भारतीय सैन्य आणि प्रांतिक सीमेचे शिक्के ...

म्हणजे गोरखनाथांशि संबंधीत लोक्स असे भरपुर ठिकाणी वाचण्यात आलेय.

होय, भोळे असतात अन निस्सीम इमानदार, बंगाल मधून एकदा एका सुट्टीला घरी जाणाऱ्या गोरखा जवानाने (बिष्णु श्रेष्ठ) गँगरेप अन दरोडा ह्याच्या प्रयत्नात असलेले , जवळपास १५ सशस्त्र दरोडेखोर एकदम उरावर घेतले होते, ते ही फक्त आपली खुकुरी परजत!, २ सप्टेंबर २०१० मध्ये, मुळात गाडीवर दरोडा पडला तेव्हा ३५ वर्षांचा श्रेष्ठ निवांत झोपला होता, त्याला दरोडेखोरांनी उठवले तेव्हा तो त्यांना मुकाट पैसे देणार होता, तितक्यात दरोडेखोरांनी एका १८ वर्षीय मुलीला उचलले, त्यावेळी मात्र श्रेष्ठ ने भडकून एकदम सगळे उरावर घेतले होते, आधीच गोरखा, त्यात सैनिक, त्यातही भारतीय थलसैन्यातला, बॉस त्याला तोड तोडगा चेटूक काहीच नसते, डोके फिरले की संपले! श्रेष्ठची कथा आपण इथे वाचू शकता (लढ्यात जखमी झालेला श्रेष्ठ) (अतुलनीय शौर्य प्रदर्शनासाठी सेना मेडल घेताना श्रेष्ठ)

श्रेष्ठची कथा वाचून मलाही काही वर्षांपूर्वी वाचलेली एका ब्रिटिश गोरखा सैनिकाची शौर्यगाथा आठवली. दिपप्रसाद पुन याच नाव, अफगाणिस्तान मध्ये असताना एकट्याने 30 तालिबान सैनिकांचा एकट्याने खातमा केला. http://www.nationalturk.com/en/hero-british-army-gurkha-soldiers-dippra…

तुम्ही आर्मी जॉईन करणार होतात ना? मग शेपूट का घातली? जा जरा सियाचेन काश्मीर फिरुन आणि चरुन या.-)))

चरुन मरायला अनेकजण देशाबाहेर चालले आहेत... त्या दुर्दैवी जीवांचं कौतुक करण्याचा नतद्रष्टपणा सुद्धा चालु आहे.

काय खतरनाक फिलॉसॉफी आहे. डांगे साहेब आणि बापुसाहेब.. दोघांनाही धन्यवाद.

हेतू निर्दोष असेल तर कोणत्याही विषयावर चर्चा होऊ शकते

सैन्यातील हुद्द्यांची उतरंड ही युद्धक्षमता वृद्धिंगत करण्यासाठी निर्माण केलेली आहे. शंभर लोकांची कंपनी जर एका व्यूहरचनेनुसार बिनचूक हल्ला करू शकली नाही तर लढाई जिंकता येणार नाही. युद्ध सांगून होत नसते. आज्ञापालनाची मानसिकता सैन्यातील प्रत्येकाच्या (अधिकारी व जवान दोन्ही) रक्तात भिनलेली असते. ती शांतिकालातही तशीच शाबूत रहावी यासाठी सदोदित, निरंतर, कठोर प्रशिक्षण हे सेनेचे इतिकर्तव्य होऊन बसते. त्यात मानसिकता हा मूळ मुद्दा असल्यामुळे "नोकरी आणि घर" असा फरक करणे अशक्य असते. पण हुद्दा काहीही असला तरी अखेर प्रत्येकजण हा पलटणीसाठी प्राणाला पेटून लढणारा सैनिकच असतो.

विशुमित साहेब भारतीय सैन्यात कॊणतीही जात किंवा धर्म मानला जात नाही. धर्म हा प्रत्येकाच्या घरात बंदिस्त असतो. उदा दहीहंडीसाठी हुल्लडबाजी किंवा मशिदीवर भोंगे लावले जात नाहीत. परंतु ज्येष्ठ आणि कनिष्ठ हे मात्र फार कसोशीने पाळले जाते. लष्करात एका पातळीपर्यंत लोकशाही आहे आणि जेवढी आहे ती नागरी लोकांच्या पेक्षाही नक्कीच जास्त चांगली आहे. परंतु जेंव्हा प्रत्यक्ष कामाची वेळ येते तेंव्हा हुकूमशाहीच आहे(आणि असावी लागते.) एखाद्या वेळेस अधिकाऱ्यांनी सैनिकाला दिसताक्षणीच गोळ्या घालायचा आदेश दिला तर तो त्याने विनातक्रार पाळलाच पाहिजे. अन्यथा दंगली, आंदोलने इ. वेळेस हे तर आपलेच लोक आहेत मी गोळ्या चालवणार नाही असे सैनिक म्हणून लागले तर अनागोंदी होऊ शकते. मी विक्रांत वर असताना आमच्या कॅप्टन ने मला स्पष्ट शब्दात सांगितले होते कि डॉक्टर, बहुसंख्य वेळेस मी तुला असे का करायचे त्याचे स्पष्टीकरण देईन. परंतु काही वेळेस हे स्पष्टीकरण तुला मिळणार नाही आणि तू केवळ मी आज्ञा दिली म्हणून ती तंतोतंत पाळणे आवश्यक आहे. अधिकारी आणि सैनिक यामध्ये सुद्धा असा सुस्पष्ट फरक केला जातो आणि हा भरती पासून कसोशीने पाळला जातो. सैनिकांच्या डोक्यात हा माणूस अधिकारी आहे आणि त्याची आज्ञा पाळलीच पाहिजे याबद्दल कोणताही किंतु असता कामा नये. यासाठी पायदळ नौदल आणि वायुदलात त्यांची मेस वेगळी असते. त्यांची घरे वेगळी असतात. त्यांना मिळणाऱ्या सुविधा या त्यांच्या हुद्दयाप्रमाणेच असतात.रेशन मध्ये फरक नाही. उलट सैनिकांना गणवेश बूट इ गोष्टी फुकट मिळत असत आणि अधिकाऱ्यांना मात्र विकत घ्याव्या लागत. अधिकाऱ्यांना गणवेश भत्ता मिळत असे (पण २००५ साली सात वर्षात एकदा ७०००/- रुपये मिळत आणि माझ्या नौदलातील पांढरा गणवेश विकत घेऊन धुवून पांढरा शुभ्र वापरण्यायोग्य ठेवणे यासाठी हा भत्ता फारच अपुरा असे) आता तो १४०००/- आहे. मेस मध्ये सैनिकांना जेवण पूर्ण फुकट असते. अधिकाऱ्यांना आपले जेवण अधिकाऱ्यांच्या इतमामाने ठेवण्यासाठी साधारणपाने रेशन मिळून सुद्धा महिना १८००-२००० रुपये अतिरिक्त द्यावे लागत. बाहेरून दिसताना अधिकाऱ्यांचे जेवण हे जास्त चकाचक दिसते आणि लोकांचा गैरसमज होतो. CSD कॅन्टीनमध्ये सुद्धा अधिकारी-सुभेदार-आणि इतर रँक वाल्यांसाठी वेगळी लाईन असते हे एक बहुसंख्य नागरी माणसांना न पटणारे कारण आहे. पण कुठेतरी हा माणूस वरिष्ठ आहे हे सारखे सैनिकांच्या मनावर बिंबवले जावे यासाठी या गोष्टी वेगळ्या असत. जहाजात किंवा रेजिमेंट मध्ये रोज सैनिक आणि अधिकारी एकाच वातावरणात राहत असतात. त्यातून लष्करी अधिकारी आणि आजकाल सैनिक यांची पदवी एकच असते. बी ए किंवा बी एस सी. त्यामुळे सैनिकांना आपण अधिकाऱ्यांपेक्षा कमी नाही असा गंड निर्माण होऊ शकतो, इंजिनियर किंवा डॉक्टर या अधिकाऱ्यांच्या बाबतीत असा प्रश्न कमी वेळेस येतो. इंजिनियरिंगचे वरिष्ट सैनिक हे पदविका धारक (डिप्लोमा) असतात. आणि अधिकारी पदवी धारक असतात. वैद्यकीय खात्यात तर डॉक्टर आणि इतर असा सरळ फरक असल्याने हा प्रश्न कधीच येत नाही. "अतिपरिचयात अवज्ञा" होऊ नये म्हणून या गोष्टी फार कसोशीने पाळाव्या लागतात. वायुदलात (आणि नौदलात) एकंदर सैनिकांचे शिक्षण बऱ्याच वरच्या पातळीचे असते आणि बरेच सैनिक पदवीधर आहेत त्यामुळे सैनिकांना आपण अधिकाऱ्यांपेक्षा कमी नाही असा गंड पटकन होऊ शकतो त्यातून वायुदल हे फक्त ८० वर्षे अस्तित्वात आहे आणि त्यांच्या परंपरा अशा नाहीतच. त्यामुळे तेथे शिस्तीच्या बाबतीत परिस्थिती थोडी कठीण आहे. वायुदल हे वैमानिकांचे, वैमानिकांसाठी आणि वैमानिकाने चालविलेले असे मला एका वायुदलाच्या तळावर वायुसैनिकाने सांगितले होते. त्याला मी ताडकन जबाब दिला होता कि जेंव्हा युद्ध होईल तेंव्हा वायुदलात प्रत्यक्ष लढाईत लढणारा माणूस हा वैमानिकच असेल आणि तू वायुदलाच्या तळावर शान्त बसलेला असशील. नौदलात आणि पायदळात अधिकारी आणि सैनिक (च काय डॉक्टर सुद्धा) दोघेही प्रत्यक्ष युद्धात भाग घेत असतात. त्याच्या आगाऊपणाला उत्तर देण्यासाठी मी थोडी अतिशयोक्ती केली असली तरी हि सत्य गोष्ट आहे. नौदलात असताना आमच्या कॅप्टनने स्पष्ट आदेश दिलेले होते कि अन्न फुकट गेले तरी चालेल पण अधिकाऱ्यांचे अन्न सैनिकांना( अधिकाऱ्यांचे आचारी वाढपी इ सैनिक असले तरीही) देता येणार नाही. त्यांनी त्यांचे जेवण सैनिकांच्या मेस मध्ये "च" जाऊन घेतले पाहिजे. सैनिक आणि अधिकारी यातील हा फरक त्यांना कायम डोक्यात ठेवलाच पाहिजे. युद्धजन्य परिस्थिती मध्ये हा प्रोटोकॉल समजू शकतो पण "फॅमिली वेलफेर" सारख्या कार्यक्रमामध्ये जो सैनिकांच्या कुटुंबियांसाठी असतो तिथे ही हा भेदभाव पाहायला मिळतो कारण प्रत्यक्ष युद्धाचे वेळेस सैनिकांना शिस्त लावायला वेळ मिळत नाही. जगभरात कोणत्याही लष्करात पूर्ण लोकशाही आणणे अशक्य आहे. मग ते अमेरिकन असो कि फ्रेंच. तेथील सैनिक ही अशाच तर्हेच्या तक्रारी करत असतात.

साहेब, नक्की प्रॉब्लेम काय आहे ? शिक्षण कमी असणार्‍या, गरीब घरातल्या आणि शारिरीक क्षमता उच्च असणार्‍या लोकांनी हमाली कामे किंवा टगेगिरी करत बसण्यापेक्षा एक शिस्तबद्ध, प्रगतीकडे नेणारी, क्रीडा/शिक्षण यासाठी उद्युक्त करणारी जीवनशैली स्वीकारली तर आनंदाची गोष्ट नाही का ? या पार्श्वभूमीची माणसे जी लष्करात नसतात त्यांना सहसा अन-ऑर्गनाइझ्ड सेक्टर मधे जसे हेल्पर, अनस्किल्ड वर्कर वगैरे पद्धतीचे काम करावे लागते. तिथे त्यांना कोणती मानाची वागणूक मिळणार आहे ?

आणखी फक्त एका गोष्टीचे वाईट वाटते ते म्हणजे अधिकाऱ्यांच्या घरी सहायक (हेल्पर) म्हणून काम करणाऱ्या जवानांचे विशुमितजी, बहुतेक आपला एकसारखे दिसणारे गणवेश असल्यामुळे आर्मीचे वेगवेगळे आर्म/कोर त्यांची फंक्शन इत्यादी बद्दल प्रचंड जास्त गोंधळ उडालेला आहे असे वाटते, ऑर्डर्ली ज्यांना बॅटमॅन असेही म्हणतात हे खास प्रशिक्षित असे लोक असतात, ही मंडळी आर्मी सर्विस कोरची असते, ह्यांचे शास्त्रशुद्ध हाऊसकिपिंग, केटरिंग बार टेंडिंगचे ट्रेनिंग बंगलोर स्थित कॉलेज मध्ये मिळते, ह्या व्यतिरिक्त "सहाय्यक" ही एक पोस्ट असते ज्यात एक सैनिक strictly अधिकाऱ्याचा पर्सर म्हणून डेप्युटेड असतो, अश्या सैनिकांना कधीही अधिकाऱ्याची वैयक्तिक कामे करावी लागत नसतात, एखादा अधिकारी तसे करवून घेत असल्यास ते दुर्दैवी अन वन ऑफ इट्स काईन्ड उदाहरण होय, बाकी डिटेल नंतर बोलतो तूर्तास ह्या 2 लिंक्स कामी याव्यात, प्रश्न असल्यास जरूर विचारावेत ही विनंती विशेष, मला उत्तर द्यायला आवडेल लिंक क्रमांक एक लिंक क्रमांक दोन ह्याच्याशिवाय एक वैयक्तिक प्रश्न विचारतो, राग मानू नये ही विनंती, इंडियन आर्मी विषयी आपल्या मनात काही अढी बसलेली आहे का? असल्यास ती चूक आहे असे मी म्हणणार नाही, ती जर काही चुकीच्या संकल्पनांमुळे बसली असेल तर त्या मी साफ करायचा प्रयत्न करू शकेल, अन ती अढी ठेवायचा तुम्हाला हक्कही आहेच, शेवटी आर्मी ही पण हाडामांसाच्या माणसांची बनलेली असते, हे तुम्ही काय किंवा मी काय कोणीच विसरू शकत नाही, हे ही खरेच -कळावे बाप्या