शाकाहार का मांसाहार

"माणसांच्या दातांची रचनाही मिश्रआहारी आहे." सा निष्कर्ष आपण कोणत्या आधारावर क्काधला आहे हे समजेल काय? सध्या उपलब्ध असलेल्या पुराव्यांवरून माणूस हा फलाहारी मर्कट( FRUIT EATING PRIMATE) आहे असे सिद्ध होते.
पटले नाही. माणूस कोणता प्राणी पकडून कच्चा खाऊ शकेल हे समजेल काय? माणसाला मांस फाडण्यासाठी आवश्यक असणारे सुळे नाहीत किंवा माणसाची आतडी मांसाहारी प्राण्यासारखी फार लहानही नाहीत. माणसाच्या लाळेत पिष्टमय पदार्थ पचवण्यासाठी विकर(ENZYME) असतात जे कोणत्याही मासाहारी प्राण्यांच्या लाळेत नसतात. मासाहारी प्राण्यांचा मेंदू किटोन बॉडी वापरू शकतो पण मानवी मेंदूला पूर्ण वेळ (२४ तास) ग्लुकोज ची गरज पडते जी कोणत्याही मांसाहारी पदार्थातुन पूर्ण होत नाही.फळात असलेली साखर मानवी मेंदूला फारशी प्रक्रिया न करत थेट वापरता येते.
तेंव्हा माणूस हा मिश्राहारी आहे हि गोष्ट चूक आहे. किंवा भारतीय माणसाने पूर्ण शाकाहार केला तर अन्न पुरे पडणार नाही हा पण एक चुकीचा समज आहे. हरित क्रांती मध्ये मांस पदार्थांची क्रांती झाली नसताना भारत अन्न धान्याबाबत स्वयंपूर्ण झाला हि वस्तुस्थिती आहे.
राहिली गोष्ट मांसाहाराची ज्यांना ते खावेसे वाटते त्यांनी ते खावे आणी ज्यांना पटत नाही त्यांनी ते खाऊ नये इतकी साधी गोष्ट आहे. यासाठी मांसाहाराचे समर्थन करायचीही गरज नाही
तसेच मी पूर्ण शाकाहारी आहे ( म्हणजे मी श्रेष्ठ आहे )आणी मांसाहारी लोक तामस आहेत असेही म्हणायची गरज नाही.
बाकी चालू द्या

लेखात मोदींचा राजीनामा मागितलेला नाही - पहिला फाऊल.

भौगोलिक रचनेचा प्राण्यांच्या आहार-शरिररचनेवर प्रभाव दिसतो तसा माणसाच्या दिसत नाही

एकाच प्रकारच्या स्पेसिजमध्ये असा फरक असलेलेल्या प्राण्याचे उदाहरण देऊ शकाल का?

लेखामधल्या मतांबद्दल काही मत नाही .पण कविता आवडली. खरोखर सुरेख..

आहाराचा माणसाच्या शरिररचनेवर प्रभाव न दिसण्याचे प्रमुख कारण म्हणजे हे अन्न मिळविण्यासाठी साधनांचा केलेला वापर. जसे मासे पकडण्यासाठी गळ व जाळ्याचा वापर, प्राण्यांच्या शिकारीकरता बंदूक,धणुष्यबाण किंवा इतर साधनांचा वापर ज्यामुळे शारिरीक कष्ट व हालचाल कमी होते.

आपल्या कळपाला मान्य नसल्यामुळे अमूक एकाकडून अमूक एक गोष्ट घडली म्हणून मार देणे वा जीवंत मारून टाकणे हे रानटी मानवी टोळ्यांचे काम होते. आजच्या सभ्य माणसांच्या समूहांचे नाही.

याच्याशी सहमत. पण आजच्या काळात सुद्धा मार देणे आणि जीवंत मारून टाकणे (म्हणजे काय असतं ब्वा?) हे खूपच जास्त प्रमाणात घडतंय.

पण मुद्दे मांडण्यात जरा गडबड झालीये. शाकाहारी विरुद्ध मांसाहारी या वादाविषयी बोलताय का मांसाहारामधेच असणाऱ्या गटांबद्दल बोलताय? जैन लोक पूर्ण शाकाहारी असतात आणि ते आपल्या बिल्डींगमध्ये मांसाहारी लोकांना राहू देत नाहीत. परंतु ते त्यासाठी कोणाला मारत नाहीत.

मांसाहारामधेच असलेल्या गटांबद्दल बोलायचं तर जास्त शक्यता फक्त गायीचं मांस आणि डुकराचं मांस या मधेच वाद असतात. डुकराबद्दल असहिष्णू असलेले लोक तर केवळ डुकराचं चित्र आणि इसिस चा झेंडा एकत्र केले म्हणून पण दंगा करतात. कारण काय तर इसीस च्या झेंड्यावर त्यांच्या दृष्टीने पवित्र शब्द लिहिले आहेत. पण मग इसिसने केलेले अत्याचार चालतात आणि बिचाऱ्या डुकराचे चित्र पण चालत नाही.

बाकी कोणी काय खावे हा जरी ज्याचा त्याचा प्रश्न असला तरी त्याचा आजूबाजूच्यांना त्रास होऊ नये याची काळजी घेणं आवश्यक आहे. उद्या तुमच्या अगदी शेजारी एखादा रोज बोंबील घरासमोर वाळवायला ठेवणारा आणि घरी शिजवणारा माणूस आला किंवा हलाल खायचं म्हणून त्याच्या दारासमोर एखाद्या प्राण्याची गळ्याची नस कापून रक्त वाहून देत राहिला तर तुमची प्रतिक्रिया काय असेल? किती सहिष्णू रहाल?

मनुष्याची शरीर रचना या विषयावर आपला पास… बाकी बरेच डॉक्टर आहेत त्यावर बोलायला.

अवांतर: तुम्ही कसले डॉक्टर आहात, म्हणजे MBBS का PHd?

संक्षिप्त परिचय: डॉ. सुधीर रा. देवरे (विद्यावाचस्पति - एम. ए., पीएच. डी.) भाषा, कला, लोकजीवन आणि लोकवाड्.मय यांचे अभ्यासक. साहित्यिक, समीक्षक, संशोधक, संपादक. अहिराणी भाषा संशोधक, अहिराणी लोकसंचितावर लेखन. ढोल या अहिराणी नियतकालिकाचे संपादक.
हा त्यांच्या ब्लॉग वरील परिचय आहे.

डॉ. देवरे फक्त धागा काढतात आणि परत बघत सुद्धा नाहीत. एकाही प्रतिसादावर प्रतिवाद नाही किंवा कसलं स्पष्टीकरण नाही. आपण आपले विचार मांडायचे आणि सोडून द्यायचं किंवा गम्मत बघत बसायचं असा खाक्या दिसतोय बहुतेक.

राहिली गोष्ट मांसाहाराची ज्यांना ते खावेसे वाटते त्यांनी ते खावे आणी ज्यांना पटत नाही त्यांनी ते खाऊ नये इतकी साधी गोष्ट आहे. यासाठी मांसाहाराचे समर्थन करायचीही गरज नाही
तसेच मी पूर्ण शाकाहारी आहे ( म्हणजे मी श्रेष्ठ आहे )आणी मांसाहारी लोक तामस आहेत असेही म्हणायची गरज नाही.

सदरहू वाक्य मसीहा धाग्यांप्रमाणे अश्या धाग्यांवर आपोआप यावे असी आकाशातल्या बाप्पाकडे* प्रार्थना...

जे *त्याला मानत नाहीत त्यांनी त्यांश्या आवडीचे/सवडीचे स्थान तिथे कल्पावे. उगा तो बाप्पा आहे का नाही याचा काथ्या कुटू नये. त्या दळणासाठी वेगळी गिरणी आहे तिथेच जावे.

तरकारी नाखु.

आपण काय खावं हे कोणीतरी तिसरी
व्यक्ती ठरवणार असेल तर जगणं मुश्कील
आहे.

aapan kay rajkaran karaw he koni tisra paksh samuh tharwnar asel tar NIWDUN yene mushkil ahe.

aho jase prani mansachya khanyasathi
janmale ahet . tasech samanya praja RAJKIY NETYACHYA sattesathi ahe,
Ugach tumhala bolta yete mhanun mansanwar honarya anyayasathi tumhi tond ughadu shakt.

kahihi khayche asel tar udya mi MANUS khalla tari konas problem yawayas nako.

‘बोंबीलचा वास’ ही कथा आणि ‘देव हातात हात घालून’ ही कविता हे दोन्हीही माझे कलाविष्कार तसे जुनेच. पण जुन्या कथा कवितांना असे नवे दिवस या हिंस्त्र पार्श्वभूमीवर यावेत हे दु:खदायकच.

स्वतःच काही लिहून त्याला स्वतःच कलाविष्कार म्हणणं म्हणजे जरा जास्तच झालंय. जर विनोद करत असताल तर अस्थानी आणि त्यामुळे पाचकळ झालेला आहे. वर त्या कवितेला नवीन दिवस आलेत हेही आपण स्वतःच जाहीर करत आहात? जसं की फार पूर्वी या कवितेनं अख्खा महाराष्ट्र हलवला आहे असं वाटावं...

बाकी मतं मांडायला काहीच हरकत नाही. प्रत्येकाला मत असावं आणि त्यानं ते जरूर मांडावं.
(फारतर काय, एखाद्या विषयातलं आपल्याला कितपत कळतं ते सगळ्या वाचकांना कळेल; या पलिकडे काय होइल?)

काय काय माकडं पन पक्षांची पिल्ल/अंडी खात्यात आसं ऐकलय, मंग त्यांच्यात पन आसला शाकारी मौन्सारी वाद होत आसल का बर?

पण मी काय म्हणतो काका की सगळे जग जर मांसाहारी (गेला बाजार मिश्राहारी) झाले तर मग मांसाहारी लोकांना मांस कमी पडायला लागेल. चिकन १२०० रुपये किलो होइल (ते एक दिवस होणारच आहे म्हणा). मटन २००० रुपये किलो होइल. कसे परवडणार हो गरिबाला?? आखाड तरी साजरा करता यिल का?

आणि मग कोणीतरी अजुन एक धागा काढेल की कसे चिकन खाणारे झुरळ खाणार्‍या लोकांना आपल्या वसाहतीत येउ देत नहित. कशी त्यांना झुरळं, किडे, अळ्य पकडुन खाणर्‍या माणासांची किळस वाटते. माणसामाणसा मध्ये होणार्‍या या भेदभावावर कोणीतरी सडकुन टीका करेल. मंग सगळेच लोक झुरळं खायला लागतील. आलम दुनियेतील झुरळांची प्रजाती धोक्यात येइल. झुरळ मारण प्रतिबंधक कायदे तयार केले जातील. टीव्हीवर जाहिराती येतील की भारतात केवळ १४ लाख झुरळे उरली आहेत. देशाचा खर्च होइल.

तेव्हा झुरळांची प्रजाती संपुष्टात येउ नये म्हणुन काही तुच्छ लोकांनी शाकाहारी राहणे समाजहिताचे आहे असे नमूद करु इच्छितो.

खाणं हे साधन बनवुन भेदभाव केला जातो हे सत्य आहे. म्हणजे अमुक खाणं खाणारा श्रेष्ठ वा अमुक न खाणारा श्रेष्ठ वा अजुन वेगवेगळ्या कॉम्बिनेशन मध्ये वापरुन. आता खाणं हे एक साधन झालं
भेदभाव करण्याचं, श्रेष्ठ-कनिष्ठ ठरविण्याचं , सत्ता गाजवण्याचं
पण फक्त ते अनेक असंख्य साधनांपैकी एक आहे. आर्थिक स्तर, भाषा, वर्ण , जात , भौगोलिक स्थान, राष्ट्र, अनेक अनेक साधनांनी माणुस तेच काम साधत असतो.
भेदभाव करण्याचं, श्रेष्ठ-कनिष्ठ ठरविण्याचं , सत्ता गाजवण्याचं
मुळ प्रश्न यावेळेस कुठल साधन वापरलय खाणं पुढच्या वेळेस ते वर्ण असेल नंतर राष्ट्र असेल नंतर आर्थिक स्तर असेल
हा नाहीच.
मुळात एक माणुस दुसरयावर सत्ता गाजविण्यासाठी, त्याला कनिष्ठ ठरवण्यासाठी, का केव्हा कसा कोणत्या प्रेरणांनी प्रवृत्त होतो वा एक माणुस वरील सर्व टाळुन सहकार्य संवेदना व्यक्त करत दुसर्या माणसाशी समरस होण्यास का केव्हा कसा कोणत्या प्रेरणांनी प्रवृत्त होत असतो.
हे शोधण्याचा यावर चिंतन करण्याचा आहे. ठीक आहे आज खाणं साधन आहे उद्या साधन रीप्लेस होइल अजुन एखादा दुसरं साधन असेल पण मुळ प्रवृत्ती सत्ता गाजवणे वर्चस्वाची भावना अहंकार तो तर मुलभुत आहेच ना.
साधना पेक्षा साधना मागील प्रवृत्तीवर मुलगामी चिंतन होणं गरजेच आहे असे प्रामाणिकपणे वाटते.
हा मोठा कुतुहलाचा विषय आहे एक माणुस प्रेमाकडे सहकार्य संवेदनशीलता समरसते कडे कसा प्रवृत्त होतो व दुसरा विरोधी भावनेने.

डॉ साहेब एक प्रश्न की आपण जे खातो / पितो ते सर्व स्वच्छ, शरिराला पचेल असे पदार्थ खातो. मग प्राण्यांचा असा काय मेटॅबोलीसम असतो की ते काही खावु शकतात आणि कुठलेही पाणी पिवु शकतात (रस्त्यावर पडलेले पावसाचे पाणी पिवुनही पक्षी, प्राणी ते पचवु शकतात पण आपल्याला मात्र गाळलेले, उकळलेले पाणी लागते. )

आणि गाय ही रवंथ करणारी असुन सुध्दा मी तिला मासे खाताना पहिलेले आहे. हे कसे शक्य आहे. म्हणजे मांसाहार पण ती रवंथ करत असेल काय?

काय काय माकडं पन पक्षांची पिल्ल/अंडी खात्यात आसं ऐकलय, मंग त्यांच्यात पन आसला शाकारी मौन्सारी वाद होत आसल का बर?

अजून साधारणतः २५-५० वर्षांनी मानवाला कीटक (Insects) खायला लागतील. वाढणारी लोकसंख्या आणि कमी होणारी शेती, तसेच कमी होणारी प्राण्यांची संख्या याचा एकत्रित परिणाम म्हणून लोकांनी कीटक खाण्याच्या पर्यायाकडे गांभीर्याने बघितले पाहिजे. U.N. Food and Agriculture Organization चा लेख.

National Geographic मध्ये लिहिलेला लेख…. त्यातील काही भाग खाली दिला आहे.

U.N. Food and Agriculture Organization reminds us that there are more than 1,900 edible insect species on Earth, hundreds of which are already part of the diet in many countries.

In fact, some two billion people eat a wide variety of insects regularly, both cooked and raw; only in Western countries does the practice retain an "ick" factor among the masses.

कोणाला जर काही वेगळं खाऊन बघायचं असेल तर आजकाल Cricket Cookies पण मिळतात.

अधिक माहिती इथे.

लेख चांगला आहे पण काश..एक मिपाकट्टा झणझणीत थाळीस्थानावर भरला असावा आणि हे धाग्याचं शीर्षक कोणीतरी ओरडून म्हणावं.. नेमकी किती ताटं कोणती मागवायची ते वेटरला सांगण्यासाठी..

वा...

फार बालिश लेख आहे !!! वेळ वाया गेला!!! :(

पचतं ते खावं या मताचा मी आहे, बाकी चालु द्या. लेख चांगला आहे.

-दिलीप बिरुटे
(नॉनव्हेज कडून भाजीपाल्याकडे वळलेला)

अज्जुन कसा नै आला या धाग्यावर पांडू
जो मारेल सगळ्यान्च्या डोक्यात दांडू

काहीही असावे पण मिताहारी असावे.
दुसर्याचे अन्न कोणत्याही प्रकारचे असले तरी त्याला नाके मुरडू नयेत.
अन्न माणसांना जोडते, तसे तोडतेही प्रसंगी मने दुखावतात.... तेव्हा जपून असावे.

प्राणी निर्माण झाले तेव्हा शाकाहारी व मांसाहारी का झाले असावेत. माणूस शाकाहारी की मांसाहारी.

लेखक, कशाचे डॉक्टर आहात कळेल का ? आपली पात्रता / योग्यता काढायचा प्रयत्न नाहीये . तर प्रतिवाद कोणत्या भाषेत करणे सोपे जाईल हा उद्देश आहे . समजा आपण माणसांचे डॉक्टर असाल तर जीव शात्रीय भाषेत बोलता येईल - सुबोध खरेंनी आधीच बिनतोड उत्तर दिलेच आहे. पी एच डी असाल तर साहित्यिक भाषेत देता येईल. आता, वनस्पती शास्त्राचे पी एच डी असाल तर वादच मिटला !

लेखक, कशाचे डॉक्टर आहात कळेल का

हाच प्रश्न मी पण विचारला होता, पण लेखक तेव्ह्डे सोडुन दुसरे च बोलतात.

संक्षिप्त परिचय: डॉ. सुधीर रा. देवरे (विद्यावाचस्पति - एम. ए., पीएच. डी.) भाषा, कला, लोकजीवन आणि लोकवाड्.मय यांचे अभ्यासक. साहित्यिक, समीक्षक, संशोधक, संपादक. अहिराणी भाषा संशोधक, अहिराणी लोकसंचितावर लेखन. ढोल या अहिराणी नियतकालिकाचे संपादक.
हा त्यांच्या ब्लॉग वरील परिचय आहे.

स्वजाती भक्षणाचे प्रकार इतर काही प्राण्यांप्रमाणे मानव प्राण्यामधे ही काही आदीवाश्यांकडे चालायचेच ना?/अगदी पुरातन भारत देशात सुद्धा हे चालायचे ना?

बरं, अंडी चालतील का?

आपल्या प्रतिसादांतुन फार महत्वपुर्ण व रोचक माहीती एकुण आहाराविषयी मिळाली.
एक जुनाच प्रश्न विचारावासा वाटतो प्रोटीन्स संदर्भात शाकाहारातुन प्रोटीन्स मिळतात मात्र ज्या मुबलक प्रमाणात ते मांसाहारापासुन मिळतात तितके मिळत नाहीत.
हे मी खेळाडु, व्यायामपटु यांच्या शरीराच्या प्रोटीन च्या अतिरीक्त गरजांसंदर्भातुन विचारत आहे. यावर शाकाहारी शरीरसौष्ठवपटु वा व्यायामपटु वा खेळाडु कडे पर्याय मर्यादीत असतात हे खरे नव्हे का ?
प्रोटीन पावडर सप्लीमेंट सजेस्ट करतांना असे सांगितले जाते की शरीराला वजनाच्या प्रपोर्शनमध्ये म्हणजे पर किलो ला काही ग्रॅम आठवत नाही बहुधा दोन ग्रॅम पर केजी अशी गरज असते.इ.इ.
प्रोटीनच्या खेळांडुना असलेल्या अतिरीक्त गरजेविषयी व तिच्या शाकाहारातुन होत असलेल्या पुर्ततेविषयी आपले विवेचन वाचायला आवडेल

परवाच डॉ. सुधीर रा. देवरे यांना नॅसेओचा (नॅशनल सोसायटी फॉर इक्वल ऑपॉरच्युनिटीज फॉर दी हायेस्ट इंडिया) राष्ट्रीय पुरस्कार मिळाला. या संस्थेतर्फे राष्ट्रीय पातळीवर दरवर्षी एका उच्च ध्येयवादी विशेष व्यक्तीला हा पुरस्कार देऊन सन्मानित केले जाते.