ईशावास्य उपनिषदातला शांतीमंत्र

महात्म्यांची वचने आपल्या सोयीने वापरणे नवीन नाहीच. सत्य आम्हा मनीं | नव्हे गबाळाचे धनी | देतो तीक्ष्ण उत्तरे | पुढे व्हावयासी बरें || व्वा! छान. तुकारामांनी म्हटले म्हणजे प्रातःस्मरणीय आणि अनुकरणीयच आहे. तुकाराम महाराज काय म्हणतात ते बघूया. सत्य आम्हा मनी, म्हणजे सत्य आमच्या मनात आहे, सत्याचा आम्हाला साक्षात्कार झाला आहे. नव्हे गबाळाचे धनी म्हणजे? गबाळ म्हणजे अज्ञानी,लाचार. देतो तीक्ष्ण उत्तरे, तीक्ष्ण उत्तरे म्हणजे अचूक उत्तरे, तीक्ष्ण म्हणजे 'बोचणारी' असा अर्थ घेतलात तर गडबड होईल. पुढे व्हावयासी बरे म्हणजे आधीच अचूक उत्तर दिले तर पुढे काही वाईट होत नाही. आम्ही सत्य जाणल्याने कुणी आम्हाला अज्ञानी, गावंढळ समजू नये, आमची उत्तरे अचूक असून पुढे ती उपयोगीच पडतात असा अर्थ असावा. पण कोणी विरोधात बोललं तर त्यास दहापट बोचणारी वक्तव्ये करणे हे नळावरच्या भांडणाचे सूत्र असते. भद्रसभेतल्या गंभीर चर्चेत अशी भाषा शोभत नाहीच तर बोलणार्‍याची पातळी दर्शवते. ह्याच धाग्यावरचे तुमचे सगळे प्रतिसाद वाचून घ्या. तुमच्या मतांच्या विरोधात मत व्यक्त करणार्‍यास आपण काय संबोधून बोलला आहात. तुमची मते खोडून काढणार्‍यास सतत अज्ञानी, बेअक्कल, सत्याची माहीतीच नाही, अनुभवच नाही, चिंतनच नाही असली शब्दसंपदा वापरता. का तर कोणी तुम्हाला 'नेभळट' समजू नये? वेल, कमॉन माऊली. इथल्या चारदोन मुखवट्याआड लपलेल्या चेहर्‍यांनी तुम्हाला बेभळट इत्यादी समजलंही समजा, तर काय मोठं आकाश कोसळणार हे माझ्या आकलनकक्षेच्या बाहेर आहे. यु आर टेकिंग दिस वर्चुअल लाइफ टु सिरीय्सली. हे चिंतेचे कारण होते. कारण जी व्यक्ती फक्त वर्चुअल जगात माहिती आहे, (तुम्ही खरे कोण आहात हे किती लोकांना इथे माहिती आहे हाही प्रश्न आहे म्हणून) तीही फक्त मिपावर आहे, तीने असले वर्चुअल मानापमान मनाला लावून घेणे आश्चर्याचे आहे हेच मी मगाच्पासून म्हणत आहे. बाकी आपपर भाव वगैरे निव्वळ पुस्तकी आणि काल्पनिक आहे. >> हे जर तुमचे मत असेल तर वरचा शांतिमंत्र ज्याचा अर्थ लावण्याची आपण पराकाष्ठा करत आहोत तोही एक पुस्तकी व काल्पनिक मंत्रच झाला. त्या श्लोकाचा अर्थच 'आपपर भाव नष्ट होणे' हा आहे. याचा अर्थ वास्ताविकात आपण सर्व एकरूप आहोत , पण जगतांना सत्य गवसलेला नेभळटपणे जगतो ही फार अज्ञानमूलक धारणा आहे. >> तुम्ही नक्की काय म्हणत आहात. वास्तविकात आपण एकरुप आहोत पण जगतांना वेगळे? सत्य गवसलेला नेभळटपणे जगतो ही धारणा आहे (अज्ञानमूलक इत्यादी नंतर) असे कोणत्या आधारावर आपण मानता ते कळले तर बरे. आपण व्यक्ती नसून स्थिती आहेत असा निश्चयात्मक अनुभव असला तरी जगतांना व्यक्ती म्हणूनच जगावं लागतं . >> आपण व्यक्ती नसून स्थिती आहोत आणि त्याचवेळेस आपण व्यक्ती असून वेगळे आहोत हे दोन्ही एकाच वेळेस कसे काय शक्य होते? इट्स बायनरी नो? एक किंवा शून्य? कि सोयिस्कर 'भूमिका' आहे फक्त? दुसऱ्याप्रती अनुकंपा असतेच पण कुणी एक मारली तर दुसरा गाल पुढे करणं याला तुम्ही करूणा समजत असाल तर ती अपेक्षा व्यर्थ आहे . >> वेल. कराटे किंवा कुंगफू चे सूत्र, जे बुद्धांनी आपल्या अनुयायांना आत्मरक्षणासाठी शिकवलं ते माहिती असेलच तुम्हाला. आत्मरक्षा करतांना हल्लेखोराला आपली हानी करण्यापासून रोखणे, त्यास जायबंदी करणे, प्रतिबंधीत करणे हे ते तत्त्व आहे. हल्लेखोराने दोन फटके मारले तर त्याला दहा जीवघेणे फटके मारुन आयुष्यातून उठवा असे नाही. असीम करुणेतूनच अशी तत्त्वे जन्म घेऊ शकतात. तुम्ही आयुष्यात तुम्हाला घातक ठरेल अशी चूक स्वतःच केली, तुमचाच अपमान होईल अशी चूक केली तर स्वतःला काय शिक्षा देता/दिली? व्यावहारात जशास तसे असा निर्भयपणा नसेल तर सदर व्यक्ती अध्यात्माची ढाल केवळ स्वतःच्या बचावासाठी वापरत असते. >> आध्यात्म वायले, व्यवहार वायला. व्यवहार म्हणजे व्यापार. तुम्ही इथे अध्यात्माचा व्यवहार करायला येता? बाकी जशास तसे किंवा त्याच्या दसपट ह्याला आपण निर्भयपणा म्हणत असाल तर बोलणेच खुंटले. निर्भयपणाबद्दल आपण अजुन चिंतन करणे आवश्यक आहे असे वाटते. विठामाऊली, तुमच्याशी लोक अजूनही चर्चा करु जातात ह्याचाच अर्थ लोकांना तुमच्या ज्ञानाबद्द्ल, अधिकाराबद्दल, अनुभवाबद्दल अनादर नाही असा आहे. तुमच्या विरोधात जे काही बोलले जाते ते फक्त आपण दुसर्‍यांना कायम अज्ञानी सम्जत अपमानास्पद बोलत असता म्हणून लोक आता तेवढंच बघतात. ही स्थिती तुम्ही स्वतः बनवली आहे. ह्यात इथल्या सदस्यांचा काही ही हातभार नाही. ही स्थिती नको असेल तरी ती तुम्हालाच सुधारायला लागेल. त्यात कुणीच मदत करु शकत नाही. तुम्हाला नेहमी त्रास देणारे काही सदस्य प्रत्येकाला तस्साच त्रास देत असते तर त्यांच्यात समस्या आहे असे आपण समजले असते तर हरकत नव्हती. असो. धन्यवाद.

ते असंच विचारलं होतं हो. काल रुक्सानाने सांगितलं. ती कधी खोटं बोलत नाही. ;)