भारतीय सैन्य आणि प्रांतिक सीमेचे शिक्के ...

खरय खरे साहेब मुलभुत मानवी हक्काचा विचार करणारे सर्व चोर लफंगे भारतीय घटना लिहीणारे व मुलभुत मानवी हक्काच्या तरतुदी त्यात करणारे सर्व समिती सदस्य सुप्रीम कोर्टाचे न्यायाधीश ज्यांनी अ‍ॅफ्स्पा संदर्भात जो नुकताच निकाल दिला जीवन रेड्डी कमिशन इरोम शर्मिला सारखे संधीसाधु वर्शानुवर्षे उपोषणाचे ढोंग करणारे व शेवटी हळूच चोरपावलाने राजकारणात घुसणारे आणि सर्वसामान्य घरातल्या मणीपुरी गृहीणी ज्यांनी रस्त्यावर उतरुन अंगावरील सर्व कपडे काढुन नग्नावस्थेत निदर्शने केली आणि मनोरमा हे सर्वच आरामखुर्चीतलेच विचारवंत आहेत. आणि हो हे मी उपहासाने लिहीत नाहीये गंभीरपणे लिहीतोय या लोकांचा नाटकीपणा या गृहीणींचा लटका राग आणि अश्लील निदर्शन मला चुकीचाच वाटतो. लेख लिहीतो स्वतंत्र तोपर्यंत हे वाचुन घ्या टाइमपास म्हणुन आणि हो हे मी अजिबात उपहासाने लिहीत नाहीये गंभीर विनोद करतोय http://www.outlookindia.com/website/story/indian-army-rape-us/296634

जातीय / धार्मिक पिंक, तेढ वाढविणारी वक्तव्ये ह्यांकडे दुर्लक्ष करून ह्या धाग्यावर चांगली चर्चा होत आहे हे निरीक्षण आणि होत राहील हे अपेक्षा. काही आयडींना उत्तर देत बसण्यापेक्षा आपण आपली रेघ मोठी केली की ते आपोआप निष्प्रभ होतील ह्याची खात्री वाटते.

Brigade of the Guards Parachute Regiment Mechanised Infantry Regiment Punjab Regiment Madras Regiment The Grenadiers Maratha Light Infantry Rajputana Rifles Rajput Regiment Jat Regiment Sikh Regiment Sikh Light Infantry Dogra Regiment Garhwal Rifles Kumaon Regiment Assam Regiment Bihar Regiment Mahar Regiment Jammu & Kashmir Rifles Jammu & Kashmir Light Infantry Naga Regiment 1 Gorkha Rifles (The Malaun Regiment) 3 Gorkha Rifles 4 Gorkha Rifles 5 Gorkha Rifles (Frontier Force) 8 Gorkha Rifles 9 Gorkha Rifles 11 Gorkha Rifles Ladakh Scouts Arunachal Scouts Sikkim Scouts भारतीय लष्कराच्या सर्व रेजिमेंटची नावे आपण पाहिलीत तर काही गोष्टी आपल्याला प्रकर्षाने जाणवतील त्या म्हणजे बहुसंख्य रेजिमेंट्स या सीमावर्ती भागातील राज्यांच्या आहेत. यात अंतर्गत चार राज्यांचे (फक्त बिहार मद्रास महार आणि मराठा) हे अपवाद आहेत. महाराष्ट्राच्या ( नावाने का होईना) दोन रेजिमेंटस आहेत. यात प्रांतिक वाद इ काही नसून प्रत्यक्ष ज्या प्रांतातील लोक जास्त युद्धमान राहिले तेथे योद्धे आणि वीर यांची गौरवशाली परंपरा असल्याने लष्करात जाणे हे मान सन्मानाचे समजले जाते.या रेजिमेंट्सच्या वैभवशाली परंपरा त्या लष्करातील कामगिरीला आवश्यक समजल्या जात असल्याने त्या तशाच कायम ठेवल्या गेल्या. राहिली गोष्ट प्रत्यक्ष लढाईची. राजस्थान मध्ये युद्ध झाले तर राजपुताना रायफल्सचे लोक किंवा चीन बरोबर युद्ध झाले तर सिक्कीमचे किंवा अरुणाचल प्रदेशाचे लोक केवळ देशासाठीच नव्हे तर आपल्या भूमीसाठीशिवाय संस्कृती आणि भाषिक कारणासाठी प्राणपणाने लढतील हा गोष्ट वरिष्ठ लष्करी अधिकाऱ्यांनी लक्षात घेतल्याने सरकारने हि प्रांतिक नावे असलेल्या रेजिमेंट्स चालू ठेवण्यासाठी अनुमती दिली. शिवाय सिक्कीम स्काऊट्स चे सैनिक तेथे युद्ध झाले तर आपल्या "मातृभूमी"शी आणि तेथील "हवामाना"शी चिरपरिचित असतात. एखादा राजस्थानी राजपूत तेथील स्थानिक माणसांकडून जितकी चांगली माहिती काढू शकेल तेवढी दुसऱ्या राज्यातील माणूस नाही. महार रेजिमेंट हि बरखास्त झालेली असताना महार जातीतील योध्द्यांना मनाच्या नोकऱ्या मिळाव्यात म्हणून डॉ बाबासाहेब आंबेड्करांच्या आग्रहाखातर परत सुरु झाली आहे. परंतु या रेजिमेंट मध्ये सर्व जाती आणि धर्माच्या लोकांचे मिश्रण आहे केवळ महार नाहीत हि गोष्ट लक्षात घेणे आवश्यक आहे. महार रेजिमेंट हि सर्वात जास्त सरमिसळ असलेली रेजिमेंट आहे. The Mahar Regiment was originally intended to be a regiment consisting of troops from the Mahars in Maharashtra, the Mahar Regiment is one of the only regiments in the Indian Army that is composed of troops from all communities and regions of India. n the July 1941, B. R. Ambedkar was appointed to the Defence Advisory Committee of the Viceroy's Executive Council. He used this appointment to exert pressure within the military establishment for a Mahar regiment. He also appealed to the Mahars to join the Army in large numbers. In October, the Army gave in, and the 1st Battalion of the Mahar Regiment was raised in Belgaum पहा -- https://en.wikipedia.org/wiki/Mahar_Regiment.

चंपाबाई,

>> ( फादर ऑफ हिंदुस्तान, फादर ऑफ पाकिस्तान व फादर ऑफ अफगाणिस्तान ... >> हे तीन्ही आम्ही प्रातःस्मरणीय मानतो. )

बांगलादेशास फक्त आई आहे. बिनबापाचा असल्याने प्रात:स्मरणीय नाहीये तुम्हाला वाट्टे? आ.न., -गा.पै.

मला भारतीय सैन्याबद्दल अतीव आदर आहे. अमित दादा, सोन्याबापू यांच्यामुळे चर्चाही खूप चांगली चालू आहे, म्हणून माझे एक निरीक्षण किंवा शंका नोंदवतो. शंका बरीच विशुमित यांच्याप्रमाणे आहे. मी गेल्या चार महिन्यात सहलीसाठी म्हणून गढवाल रायफल्स चे मुख्यालय लॅन्सडाऊनी आणि कुमाऊ रायफल्स चे मुख्यालय रानीखेत पाहून आलो. मी सध्या बेंगाल इंजिनिअरिंग ग्रुप चे मुख्यालयआहे त्या रुरकी या ठिकाणी राहतो. इथे सैन्य दलातील लोकांची संख्या बरीच लक्षणीय आहे. सर्वसाधारणपणे आपल्या मनात सैनिकी पेशाबद्दल खूप आदर असतो. मात्र मी इथे कामाच्या स्वरुपाविषयी काही वेगळेच पहिले. माझ्या मुलांच्या शाळेतील पालक सभेला एका वेळीस किमान १० ते १२ गर्द शेवाळी रंगातील मिलिटरी जिप्सी गाड्या व त्यांचे चालक आलेले असतात. हा सरकारी पैश्याचा गैरवापर नाही काय ? शक्तिमान गाडीचा सर्रास वापर शाळेच्या बस सारखा करतात, हे हि मनाला पटत नाही. इतकेच काय, अधिकाऱ्याच्या पत्नी व मुलांसोबत मॉल आणि बहुपडदा चित्रपट गृहातसुद्धा गणवेशातील जवान येतो व मध्यंतरात चहापाणी आणून देतो. हे खरोखर योग्य आहे काय? यात कसली आलीय देशसेवा? केवळ इतकेच नाही, संध्याकाळी व्हॉलीबॉल खेळायला माझे दोन कर्नल मित्र माझ्या टीममध्ये येतात. त्यांचं अनुभवही खूप भारी होता. बॉल कोर्टबाहेर गेल्यावर, ते आणायला जायचेच नाहीत, इतरांनी आणण्याची वाट पहायचे, शेवटी तुझा रुबाब ऑफिसमध्ये असे आम्ही स्पष्ट सांगितल्यावर थोडे माणसाळले. कदाचित हा एक व्यक्तिनिष्ठ अनुभव असू शकेल. पण एकंदरीत जवानाच्या सेवेचा खासगी कामासाठी बराच गैरवापर होतो असे निरीक्षण नोंदवतो .

मित्र हो भारतीय सैन्याविषयी आदर असणे एक गोष्ट आहे आणि त्या असलेल्या चुकीच्या परंपरा/ पद्धतींचे समर्थन करणे या दोन वेगळ्या गोष्टी आहेत. आर्मीला "होली काऊ" मानणे हे मला पटत नाही. परंतु बरयाच वेळेस काही लोक वस्तुस्थिती न जाणून घेता एकांगी टीका करतात तेही मान्य होत नाही. नागरी जीवनात आर्मी पेक्षा १०० पट भ्रष्टाचार आहे हे काही समर्थन होऊ शकत नाही. हे म्हणजे त्याने गाय मारली म्हणून मी वासरू मारणे समर्थनीय आहे असे म्हणण्यासारखे आहे. सहायक हा प्रकार "नाहीच"(DENIAL) किंवा असलाच पाहिजे( सो व्हॉट) असे म्हणणारे लष्करी अधिकारीही मी बरेच पाहिले आहेत. दोन्ही गोष्टी चूक आहेत असेच माझे मत आहे. मी लष्करात २३ वर्षे घालवली त्यातील ११ वर्षे प्रत्यक्ष आर्मीत काढली आहेत. काही गोष्टी मी स्पष्ट करू इच्छितो. सहायक हा अधिकाऱ्याला त्याच्या आधिकारीक कर्तव्यात मदत करण्यासाठी नेमला जातो पण तो सर्रास त्याच्या इतर कामासाठी( यात पत्नी आणि मुलांच्या मदतीसाठी) वापरला जात आहे हि वस्तुस्थिती आहे. पण हे चूक कि बरोबर हे काळे आणि पांढरे इतके स्वच्छ नाही. माझ्या माहीतीतील एका डॉक्टरच्या वडिलांना पक्षाघाताचा आजार झाला आणि त्याची पत्नी ७ महिने गरोदर होती. हा डॉक्टर सियाचेन ला होता आणि त्याला रिलीव्ह करणारा डॉक्टर प्रत्यक्ष आल्याशिवाय त्याला रजा देणे शक्यच नव्हते. अशावेळेस. त्याच्या कमांडिंग अधिकाऱ्याने एक सैनिक पुण्याच्या ए डी रेजिमेंट मधून त्याच्या घरी मदतीसाठी रोज पाठवण्याची सोय केली. अधिकाऱ्याला जर आपल्या सुटीवर जाण्यासाठी रेल्वेचे आरक्षण करणे आवश्यक आहे त्यासाठी त्याने रजा मागितली तर त्याला रजा देणे हे कायदेशीर आहे. ( १०० % लष्करी अधिकारांच्या रजा न वापरता रद्द होतात) आयुष्यभरात फक्त ३०० दिवस रजेचे( १० महिने) पैसे आपल्याला निवृत्तीच्या वेळेस मिळू शकतात. परंतु अधिकारी आरक्षण करण्यासाठी रजेवर गेला तर त्याच्या सहीसाठी कितीतरी जवान अडकून पडू शकतात. उदा. मी एकदा अशी रजा मागितली होती तेंव्हा माझ्या वरिष्ठ अधिकाऱ्याने( कमांडिंग अधिकाऱ्याने) स्पष्ट शब्दात सांगितले डॉक्टर तू रजा घेऊन आरक्षणाच्या रांगेत उभा राहिलास तर तुझ्यासाठी थांबलेले ५० रुग्ण कुठे जातील. इतक्या लोकांना असुविधा करून मी तुला रजा देऊ शकत नाही. तुझ्या आरक्षणाची जबाबदारी माझी. अशावेळेस अधिकाऱ्याला पाठ्वण्यापेक्षा त्याचे वॉरंट घेऊन एखाद्या सैनिकाला पाठविण्यात येते. "कायदेशीररित्या" हे बरोबर नाहीच. PURIST AND PRAGMATIST ARE ALWAYS AT WAR दुसरी गोष्ट -- एका रेजिमेंट मध्ये १२०० सैनिक असतात. त्यांना रोजच्या रोज काही नेमबाजीचा प्रशिक्षण देण्यास पाठवता येणार नाही. इतका दारुगोळा फुकट घालवणे तुमच्या राष्ट्राला परवडणार नाही. मग सकाळी व्यायाम(पी टी) नंतर कवायत (परेड) रूटमार्च इ झाल्यावर अशा सैनिकांना काही तरी काम देणे आवश्यक असते. अन्यथा रिकाम्या डोक्याच्या माणसाचं डोकं कुठे चालेल ते सांगता येणार नाही. म्हणून त्यांना गवत कापणे पासून, रंगरंगोटी, बंदुका, हत्यारे, वाहने इ ची साफसफाई तेलपाणी, रेशन आणणे, बागकाम अशा कामाला लावले जाते. हे बागकाम रंगरंगोटी काही फक्त अधिकाऱ्यांच्या कार्यालयासमोरच असते असे नव्हे तर सैनिकांच्या, कनिष्ठ अधिकाऱ्यांच्या निवासस्थानासमोरही असते. यानंतरही बराच वेळ रिकामा असतो मग या लोकांपैकी काही लोकांना तुम्ही सहायक म्हणून काम करण्यास तयार आहेत का? असे विचारले जाते. जे सैनिक आपल्या कुटुंबापासून दूर आल्यामुळे संवेदनशील झालेले असतात असे किंवा ज्यांना अंगमेहनतीची काम करण्याचा कंटाळा असतो किंवा आळशी असतात असे सैनिक साधारण अशा कामाना पटकन तयार होतात. सहसा हे काम कुणाला सक्तीने करायला लावले जात नाही. परंतु जे लोक वरिष्ठ अधिकाऱ्यांच्या घरी काम करतात त्यांचे वैयक्तिक प्रश्न सुद्धा लवकर सोडवले जातात किंवा त्यांना रजा पण पटकन मिळतात.हि गोष्ट नियमाप्रमाणे बरोबर नाही परंतु मानवी स्वभावाला औषध नाही. वरिष्ठ अधिकाऱ्याचा सहायक असेल तो साहेबाना आपला प्रश्न पटकन सांगू शकतो आणि त्यामुळे त्याला तोडही लगेच निघू शकते. अशामुळे ज्यांना असे काम करायला आवडत नाही अशा लोकांना ते पटत नाही. परंतु दिसणारे फायदे त्यांना खुणावत असतात. म्हणून ते अशी कामे करायला तयार होतात परंतु मनापासून ते त्यांना पटत नाही. स्वातंत्र्याच्या वेळेस सर्व सैनिक हे ८ वि पास असत आणि एक चरितार्थाचे सन्माननीय उपाय म्हणून ते भरती होत असत. आजही परिस्थिती हीच आहे परंतु आता मूळ शिक्षण हे कमीत कमी १२ वि आहे. शिवाय उत्तरेकडच्या राज्यात बेकारी इतकी आहे कि कित्येक सैनिक बी ए, एम ए, एम बी ए करूनही भरतीच्या ठिकाणी आलेले दिसतात. असा माणूस सैनिक म्हणून भरती होतो पण खात्यांतर्गत अधिकारी होण्यासाठी परीक्षा असते ती पास होत नाही मग अधिकारी होणे शक्य नसते परंतु सैनिक म्हणून काम करणे त्याला आपल्या पदवीला साजेसे वाटत नाही. तुही एकदा लषकरात भरती झालात कि जे काम दिले आहे ते तुम्हाला केलेच पाहिजे असे तुमच्याकडून लिहून घेतले जाते. अशा उच्च शिक्षित माणसाला इतर १२ पास सैनिकांच्या बरोबर अधिकाऱ्यांच्या निवासस्थानात रंगरंगोटी करण्यासाठी पाठवला तर नाराज असतो. नागरी (सिव्हिल) कर्मचाऱ्याने मी हे काम करणार नाही असे वरिष्ठाला सांगीतले तर त्याला युनियनचे संरक्षण असते. संपावर जाऊ शकतो, विना परवाना रजेवर गेला तर त्याचे कोणीही काहीही वाकडे करू शकत नाही.लष्करात असे केले तर लष्कर चालवणे कठीण जाईल. दुसरीकडे सहायक हे केवळ नाराजच असतात असे नाही. कित्येक वेळेस त्यांची निष्ठा हि आपल्याला लाजवेल अशी असते. माझा एक मित्र एम एस करायला काश्मीर मध्ये कथुआ येथून पुण्याला आला तेंव्हा त्याच्या सहाय्यकाने रजा काढून स्वतःच्या पैशाने झेलम एक्स्प्रेसचे तिकीटहि काढले होते कि डॉक्टर साहेब को पुणे पहुंचाके उनका सबकुछ "सेट्ल" करके आऊंगा. माझ्या मित्राला धक्काच बसला. त्याने त्याला कितीही सांगितले तरीही तो मान्यच करेना. शेवटी मित्राने त्याच्या जायचे यायचे तिकिटाचे आणि वरखर्चाचे पैसे घेतलेस तरच तुला यायला देईन असे सांगितले. माझा दुसरा मित्र पॅरा कमांडो आहे तो ४/३ गुरखा रेजिमेंट मध्ये होता परंतु रूटमार्च मध्ये त्याच्या सैनिकांनी त्याला कधीही ओहोळ नाल्यात आपले पाय आणि बूट ओले करू दिले नाहीत. प्रत्येक वेळेस कोणीतरी त्याला पाठीवर घेत असत. हा स्वतः कमांडो होता आणि त्याने कितीपरीने विनवून धमकावून सांगितले पण हमारे डॉक्टरके पैर गिले कैशे हो शकते है म्हणून ते गुरखा सैनिक त्याला कधीही आपल्या पायाने नाला पार करू देत नसत. याच बरोबर अधिकरी सुद्धा अशा अनेक सहाय्यकांच्या अडीअडचणीला धावून येताना मी पाहिले आहे. पुण्यात कमांड रुग्णालयात असताना मला कित्येक मित्रांचे/ ओळखीच्या अधिकाऱ्यांचे फोन येत असत अरे माझ्या सहाय्यकाचे वडील कर्करोगाने आजारी आहेत जरा पाहून ये आणि त्याला काय मदत लागेल ते बघ. नौदलात किंवा वायुदलात असे "सहायक" नाहीतच. कारण या दोन्ही दलात प्रत्यक्ष "जमिनीवर" माणूस उभा करायला लागत नाही. किंवा जिंकलेला भूभाग प्रत्यक्ष ताब्यात ठेवायचे काम हि दोन्ही दले करीत नाहीत. तात्पर्य एवढेच आहे कि प्रत्येक माणसाला सहायकचे काम त्याच्या मर्जीशिवाय दिले जात नाही. परंतु अधिकाऱ्याच्या घरी काम करायला लावणे हि गोष्ट सुद्धा बरोबर नाही. लष्करात जसे जसे जास्त शिक्षित लोक येत आहेत आणि जशी जशी तांत्रिक प्रगती होत आहे तशी सहाय्यकाची गरज कमी होत आहे.( उदा आरक्षण मोबाईलवर करता येते. विजेचे किंवा फोनचे बिल मोबाईलवर भरता येते) कॅन्टीन मध्ये सहसा अत्यावश्यक गोष्टीच आणायला पाठविले जाते. ( कोणती स्त्री आपली शॉपिंगची संधी दुसऱ्याला देईल) आणि अधिकाऱ्यांची कॅन्टीनस वेगळी असतात तेथे सैनिकांना प्रवेश नाही. वतर्मानपत्रात येतात ति वर्णने अतिरंजित असतात पण तरीही त्यात काही प्रमाणात तथ्य आहेच. सत्ता आणि अधिकार आला कि त्याचा गैरवापर हा आलाच. बिहारचे(कि उ. प्र.) पोलीस महासंचालक तेथील गृहमंत्राचें पाय धरतानाचा फोटो मी पहिला आहे. आताच मध्य प्रदेश चे मुख्यमंत्री यांचे पाय ओले होऊ नयेत म्हणून पोलीस त्यांना उचलून नेतानाचा फोटो आलेला आहे. बदलत्या काळानुसार सहायकच्या कामाचे स्वरूप निर्धारित करणे आणि त्याला इतर कामांसाठी वापरणे रद्दबातल करणे हे काळाला धरून सुसंगत होईल. प्रतिसाद विस्कळीत झाला आहे( तीन वेळा रुग्ण आल्याने) मुद्दे अस्ताव्यस्त आहेत. क्षमस्व.

धन्यवाद अमित दादा अँड डॉ खरे. बापूसाहेबांच्या जाणकार प्रतिसादाच्या प्रतीक्षेत

निंदकाचे घर असावे शेजारी असे तुकाराम महाराज म्हणून गेले आहेत. काही आयडी हे शब्द तंतोतंत सार्थ करत आहेत. बाकी तुकोबांनी ज्या पद्धतीने अश्या लोकांचा उपयोग स्वसुधारणेसाठी करून घेतला तसाच आपण पण करूया, असे सुचवावेसे वाटते. काही आयडींमुळे आमच्यातील देशप्रेमाची तसेच आपापसातील मतभेद विसरून एकत्र येण्याची जाणीव आणि भावना वाढीस लागते आहे आणि पुढेही वाढीस लागो असे वाटते.