड इज कंप्लीटली राइट्/राँग असं म्हणेन.

प्रसाद१९७१ 03/12/2015 - 14:56
पेपरमधे ते किडनी काढली, नॉर्मल होत असताना उगाच सीझर केली, काहीच न करता नुसते टाके घालून अँजिओप्लास्ट्री वगैरेचे पैसे घेतले...
कीडनी काढणे, अवयवांचा व्यापार करणे ही गुन्हेगारी आहे, त्या बद्दल काहीच बोलणे नाही. तो डॉक्टर जरी असेल तरी गुन्हेगार आहे. पण दुसरी दोन उदाहरणे, सीझर आणि खोटी अँजिओप्लॅस्टी : ह्या दोन गोष्टींमुळे तुम्ही डॉक्टरांना जो प्रश्न विचारला होता ( रुग्णाचा मृत्यु किंवा अपंगत्व ) नाही येणार . ही पैश्याची फसवणुक आहे . रुग्णाचे पैसे फक्त जास्त जातात. म्हणुनच मी काही जबाब्दारी रुग्ण आणि नातेवाईकांवर पण टाकली होती. अपघात वगैरे प्रसंग सोडता, आपल्याला अशी फसवणुक न करणारे हॉस्पिटल आणि डॉक्टरची माहीती असायला हवी. किंवा जेंव्हा गरज पडेल तेंव्हा ती मिळवायला हवी.

संदीप डांगे 03/12/2015 - 15:06
सीझर प्रसादजी, सिझरमधे फक्त पैसे जातात याला तीव्र आक्षेप. सिझरमुळे अनेक आरोग्य समस्यांना स्त्रियांना सामोरे जावे लागते. जीवन-मरणाच्या प्रसंगातच सीझर योग्य असते. पण हल्ली सर्वांच्या सोयीखातर याचे प्रमाण वाढले आहे. याचे दूरगामी परिणाम स्त्रियांना भोगावे लागतात. याबद्दल अधिक माहिती घ्यावी अशी विनंती. अनवधनानेही कुणी सिझर ला साधी शस्त्रक्रिया समजू नये.

वेल्लाभट 03/12/2015 - 15:20
एक्झॅक्टली. माझ्या माहितीत एका व्यक्तीने डॉक्टरांचा चावटपणा (कृपया सरसकटीकरण समजू नये) ऐकून असल्याने डिलिव्हरी आधी डॉक्टरांना हे सांगितलं होतं, 'मी सीझरचे पैसे देईन; पण डिलिव्हरी नॉर्मलच करायची आहे' बाकी डांगे साहेबांचं म्हणणं किती खरं आहे ते वेगळं सांगायला नको.

सुबोध खरे 03/12/2015 - 19:22
सिझेरियनचे प्रमाण सरकारी रुग्णालयात साधारण २५ % आहे. तेच खाजगी रुग्णालयात ४० ते ४५ % आहे. याची अनेक कारणे आहेत.( हि आकडेवारी २०१३ ची आहे) सरकारी रुग्णालयात गरीब स्त्रिया जास्त असतात त्यात एक पेक्षा जास्त मुले असणार्यांचे प्रमाण खूप आहे यात साधारण प्रसूती जास्त सोपी असते. त्यातून या स्त्रिया बर्याच तरुण असतात आणि कळा देण्याची मानसिक तयारीही त्यांची जास्त असते(त्यांच्या जवळ पर्याय नसतोच).बालकांचे वजन जन्मतः सरासरीने कमी असते( आईच्या कुपोषणामुळे) त्यामुळेही साधारण प्रसूती जास्त प्रमाणात होताना आढळते. या उलट खाजगी दवाखान्यात जास्त वयाच्या (३०+) स्त्रियांचे प्रमाण जास्त आहे. शिवाय वरच्या आर्थिक स्तरातील स्त्रियांचे प्रमाणही बरेच जास्त आहे. यांची कळा देण्याची मानसिक तयारी आणि क्षमता बरीच कमी असल्याचे आढळते. त्यातून मोठ्या रुग्णालयात हुच्च्भ्रू आणि अद्ययावत स्त्रिया यान्च्यात हे प्रमाण फारच जास्त आहे. मध्यम आणि उच्च वर्गातील स्त्रियांच्या बालकांचे जन्मतः वजन मातेच्या उत्तम पोषणामुळे जास्त असते. शिवाय जर प्रसूती गुंतागुंतीची असेल तर लोक स्त्रीला ( सरकारी अनास्थे मुळे) खाजगी रुग्णालयात नेणे पसंत करतात वरील कारणांमुळे खाजगी रुग्णालयात सरकारी रुग्णालयांपेक्षा सिझेरीयनचे प्रमाण १०-१२ % जास्त असते. यापेक्षा अधिक असणारे प्रमाण हे सिझेरियन साठी प्रत्यक्ष वेळ कमी लागतो रात्री बेरात्री यावे लागत नाही आणि पैसे जास्त मिळतात हि वस्तु स्थिती आहे. प्रसुतीच्या दरम्यान आईचा रक्तदाब, गर्भाशयाची स्थिती यावर पूर्ण नियंत्रण ठेवता येते त्यामुळे सिझेरियन हे गुंतागुंतीच्या प्रसूती मध्ये आई आणि मुलासाठी जास्त सुरक्षित असते. खाजगी रुग्णालयात सुरुवातीला डॉक्टरला अपयश घेणे कठीण जाते त्यामुळे सिझेरीयन कडे कल वाढतो. यातून एक चक्र निर्माण होते. गुंतागुंतीची प्रसूती नको म्हणून सिझेरियन आणि जास्त सिझेरियन केल्यामुळे अशा प्रसूती बद्दल अनुभव कमी म्हणून परत सुरक्षिततेचा उपाय म्हणून सिझेरियन हि वृत्ती वाढते. मी अशी काही रुग्णालये पाहिली आहेत जेथे सिझेरियन आणि साधारण प्रसूतीसाठी तोच दर आहे. पण तेथेही सिझेरियनचे प्रमाण वरील कारणांमुळे जास्त आढळले. हि परिस्थिती काही वेळेस इतकी टोकास जाते कि ७५ ते ८०% प्रसूती सिझेरियनने होऊ लागतात. बर्याच शहरात असे एखादे रुग्णालय असे आढळते ज्याची "कीर्ती " येथे गेलात तर सिझेरियनच होईल अशी आहे. उदा. माझ्या माहितीतील एका रुग्णालयातील एक महिला स्त्री रोग तज्ञ. त्यांचे डॉक्टर यजमान वारल्यानंतर एक गुंतागुंतीची केस आली आणि त्यात काही गुंतागुंत झाली या सर्व बाबी त्यांनी एकट्याने हाताळल्या. परंतु आता दोन मुलीना रात्री एकटे सोडायचे नाही आणि उगाच धोका नको म्हणून जराशी सुद्धा वेगळी केस असेल तर सिझेरीयनच करतात.साधारण प्रसूती आणी सिझेरियन चा दर एकच आणी रास्त आहे. वि. सू.-- मी स्त्री रोग तज्ञ नाही, माझे रुग्णालय नाही. हे केवळ वस्तुस्थितीचे विश्लेषण आहे यात कोणतेही समर्थन नाही.

मार्मिक गोडसे 03/12/2015 - 20:12
गुंतागुंतीची प्रसूती नको म्हणून सिझेरियन आणि जास्त सिझेरियन केल्यामुळे अशा प्रसूती बद्दल अनुभव कमी म्हणून परत सुरक्षिततेचा उपाय म्हणून सिझेरियन हि वृत्ती वाढते
हे मुख्य कारण आहे. मुहुर्तावर बाळाच्या जन्माचा अट्टाहास हे ही एक कारण आहे

सुबोध खरे 03/12/2015 - 20:18
अरे हो हे कारण तर विसरलोच. हिरानंदानी रुग्णालयात एका उच्चभ्रू रुग्णाच्या स्वामीजींनी सांगितले होते कि अमुक दिवशी पहाटे पाच ते साडे सहा हि बालकाच्या जन्मासाठी उत्तम वेळ आहे. तेंव्हा त्यांनी त्या वेळेत सिझेरियन ची मागणी केली होती. तेंव्हा त्यावर चारवीत चर्वण होऊन त्यांना तातडीच्या शाल्य्क्रीयेसाठीचे दर द्यावे लागतील हे सांगितले होते. ते द्यायची अर्थातच त्यांची तयारी होती पण जन्म "त्या वेळेतच" झाला पाहिजे ( हा अनुभव मी एकदा लिहिलेला आहे ).

सुबोध खरे 03/12/2015 - 10:27
कोलेस्टीरोलचे प्रमाण रक्तात २५० पेक्षा कमी असावे असे वैद्यकीय महाविद्यालयात शिकवले जात असे आता हे २०० पेक्षा कमी असेल तर अजूनच चांगले असे शिकवले जाते. डॉक्टर जगमान्य पाठ्यपुस्तकात येणाऱ्या नवीन संशोधनाप्रमाणे आपला सल्ला देत असतात. जसे जसे नवीन संशोधन पुढे येते तसे जुन्या गोष्टी मागे पडत जातात. सामान्य माणसाने काय करायचे हा प्रश्न माझ्यासारख्या सामान्य डॉक्टरने काय करायचे या सारखाच आहे. यात औषध कंपन्या आपल्या फायद्या साठी गैरसमज पसरवण्याचे काम नियमितपणे करीत असतात. वैद्यकीय संशोधनामध्ये त्यांनी कोणाकडून मदत घेतली आहे हे जाहीर करणे आवश्यक असते आणी तसे ते केलेही जाते परंतु होणारे प्रत्येक संशोधन १००% काळाच्या कसोटीवर टिकेल याची खात्री कुणीच देऊ शकत नाही. मुळात आपल्या डाव्या हाताच्या अंगठ्याचा ठसा उजव्या हाताच्या अंगठ्याच्या ठशा शी जुळत नाही मग दोन माणसे एकाच औषधाला तसाच प्रतिसाद देतील हेही शक्य नाही म्हणून वैद्यक हे संगणकासारखे काटेकोर नाही. बहुतांश लोकांची अशी अपेक्षा असते कि मी डॉक्टरला लक्षणे सांगितली आता त्याने मला स्वस्तात संपूर्ण सल्ला द्यायला हवा आणी तो मला १००% लागू पडायला हवा तेही कोणताही साईड इफेक्ट न होता आणी तोही किमान वेळात. आता हे बहुसंख्य लोकांच्या बाबतीत होत नाही मग डॉक्टर चोर आहेत,पैसे काढतात ई ई आरोप खाजगीत आणी उघडपणे होतात. यात भर म्हणून बड्या औषध कंपन्या नामांकित डॉक्टर ना भरगच्च आमिष दाखवून आपल्या जाळ्यात ओढून आपल्याला फायदेशीर असे सल्ले देण्यास उद्युक्त करतात हि उघड गोष्ट आहे. म्हणून आमच्यासारखे सामान्य डॉक्टर केवळ पाठ्य पुस्तकात दिलेल्या गोष्टींवर विश्वास ठेवतात. आता या पुस्तकात येणाऱ्या गोष्टी बहुतांश काळाच्या कसोटीवर टिकलेल्या असतात पण त्या ४-५ वर्षे जुन्या असतात. आजची जालीय पिढी एवढे "जुने" ज्ञान टाकून देण्यास इतकी उत्सुक आहे कि बर्याच वेळेस जगाच्या कोणत्यातरी कोपर्यात आलेल्या कुठल्याशा आरोग्यविषयक नियतकालिकात आलेले अद्ययावत संशोधन आपल्या डॉक्टरना दाखवून त्याच्याबद्दल शंकानिरसन करण्याचा प्रयत्न करतात. जे त्या डॉक्टर ने मुळात वाचलेले नाही कि त्यावर त्याने विचार केलेला नाही तो डॉक्टर लगेच कालबाह्य झालेला असतो. राहिली गोष्ट -- खाद्य आणी औषध कंपन्या करत असणार्या जाहिराती -- ९९ % जाहिरातीमध्ये फुगवलेले आणी चढवलेले दावे असतात. मग त्यात डोक्याला लावायचे नारळाचे तेल असो कि मुलांना द्यायचे दुधात घालण्याचे पौष्टिक पदार्थ असोत कि फेअर आणी लव्हली असो. त्यातून आधुनिक वैद्यक शास्त्र , आयुर्वेद आणी होमियो पथी हे तीन वेगवेगळ्या दिशा दाखवतात. यात सामान्य माणसाने काय करायचे? जसे वेगवेगळ्या विमा कंपन्या किंवा गुंतवणूक करणाऱ्या पेढ्या किंवा जालीय विक्रय करणाऱ्या कंपन्या आपल्याला वेगवेगळी आमिषे दाखवून गळाला लावतात तेंव्हा आपण जे करतो तेच करायचे. सारासार बुद्धी वापरायची. या प्रश्नाला साधे सोपे उत्तर नाही.

प्रसाद१९७१ 03/12/2015 - 10:58
डॉक्टर साहेब - प्रतिसाद नेहमी प्रमाणेच उत्तम. पण कोलेस्ट्रॉल ह्या विषयावर तुम्ही एक लेख लिहाना सोप्या भाषेत. जालावर नको ती माहीती असते आणि त्या मागचा इंटेंम/ उद्देश पण काहीही असु शकतो. जर तुम्ही समजणार्‍या भाषेत कोलेस्ट्रॉल वर काही लिहीलेत तर फार बरे होइल. कारण त्यात सुद्धा चांगले कोलेस्ट्रॉल , वाईट कोलेस्ट्रॉल वगैरे मारा झाल्यामुळे मी पार गोंधळुन गेलो आहे. तसेच मधु-मेहा बद्दल पण लिहा. त्यात पण नव-नविन प्रकार वाचायला / ऐकायला मिळत आहेत. सामान्य माणसाला जितकी गरज आहे तितकेच लिहा. पण लिहा.

सुबोध खरे 03/12/2015 - 12:28
मधुमेहाबद्दल ते आयुर्हीत एवढ्या कळकळीने लिहित होते त्यांना तुम्ही पळता भुई थोडी केलीत!!!!

प्रसाद१९७१ 03/12/2015 - 12:41
मधुमेहाबद्दल ते आयुर्हीत एवढ्या कळकळीने लिहित होते त्यांना तुम्ही पळता भुई थोडी केलीत!!!!
मी डॉक्टर लोकांनी लिहावे अशी अपेक्षा केली आहे. माझ्यामते डॉकटर फक्त मॉडर्न मेडीसीन चाच असतो ( जे चुक असेल पण माझे मत आहे ) कोणीही काहीही लिहायला माझी अजिबात हरकत नाही. पण ह्या बाबतीत खर्‍या डॉक्टर कडुन समजेत असे काहीतरी वाचायचे आहे, आणि समजुन घ्यायचे आहे.

आनन्दा 03/12/2015 - 15:35
बाकी सगळे ठीक आहे. फक्त एक मत इथे मांडू इच्छितो. तुम्ही जे म्हणता तसे बहुतांश महत्वाचे विषय आयुर्वेदिक डॉ. ना पण शिकवले जातात. त्यामुळे बर्‍यच वेळेस हे डॉ. मिश्र पॅथी असतात. ते औषध कदाचित आयुर्वेदिक देत असतील. पण त्यांचे निदान सर्वसामान्यपणे मॉडर्न मेडिसिनला धरूनच असते. असो, मला या वादात उतरायचे नाही. फक्त एक पिंक टाकली.

सर्वसाक्षी 03/12/2015 - 13:19
जरी जुने असले तरी सामान्य माणसापेक्षा समृद्ध असते आणि आपल्याला आपल्या वर्तुळात ताज्या घडामोडी, नवे उपचार, नवे तंत्रज्ञान हे समजत असते. काही देशात डॉक्टर, अभियंते, स्थापत्यकार यांना काही कालावधीतुन एकदा आपल्या क्षेत्रातील सुधारणा, नवे शोध, नवे तंत्र याचा अभ्यास करणे बंधनकारक आहे असे ऐकुन आहे. जाहिराती पाहुन आहार वा औषधे घेणे इष्ट नाहीच. आपल्या डॉक्टरचा सल्ला घेणे आवश्यक. जालावर वाचून डॉक्टरला ज्ञान देणे हे अतिरेकी पण जर सामान्य माणसाने रुढ समजा व्यतिरिक्त किंबहुना रुढ वैद्यकाला छेद देणारे असे काही वाचले की तो आपल्या सारख्या डॉक्टरलाच विचारणार. जे आम्ही वाचतो, ऐकतो ते आपणही वाचत, ऐकत असालच आणि अर्थातच वैद्यकिय व्यावसायिक या नात्याने तत्संबंधी अधिक वाचन / संकलन करणार हे निश्चित. अशा गोष्टींवर आपण आणि आपले सहव्यावसायिक यांच्यात चर्चाही होत असतील. यासाठी वरील शंकाबाबत आपले मत मह्त्वाचे

वेल्लाभट 03/12/2015 - 10:47
डोक्टर म्हणाले ते बरोबर आहे. कसं आहे की जगातली कुठलीही गोष्ट घ्या. त्यासंबंधी दोन परस्पर विरुद्ध मतं तुम्हाला नक्कीच वाचायला मिळतील. कुणी म्हणतं चहा विष आहे; कुणी रिसर्च करतं की चहा आरोग्याला उत्तम, कुणी म्हणतो दारू वाईट तर कुणी म्हणतो नियमित दारू आरोग्याला चांगली. कार्डियो करावा न करावा, भात खावा, न खावा. काहीही घ्या; उलटसुलट सिद्धांत मिळणार. तेंव्हा तुमचं तुम्ही; डॉक्टर म्हणाले त्याप्रमाणे तुमचा विवेक वापरून ठरवा.

गवि 03/12/2015 - 11:00
आयुर्वेदिक मत सध्या बाजूला ठेवू. बाकीची माहिती नक्कीच प्रश्न पाडणारी आहे. पण "असं वाचनात आलं" किंवा "असंही मत आहे की" असे उल्लेख आहेत. ते नेमकं कोणी कुठे मांडलंय आणि त्याला आधुनिक वैद्यकशास्त्राच्या किती तज्ञांनी मान्यता दिलीय यावर बरंचसं अवलंबून आहे. नाहीतर बुचकळ्यात पडण्याचं कारण वाटत नाही.

वेल्लाभट 03/12/2015 - 11:09
बहुतांश मतांनुसार कोलेस्टरॉल जास्त असेल तर धोक्याचं असतं, असं मानून काही माहिती असलेल्या गोष्टी सांगतो. कोलेस्टरॉल हा एक मेणासारखा घटक असून तो शरीराच्या अनेक प्रक्रियांकरता गरजेचा असतो. सामान्यपणे कोलेस्टरॉल जे म्हटलं जातं त्याला 'लायपोप्रोटीन' असं नाव आहे. याचे दोन प्रकार असतात. एलडीएल म्हणजे लो डेन्सिटी लायपोप्रोटीन व एचडीएल म्हणजे अर्थात हाय डेन्सिटी लायपोप्रोटीन एलडीएल हे वाईट. पण एचडीएल हे सर्वार्थाने चांगलंच असं नव्हे. तरीही एचडीएल वाईट नाही. सॅच्युरेटेड फॅट्स वाईट; त्या एलडीएल चं प्रमाण वाढवतात अनसॅच्युरेटेड फॅट्स कमी वाईट; त्या एलडीएल वाढवत नाहीत ढोबळपणे पदार्थ जितका कठीण तितका त्यातला फॅट कंटेंट सॅच्युरेटेड. त्यामुळे तेलातील फॅट्स या बहुतांशी अनसॅच्युरेटेड असतात. अपवाद, पाम तेल, नारळाचं तेल, ऑलिव्ह ऑईल, फिश ऑईल चांगलं का, तर ते ओव्हरऑल कोलेस्टरॉल लेव्हल्स कमी करताना एचडीएल लेव्हल्स कमी होऊ न देण्यास मदत करतं. बर्‍याच गोष्टी आहेत. पण मी तज्ञ नव्हे. तेंव्हा, बाऊ करू नका टेस्ट बिस्ट करून. खाण्याबद्दल थोडं वाचा, थोडं डॉक्टरांना विचारा, आणि खा. व्यायाम कराच कुठलातरी. बाकी काय नाय टेन्शन घ्यायचं. फार विचार केला की काहीच कळेनासं होतं.

सर्वसाक्षी 03/12/2015 - 13:30
पण उगाच अनावश्यक औषधोपचार घेण्यापेक्षा रुग्णाने मुळात चांगल्या आणि विश्वासार्ह डॉकटरकडुन खातर्जमा करुन घेणे उत्तम. कुठल्याही दिर्घकालीन उपचाराला कमी वा अधिक पण अन्य परिणाम हे असतातच. समजा जर कोलेस्टेरॉल आणि ह्रूदयविकार यांचा संबंध नसेल तर ते कमी करायचे उपचार का घ्यावे? जर मधुमेहाचे प्रमाण १४० असेल तर ११० च्या व्यक्तिने उपचार का घ्यावेत?

संदीप डांगे 03/12/2015 - 13:37
चांगल्या आणि विश्वासार्ह डॉकटरकडुन हाच तरी नेहमीचाच कळीचा मुद्दा आहे. नेमके हे ठरवायचे कसे यावरच मागे किती चर्चा झाल्या आहेत.

मोदक 03/12/2015 - 17:52
चांगल्या आणि विश्वासार्ह डॉकटरकडुन डांगेसाहेब.. ही तक्रार तुमच्याकडून अनेकवेळा ऐकली आहे म्हणून सहज एक सुचवतो आहे. आपण अनोळखी वैमानिक, रेल्वे मोटरमन आणि कॅब ड्रायव्हरवर विश्वास ठेवतोच ना? तसेच एक डॉक्टर निवडायचा आणि विश्वास ठेवायचा. आपल्याला निवडायचा 'चॉईस' असला की आपण जास्ती चिकित्सा करतो आणि गोंधळतो. वैमानिकाचा ट्रॅक रेकॉर्ड, त्याच्या परफॉर्मन्सविषयीचे शेरे आपल्याला माहिती होण्याची सुतराम शक्यता नसते, ठरलेले रूळाचे मार्ग, 'डेड मॅन्स हँडल' वगैरे सुरक्षितता असली तरीही रेल्वे मोटरमन चुका करतात, आणि सगळ्या गोष्टींची काळजी घेतली तरी एखाद्या छोट्याश्या कारणाने विमाने कोसळतात आणि रेल्वे अपघात होतातच. मग आपणच निवडलेल्या डॉक्टरांवर शंका घेवून काय फायदा? तुमचा मुद्दा एकदम रास्त आहे, "डॉक्टरच्या लबाडपणामुळे मला पैसा आणि शरिराचे नुकसान होणार आहे" मग ते टाळण्याचा उपाय काय? मी स्वतः डॉक्टर होत नाही तोपर्यंत माझा दुसर्‍या डॉक्टरांनी दिलेल्या उपचारांवर विश्वास बसणार नाही आणि जरी इथून पुढे डॉक्टर झालो तरी सगळ्याच क्षेत्रांमध्ये स्पेशलायझेशन शक्य नाही. तुम्हाला किंवा मला, कुठेतरी विश्वास ठेवावा लागणारच आहे!

वेल्लाभट 03/12/2015 - 18:30
आपण अनोळखी वैमानिक, रेल्वे मोटरमन आणि कॅब ड्रायव्हरवर विश्वास ठेवतोच ना? तसेच एक डॉक्टर निवडायचा आणि विश्वास ठेवायचा.
अरे ए :ड :ड :ड काहीप्पण???? निवडायचा म्हणजे त्याच्याबद्दल लोकांचे प्रत्यक्ष अनुभव, त्याचं नाव या आधारेच निवडयाचा इतपत तरी म्हणा.पूर्वी फॅमिली डॉक्टर असायचे. ते किती महत्वाचे होते हे सगळेच जण मानतील. त्यामुळे निवडायचा प्रश्न नसायचा. आता आज या मॉल मधे उद्या त्या... या रेट ने लोकं या वेळी अमक्याचं औषध घेऊ, या वेळी तमक्याकडे जाऊ असं करतात. इट्स राँग. जीपी, तुमचे फॅमिली डॉक्टर यांना तुमची सगळी माहिती असायची. त्यामुळे ते वेगळं असायचं प्रकरण. आता म्हणजे तसं काहीच नातं नसतं. वेळ आलीच स्पेशालिस्ट कडे पाठवायची तर फॅडॉ सांगतील त्याकडे जायचं... असो. पण तुम्ही जोकच केलात राव.

मोदक 03/12/2015 - 18:40
निवडायचा म्हणजे त्याच्याबद्दल लोकांचे प्रत्यक्ष अनुभव, त्याचं नाव या आधारेच निवडयाचा इतपत तरी म्हणा अहो.. ती तर बेसीक गोष्ट झाली. समजा आपण रस्त्यावर चाललो आहे आणि चपलेचा अंगठा तुटला म्हणून चांभार शोधता शोधता "अर्रे?? या बोळात पण दवाखाना आहे.. आता पुढच्या आजाराला याच्याकडे येवूया." असे आपण कधी ठरवतो का? उपचारांसाठी डॉक्टर ठरवताना ज्या बेसीक गोष्टी आपण चेक करतो त्यासुद्धा विषद करणे अपेक्षित होते का? सगळेच स्पष्ट लिहायचे म्हणजे मिसळीच्या तर्रीमध्ये लिंबू पिळण्या ऐवजी लिंबू सरबत घातल्यासारखे मिळमिळीत होणार..

संदीप डांगे 03/12/2015 - 19:47
उपचारांसाठी डॉक्टर ठरवताना ज्या बेसीक गोष्टी आपण चेक करतो त्यासुद्धा विषद करणे अपेक्षित होते का?
मुळात अशा 'बेसिक गोष्टी सामान्यांना चेक करण्याची वेळच येऊ नये' हा माझा मुद्दा आहे जो मी नेहमी मांडत आलोय. बेसिक गोष्टी म्हणजे तरी काय? कुणी गरोदर महिलेला हार्ट स्पेशालिस्टकडे तर घेऊन जाणार नाही. पण हार्टस्पेशालिस्टचीच गरज असेल तर ह्या शहरात उपलब्ध असलेल्या १० पैकी कोण विश्वासार्ह असा प्रश्न विचारून निर्णय घ्यायला जर आपण सुचवत असाल तर ह्या दहा पैकी 'कोणीतरी विश्वासार्ह नाही' हे सत्यच कबूल करतोय, असे आहे की नाही? माझे मत आहे की हे दहा चे दहाही उत्तम आणि विश्वासार्ह असलेच पाहिजेत. त्यासाठी सरकार, समाज, व्यवस्था ह्यांना कितीही कठोर वागायला लागले तरी चालेल. विश्वास आणि दर्जा या दोन गोष्टींच्या बेसिसवर डॉक्टरांमधून निवड करा हा सल्लाच गंभीर आहे. तुम्ही वर जे वैमानिक, कॅब ड्रायवर, इत्यादी उदाहरणे दिली ती या बाबतीत आपल्याला मुद्दा व त्याचे गांभिर्य समजले नाही याची निदर्शक आहेत. हा मुद्दा कुणाच्या स्किललेवल बद्दल नसून इंटेन्शन्स बद्दल आहे. कुणाची इंटेन्शन्स कशी मोजली जातात? रादर, वैमानिक, कॅब ड्रायवर यांची इंटेन्शन्स मोजण्याची गरज पॅसेंजरला का? दहा-बारा वर्षांआधी मेट्रोसिटीतल्या स्त्रियांच्या सुरक्षिततेबद्दलचा लेख वाचला होता. त्यात 'पब्लिक ट्रांस्पोर्ट' स्त्रियांसाठी भारतातून सगळ्यात जास्त सुरक्षित हा मुंबैत आहे असे लिहिलेले होते. या शहरात रात्री कितीही वाजता एखादी स्त्री एका ठिकाणावरून दुसर्‍या ठिकाणी बिनघोर जाऊ शकते, टॅक्सी-ट्रेन-बस काहीही वापरून. रिक्षात बसतांना तीच्या मनात रिक्षावाल्याबद्दल कुठलाच किंतु-परंतु येत नाही. हे वातावरण २००० साली मुंबईत होते. त्यावेळेस कुठल्याही स्त्रीला इतक्या रात्री कोणता रिक्षावाला सेफ असेल असा विचार करण्याची वेळ येत नव्हती. ही भावना तर रस्त्यावरच्या कमी शिकलेल्या, साध्या गरिब रिक्षावाल्यांनी निर्माण केलेली. नोबेल प्रोफेशन मानल्या जाणार्‍या वैद्यकिय व्यवसायाकडून अशी अपेक्षा करू जाता आपण 'त्यातल्या त्यात विश्वासू आणि चांगला निवडा' असा सल्ला देता तेव्हा खूप काही चुकते आहे असे आपणास वाटत नाही? जर प्रत्येक डॉक्टर विश्वासू आणि चांगलाच असेल तर मला ओढून ताणून, उसनं अवसान आणुन त्याच्यावर विश्वास 'ठेवण्याची' गरजच नाही. तो आपोआप इन-बिल्ट असेल. तुम्ही माझा याविषयावरचा लेख वाचलेला आहे. त्यातले सगळे डॉक्टर हे पुर्ण चौकशी करून निवडलेले होते. तरीही फसवणूक झालीच तेव्हा काही प्रतिक्रियांचा सूर असा होता की तुम्हीच मूर्ख असाल. असो. त्या धाग्याची चर्चा त्या धाग्यावर. पण मुद्दा आणि प्रश्न अजूनही तोच आहे. मी मूर्ख जरी असलो तरी फसवण्याचा अधिकार कुणाला कसा मिळू शकतो?

मोदक 03/12/2015 - 20:10
माझे मत आहे की हे दहा चे दहाही उत्तम आणि विश्वासार्ह असलेच पाहिजेत. हे मत आजच्या युगात फारच भाबडे आहे असे माझे मत आहे. त्यासाठी सरकार, समाज, व्यवस्था ह्यांना कितीही कठोर वागायला लागले तरी चालेल. विश्वास आणि दर्जा या दोन गोष्टींच्या बेसिसवर डॉक्टरांमधून निवड करा हा सल्लाच गंभीर आहे. सहमत. पण हा सल्ला "नाईलाजास्तव स्वीकारलेला पर्याय आहे" हेही तुमच्या लक्षात आले असेलच! वैमानिक, कॅब ड्रायवर यांची इंटेन्शन्स मोजण्याची गरज पॅसेंजरला का? गरज आहे कारण दुसर्‍या कुणाच्या तरी चुकीच्या इंटेंशनमुळे (जे पॅसेंजरच्या नियंत्रणाखाली नाहीये) तो पॅसेंजर स्वतः अपघातग्रस्त होणार आहे. त्यावेळेस कुठल्याही स्त्रीला इतक्या रात्री कोणता रिक्षावाला सेफ असेल असा विचार करण्याची वेळ येत नव्हती. ही भावना तर रस्त्यावरच्या कमी शिकलेल्या, साध्या गरिब रिक्षावाल्यांनी निर्माण केलेली २००० सालापर्यंत रिक्शावाल्यांनी गुन्हे केलेच नाहीत का? एकही अपघात झाला नाहीच का? किंवा १००% रिक्शावाले "उत्तम आणि विश्वासार्ह" होतेच का? नोबेल प्रोफेशन मानल्या जाणार्‍या वैद्यकिय व्यवसायाकडून अशी अपेक्षा करू जाता आपण 'त्यातल्या त्यात विश्वासू आणि चांगला निवडा' असा सल्ला देता तेव्हा खूप काही चुकते आहे असे आपणास वाटत नाही? चुकत नाहीये असे मी म्हणतच नाहीये. फक्त मी माझ्यापुरता आजच्या काळाला अनुसरून काढलेला निष्कर्ष येथे लिहिला. मी मूर्ख जरी असलो तरी फसवण्याचा अधिकार कुणाला कसा मिळू शकतो? प्रॅक्टीकली विचार केलात तर तुम्ही शहाणे असाल तरीही आजच्या युगात फसवले जाताच (याचा रोख डॉक्टरांकडे नाहीये तर तुमच्या कामवालीपासून कंपनीपर्यंत सगळीकडे आहे!) मग तुम्ही रामराज्याची अपेक्षा का करत आहात? असो, या विषयावर आपण अनेकदा चर्चा केली आहे. तुमच्या अपेक्षा आजच्या काळाला अनुसरून नाहीयेत हे माझे मत; आणि सर्वच डॉक्टरांनी सज्जन असावे हे तुमचे मत, दोन्ही मते आहे तेथेच आहेत. :-|

संदीप डांगे 03/12/2015 - 20:53
मग तुम्ही रामराज्याची अपेक्षा का करत आहात? आपल्या सर्व चर्चेचा सारांश हाच प्रश्न आहे. हाच प्रश्न जेव्हा रुग्ण डॉक्टरांना विचारतात तेव्हा समस्या निर्माण होते. जेव्हाही ह्या समस्येबद्दल चर्चा झाली आहे, कुठल्याही डॉक्टरांनी पुढे येऊन, हो, हे गैरप्रकार चालतात आणि त्यासाठी आपण अमुक एक उपाय करूयात असे ठाम पणे म्हटलेले नाही. प्रत्यक्षात झाले काय, तर 'रुग्णांचीच कशी चूक होते' हे नेहमी डॉक्टरांकडून मांडल्या गेले आहे. त्यांच्यावर येणार्‍या रोखाला सामोरे न जाता भलतीकडेच वळवण्याचे राजकारण खेळणे व्यवसायाच्या दॄष्टीने आवश्यक असेल पण बकरे की मां कबतक खैर मनायेगी?

मोदक 03/12/2015 - 21:02
जेव्हाही ह्या समस्येबद्दल चर्चा झाली आहे, कुठल्याही डॉक्टरांनी पुढे येऊन, हो, हे गैरप्रकार चालतात आणि त्यासाठी आपण अमुक एक उपाय करूयात असे ठाम पणे म्हटलेले नाही. मी डॉक्टर नाही. परंतु एका डॉक्टरने किंवा डॉक्टर समुहाने कोणत्या अधिकारावर पुढे यावे आणि उपाय करावेत? या समस्यांसाठी सरकारी नियंत्रणेखाली न्यायव्यवस्था आहे, डॉक्टरांवर नियंत्रण ठेवणारीही संस्था आहे. सर्व समस्यांवरील उपाय सर्वस्वी त्या व्यवस्थेवर अवलंबून आहेत. त्यांच्याकडून अपेक्षित असणारे कामाची अपेक्षा आपण आपल्या गल्लीतल्या डॉक्टरकडून करू शकत नाही. (मला सारखे सारखे देजावू फिलींग येत आहे - बहुदा आपल्यात हे सगळे बोलून झाले आहे.)

संदीप डांगे 03/12/2015 - 21:35
हो हे सगळे बोलुन झाले आहे. म्हणून खाली नवा प्रस्ताव मांडत आहे. मला निष्फळ तू-तू-मैं-मैं चर्चेत खरंच रस नाही. निदान ह्या बाबतीत तरी नाही.

सुबोध खरे 03/12/2015 - 20:13
मी मूर्ख जरी असलो तरी फसवण्याचा अधिकार कुणाला कसा मिळू शकतो? डांगे साहेब, आपण जरा बेफिकीर राहून पहा, रिक्षावाल्यापासून ते विमा एजंट पर्यंत लोक तुम्हाला थुका लावतील कि नाही ते ? तुम्ही कर भरता त्याचे मोल तुम्हाला मिळाले पाहिजे कि नाही? सरकारी यंत्रणा तुमची कामे करतात का? आपल्याला आला तो अनुभव वाईटच आहे.त्याबद्दल आम्ही फक्त सहानुभूती व्यक्त करू शकतो. पण दुनिया हि अशीच आहे? कुणाला "अधिकार आहे कि नाही" ती वेगळी गोष्ट आहे. सगळीच माणसे प्रामाणिक आणी विश्वासार्ह असावीत हे स्वप्नरंजन आहे. आयुष्यात तुम्हाला तुमच्या "मित्रा"पैकी कुणीच कधीच फसवले नसेल तर तुम्ही फारच नशीबवान असाल. गेला बाजार ऑरीफ्लेम किंवा टप्परवेअर किंवा एमवे वाला तुमचा एकही मित्र( सौंची मैत्रीण) नसेल तर आपल्याला साष्टांग नमस्कारच करेन.

संदीप डांगे 03/12/2015 - 20:34
आपण जरा बेफिकीर राहून पहा, रिक्षावाल्यापासून ते विमा एजंट पर्यंत लोक तुम्हाला थुका लावतील कि नाही ते ? हो लावतात ना! त्यामुळेच त्यांना सरसकट चोर, बदमाश आणि हरामखोर अशा शिव्या पडतात. डॉक्टरांना ते सरसकटीकरण मान्य नाही. तुम्ही कर भरता त्याचे मोल तुम्हाला मिळाले पाहिजे कि नाही? सरकारी यंत्रणा तुमची कामे करतात का? मिळत नाही. करत नाहीत. त्यामुळेच त्यांना सरसकट चोर, बदमाश आणि हरामखोर अशा शिव्या पडतात. डॉक्टरांना ते सरसकटीकरण मान्य नाही. आपल्याला आला तो अनुभव वाईटच आहे.त्याबद्दल आम्ही फक्त सहानुभूती व्यक्त करू शकतो. मनापासून धन्यवाद! पण दुनिया हि अशीच आहे? कुणाला "अधिकार आहे कि नाही" ती वेगळी गोष्ट आहे. सगळीच माणसे प्रामाणिक आणी विश्वासार्ह असावीत हे स्वप्नरंजन आहे. हो हे मान्य आहेच. पण रुग्णांनी डॉक्टरांबद्दल साशंक राहू नये, त्यांच्यावर 'विश्वास टाकावा' अशा अपेक्षा केल्या जातात त्याही स्वप्नरंजन आहेत असे मला वाटते. रुग्णांना डॉक्टरकडे जाण्यावाचून दुसरा पर्याय नाही. त्यामुळे सगळ्या अपेक्षांचे ओझे रुग्णांनीच वाहावे आणि त्याने वैद्यकिय व्यवसायाबद्दल विरोधी सूर लावूच नये असे एकंदर वातावरण दिसते. आयुष्यात तुम्हाला तुमच्या "मित्रा"पैकी कुणीच कधीच फसवले नसेल तर तुम्ही फारच नशीबवान असाल. गेला बाजार ऑरीफ्लेम किंवा टप्परवेअर किंवा एमवे वाला तुमचा एकही मित्र( सौंची मैत्रीण) नसेल तर आपल्याला साष्टांग नमस्कारच करेन. नशिबाने त्याबाबतीत मी नशिबवान आहे. हे तिन्ही व्यवसाय असणारे मित्रमैत्रिणी आहेत. पण ऑरिफ्लेम, टपरवेअर, अ‍ॅमवे शी आपण डॉक्टरच्या प्रोफेशनची तुलना करत आहात, ते वाईट वाटले.

मोदक 03/12/2015 - 20:44
आपण जरा बेफिकीर राहून पहा, रिक्षावाल्यापासून ते विमा एजंट पर्यंत लोक तुम्हाला थुका लावतील कि नाही ते ? हो लावतात ना! त्यामुळेच त्यांना सरसकट चोर, बदमाश आणि हरामखोर अशा शिव्या पडतात. डॉक्टरांना ते सरसकटीकरण मान्य नाही. तुम्ही वर दिलेल्या रिक्शावाल्यांसबंधी प्रतिसादामध्ये आणि यामध्ये काहीतरी घोळ झाला आहे का? तुम्ही कर भरता त्याचे मोल तुम्हाला मिळाले पाहिजे कि नाही? सरकारी यंत्रणा तुमची कामे करतात का? मिळत नाही. करत नाहीत. त्यामुळेच त्यांना सरसकट चोर, बदमाश आणि हरामखोर अशा शिव्या पडतात. डॉक्टरांना ते सरसकटीकरण मान्य नाही. सरकारी यंत्रणा सरसकट चोर, बदमाश आणि हरामखोर आहे का? रुग्णांनी डॉक्टरांबद्दल साशंक राहू नये, त्यांच्यावर 'विश्वास टाकावा' अशा अपेक्षा केल्या जातात त्याही स्वप्नरंजन आहेत असे मला वाटते. आपण मोबदला देवून सेवा घेतो त्या यंत्रणेवर १००% आंधळा विश्वास ठेवणे हे आजच्या जगात स्वप्नरंजनच ठरेल. रुग्णांना डॉक्टरकडे जाण्यावाचून दुसरा पर्याय नाही. त्यामुळे सगळ्या अपेक्षांचे ओझे रुग्णांनीच वाहावे आणि त्याने वैद्यकिय व्यवसायाबद्दल विरोधी सूर लावूच नये असे एकंदर वातावरण दिसते. नक्की कोणते वातावरण? सध्याच्या असहिष्णु वातावरणाबाबत बोलत आहात का?

संदीप डांगे 03/12/2015 - 21:33
तुम्ही वर दिलेल्या रिक्शावाल्यांसबंधी प्रतिसादामध्ये आणि यामध्ये काहीतरी घोळ झाला आहे का? नाही. घोळ नाही. ते स्त्रियांच्या सुरक्षित प्रवासाबद्दल मुंबईत असलेल्या वातावरणाबद्दल आहे. आणि हे साधारणपणे सर्वच रिक्षेने जाणार्‍यांना भोगाव्या लागणार्‍या रिक्षेवाल्यांच्या मुजोरी, चोरी, मस्तवालपणाबद्दल आहे. दोन गोष्टींची गल्लत करू नये. सार्वजनिक रिक्षाचे काही कायदे-नियम आहेत. ते बहुसंख्य रिक्षावाले पाळत नाहीत हा सर्वसामान्य जनतेचा अनुभव आहे. त्यावरून जनता त्यांना चोर, बदमाश, हरामखोर म्हणते. हे सरसकटीकरण आहे. आता तुम्ही मला विदा-सर्वेक्षण वैगेरे मागणार नाही अशी अपेक्षा करतो. मुंबैत वा कुठेही आपण कुठल्याही रिक्षास्टँडवर प्रत्यक्ष जनतेकडून ही मते जाणून घेऊ शकता. सरकारी यंत्रणा सरसकट चोर, बदमाश आणि हरामखोर आहे का? प्रश्न सरसकट असण्याचा नसून लोकांच्या मनात त्यांच्याबद्दल असलेल्या भावनेचा आहे. ती भावना निर्माण का झाली त्याची कारणे आपणास शहरात फिरलात की लक्षात येतात. आपण मोबदला देवून सेवा घेतो त्या यंत्रणेवर १००% आंधळा विश्वास ठेवणे हे आजच्या जगात स्वप्नरंजनच ठरेल. आपण मोबदला देतोय तेव्हा डॉक्टरने योग्य ती सेवा देणे बंधनकारक आहे, आवश्यक आहे ही अपेक्षा जर स्वप्नरंजन असेल तर रुग्ण दगावल्यावर तोडफोड होऊ नये ही अपेक्षाही स्वप्नरंजनच आहे. डॉक्टर खरेंनी म्हटल्याप्रमाणे जर जसा समाज तसा डॉक्टर असेल तर डॉक्टरलाही तो समाज कसा आहे हे समजून घ्यावे लागेल. त्याबद्दल तक्रार करून चालणार नाही. नक्की कोणते वातावरण? सध्याच्या असहिष्णु वातावरणाबाबत बोलत आहात का? नाही. त्याबद्दल नाही. आता खालीच डॉक्टरसाहेबांनी एक प्रतिसाद दिला ज्यामधे त्यांनी समाज त्यांना कसा वागवतो ह्याबद्दल लिहिले. ते हे अनुभव नेहमीच लिहतात. कारण जेव्हा डॉक्टरांच्या चुकीच्या वागण्यावर बोलले जाते तेव्हा ते हे अनुभव लिहतात म्हणजे "तुम्ही आम्हाला काय बोलता, तुम्हीच बघा कसे आहात आधी?" असा अ‍ॅप्रोच एकंदर दिसतो. हे ते वातावरण. हे समस्येला भटकवण्याचे प्रयत्न आहेत. ब्लेम-गेम आहे. डॉक्टरांबद्दल एकेकाळी देव अशी प्रतिमा होती, ती राक्षस अशी होत जात आहे यात डॉक्टरांचा काहीच दोष नसून समाजाचाच आहे असे ठरवण्याचे जेव्हा प्रयत्न होतात तेव्हा वातावरण कलुषित होते. मी इथे वारंवार लिहितो. मला एकच अपेक्षा आहे की काहीतरी सकारात्मक, विधायक मार्ग काढता येइल काय? हे असेच असणार आहे म्हणून सोडून द्यायचे काय? मागे बॅटमॅनने तशी संकल्पना मांडली होती की जशी हॉटेल्ससाठी झोमॅटो वेब्साईट आहे तशी हॉस्पीटल्स डॉक्टरसाठी करता येईल काय. मी स्वतः, ह्या कल्पनेला प्रत्यक्षात आणण्याचे प्रयत्न करायला तयार आहे. ह्यात मला डॉक्टरलोकांची मदत लागेल. ह्यासाठी ते समोर येतील काय हाच प्रश्न आता उरतो.

मोदक 03/12/2015 - 21:39
मी इथे वारंवार लिहितो. मला एकच अपेक्षा आहे की काहीतरी सकारात्मक, विधायक मार्ग काढता येइल काय? ठीक आहे. माझ्याकडून काही मदत लागली तर जरूर सांगा. ..आणि यासर्व प्रतिसादांमध्ये तू-तू-मी-मी चा टोन तुमच्याकडून आढळला नाही म्हणून इतका प्रतिसादप्रपंच केला.

मार्मिक गोडसे 04/12/2015 - 12:23
जशी हॉटेल्ससाठी झोमॅटो वेब्साईट आहे तशी हॉस्पीटल्स डॉक्टरसाठी करता येईल काय. मी स्वतः, ह्या कल्पनेला प्रत्यक्षात आणण्याचे प्रयत्न करायला तयार आहे.
त्यासाठी शुभेच्छा. त्यापूर्वी माझ्या ह्या लेखावर तुम्ही दिलेल्या प्रतिक्रीया वाचा.
या निमित्ताने काही प्रश्न... संदीप डांगे - Wed, 01/04/2015 - 20:23 १. बर्‍याच खटपटी-लटपटी करून कायदेशीरपणे पण अनैतिकतेने कर वाचवणारे हे भ्रष्टाचारी असतात की नसतात.? २. सार्वजनिक वाहतूक उपलब्ध असतांना खाजगी वाहनाचा वापर करणे सुविधाजनक आहे की पेट्रोलची उधळपट्टी? ३. बायकोच्या नावावर घर घेऊन कसला तरी आर्थिक फायदा होतो म्हणतात. त्याचं काय? ४. गॅस-सिलेंडरची सबसिडी घेणारे भ्रष्टाचारी की गरीब? ५. पावतीशिवाय वस्तू घेऊन पैसे वाचवणे कायदेशीर गुन्हा आहे की बचतीची वृत्ती? ६. खोटी बिले सादर करून एलटीए ढापणे हुशारी कि गुन्हेगारी? ८. ठार स्वार्थी समाजात शिक्षक, डॉक्टर्स, लोकप्रतिनिधी, सरकारी नोकर ह्यांनीच प्रामाणिकतेचे पुतळे असावे अशी अवास्तव अपेक्षा कशासाठी? ९. नैतिकतेची अधिकृत कायदेशीर व्याख्या कुठे मिळेल? १०. "अमुक असून त्याने 'असे' वागावे म्हणजे काय?" या वाक्यामागे असा अर्थ आहे का की अमुक नसणारांना कसेही वागण्याची मुभा किंवा सवलत आहे?
स्वार्थी व प्रामाणिकतेत गल्लत संदीप डांगे - Wed, 08/04/2015 - 00:14 स्वार्थी व प्रामाणिकतेत गल्लत करत आहात तुम्ही. >> हाच तर मुद्दा आहे राव सगळ्या प्रश्नांचा. स्वार्थ आणि प्रामाणिकपणा सोयीनुसार वापरल्या जातो 'खर्‍या जगात'. कुणी अप्रामाणिक वागू नये म्हणून नोकरीवर घ्यायच्या आधीच नोकरांशी हजार अटी असलेले करार केले जातात. ह्याचे कारण हेच आहे. त्यामुळे तुमची जी मुदलात गल्लत झाली आहे त्याकडे जरा विश्लेषण करून पहा.
ज्यांच्याकडे पाहून आपण नैतिकेचे धडे घेतो तेच असे अनैतिक वागले तर काय? असा तुमचा मूळ प्रश्न आहे. यात तुमचे समाजाचे निरिक्षण खरे तर कमी पडले असे म्हणावे लागेल. आपण कधीही धडे घेत नाही तर ते आपल्याला देण्याचे प्रयत्न केले जातात.
आपण जे खरे धडे घेतो ते प्रत्यक्ष जगतांना. माझा स्वार्थ कुठे पुर्ण होतो हाच कळीचा मुद्दा असतो प्रत्येकाच्या मनात. त्यासाठी आदर्शाची वाट उपयोगाची नाही हेही अनुभवानी लक्षात येते. प्रत्यक्ष आयुष्यातले अनुभव व्यक्तिमत्व घडवतात. ज्याच्या त्याच्या वकुबाप्रमाणे आणि लोकलाज झुगारून द्यायच्या क्षमतेप्रमाणे लोक खरे-खोटे काम करत पुढे जात असतात. यात कुणीच अपवाद नाही. शिक्षकही नाही, डॉक्टरही नाही. या सगळ्या आपल्या लहानपणीच्या कवीकल्पना आहेत. जसा बागुलबुवा नसतो तसेच हे कुणीही पूर्ण आदर्श नसतात.
आज शिक्षकांना प्रवेश मिळवण्यासाठी, नोकरी मिळवण्यासाठी दणदणीत डोनेशन द्यावे लागतं. विद्यापिठात सुवर्ण मिळवणार्‍या माझ्या मित्राला प्राध्यापकाच्या नोकरीसाठी ७-८ लाख मागितले होते. एवढी पात्रता असतांना असा धडा मिळत असेल तर कोण कशाला प्रामाणिकतेचे-आदर्शाचे वृथा सोंग करत फिरेल? तत्वज्ञान आणि आदर्शवाद म्हणजे बोलाचाच भात आणि बोलाचीच कढी असं ठाम मत होत जातं. आता त्या निवृत्त मुख्याध्यापकाचंच घ्या. बढती व्हावी, वेतनवाढ व्हावी, भत्ते मिळावे म्हणून त्यांच्याच विद्यार्थ्यांसारख्या सरकारी बाबूंनी त्याच्याकडून पैसे उकळले असणार. त्या बाबूंचे शिक्षक आदर्श नव्हते का? जेव्हा सगळा समाज स्वत:च्या स्वार्थासाठी अप्रामाणिकपणा करत असेल तर त्या समाजाला काही पेशांकडून नैतिकतेची अपेक्षा ठेवायचा नैतिक अधिकार आहे का?
कारण भ्रष्टाचाराशी अजिबात संबंध आलेला नसेल तर ती व्यक्ती या ग्रहावरची तरी नाही किंवा चार भिंतीबाहेर पडून कधी व्यवहार करायची गरज पडणार नाही इतकी संरक्षित असेल.
पण अभ्यास, चिंतन वाढवा. ग्रॅजुएट होईपर्यंतच काय कित्येकांना रिटायर होईपर्यंत चपला शिवणार्‍या पोराइतकं व्यवहार-चातुर्य येत नाही असं निरिक्षण आहे. मानवी व्यवहारांचं जग अगम्य आहे. त्याला आदर्शाच्या कॅलिडोस्कोपमधून पाहण्याचा प्रयत्न करणे चूक आहे. भ्रमनिरासच होईल.
पुन्हा शुभेच्छा.

संदीप डांगे 04/12/2015 - 12:40
तुम्हाला मुद्दा कळला नसल्याने तुम्हालाच शुभेच्छा द्याव्यात असे म्हणतो. आपला धागा हा पैशाच्या भ्रष्टाचारावर होता. आणि हा धागा नागरिकांचे आरोग्य स्वतःच्या स्वार्थासाठी धोक्यात घालून पैसे उकळण्याबद्दल आहे. हे कदाचित आपल्या लक्षात आले नसेल. एखादा डॉक्टर एखाद्या शस्त्रक्रियेसाठी दोन लाखाच्या ठिकाणी चार लाख घेत असेल तर आपली काय ना नाही. पण दोन लाख मिळतील म्हणून गरज नसतांना कुणाची शस्त्रक्रिया करून त्याच्यामागे आयुष्याभराचे दुखणे लावत असेल तर ते कसे पटेल? तुमच्या संकल्पनेतला गोंधळ आधी समजून घ्या. अन्यथा मी चोरा-दरोडेखोरांचे समर्थन करत आहे असे आपल्याला वाटेल. कॉपी-पेस्टींगच्या झालेल्या अनावश्यक श्रमाबद्दल श्रमपरिहार म्हणून एक गाणं ऐका.

सुबोध खरे 04/12/2015 - 12:51
हा धागा पण कोलेस्टीरॉलवर आहे असे वाटते. वैद्यकीय गैरप्रकारांवर नसावा. ओढून ताणून ते कोणत्याही धाग्यावर आणण्याचे काय प्रयोजन?

संदीप डांगे 04/12/2015 - 13:07
डॉक्टरसाहेब, धाग्याचा विषय: कोलेस्टरॉलच्या नावाखाली होणार्‍या हृदयरोगाशी संबंधीत अनावश्यक शस्त्रक्रिया. हा वैद्यकिय गैरप्रकाराचाच भाग आहे असे वाटते. तुमचे काय मत आहे?

मार्मिक गोडसे 04/12/2015 - 14:27
तुम्हाला मुद्दा कळला नसल्याने तुम्हालाच शुभेच्छा द्याव्यात असे म्हणतो.
तुमच्यामध्ये झालेल्या मतपरिवर्तनाला आणी तुम्ही करत असलेल्या प्रामाणीक प्रयत्नांना मी शुभेच्छा दिल्या होत्या.
आपला धागा हा पैशाच्या भ्रष्टाचारावर होता. आणि हा धागा नागरिकांचे आरोग्य स्वतःच्या स्वार्थासाठी धोक्यात घालून पैसे उकळण्याबद्दल आहे. हे कदाचित आपल्या लक्षात आले नसेल.
लक्षात आले होते. स्वार्थ हा मुद्दा दोन्हीकडेही समान आहे. भ्रष्ट आचार भले तो आर्थीक असो वा शारिरीक असो मी त्यात भेदभाव करत नाही. आर्थीक भ्रष्टाचारामुळेही एखाद्याचा जीव जावू शकतो. ठाण्यात एका बांधकाम व्यवसायीकाने ह्या कारणाने आत्महत्या केली होती. उदाहरणे बरीच देता येतील. त्यामुळे तुमचा युक्तीवाद चुकीचा वाटतो.
पण दोन लाख मिळतील म्हणून गरज नसतांना कुणाची शस्त्रक्रिया करून त्याच्यामागे आयुष्याभराचे दुखणे लावत असेल तर ते कसे पटेल?
हे तो का करतो? त्या डॉ.च्या बाबतीत अशी घटना घडली असेल व तो त्याचा सूड आपल्यावर काढत असेल असेही असू शकेल. बिनडोक तर्क वाटतो ना?
तुमच्या संकल्पनेतला गोंधळ आधी समजून घ्या. अन्यथा मी चोरा-दरोडेखोरांचे समर्थन करत आहे असे आपल्याला वाटेल.
गोंधळ तुमचा होतोय माझा अजीबात नाही..माझा कोणत्याही प्रकारच्या भ्रष्ट आचाराला विरोधच आहे व माझ्या पातळीवर मी त्याला नेहमीच विरोध करतो.
कॉपी-पेस्टींगच्या झालेल्या अनावश्यक श्रमाबद्दल श्रमपरिहार म्हणून एक गाणं ऐका.
कॉपी-पेस्टींगला मला कोणतेही श्रम पडत नाही. कृपया माझ्या ज्ञानात भर पडेल अशा विडीओ देत जा. अशा फालतू विडीओमध्ये मला रस नाही. तुमच्यासारख्याकडून अशा विडीओची अजीबात अपेक्षा नव्हती. जेव्हा सगळा समाज स्वत:च्या स्वार्थासाठी अप्रामाणिकपणा करत असेल तर त्या समाजाला काही पेशांकडून नैतिकतेची अपेक्षा ठेवायचा नैतिक अधिकार आहे का? ह्यात तुम्ही डॉक्टर पेशालाही पकडले होते. आज अचानक युटर्न.

संदीप डांगे 04/12/2015 - 15:05
जेव्हा सगळा समाज स्वत:च्या स्वार्थासाठी अप्रामाणिकपणा करत असेल तर त्या समाजाला काही पेशांकडून नैतिकतेची अपेक्षा ठेवायचा नैतिक अधिकार आहे का? ह्यात तुम्ही डॉक्टर पेशालाही पकडले होते. आज अचानक युटर्न.
तुम्हाला मला शब्दात पकडण्याचा आनंद मिळवायचा आहे यात जास्त रस दिसतोय. ठिक आहे. भ्रष्ट आचार भले तो आर्थीक असो वा शारिरीक असो मी त्यात भेदभाव करत नाही. आर्थीक भ्रष्टाचारामुळेही एखाद्याचा जीव जावू शकतो. ठाण्यात एका बांधकाम व्यवसायीकाने ह्या कारणाने आत्महत्या केली होती. माझा कोणत्याही प्रकारच्या भ्रष्ट आचाराला विरोधच आहे व माझ्या पातळीवर मी त्याला नेहमीच विरोध करतो. अनैतिकता आणि अप्रामाणिकपणा याबद्दलची तुमची मोजपट्टी माझ्या हातात का सोपवताय? आर्थिक भ्रष्टाचाराने कंटाळून त्या बांधकाम व्यावसायिकाने आत्महत्या केली असे तुम्हाला कसे वाटले? उदाहरण देतांना जरा माहितीही काढली अस्ती तर. जेव्हा तो ह्या व्यवसायात आहे तेव्हा त्याला ह्याबद्दल पूर्ण माहिती आहे. त्याने वेळोवेळी संबंधितांना योग्य ते पैसे चारले आहेत. तरीही ते त्याची अडवणूक करत होते. जे त्याला सहन न होऊन त्याने आत्महत्या केली. ही आत्महत्या आत्यंतिक मानसिक दबावातून झाली आहे. आत्महत्या करण्याचा निर्णय हा त्याचा स्वतःचा होता. ह्यात त्याची परिस्थिती कारणीभूत असली तरी जीवंत राहण्याचा त्याच्याकडे पर्याय होताच. तो त्याने स्वतः नाकारला. ह्या प्रकरणाचा रुग्णाला अजिबात गरज नसलेली शस्त्रक्रिया करायला लावून आयुष्याचे दुखणे देणार्‍या, त्याची जबाबदारी टाळणार्‍या डॉक्टरशी आपण कसा संबंध जोडू शकता? या प्रश्नांची उत्तरे द्या, मग पुढे काय ते सांगतो.

मार्मिक गोडसे 04/12/2015 - 15:46
तुम्हाला मला शब्दात पकडण्याचा आनंद मिळवायचा आहे यात जास्त रस दिसतोय.
अहो तुम्ही तुमच्या सोयीनुसार भूमिका बदलता हेच मला तुम्हाला सांगायचे होते. मला त्यात आनंद होत नाही उलट वाईटच वाटते. माझा कुठल्याही प्रकारच्या भ्रष्ट आचाराला विरोध आहे. तुमचा आहे का?
त्याने वेळोवेळी संबंधितांना योग्य ते पैसे चारले आहेत. तरीही ते त्याची अडवणूक करत होते. जे त्याला सहन न होऊन त्याने आत्महत्या केली. ही आत्महत्या आत्यंतिक मानसिक दबावातून झाली आहे
शेवटी हा कडेलोट कशामूळे झाला. जीव गेलाच ना? हे उदाहरण मी आर्थीक भ्रष्टाचारही एखाद्याचा जीव घेऊ शकतो हे सांगण्याकरता दिले होते. त्यामुळे मी डॉक्टरांच्या अयोग्य प्रॅक्टीसचे समर्थन करतो असा अर्थ काढू नका.
अनैतिकता आणि अप्रामाणिकपणा याबद्दलची तुमची मोजपट्टी माझ्या हातात का सोपवताय?
ती सवय तुम्हाला आहे. तुम्ही तुमची मोजपट्टी वापरायाला मो़कळे आहात.

सुबोध खरे 03/12/2015 - 20:50
डांगे साहेब आपण आजही डॉक्टर हा नोबल प्रोफेशन मानता. तो जमाना गेला कारण आता रुग्णही तसेच झाले आहेत. डॉ. श्रीखंडे सारख्या ऋषी तुल्य व्यक्तिमत्वाने डॉक्टरांच्या त्यागाची समाजाला किंमत नाही असे उद्गार काढले आहेत. डॉ रवी बापट यांनी हि अशीच खंत व्यक्त केली आहे. ज्या समाजातून डॉक्टर निर्माण होतात तोच किडलेला आहे. जर बीज किडके असेल तर वृक्ष किडकाच निघणार. हि वस्तुस्थिती मान्य करा. मी लष्करातून निवृत्त झालो तेंव्हा ज्या सोसायटीत मी लहानाचा मोठा झालो त्यांनी माझ्याकडे दवाखाना घेण्यासाठी काही रक्कम "रोख" मागितली. म्हणजे माझे पांढरे पैसे काळे करून द्यावे लागले. त्याच दवाखान्यासाठी मी ४० महिन्यांचा पूर्ण पगार( GROSS) किंवा ६० महिन्यांचा घरात येणारा पगार( नेट) एवढे पैसे भरले तेंव्हा सोसायटीने मला एक छदाम सवलत दिली नाही परंतु दवाखाना सुरु झाल्यावर मात्र ९० % लोकांनी सोसायटीतील लोकांना सवलत किती हे विचारले? २०१२ साली १०० रुपये उद्या देतो २०० रुपये आणून देतो म्हणून विश्वास ठेवला तर दोन फुलस्केप पाने भरतील एवढया रुग्णांनी पैसे बुडवले (जर कधी माझ्या दवाखान्यात आलात तर तुम्हाला पाहायला मिळेल) आणी ती रक्कम थोडी थोडकी नव्हे तर २०,०००/- च्या वर जाते. आज कोणी मला सांगितले कि पैसे उद्या आणून देतो तर मी स्पष्ट नाही म्हणतो. यावर आमच्यावर विश्वास नाही का? पासून माणुसकी नाही हे ऐकावे लागते. आई ची बिले बायकोच्या आणी बापाची बिले स्वतःच्या नावावर मागणारे महाभाग शेकड्यांनी आहेत. बिले वाढवून मागणारे सुद्धा. या समाजातूनच डॉक्टर आले आणी येणार मग समाजाने स्वतःच आत्म परीक्षण करायला नको का? डॉक्टर हा आपलाच घटक आहे तो आपण जितके चांगले तितकेच डॉक्टर चांगले असतील. डॉक्टरनेच त्याग केला पाहिजे, डॉक्टरनेच ग्रामीण सेवा केली पाहिजे,डॉक्टरनेच देश सोडून जायचे नाही. बाकी समाजाने शेण खाल्ले तरी चालेल. PEOPLE GET THE DOCTORS THEY DESERVE.

संदीप डांगे 03/12/2015 - 21:32
आपण मांडलेले अनुभव शंभर टक्के मान्य आहेत. पण आपल्याला असे वाईट अनुभव आले म्हणून आपण चुकीच्या मार्गाने गेलेला पैसा कमवायचा प्रयत्न कराल काय? मी सदसदविवेकबुद्धी, प्रामाणिकता याबद्दल बोलत नाही. तुमचे गेलेले पैसे काढायला किंवा अतिरिक्त कमवायला काहीतरी (कुणाला आरोग्याच्या दॄष्टीने त्रासदायक वा कशीही नसलेली) क्लृप्ती लढवालच. पण माझे एवढे लाख गेले तर आता कुणा डॉक्टरशी संगनमत करून येणार्‍या रुग्णांना गरज नसलेल्या शस्त्रक्रिया करायला लावून, आपल्या अंगावर येणार नाही अशी काळजी घेऊन गल्ला भराल काय? किंवा कुणीही असे करणे योग्य असेल काय? डॉक्टरकी हा एक व्यवसाय आहे, त्यांना त्यांचे उचित मानधन, सोयीसुविधा, हक्क अधिकार मिळालेच पाहिजेत हे मी आधीही एका धाग्यावर कळकळीने मांडले होते. पण समाज त्यांना फसवतो म्हणून त्यांनी समाजाला अशा पद्धतीने फसवणे पटत नाही. तुम्ही एक प्रकारे डॉक्टरांच्या त्या सर्व कृत्यांचे समर्थन करत आहात असे वाटते. वैद्यकिय व्यवसायाच्या बाबतीत 'टीट फॉर टॅट' विचारपद्धती चूकीची आहे.

बोका-ए-आझम 07/12/2015 - 17:32
व्यवसायाशी संबंधित नाहीच आहे. गुन्हेगारी प्रवृत्ती ही प्रत्येक व्यवसायात असते. मी पत्रकारितेत असताना एक प्रसंग घडला होता. माझ्या एका वरिष्ठ सहका-याने एक प्रकरण शोधून काढलं होतं आणि त्यात दोन पोलिस अधिकारी involved होते. त्याला फोन आला होता की तुम्ही पोलिसांविरूद्ध का स्टोरी करताय? त्यावर त्याचं उत्तर हे होतं की मी गुन्हेगारांविरुद्ध स्टोरी करतोय आणि त्यातले काही जण पोलिस आहेत. मला वाटतं या सगळ्या वादविवादात हा मुद्दा लक्षात घेतला पाहिजे.

गवि 03/12/2015 - 13:47
समजा जर कोलेस्टेरॉल आणि ह्रूदयविकार यांचा संबंध नसेल तर ते कमी करायचे उपचार का घ्यावे? जर मधुमेहाचे प्रमाण १४० असेल तर ११० च्या व्यक्तिने उपचार का घ्यावेत?
अत्यंत बरोबर. फक्त इतकंच म्हणणं आहे की खात्री करुन घेण्यासाठीसुद्धा मुळात नवा दावा करणारा सोर्स कोणता आहे हे पाहूनही किमान क्रेडिबिलिटी ओळखता येऊ शकते. उदा. मॉडर्न मेडिसिनच्या काही स्टँडर्ड जर्नल्समधे किंवा अनेक वेगवेगळ्या डॉक्टर्सच्या पाठिंब्याने कुठे अभ्यासनिबंध प्रसिद्ध झाला असेल तर शहानिशा करुन घेण्याइतपत योग्यता समजली जाईल. कुठल्यातरी आठवडी पुरवणीत चूर्णबीर्ण किंवा रक्तशुद्धीवाली सिरप्स बनवणार्‍या कंपनीने "स्पॉन्सर" केलेल्या चौकटीत अशी टेक्सासछाप संशोधनं उल्लेखिलेली असतील तर त्यांचा विचारही न करणं उत्तम.

सुबोध खरे 03/12/2015 - 12:44
स्वस्तातील औषध लवकर परिणामकारक ठरत नाही म्हणतात असेच काही नाही. एकच औषध वेगवेगळ्या कंपन्यांचे यात खूप तफावत असू शकते दर्जा एकच असूनही. उदा. FDC (ELEKTRAL वाले) यांचे एटोर्व्हास्टाटीन ZIVAST २५ रुपयाला १० गोळ्या मिळतात तेच RANBAXY चे स्टोअर व्हास १८० रुपयाला १० गोळ्या मिळतात. राहिली गोष्ट नकली गोळ्यांची -- सर्वच नकली गोळ्यात औषध नसतेच असे नाही. उदा. टिनीडाझोल हे औषध पोटातील आम्लामुळे विघटन पावते त्यामुळे ते इंटेरीक कोटेड म्हणजे आम्लात न विरघळणाऱ्या आवरणाच्या गोळीतून देणे आवश्यक आहे. यासाठी ५०० मिली ग्राम गोळी प्रथम तयार करावी लागते आणी त्या प्रत्येक गोळीवर हे इंटेरीक कोटेडचे आवरण चढवावे लागते. या उत्पादन पद्धती साठी बराच खर्च येतो तेंव्हा नुसता रंग चढवून दिली तर तुम्हाला काय कळेल. तिच्यातील टिनीडाझोल मोजले तर ५०० मिग्राम आढळेल पण गोळी घेतली तर नुसती जळजळ होईल आणी हगवण मात्र थांम्ब्णार नाही. मग आपले विद्वान शेजारी असतातच सांगायला, "आधुनिक औषधांचे साईड इफेक्टच फार असतात." आम्ही सुरुवातीला होल सेलर कडून जेनेरीक औषधे घेतली तेंव्हा मी त्याला हि शंका विचारली कि तू हि औषधे मला विकतो आहेस ती नकली नाहीत ना ? त्यावर तो म्हणाला साहेब मी तुम्हाला फार तर एकदा फसवू शकेन पण मला धंदा करायचा आहे. एकदा फसव्ल्यावर तुम्ही माझ्याकडून माल परत घ्याल का? त्यामुळे डॉक्टर स्वतः खात्रीशीर माणसाकडूनच औषधे विकत घेतात. पण ती औषधे लोक विकत करीत नाहीत असा आमचा अनुभव आहे . लोकांचा केमिस्ट वर जास्त विश्वास आहे त्याला कोण काय करणार?

बाप्पू 03/12/2015 - 16:48
चांगला धागा. खरे सरांचे प्रतिसाद देखील छान आयुर्हीत यांचा उल्लेख आल्यामुळे एक गोष्ट आठवली. आयुर्हीत मोड ऑन अबक बद्दल अधिक माहिती हवी असेल तर मला व्यनि करा . आयुर्हीत मोड ऑफ =) =)

हेमंत लाटकर 03/12/2015 - 17:24
डाॅ. सुबोध, तुमच्यासारखे उदात्त विचाराच्या डाॅक्टरांची संख्या खूप कमी आहे. डाॅक्टरच्या बेजबाबदार व बेपर्वाहीची एक घटना. आमच्या एका नातेवाईकाला डोळ्यासाठी स्टेम सेल थेरेपी करण्यासाठी कारने मुंबईच्या सायन हाॅस्पिटलमध्ये त्याला बघून तारीख घेण्यासाठी नेले. सर्व पेशंट मुख्य डाॅक्टरची (या डाॅक्टरचे मुंबईत स्वत:चे स्टेम सेल हाॅस्पिटल आहे) सकाळी 10 पासून वाट पहात होते, डाॅक्टर संध्याकाळी 5 वाजता आले. पेशंटचे रिपोर्टस तपासताना मुख्य डाॅक्टरांचे काजू, फुटाणे, शेंगदाणे खाणे चालू होते. आमच्या नातेवाईकाला पुढील महिन्याची तारीख दिली. त्याप्रमाणे सर्व तयारी करून नातेवाईक सायनला गेले. तेथे गेल्यावर डाॅक्टर गावाला गेलेत पुढच्या महिन्यात या असे सांगितले. 5-10 हजार रूपये वाया गेले. पुढच्या महिन्यात नातेवाईकाला सायन मध्ये अॅडमिट केले. दोन दिवस आैषध व तिसर्या दिवशी बोन मॅरोमधून स्टेम सेल घेणे चालू झाले. प्रोसिजर चालू असताना जेन्टस डाॅक्टर व वार्डबाॅचे लेडी डाॅक्टरसमोर फालतू जोक चालू होते. पेशंटला जनरल अॅनेस्थेशिया दिल्यामुळे सगळे कळत होते. त्यानंतर बोन मॅरो मधून काढलेल्या स्टेम सेलवर प्रक्रिया करून ते परत शरीरात टाकण्यासाठी 4 तास लागले. यावरून पेशंटने सरकारी दवाखान्यात न येता खाजगी दवाखान्यात जावे अशी डाॅक्टरची इच्छाआहे असे वाटले.

पिवळा डांबिस 04/12/2015 - 11:52
लघु घनता कोलेस्टेरॉल आणि हृदरोग यांच्यामधील सरळ गुणोत्तर आता प्रस्थापित झालं आहे*. लघु घनता कोलेस्टेरोल कमी (~३०% कमी) करण्यासाठी स्टॅटिन वर्गातली औषधे उपलब्ध आहेत. त्यात फायझरचे अटोर्व्हास्टॅटिन (ब्रान्ड नेम लिपिटॉर) नुकतेच पेटंट पिरियड संपवून जेनेरिक झालेले आहे. त्याहीपुढे जाऊन जर लघु घनता कोलेस्टेरॉल अजून कमी (~५०-६०% कमी) करायचं असेल तर त्यावर इव्होल्युक्युमॅब नांवाचे नवीन इंजेक्टेबल ड्रग बाजारात आले आहे.* गरजूंनी इंटरनेटवर अजून माहिती काढावी. *पिवळा डांबिस ह्या भुताने झपाटलेल्या झाडाचा ह्या संशोधनात्मक अभ्यासात प्रत्यक्ष सहभाग आहे. अजून जास्त काही लिहिणे अप्रस्तुत होईल.

नेत्रेश 06/12/2015 - 12:41
डॉक्टर्सची तुलना बेइमान रीक्शावाले, मॅकॅनिकस, विमा एजंट यांच्याबरोबर करतात ते काही पटले नाही. (काही जण तर चक्क पेशंटला लुबाडण्याच्या वृत्तीचे समर्थनही करताना दीसतात.) जशी आपण कोर्टातील न्यायाधीश, पोलीस, लष्कर, रीझर्व बँकेतील उच्चाधीकारी, IAS ऑफीसर्स, सचीव यांच्याकडुन उच्च नैतीकतेची अपेक्षा ठेवतो, तीच अपेक्षा समाज डॉक्टर्स कडुनही ठेवतो. खुप साधी गोष्ट आहे. ज्याच्याकडे आपण स्वतःला विश्वासाने सोपवतो त्याच्याकडुन होणारी फसवणुक ही साधी लबाडी कींवा बेईमानी नसुन विश्वासघात असतो, तोही थोड्याफार पैशांसाठी केलेला. काही डॉक्टर्सच्या रुग्णांच्या फसवणुकीच्या प्रकारामुळे लोकांचा सर्वच डॉक्टर्स वरील विश्वास कमी होणे ही फार सिरीयस गोष्ट आहे, जीचा संपुर्ण समाजावर खुप दुरगामी परीणाम होईल.

प्रसाद१९७१ 07/12/2015 - 11:30
लोकांचा सर्वच डॉक्टर्स वरील विश्वास कमी होणे ही फार सिरीयस गोष्ट आहे,
उगाचच भयंकरीकरण करू नका. माझा डॉक्टरांवरील विश्वास अजिबात कमी झाला नाहीये. आणि माझ्या माहितीतल्या नातेवाईक आणि मित्रमंडळींचा सुद्धा. क्वचित एखाद्या डॉक्टरचे वागणे/ बोलणे पटत नाही ( जनरली उद्धटपणा आणि वेळ कमी देणे आणि वेळ न पाळणे ). पण त्यांच्या बद्दल विश्वास कमी झाला नाही. रुग्णानी पण काळजी घ्यावी ती मी घेतो. उगाच रस्त्यावर पाटी दिसली म्हणुन दिसेल त्या डॉक्टर कडे जात पण नाही. कोणाच्या तरी अनुभवावरुन च कोणत्या डॉक्टर कडे जायचे ते ठरवतो. जमले तर डॉक्टर कुठल्या विद्यापिठातुन पास झाला आहे हे शोधतो आणि कॉलेज चे नाव कळले तर बेस्टच. तरुण डॉक्टरांना टाळतो. ४५-५० वयाच्या पुढचा असेल तर उत्तमच.

संदीप डांगे 07/12/2015 - 12:11
उगाच रस्त्यावर पाटी दिसली म्हणुन दिसेल त्या डॉक्टर कडे जात पण नाही. कोणाच्या तरी अनुभवावरुन च कोणत्या डॉक्टर कडे जायचे ते ठरवतो. जमले तर डॉक्टर कुठल्या विद्यापिठातुन पास झाला आहे हे शोधतो आणि कॉलेज चे नाव कळले तर बेस्टच. तरुण डॉक्टरांना टाळतो. ४५-५० वयाच्या पुढचा असेल तर उत्तमच.
हे सगळं बघूनही अनुभव वाईट आले तर काय म्हणाल..? डॉक्टरांच्या व्यवसायातल्या गैरप्रकारांचे खापर सातत्याने रुग्णांवरच फोडणे हेही जास्त सिरियस आहे.

प्रसाद१९७१ 07/12/2015 - 13:19
हे सगळं बघूनही अनुभव वाईट आले तर काय म्हणाल..?
आपले दुर्दैव!!! सर्व गोष्टी आपण कंट्रोल करु शकतो असे वाटु देऊ नये. आपल्या आयुष्यात अश्या अनेक गोष्टी असतात ज्याचा कार्यकारण भाव समजत नाही. बर्‍याच वेळेस आपला काही दोष पण नसतो ( असे आपल्याला वाटते ). ह्या सर्वावर "स्वीकार" हे एकच उत्तर आहे.

गवि 07/12/2015 - 13:11
मला तर उलट तरुण डॉक्टर्स लेटेस्ट वैद्यकीय ज्ञानाशी जास्त परिचित / संपर्कात असलेले, जास्त शक्यतांचा विचार करणारे, उत्साही, (कदाचित क्लायंटेल एस्टॅब्लिश करायच्या ध्येयाने) जास्त सखोल लक्ष देणारे वाटतात. तुलनेत वयस्कर डॉक्टर जुन्या विचारांचे, शिष्ट - तर्हेवाईक असणं म्हणजेच प्रसिद्ध असणं अशा गटातले, पेशंटला जराशीही वैद्यकीय ज्ञानाची माहिती न देणारे, रुढीप्रिय असतात. सरसकटीकरण नव्हे पण खरंच अनेक जुने डॉक्टर नॉलेज अपडेटच्या बाबतीत जरा साचलेपण आलेले असतात असे अनुभव आले आहेत. पुन्हा एकदा.. हे सर्वांबाबत खरं नसेलही.

प्रसाद१९७१ 07/12/2015 - 13:29
गवि- ४५-५० म्हणजे तरुण च समजले जातात हो. त्यातल्या त्यात डॉक्टर लोक तर जास्त च तरुण रहातात. :-) पायलट ला नाही का काही हजार तासाचे उडणे गरजेचे असते. तसे डॉक्टर नी काही हजार पेशंट बघितलेले असतील तर बरे.

गवि 07/12/2015 - 14:08
गवि- ४५-५० म्हणजे तरुण च समजले जातात हो.
तेही खरंच. शिकून सेटल होईस्तो डोईवर केसांची एलओसी बरीच उत्तरेकडे सरकलेली दिसते अनेकांची. ;-)

मार्मिक गोडसे 07/12/2015 - 14:35
स्वार्थ हा असा एकमेव दुर्गुण आहे जो आपल्याला दुसर्‍याकडे असलेला चालत नाही. नैतिकतेच्या गप्पा मारनारे इतर नोकरी, व्यवसायातील अनैतिकता खपवून घेतात. फक्त वैद्यकीय पेशाकडूनच नैतिकतेच्या अपेक्षा ठेवतात. आर्थिक कारणांमुळे सरकारी नोकर्,लोकप्रतिनीधी व इतर व्यावसायीकांमध्ये अनैतिकता वाढली. ह्याला समाजाने विरोध न केल्याने ही आर्थिक अनैतिकता वैद्यकीय पेशातही आली. त्यामुळे फक्त वैद्यकीय पेशालातील अनैतिकतेला टार्गेट करण्याऐवजी सिस्टीममधील इतर अनैतीक कृत्य करनार्‍यांनाही विरोध करायला हवा.

संदीप डांगे 07/12/2015 - 14:55
फक्त वैद्यकीय पेशालातील अनैतिकतेला टार्गेट करण्याऐवजी सिस्टीममधील इतर अनैतीक कृत्य करनार्‍यांनाही विरोध करायला हवा.
तुम्ही किती विरोध करता हो वैद्यकिय अनैतिकतेला? तुम्ही तर इथे मान्यही करायला तयार नाही की अनैतिकता आहे. विरोध तर दूरच राहिला. आणि हो, तुमच्या प्रतिसादावर उत्तर देतो, जरा थांबा. अर्ध लिहिलंय अर्ध बाकी आहे. सवड मिळाली की टाकतो. डोण्ट वरी. कीप बॅकिंग डॉक्टर्स हु डिसॅबल्ड पेशंट्स बट फ्युमिंग ऑन टीचर्स फॉर फ्यु रुपीज.

मार्मिक गोडसे 07/12/2015 - 15:27
ह्याला समाजाने विरोध न केल्याने ही आर्थिक अनैतिकता वैद्यकीय पेशातही आली.
हे वाचले नाही का तुम्ही? फ्यु रुपीजचा प्रश्न नाही नैतिकतेचा आहे.

संदीप डांगे 07/12/2015 - 15:38
प्रश्न आर्थिक अनैतिकतेचा नसून व्यावसायिक अनैतिकतेचा आहे याकडे आपले बहुधा लक्षच नाही. डॉक्टरांना पैसाच कमवायचा असेल तर त्यासाठी पेशंटचे जीव धोक्यात घालणे किंवा नको त्या शस्त्रक्रिया, महागड्या टेस्टस सांगणे गरजेचे आहे काय? पैसाच कमवायची हौस असेल तर इतर अनेक व्यवसाय आहेत, डॉक्टरांना दैवयोगे बुद्धीमत्ताही चांगली मिळालेली असते. तुम्ही सुरवातीपासून दोन वेगळ्या मुद्द्यांमधे तुलना करुन घोळ घालताय. आर्थिक अनैतिकता आणि व्यावसायिक अनैतिकता ह्यात फरक आहे.

भंकस बाबा 07/12/2015 - 16:52
मी मालाडला राहतो. माझ्या आसपास बरेचशे डॉक्टर आहेत. त्यात एक नावाजलेले बालरोगतज्ञ आहेत. सकाळ संध्याकाळ त्याच्याकडे गर्दी असते. तिथुनच जवळ दूसरे बालरोगतज्ञ आहेत. त्यांच्याकडे मात्र मोजकेच रुग्ण असतात. मला गर्दीचा तिटकारा आहे त्यामुळे मी माझ्या मुलाला कमी गर्दी असलेल्या ठिकाणी घेऊन जातो. एकदा ते डॉक्टर नसल्यामुळे गर्दीवाल्या डॉक्टरकडे जाण्याचा योग आला. आजार होता साधी सर्दी व् वायरल ताप. डॉक्टरांनी सरळ एंटीबायोटिक्स लिहून दिली. माझे पहिले डॉक्टर मात्र साधी ओषधे लिहून देत. मी नंतर माझ्या पहिल्या डॉक्टरांना यासम्बंधि विचारले. त्यांनी सांगितले की आजकाल सर्वाना इंस्टेंट पाहिजे असते . वायरल ताप असेल तर कड़क पथ्य व् साधी ओषधे घेऊन तीन चार दिवसात आराम मिळतो. पण कोणाची तितके थाम्बायची तयारी नसते. बाय द वे तुमचे अनुभव वाचले. पण मला आलेले अनुभव चांगले आहेत. आणि हो जर मला जास्त पैसे देऊन चांगली सेवा मिळत असेल तर मला ते फसवल्यासारखे वाटत नाही. आजकाल डॉक्टर रिस्क घ्यायला बघत नाहीत. त्यामुळे तुम्हाला भरमसाठ टेस्ट ते करायला लावतात. उत्तम उपाय म्हणजे अशे डॉक्टर टाळणे. पण नंतर गुण नाही आला की तुम्ही बोम्बलणार. डोक्याला मार लागला की सीटी स्कैन करने आजकाल सर्रास् झाले आहे. माझ्या व् तुमच्या लहानपनि अशी स्थिति नव्हती. अहो ऐडमिट पण करत न्हवते. माझे विचाराल तर आता मी नक्कीच सीटी करून घेइन व् नॉर्मल असेल तर घरी येऊन बिनधास्त झोपेन.

प्रसाद१९७१ 07/12/2015 - 17:00
आजकाल डॉक्टर रिस्क घ्यायला बघत नाहीत. त्यामुळे तुम्हाला भरमसाठ टेस्ट ते करायला लावतात.
रिस्क डॉक्टर पेक्षा रुग्णाला असते. त्यामुळे टेस्ट करायची की नाही ते रुग्णानी ठरवायचे.

संदीप डांगे 07/12/2015 - 17:08
हे पण रुग्णानेच ठरवायचं तर डॉक्टरने काय करायचं? डॉक्टर आणि न्हाव्यात काहीतरी फरक करा राव....!

प्रसाद१९७१ 07/12/2015 - 18:55
डॉक्टर आणि न्हाव्यात काहीतरी फरक करा राव....!
तुम्हाला फरक वाटत नसला तर तुम्ही आजारी पडलात तर न्हाव्या कडे जा. तसेही हल्ली लोक न्हाव्याला केस कापायचे २०० रुपये देतात, पण डॉक्टर ला द्यायची वेळ आली तर २०० रुपये जास्त वाटतात. हलके घ्या पण विचार करा. ब्र्यायडल मेक-अप साठी कमीतकमी पॅकेज १० हजार रुपयांचे आहे. नॉर्मली लोक २०-३० हजार खर्च करतात. फक्त ३-४ तासाचे काम असते. लग्नाच्या फोटो चे पॅकेज ५० हजार कमीत कमी., इतके रेट जनरल सर्जन ला पण मिळत नाही. ----------- निदानात चुक झाली तर डॉक्टरचा दोष, आणि निदान चूकू नये म्हणुन टेस्ट करायला सांगितल्या तरी डॉकटर चा च दोष.

संदीप डांगे 07/12/2015 - 20:15
चर्चेचा विषय बदलताय कशाला? डॉक्टरने आपल्या कौशल्याचे किती पैसे घ्यावे ह्याबद्दल आधीच एका धाग्यात पुरेपुर चर्चा झालीये. त्यात माझे मत तुम्हाला आठवत नसेल तर सांगतो. डॉक्टरने आपल्या कौशल्याचे योग्य ते पैसे घ्यावे. त्यात अजिबात कसूर करू नये. त्याबद्दल मी डॉक्टरांच्या बाजूनेच बोललोय. कुणाही व्यावसायिकाच्या बाजूनेच बोलेन. ज्याला परवडतं त्याने उपचार घ्यावे, नसता मरावे. सो सिम्पल! पण पैसे घेऊन रुग्णाला फसवणे पसंत नाहीये. निदानात चुक झाली तर डॉक्टरचा दोष, आणि निदान चूकू नये म्हणुन टेस्ट करायला सांगितल्या तरी डॉकटर चा च दोष तुम्हीच वर बोललात की टेस्ट करावी की नको हे रुग्णाने ठरवावे. म्हणून मी म्हटलं की न्हाव्यात आणि डॉक्टरमधे फरक ठेवा. मी न्हाव्याला जाऊन तर विचारत नाही ना की बाबारे केस कापु की नको, कापायचे असल्यास किती आणि कसे कापू तूच ठरव. तुला जसं जमेल तसं दे कापून. आजारी पडल्यावर माझ्याकडे चॉइस असतो काय? मुद्द्यांची सरमिसळ करू नका बंधो...!

भंकस बाबा 07/12/2015 - 20:51
मी तर माझ्या नेहमीच्या हजामाकडे जातो व् डोके त्याच्यासमोर ठेवतो, कारण त्याला माहीत असते मला कोणता कट पाहिजे. डॉक्टरला मात्र मला सांगावे लागते. डांगेजि तुमचा जो जनरल डॉक्टर असतो त्याच्यावर विश्वास ठेवा. त्याला या व्यवसाआतले चक्केपंजे माहीत असतात. जर तुमचे संबध चांगले असतील तर तो तुम्हाला फशी पाड़नार नाही.

संदीप डांगे 07/12/2015 - 21:00
ओके फाईन. जर संबंध चांगले नसतील तर तो फशी पाडण्याची मुभा आहे. राईट...! असू दे. ज्याचे त्याचे मत ज्याचे त्याचे जवळ. पण मला संबंध चर्चेमध्ये जो सूर जाणवला तो असा की आजारी पडणे हे रुग्णाची चूक आहे. डॉक्टरने फसवणे ही चूक नाही. जसे काही लोक म्हणतात, मुलीने रात्री घराबाहेर पडणे चूक आहे, तसेच.

भंकस बाबा 07/12/2015 - 21:14
डांगे , जर तुम्ही तुमचा हेकेखोरपणा सोडला तर पुष्कळ पुढे जाल हो? तुमच्या अनुभवामुळे तुम्ही दुसर्याला शहाणे नाही तर येडे करत आहात. विश्वास नावाची वस्तु अजूनही शिल्लक आहे.

संदीप डांगे 07/12/2015 - 21:25
भंकसबाबा, लोक इथे एकाच वेळेस विश्वास ठेवा आणि ठेवू नका चे दोन्ही सल्ले देऊन येडे करत आहेत त्याचं काय करायचं...?

मार्मिक गोडसे 07/12/2015 - 15:36
आणी हो
माझा कुठल्याही प्रकारच्या भ्रष्ट आचाराला विरोध आहे.
हे माझ्या वरील एका प्रतिसादात लिहिले होते ते वाचले नाही का?

ट्रेड मार्क 07/12/2015 - 21:00
फक्त डॉक्टर कसे वागतात हा मुद्दा परत परत सांगितला जातोय. परंतु कोलेस्टेरोल जर प्रमाणाबाहेर वाढलंच नाही तर? सध्या अन्नप्रक्रिया उद्योग फार जोरात चालू आहे. प्रत्येक गोष्ट त्याच्या बेसिक स्वरुपात न ठेवता उगाच जास्तीच्या प्रक्रिया करून त्याची पोषण दृष्ट्या वाट लावतात. उदा. पूर्वी घाणीतून काढलेलं खाद्यतेल मिळायचं. ते कसं चिपचिपित आहे आणि ते वापरणं कसं धोकादायक आहे हे आपल्याला बहुराष्ट्रीय कंपन्यांनी जाहिरातींचा मारा करून पटवून दिलं. त्यांचं जास्त प्रक्रिया केलेलं तेल जे तळलेल्या पदार्थांवर अगदी कमी प्रमाणात राहतं त्यामुळे आरोग्यास चांगलं आहे असं आपल्याला पटवण्यात आलं. असं प्रक्रिया केलेलं तेल खरं तर जास्त घातक असतं. त्यामुळे फक्त डॉक्टरच नाही तर मानक ठरवणारे, अन्न प्रक्रिया करणारे, जाहिरात करणारे या सगळ्याचं छुपे संबंध आणि फायदे असतात. मुलांच्या दुधात टाकायच्या पावडरींमध्ये साखर खूप जास्त प्रमाणात असते. खरी पोषण मुल्य नसतातच. एवढ्या लहान वयापासून ते त्यांचं भावी गिऱ्हाईक बनवायच्या मागे असतात. अमेरिकन FDA च्या मुख्य panel वरील ७५% सदस्य हे फूड प्रोसेसिंग कंपन्यांशी जवळचे संबंध असलेले आहेत. एखादा पदार्थ तुम्हाला FDA कडून पास करून घ्यायचा असेल तर तुम्ही तुमच्या सोयीच्या प्रयोगशाळेत त्याच्या टेस्ट करून ते FDA ला सदर करायचे. त्यावर FDA फक्त ते बघून तुम्हाला परवाना देते. प्रयोगशाळेत बनवलेले खाद्यपदार्थ, बाहेरून टाकलेले पोषक द्रव्य हे आपल्या आरोग्यास घातकच आहेत.

Ranapratap 18/03/2017 - 18:38
स्वतः 100 घेतल्याशिवाय शेतकऱ्याचा 7/12 न देणारा तलाठी जेव्हा डॉक्टर च्या बनवाबनवी बद्दल बोलतो तेव्हा मला फार आश्चर्य वाटते... आणि चार लिटर दुधाचे पाणी, साबुदाणा, यूरिया, साखर टाकून 8 लिटर करणारा शेतकरी जेव्हा डॉक्टर च्या कमाई बद्दल बोलतो तेव्हा मला फार आश्चर्य वाटते... जाहिरात करताना खोटे दावे करून सामान्य ग्राहकांना फसवणारा बिल्डर जेव्हा डॉक्टर च्या खोटेपणावर आक्षेप घेतो तेव्हा मला फार आश्चर्य वाटते.... डोळ्यादेखत खोट्याचे खरे करणारा वकील जेव्हा डॉ च्या चुकीच्या प्रॅक्टिस बद्दल बोलतो तेव्हा मला फार आश्चर्य वाटते... सावज मिळाले की दोन्ही बाजूनी पैसे खाऊन मिटवामिटवी करणारा पोलीस डॉक्टर च्या रेफरल वरती आगपाखड करतो तेव्हा मला फार आश्चर्य वाटते... 5000 हजार रुपये घेऊन विद्यार्थ्यांना परीक्षेचे पेपर आधीच पुरवणारे प्राध्यापक जेव्हा डॉक्टरांनी रक्त लघवीच्या तपासण्या करायला सांगितल्यावर हे अनैतिक आहे असे म्हणतात तेव्हा मला फार आश्चर्य वाटते... मी डॉक्टर ने खोटेपणा करावा याच्या बाजूने अजिबात बोलत नाहीए पण आपले ठेवायचे झाकून अन लोकांचे पाहायचे वाकून ही वृत्ती नको हे म्हणणं आहे.. जगातला भ्रष्टाचार होत नसलेला एक तरी व्यवसाय मला सांगा... उडदामाजी काळे गोरे प्रत्येक ठिकाणी असतातच; त्यांना खड्या सारखे बाजूला सारून चांगल्याचे कौतुक करावे... संसार आहे, जुने लोक म्हणतात संसार ही लबाडी च आहे... godfather च्या पहिल्या पानावरचे वाक्य लक्षात असू द्यावे.. Behind every fortune, there is crime!!!
रोज नवनवे ऐकायला, वाचायला मिळते आणि माझ्यासारख्या सामान्य माणसाचा पार बेंबट्या होतो. काही वर्षांपूर्वी कोलेस्टेरॉल विषयी ऐकले, याचा शरीरावर होणारा परिणाम, रक्तवाहिन्यांवर आतून चिकट स्तर निर्माण होणे, त्यामुळे हृदयविकाराचा झटका येण्याची शक्यता वगैरे. पाठोपाठ कोलेस्टेरॉल न वाढण्यासाठी काय टाळावे या यादीत अनेक आवडत्या पदार्थांची नावे. तेव्हा शेंगदाणे आणि नारळ/खोबरे हे नकार यादीत होते.
Subscribe to वैद्यकशास्त्र
© 2026 मिसळपाव