Saint आधी की संत आधी?

म्हणजे संत ज्ञानेश्वर, संत तुकाराम ह्यांचा संत म्हणून उल्लेख तत्कालीन साहीत्यात आहे का?

त्यांच्याबद्दल ठाऊक नाही पण,

साधू संत येती घरा
तोचि दिवाळी दसरा

हे संत तुकारामांचेच काव्य ना?

संत शब्द आधी कि नंतरचा हे माहिती नाही. परंतु संत हा शब्द अभंग, हरिपाठ या सगळ्यामध्ये आढळतो.
ही हरिपाठा मधील एक अभंगाची सुरुवात.

संतांचे संगती मनोमार्ग गती । आकळावा श्रीपती येणे पंथे।

संत ज्ञानेश्वर, संत तुकाराम असा उल्लेख आढळतो का हे पाहावे लागेल.

saint शब्द लॅटीन sanctus वरून आल्याचे ऑनलाईन संदर्भ दर्शवतात. रेकॉर्डेड दस्तएवजांनुसार संस्कृत दस्तएवजातील "सन्त" शब्दाचा वापर जुना असण्याची निश्चित शक्यता वाटते. असे प्रसंग आलेकी संस्कृत आणि लॅटीन सहसा दोन्ही बाजुचे पंडीत त्यांच्या त्यांच्या भाषेपर्यंतच जाऊन थांबतात. इंडोयुरोपीय भाषात त्यांचे एकसारख्या उच्चारण आणि अर्थांबद्दल जाणून घ्यावयास आवडेल

हिंदू विश्व राष्ट्राचा इतिहास हे श्री पु.ना.ओक यांनी लिहीलेले पुस्तक वाचा...त्यात बरेचसे असे शब्द सापडतील जे संस्कॄत आणि ईग्रजी मधील साम्य दाखवतील...
मातृ, भ्रातृ, त्रिकोणामिती पासून मदर, ब्रदर, ट्रिगोनामेट् या शिवाय मला खालील शब्द आठवतात...
सिंग = king
फलतिईती = fertility
क्रुष्णनिती = christnity

अवांतर : गंमत म्हणून पु.ल.नी एका लेखात खालीलप्रमाणे लिहीले होते..
इटली या मूळ विठ्ठली देश. "वॅटीकन" हे मूळातच विठू आणि कान्हा यांच्या नावामुळे "विठूकान्ह" असे होते. त्याचे नंतर वॅटीकन असे झाले.

क्रुष्णनिती = christnity

निती शब्दाशीच संबंध दाखवायचा तर unity शब्द अधीक जवळ जातो . christnity मध्ये nity येते ते human - humanity या पद्धतीने येते म्हणून वेगळे असावे. क्रुष्णनिती = christnity मात्र सध्यातरी अतर्क्य वाटते आहे.

लॅटिन आणि संस्कृत या दोन्ही भाषा एकमेकींच्या 'मेळ्यात बिछडलेल्या' बहिणी आहेत. बॉलीवुडमध्ये पाहिल्यास दिसेल की पोरं हरवतात अन नंतर भेट होते इ.इ. इथे पोरं हरवून मग भेटली, बहिणी-बहिणी असल्याची खात्रीही पटली. फक्त फरक इतकाच की बॉलीवुडात आईही भेटते, इथे आईचा पत्ता नाही, पण दोघींची आई एकच होती हे आता खात्रीलायकपणे ठाऊक आहे.

तर लॅटिनमध्ये सेंट हा शब्द दीडदोन हजार वर्षे जुना आहे.

संस्कृतात हा शब्द कालिदासाच्या काव्यात सापडतो, म्हणजे इ.स. ५०० च्या अगोदर हा वापरात होता. शिवाय महाभारतातही सापडतो, त्यामुळे अजून ४००-५०० वर्षे मागे जायला अडचण नाही. मनुस्मृतीतही हा शब्द आढळतो.

आता दोन्ही भाषांत हा शब्द आहे हे तर सिद्ध झाले. पण यावरून एकीकडून दुसरीकडे तो शब्द गेलाय हे सिद्ध होत नाही. लॅटिनचा प्रभाव असायला भारतात रोमराज्य कधीच नव्हते. (स्वातंत्र्योतर काळात काही काळ होते अन मे २०१४ ला खालसा झाले असे म्हणतात तो भाग वेगळा) शिवाय भारतावर ग्रीक वंशाच्या क्षत्रपांनी राज्य केले विशेषतः पश्चिम भागात तरी त्यांनी ग्रीक वा लॅटिन भाषा लादली नाही. रोमन काळात भारताशी रोमन लोकांचा व्यापार असला तरी प्रभुत्व नव्हते. त्यामुळे लॅटिनचा संबंध नव्हता. शिवाय भारत पूर्वेकडे असल्याने बरेच ग्रीक येत, तुलनेने इटालियन येत नसत.

दोन्ही भाषा मुळात एकसारख्या असल्याने त्यांतील शब्दही कैक सारखे आहेत हे मेन. ते साधर्म्य या केसमध्ये कॉमन वारशाचा परिणाम आहे, देवाणघेवाणीचा नाही. उदा. मी जातो आणि मैं जाता हूँ या वाक्यांत पाहिले तर असे शब्दप्रयोग मराठीतून हिंदीत गेले की हिंदीतून मराठीत आले? दोन्हीही नाही. संस्कृत-प्राकृतकडून हा कॉमन वारसा दोन्ही भाषांना मिळालेला आहे आणि त्यामुळे स्लाईट फरक होऊन तेच ते शब्द दोन्हीकडे आलेत. संस्कृत अन लॅटिनमध्येही तोच प्रकार आहे.

लेखात दिलेली अन्य शब्दसाधर्म्याची उदाहरणेही मुळात त्या भाषा एकसारख्या असण्याचाच परिणाम होत. संस्कृत आणि लॅटिनने परस्परांवर प्रभाव टाकलेला नाहीये.

धाग्याचं नाव वाचल्यानंतर राम पालाबाबत काही आहे का काय असं वाटलेलं. पण धागालेखकाचं नाव पाहिल्यावर कुतुहल जागं झाअलं नि धागा उघडला. प्रतिसाद वाचून मिळालेल्या माहितीनंतर बॅट्या, वल्ली आणि इतर माहितगारांना (आयडी नव्हे) एक पार्टी लागू झाली. :)

या दोघांना एखादे खापर सापडले की तिकडे खोदून खोदून आख्खे मोहनजोदडो बाहेर येते आणि धाग्याचा गुत्ता करणारे मागच्यामागे पळ काढतात .

मानव आफ्रीकेतूनच भारत आणि युरोपात गेला. काही सरळ गेले काही भारताच्या मध्य आशिया मार्गे गेले. त्या मुळे मानवीय भाषेच्या विकासात अनेक समानार्थी किंवा समान शब्द विभिन्न भाषेत सापडणे साहजिक आहे. त्या मुळे कुणाची भाषा जास्त जुनी किंवा जास्त श्रेष्ठ ठरत नाही. या चर्चा व्यर्थ आहेत.

मस्त धागा आणि प्रतिसाद!

धन्यवाद....

संतांकडून शून्याकडे तरीही असा मीच श्रेष्ठ.

भारतीय गणित, संख्या आणि शून्य आणि बक्षाली मॅन्युस्क्रिप्ट यावरचे हे दुवे बघा

https://www-history.mcs.st-and.ac.uk/HistTopics/Indian_numerals.html
https://www-history.mcs.st-and.ac.uk/HistTopics/Zero.html
https://www-history.mcs.st-and.ac.uk/HistTopics/Bakhshali_manuscript.ht…

वा!मजा अाली . बर्याच दिवसांनी वल्ली अाणि बॅट्याची जुगलबंदी वाचायला मिळाली.माहितीत भर पडली.मस्त धागा,प्रतिसाद सर्वच.

नेहमी प्र्माणे श्री बॅटमन अणि आणि वल्लीशेठ यांचे माहितीपुर्ण प्रतिसाद.
बाकी चिगो हे मिस्टर", "मिस" या उपाधी विषयी मला वाटतं मी स्व. राजीव दिक्षीत यांच्याकडुन काहीसे स्पष्टीकरण ऐकले होते.

चला आता देवता आणि deity खेळूया.

आता तुकारामाचं पुष्पक विमान यायचं बाकी आहे.परदेशियांनी "आम्ही तुमच्याकडूनच सर्व शिकलो"असं एकदा प्रमाणपत्र मोदींच्या हस्ते भारतात पोहोचवलं की धाग्याची इतिश्री. अजूनही मूढ जन सर्वाचा उगम पामिरच्या पठारावर झाला असं समजून आहेत बिच्चारे.एकदा मिपाकटट्यावर या म्हणजे शमज्यावून शांगू.

शून्याच्या शोध माया (मेक्सिकोवाले) संस्कृतीत सुद्धा लागला होता. ते लोक बेस २० पद्धत वापरत.

शून्यासाठी शिंपल्याचं चित्र वापरत असत. एक ते एकोणीस आकडे टींब आणि रेषा वापरून दाखवत असत.

मी जेव्हा फिरायला म्हणून तिथे गेलो होतो तेव्हा जगातले जवळ जवळ सगळेच शोध माया संस्कृतीने लावल्याचा साक्षात्कार तिथल्या गाईडने करून दिला. :) थोडक्यात काय 'माझीच लाल' संकृती सगळीकडे सारखीच !

संस्कृत आणि इतर युरोपियन भाषांमधली समानता शास्त्रीय पध्द्तीने शोधण्याचे काम १७८६ मधे भाषाशास्त्री Sir William Jones नी सुरु केले होते.त्याच्या ही आधी १७६८ मधे फ्रेंचविद्वान व ख्रिस्तीधर्म प्रचारक Gaston-Laurent Coeurdoux नी ह्या भाषासमानते बद्दल French Academy कडे काही नोंदी नमुद केल्या होत्या.त्यच्याही मागे जऊन बघितले तर गोव्यातला ख्रिस्तीधर्म प्रचारक Thomas Stephens चे १५८३ मधले एक पत्र उपलब्ध आहे ज्यात त्यानी ह्या समानतांचा उल्लेख केलाय.ह्या सर्वाची परीणीती पुढे the theory of Indo-European linguistics मधे झाली. ज्यामधे प्रसिध्द जर्मन भाषाशास्त्री Franz Bopp नी १९व्या शतकात केलेला भाषांच्या व्याकरणाचा तुलनात्मक अभ्यास मैलाचा दगड मानला जातो.खाली काही समान शब्द दिलेत -

Root Sanskrit Word | Median Word in Latin,Greek,Arabic | English Word
Gau (meaning Cow) Bous (G) Cow
Matr (meaning Mother) Mater (L) Mother
Jan (meaning Generation) Genea (G) Gene
Aksha (meaning Axis) Axon (G) Axis
Navagatha Navigationem (L) Navigation
(meaning Navigation)
Sarpa (meaning Snake) Serpentem (L) Serpent
Naas (means Nose) Nasus (L) Nose
Anamika (means Anonymous) Anonymos (G) Anonymous
Naama (means Name) Nomen (L) Name
Manu (means First Human) ?? Man/Men/Human
Ashta (meaning Eight) Octo (L) Eight
Barbara (meaning Foreign) Barbaria (L) Barbarian
Dhama (meaning House) Domus (L) Domicile
Danta (meaning Teeth) Dentis (L) Dental
Dwar (meaning Door) Doru Door
Dasha (meaning Ten) Deca (G) Deca
Madhyam (meaning Medium) Medium (L) Medium
Kaal (meaning Time) Kalendae (L) Calendar
Kri (meaning To Do) Creatus (L) Create
Mishra (meaning Mix) Mixtus (L) Mix
Ma (meaning Me/My) Me (L) Me
Pithr (meaning Father) Pater (L) Father
Bhrathr (meaning Brother) Phrater (G) Brother
Loka (meaning Place) Locus (L) Locale
Maha (meaning Great) Magnus (L) Mega
Makshikaa (meaning Bee) Musca (L) (Meaning Fly) Mosquito
Mrta (meaning Dead) Mortis (L) Murder
Na (meaning No) Ne No
Nakta (meaning Night) Nocturnalis (L) Nocturnal/Night
Paad (meaning Foot) Pedis (L) Ped as in Pedestrial
Pancha (meaning Five) Pente (G) Penta, Five
Parah (meaning Remote) Pera (G) Far
Patha (meaning Path) Pathes (G) Path
Raja / Raya (meaning King) Regalis (L) Royal
Sama (meaning Similar) Similis (L) Similar
Sapta (meaning Seven) Septum (L) Seven
Sharkara (meaning Sugar) Succarum Sugar/Sucrose
Smi (meaning Smile) Smilen (L) Smile
SthaH (meaning Situated) Stare (L) (meaning To Stand) Stay
Svaad (meaning Tasty) Suavis (L) Sweet
Tha (meaning That) Talis (L) That
Tva (meaning Thee) Dih Thee
Vachas (meaning Speech) Vocem (L) Voice
Vahaami (meaning Carry) Vehere (meaning to Carry) (L) Vehicle
Vama/Vamati (meaning Vomit) Vomere (L) Vomit
Vastr (meaning Cloth) Vestire (L) Vest
Yauvana (meaning Youth) Juvenilis (L) Juvenile
Narangi (meaning Orange) Naranj Orange
Pippali (meaning Pepper) Piperi (G) Pepper
Chandana (meaning Sandalwood) Santalon (G) Sandalwood
Chandra (meaning Moon) Candela (L) (meaning light/torch) Candle
Chatur (meaning Four) Quartus (L) Quarter
Nava (meaning New) Novus (L) Nova – New
Kafa (meaning Mucus) Coughen Cough
Mithya (meaning Lie) Mythos (G) Myth
Thri (meaning Three) Treis (G) Three
Mush (meaning Mouse) Mus (L) Mouse
Maragadum (meaning Emerald) Smaragdus (L) Emerald
Srgalah (meaning Jackal) Shagal (Persian) Jackal
Man (meaning Mind) Mens (L) Mind
Upalah (meaning Precious Stone) Opalus (L) Opal
Vrihis (meaning Rice) Oriza (L) Rice
Upalah (meaning Precious Stone) Opalus (L) Opal
Barbar (meaning stammering) Barbaros (G) Barbarian
Jaanu (meaning knee) Genu (L) Knee
Sunu (meaning Offspring) Sunu (German) Son
Ghas (meaning eat) Grasa (German) Grass
Samiti (meaning Committee) committere (L) Committee
Sama (meaning Same) Samaz (Proto Germanic) Same
Lubh (meaning Desire) Lubo (Latin and Proto Germanic) Love
Agni (meaning Fire) Ignis (L) Ignite
Hrt (meaning Heart) Herto (Proto Germanic) Heart
Yaana (meaning journey, wagon) Wagen (German) Van,Wagon
Nara (meaning Nerve) Nervus (L) Nerve,Nervous
Prati per (L) per
Prati Shat (percent) per centum (L) percent

हुश्श दमलो राव लिहुन! बॅटमॅन साहेब, वल्ली साहेब आम्हाला पण तुमच्यात घ्या की...इतिहास अम्हाला सुध्दा फार्फार आवडतो...

दंतपासुन डेंटल शब्द आलाय हे मला डेंटिस्ट असून माहिती नव्हतं!

संतांच्या वचनांचा / सुवास (सेंट) सर्वत्र दरवळला म्हणून संत प्रथम व सेंट नंतर.
आता हा saint वेगळा व तो scent वेगळा असे आम्हास समजवू नये.
काय समजलें :)

(सेंट मारुन पंत आणी संत ची बेमालुम भुमिका करणारा )जेपी

माझ्या मताशी सहमत असे काही संदर्भ खाली देतोय, कदाचित तिकडुन काही अधिक माहिती मिळु शकेल-

1.Gandhi's Experiments with Truth: Essential Writings by and about Mahatma Gandhi edited by Richard L. Johnson, page 290
2.Performing the Sacred: Song, Genre, and Aesthetics in Bhakti By Jacqueline Jones, page 7(footnote)
3.The Sants: Studies in a Devotional Tradition of India edited by Karine Schomer, W. H. McLeod, page 3
4.Saints and Virtues,Hawley, John Stratton, University of California Press, ISBN 9780520061637, page 57

आपल्याला ह्या उलट मत असलेले जर काही संदर्भ सापडले तर कृपया शेअर करा मला नक्की आवडेल!

वरिल सर्व पुस्तक books.google.co.in/ वर बघायला उपलब्ध आहेत!

एक स्त्रोत असे हि सांगतो कि जेव्हा सर्व जग मागासले होते तेवा आपल्याकडे नालंदा तक्षशिला सारखी विश्वविद्यालये होती जेथून सर्व ठिकाणचे(अरब, चीन, रशिया) सारख्या देशांमधली मुले येऊन शिकत असत. त्यावेळी प्रत्येक देशातील शिकलेल्या लीकांनी त्यांच्या प्रदेशातीला बोलीभाषेत अनेक संस्कृत शब्दांची भर घातली आणि व्यापारानिमित्त अरब युरोपीय देशात गेले आणि त्यांनी संस्कृतचा त्या देशात प्रसार केला. त्यातूनच लॅटिन, ग्रीक सारख्या तत्कालीन युरोपीय भाषांचा उगम आणि विकास झाला. आणि भारतातील सर्व भाषांचे उगम हि संस्कृत भाषाच असल्याचे तुम्हाला माहित असेलच. म्हणूनच संत हा मुळात संस्कृत त्यानंतर प्राकृत आणि पर्यायाने मराठीत आलेला शब्द हाच सेंट या शब्द पेक्षा पुरातन असावा.

साला परिस्थिमुळे खूप आवडणार्या इतिहास विषयापासून दूर गेलो त्याचा आज खर्या अर्थाने पश्चाताप होतोय ब्याटम्यानराव, वल्लीशेठ मले तुमचा शिष्य करून घेतव का?