मातृभाषा दिवस साजरा करू-मातृभाषेत बोलू

मातृभाषेची माझी व्याख्या अशी की आपण लहान असताना आपली आई आपल्याशी ज्या भाषेत बोलते ती आपली मातृभाषा. माझी मातृभाषा मराठीच! मात्र इंग्लिश, हिंदी, कोंकणी या तेवढ्याच प्रेमाने शिकले! संस्कृतही आवडते. हापिसातले सहकारी आणि बॅटमन यांच्याबरोबर कन्नडमधेही बोलायचा प्रयत्न केला. आता एकच भाषा माझी असे म्हणू शकणार नाही.

माझा मराठाची बोलू कवतुके
परि तो अमृतातेही पैजा जिंके|

इतकी गोड माझी भाषा! तिला आता अभिजात भाषेचा दर्जा मिळाला आहे. तिच्या किती उपभाषा आणि बोली. तशाच इतर भाषांच्याही सर्व बोलींचीही जपणूक झाली पाहिजे, नाहीतर त्या अस्तंगत होत जातील. कर्नाटकात गेलेल्या कोंकणी लोकांचे उदाहरण समोर ठेवले पाहिजे. कित्येक पिढ्या कर्नाटकात गेल्या, कोंकणीला स्वतःची अशी धड लिपीही नव्हती. तेव्हा त्यांनी फक्त आपसात बोलून त्यांच्या घरांतून कोंकणी जिवंत ठेवली. आजही हे लोक आपली मातृभाषा कोंकणी म्हणून अभिमानाने सांगतात. तशीच तंजावरला गेलेल्या मराठी लोकांनी मराठी जिवंत ठेवली. आजही हे लोक आपली मातृभाषा मराठी म्हणून अभिमानाने सांगतात. मग आपल्याला ज्या भाषेतून शिकायला मिळालं, बोलायला मिळालं तर ती बोलायची एरवी लाज का वाटावी?

सुंदर विषय ! तयारी करून बोलायला येते ;)

अगदी अगदी. मातृभाषेचा विजय असो!

मत्तु येन हेळबेकु मातृभाषेयल्लि? याके अंद्रे नन्न एरडु मातृभाषागळु अवं.

आय कम्पलीटली अ‍ॅग्री विथ यू. वी ऑल मस्ट स्पीक इन अवर मदरटंग. धिस वील हेल्प टू प्रिझर्व मराठी इन ऑल इटस ग्लोरी. माय हार्टीएस्ट बेस्ट ऑफ लक फॉर धिस इनिशिएटीव्ह. जय हिंद. जय महाराष्ट्र.

आंवशीक खावंक, ह्या पिश्या अबोलीक नाय कामधंदो! काय तरी नाय तिकडची खुळां काढतां! म्हणां, "स्वतःच्या मातृभाषेत काहीतरी लिहा!"
कित्यांक? आमी आमच्या मातृभाषेत काय तरी लिहितलोंव. मिपाकरी मेंबरां तां र-ट-फ करत वाचतलीं. तेंका शिंदळीच्यांक त्यातले अर्धे म्हणी लागूचे नाय. मगे ह्याचो अर्थ काय आणि त्याचों अर्थ काय म्हणान विचारत येतली. बरां ता बरां पण अर्थ जाणून घेवंन गप्प बसूंची नाय, मेल्यांचा तोंड ह्या तिरफळाचा; सदैव उघडां!! उगीच तेंच्यावर चर्चा करत बसतंली इकाळ्या पावसाची!!!
सांगितलो कोणी हो उद्योग? उगीच भिंतेक तुमड्यो लावंन बसूचे धंदे!!! तेंपेक्षा कढी-शित खावंन दोन तास नीज काढलेली काय वायट!!!

(काय उतरलंय का आमच्या मातृभाषेचं वळण?)
:)

它不应该是一种罪过，在中国写。任何人在这里谁能够理解？

Bom dia todos. Aqui ninguém pode falar 'Marathi'. Assim, hoje Português é a minha língua de comunicação! ;-)

अरे काय चाल्लयं. त्या पिशि तै वेड्या पिश्या होउन पाशवी सेनेचा हल्ला चढवतील ना =))

मिपाकरांचे डोके ठिकाणावर आहे काय?

போன்ற கடுமையான பொருள் பதில்கள் மிகவும் ஏமாற்றம் தான்.
இன்று நான் ஒரு மிபபகர் இருப்பது வெட்கமாக பூர்த்தி.

பைய்ஜாரபுவா

खानदेशात अहिराणी भाषा बोलली जाते. ती माझी मातृभाषा नसली, तरी लहानपणापासून ऐकत आल्यामुळे तिच्यातले शब्द कानावर पडले की बरे वाटते. ('सकाळ' वृत्तपत्राच्या जळगाव आवृत्तीत अधूनमधून तिच्यातले शब्द वाचायला मिळतात. कुठल्या गोंधळाची बातमी असली की त्यात हमखास 'दांगडो' असा शब्द वापरतात.)

खानदेशात अहिराणीशिवाय इतरही अनेक बोली आहेत. सर्वच बोलींवर गुजराती, राजस्थानी, हिंदी आणि अर्थातच मराठीचा प्रभाव आहे. गुजरातला लागून असलेल्या भागात गुजराथीचा प्रभाव जास्त आहे, तर बऱ्हाणपूरकडच्या भागात हिंदीचा. बोलण्याचा सूरही त्याप्रमाणे बदलतो. शहादा, नंदुरबार या भागातलं बोलणं मला कानाला खडखडीत वाटतं, तेच रावेर, यावल या पट्ट्यात लांब सुरात बोललं जातं आणि कानाला गोड वाटतं. जळगाव, भुसावळ या भागात रोखठोकपणा जास्त असतो. अजयाने विचारलेला प्रश्न या भागात असा विचारला जाईल - तुम्ह्न येड लागेल शे का? / चगी गये का वो?

हाझा कैफा! शुक्रान! :)

मिपा वर मातृभाषे वरून रचला गेला इतिहास. सर्वच मान्यवर लागले बोलू.
संपादक करणार हस्तक्षेप. काहीतरी भाषिक षडयंत्र गेले रचले असण्याची आशंका

काल पिशीबरं गप्पा मारत होताव तवा तिनं मनलाल्ती की आज असं असं मातृभाषेत बोलायचं.. मी म्हणलं कामुन ? तर म्हणे असा असा दिवस साजरा करायचा ! मग मी म्हनलं कॉलेजमधी काय कर्लालाव आज? तर म्हने पोरं प्रेझेंटेश्नं कर्लालेत. मी पन मग कळचिट्यावानी कळ लावलेव. म्हनले अगं नुस्ती काय बोलाय्लीस? लिहून हुच्चपना कर की ! तिनं बी मन्ली का लिहिते.
एकीकडं पोरं काय काय कर्लालेत. निस्ते पैशे उडूलालेत...बापायच्या कारी न सुझ्क्या उडुलालेत. लाहाच्चरपना उतू जाउ लालाय. आन बघावं तर ही बया अस्ले दिवस साजरे कर्लालीय. उगं आपलं देणं न घेणं न् फुक्कटचं कंदिल लावनं !
लोकं पन लैच्च शाणे ! मातृभाषा म्हनलं की जे चेव आल्यानि ! कवाचं बडबडलालेत एक शब्द कळना झालंय.
जाऊ द्या !
ह्यांनी यायची वेळ झाली. कोरड्यास करते आता.

"मातृभाषा रोजु शुभाकांक्षलु".
पै अक्का विश्लेषिंचिना "मातृभाषा" व्याख्या कु ना नुरु शातम अनुमोदनमु.

मन्ही आजी, मन्ही माय नी भाशा शे अहिराणी.
आते अहिराणी बद्द्ल सांगाले येय नही, नहीते आठ्ठेच बठ्ठ लिखी टाकतु.पन कसं शे तेन्ह, वरते बठ्ठा तेस्नी तेस्नी भाशामा चालु पडी जायेल शेतस म्हन्त मन्ह्या बी चार दोन वयी टाकी दिसु.
आखो कोनी शे कारे भो.

येक सांगा मला. मी हित्त जर अस्सल का काय म्हणत्यात त्ये कोल्लापुरी लिवल तर किती श्या द्याय लागतील मला येका वाक्यात?

एक दिवस नको ते. दररोज प्रत्येक क्षण बोलायला हवं.
आणि हे असं ठरवायची पुन्हा वेळ येऊ नये.

नमस्कार.कितां म्हणसा?आमी बरी सां सगळी.आमचे हे आयले. तेना खायवे हुन हुन भाकरी भाजनी देसां खापरावेल्ली. अणि मग येसां खबरी मारे.
बरां ते.

बघा हे अस्संच अस्तं मिपाकरांचं.

...आणि मग काय बोल्लो तो बोलेंगे की बोलता है ! :)

इरसाल , आरोही आनि विशाखा पाटील यास्नी तर पहलेच सान्गी देल शे कि आहिराणी जरी आम्नी माय बोलत व्हती , तरी बी आमले सम्जत व्हती. आम्ही सम्दाजन जरी मराठी मा शिकेल शेतस , तरी बी आम्ले आहिराणी आम्नि मायनी भासा लागस ! !
मना जोडे एक आहिराणी गीता व्हती.मंजे श्लोकेस्ना अर्थ आहिराणी भासामा देल व्हता. अर्जुन नी जवय समुर आपलाच सगास्ले मारामारीनुकरता उभा देखा , तवय तो रथमां बठी राह्यना ,तवय क्रुस्ना त्याले म्हनस " तु कसाले चिन्ता करस ,
ह्या बठ्ठास्ले अस लागाव शे "
मी गेल्या पंधरा वर्षापासुन पहातोय कि मराठी माणुस समोरच्याला 'भय्या' समजुन नेहमी हिन्दीतुनच बोलण्याला सुरवात करतो. परवा MTNL च्या कार्यालयात गेलो होतो समोरच्या काकु अगदी पुर्ण महाराष्ट्रीयन साडी नेसलेल्या असुन मराठी बोलणार्‍या दिसत होत्या, तरीही त्यांनी हिन्दीतुन मला सांगावयास सुरवात केली. एक वाक्य झाल्यावर मी त्यांना टोकले " तुम्ही मराठी चांगले बोलू शकता ना ? मग मराठीतच बोला ना ! मला हिन्दी समजत नाही असं नाही, पण तुम्ही हिन्दीतुन कां सुरवात करतां? " काकू म्हणाल्या , " नाही , काही लोकांना मराठी समजत नाही ना " . मी काकूंना सांगितले , " नेहमी मराठीतुन बोलण्यास सुरवात करावी, समोरचा अगदीच बावळटासारखे समजत नसल्याचा आव आणू लागला , तरच तुमचं हिन्दी सुरु करा." नाही म्हटलं तरी काकू थोड्या वरमल्या आणि जाता जाता मी सुद्धा काकूंना शेवटी सुनावलेच," आपणच मराठी वापरणे कमी केले , तर मराठी भाषा टिकेल कशी ? "
इरसाल्,आरोही आनी विशाखा यास्ले व्यनि धाडाले शे , कसा धाडू ? आहिराणी भासाना बारामा . लिखी धाडी ज्यात.

नेहमीचाच एक अनुभव, सरकारी कामानिमित मुंबई वरून फोन येतात, मराठी माणसाचा आवाज ऐकला (कधी कधीच ऐकायला मिळतो), मी मराठीच उत्तर देतो, तरी ही तिथून न कळणाऱ्या हिंदीत उत्तर येते. अशी चीड येते.... xxxxx कधी कधी तर म्हणावे लागते, साहेब मला मराठी कळते, जरा मराठीतच बोला कि... कधी कधी तर हद होते, दिल्लीत येणारा मराठी माणूस, मी मराठीत बोलतो तरी ही तो हिंदी किंवा मोडक्या-तोडक्या आंग्ल भाषेत. विचित्र वाटते. खास करून मुंबईकरांची सवय. (अर्थातच महाराष्ट्रातील सरकारी अधिकारी इत्यादी).

अलिकडेच नेमांडेंवरून उठलेले मतभेद आठवले. कॉलेजमध्ये असताना माझ्या वर्गात श्रीमंत मुलांचा एक वेगळा गृप होता. त्यात एक मराठमोळ्या आडणावाचा मुलगा होता पण त्याने कधीच मराठीतून कुणाशीच संवाद नाही केला. त्यावेळेला मला ते खूप विचित्र वाटायचं. याच्या अगदी उलट काही वर्षांपूर्वी मनोगतवर एका आईचा लेख वाचला होता. अमेरिकास्थित आईने हट्टाने मुलाला आपली मातृभाषा शिकवली होती.
या निमित्ताने टाईम्स मध्ये लेख लिहिणार्‍या एका स्तंभ लेखकाचं ट्वीट आणि टाईम्स चा अग्रलेख बोलका आहे.

शहरातल्या नवश्रीमंत वर्गाची मातृभाषा आता इंग्रजीच आहे आणि बहुविध प्रांतातली मुलं एकाच शाळेत असल्याने मध्यम वर्गीय नवपिढीची व्यवहाराची भाषा हिंदी होतेय असे जाणवते. भाषेच्या भिंती पडतायत. भाषेची अस्मिता कमी होतेय ते एका अर्थाने चांगलं आहे. पण मातृभाषा/बोलीभाषा शहरातून तरी हळूहळू कमजोर होत चालली आहे असे मला वाटते. :(

आता व्हय म्हणावं का व्हैक? आसं निस्त श्या म्हणायचा अवकाश श्या द्यून रिक्कामी!! सु####!!
आन ही पिशी. पिरमावरन सुरु झाली आन मातृभासेवर घसारली. लोकं बी बगा? मुडदा बश्शीवला त्यांचा. लागली काड्कुड कराया. त्ये काय म्हनत्यात त्ये "कराया गेली पर तिची तंगडी झाली वर" तस्ला मामला!! बग्गाया गेलं तर येकाचाबी ही माजी भासा असा सूर दिसत न्हाय. उटल्याती आपली वारुळ फुट्टवं तश्शी. म्होरल्या टायमाला पिशे जरा सळ्ळ सांग. म्हनावं आयन ज्या भासत दुध पाजलं त्या भासेत बोला गपगुमान. ह्ये आस वर त्वांड करुन घुबडावानी घूं घुं नगा करु.
ये पिश्शे!! आग हाय का न्हाय ध्यान तुज म्या काय बोलते त्याकडं. त्या झिपर्‍या आवर लगालगा आनी ये हिकडं.

https://aisiakshare.com/node/2997#comment-65796

इथे १ चर्चा झाली होती

स्थळ क्र - १:- ता.श्रीवर्धन्,जि.रायगड मधील १ खेडेगाव..तेथील एक चहा/चिवड्याचं हाटेल. बाहेर २ बाकडी..आजुबाजुला येश्टीची (नायतर..विक्रम'ची...) वाट बघनारे १० /१५ लोकं..

१:- तू खडप्यात भेट.मं तूला दाखवतो!
२:- काय झाला रे?
१:- काय नाय रे..साल्यानी माजा माश्याचा गल पलवलान, काटि मोडलीन साल्यानं..**मारिचा साला!
३:- हा बं....भारीच उखडतो हो मेला त्याच्यावर..येखाद्दिवशी खूनबिन करशील कुनाचा!..
१:- माजा डोका नको हा फिरवू..साल्यानो तुमी त्याची बाजू घेता का...य? माजा गल संद्याकाल परेंन मिलाला नाय ना? तर रविन हो मी त्याला..याद राका!
२:- आज काय म्होहाची का?
३:- ह्हा ह्हा ह्हा....
१:- एं..... हा बं..हा बं... (गचांडी धरून..) परत म्होहाची म्हनून काय बोल्लास ना,त साल्या तुजाच गेम करून टाकिन ..काय??? तोंड सांबालून बोलायचा. उगाच डोका खराब नाय करायचा सकाल सकालच्या टायमाला..
(पुढं दोगांनी येकमेकांना शिव्या दिल्या..आनी फलिकडून सकाली ९ ची, म्हस्ला शिवर्दन म्हस्ला आली...तशी १ तिच्यात बसून ग्येला .आनी २ आनी ३ त्याच्या नावानी आणखि शिव्या मोजत ताडी(सरकारमान्य क्रेंद्र क्रं:-३२) कडे गेले. )
=============================
स्थळ क्र- २:- पुण्यातील एक पेठ.. वेळः- दुपारि ४ .
पक्या:- आयच्या गावात...कत्ला माल ए भाऊ
अव्या:- डोळ्यात **ला का कुनी? यायला स्कूटी न् ट्येंपोतला फरक कळना झाला तुला...तिज्यायचं बॅट्री त्येच्या!
पक्या:- तुच घ्ये डोळ्यात २ ठेंब टाकून..सर्कारी दवाकान्यातनं.. तुला चिक्कू-सपारचंद'वानी दिस्तोय!
संद्या:- हॅ हे हॅ हॅ हॅ.. खोट्णीस आरोग्य क्येंद्र (म.ण.पा.) क्रमांक येकोनीस!
पक्या:- ह्या ह्या ह्या.... संद्या? तू अज्जून जातो का रे...तितं...- सुकडीपूड खायला.
अव्या:- आईईईईईईई शपत.... त्ये काय अस्तं र्ये???
संद्या:- हे....बघ हे...अज्जुन णाय व्हय म्हैत झालं तुला? अर्र त्ये सातू घवाचं गूळ टाकल्येल पीट! पान्यात णायतर दुदात खायच्ये त्ये!
अव्या:- हा ल्हान पनी त्येच जास्ती खायचा..म्हनून नजर उतरली ऐन जवानीत...! ( =)) )
संद्या:- ह्या ह्या ह्या ह्या.... पाचवीत अशेपरेंतं सुकडीपूड...आनी नंतार??? ह्या ह्या ह्या ह्या!!!
पक्या:- हॅ हॅ हॅ हॅ हॅ.... तेज्यायचं ह्ये संद्या हे ना....लै बारा बो*&^% ( =)) )
संद्या:- मला म्हन्तो बारा बो*&^%...आनी तू काय कमी होता का रे भाड्या? लकडी पुलाच्या खाली नदिला जायचो आम्मी.. ख्यक्डे धरायला... तवा पायलावता तुला...शिग्रेटच्या थोटकांचा धूर - भरुण हवेत सोडून द्यायचा तू त्ये!!! अ‍ॅऐचं आट्रा बो%$#*&चं! हो टिकडं! ( :D )
====================================

अतृप्त्या भौ. लैच्च भारी रे.
यग्दम नम्ब्रातच प्रतिसाद तुम्चा.