कामगार कट्टा एक अस्वस्थ करणारे वास्तव :

सहमत आहे. काम मिळेपर्यंत फार दीनवाण्याचेहर्‍याने बसलेले असतात. एकदा का काम मिळाले की ते काम करण्याचे मुलभूत कौशल्य त्यांच्या जवळ नसल्याचे आपल्या लक्षात येते. बहुतेक कामगार त्यांचे हे 'अकौशल्य' बदलण्याचा, आवश्यक ते कौशल्य मिळविण्याचा प्रयत्न करीत नाही. व्यसनाधिनतेचे (विडीकाडी, दारू) प्रमाणही अधिक दिसून येते. गरीबांचा कळवळा येऊन, त्यांच्या कौशल्याच्या भूलथापांना बळी पडून अनेकांकडून फसविला गेलो आहे.

साधारण असंच काहीतरी सांगणार होतो.. पण लगेच "अ-संवेदनशील" अशी शिवी कोणीतरी देईल, अशी भिती वाटते.

पठाण साहेब,

एक तर हे टोक नाहीतर ते टोक असा आपला आग्रह दिसतो आहे. एक तर माझ्या इतके संवेदनशील व्हा नाहीतर तुम्ही असंवेदनशील, बोथट भावनांचे, रोम जळत असताना फिडल वाजवणारे निरो वगैरे वगैरे वगैरे. मुळात जो खरोखर संवेदनशील असतो तो दुसर्‍यांच्या बिनबुडाच्या आरोपांनी दुखावतो. त्यामुळे तो कधीही दुसर्‍यांना दुखावणारे बिनबुडाचे आरोप करीत नाही. थेट नाही आणि आडून आडूनही नाही. हं जे 'दाखविण्यासाठी' संवेदनशील असतात त्यांच्या लेखनाला कांही धरबंद नसतो. गरजच नसते. असो.

आपणच मोठे प्रज्ञावंत, विचारवंत हुशार आणि जगातील सर्व ज्ञान एकवटून आपल्यात ठासून भरलंय या तोऱ्यात वावरणाऱ्या लोकांपुढे ....

साहेब, तुम्ही मिपावर तुमचे विचार मांडलेत. ते पटले तर तसे, पटले नाही तर तसे, अंशतः पटले तर तसे, संसदिय मार्गाने, प्रतिसाद देणे हा मिपाच्या प्रत्येक सदस्याचा अधिकार आहे. तो बजावल्यास एवढा तिळपापड का व्हावा? तुमच्यावर कांही वैयक्तिक चिकलफेक केली आहे का?

होय माझं मन हेलावून जातं समाजातील अश्या घटना बघून कारण धावपळीच्या आणि आधुनिकतेच्या जगातही मी माझ्या मनाला बोथट नाही बनवलं, कारण संस्काराची संवेदनशीलता मनात अजूनही मी जपली आहे याचा सार्थ अभिमान मला आहे.

हातीपायी धड असणार्‍या, कुठलेही कौशल्य शिकण्याची तयारी नसणार्‍या, काम मिळेपर्यंत विड्या पित बसणार्‍या, काम मिळून थोडेफार पैसे हाती पडले तर घरच्या बायकोमुलांची पर्वा न करता दारू ढोसणार्‍या 'गरीबांबद्दल' तुम्हाला संवेदनापूर्ण कळवळा आहे. कधी, त्यांचा कांही दोष नसताना, अपंग जन्माला आलेल्या अभाग्यांसाठी कांही काम केले आहे? जा करून पाहा. जन्मांधांसाठी, जन्मतःच कमरेखाली लुळे असणार्‍यांसाठी, जन्मतःच हात नसणार्‍यांसाठी काम करून पाहा. त्यांना तुमच्या सहानुभूतीची गरज नसते. त्यांना तुमच्याकडून कांही शिकायचं नसतं. पठाण साहेब, त्यांच्या कडून आपणच शिकायचं असतं.

बहिणाबाईंची एक कविता आहे....

अरे खोप्यामधी खोपा
सुगरणीचा चांगला
देखा पिलासाठी तिन
झोका झाडाले टांगला

पिलं निजली खोप्यात
जसा झुलता बंगला
तिचा पिलामध्ये जीव
जीव झाडाले टांगला

खोपा इनला इनला
जसा गिलक्याचा कोसा
पाखराची कारागिरी
जरा देख रे माणसा

तिची उलीशीच चोच
तेच दात, तेच ओठ
तुला देले रे देवान
दोन हात दहा बोट....

ह्या पूर्ण कवितेवर आणि विशेषतः शेवटच्या कडव्यावर विचार करा.

म्हणूनच प्राध्यापक होण्याचं स्वप्न घेऊन शिक्षकी पेशा पत्करणाऱ्या त्या लोकांना केवळ अधिक पैसे हवेत म्हणून नाही तर पगार देत नाहीत म्हणून जगण्यासाठी रोजगार करावा लागतोय हे पाहून दु:ख झाले.

मग तुमची विषय मांडणीत चूक झाली आहे. तुमच्या लेखात प्राध्यापकांना पगार मिळत नाहीए ह्याचा उल्लेख नाहिए. वाचकांना अंतर्ज्ञानाने समजेल असे गृहीत धरू नका.
आणि असेही प्राध्यापकांना हॉटेलात वेटरचे किंवा शेतीवर मजूराचे काम का करावे लागते?
शिक्षण क्षेत्रात 'लातूर पॅटर्न' फेमस आहे. शिकवण्या घेणारे प्राध्यापक पगाराच्या कितीतरी जास्त कमवितात हे पाहिलेले आहे. नांदेड लातूरात विद्यार्थी मिळत नसतील तर हे प्राध्यापक स्थलांतर का करीत नाहीत. पुणे, मुंबई, नाशिक सारख्या मोठ्या शहरात स्थलांतर करून शिकवण्या करून मुख्यतः स्वार्थ आणि किंचित पर्मार्थही साधता येईल. पुण्यात वातानुकुलीत शिकवणी वर्ग प्रत्येक कोपर्‍यावर दिसतात. शिकवण्या करणारा प्राध्यापक वर्ग घरात २-२ गाड्या बाळगून आहेत. स्वतःच्या मुलाला 'लाँच' करण्यासाठी चित्रपट निर्मितीही करतात.

हवे तेव्हढे पैसे नसतील तर बसून राहतात हे पाहिलेल्या किंवा त्यांच्या कडून फसवले गेलेले सुद्धा इथे उपस्थित आहेत मात्र ठेकेदाराकडून होत असलेली पिळवणूक पाहिलेलाही मी आहे कारण एम बी ए करताना एक छोटा प्रोजेक्ट अकुशल कामगारांचे कामाचे व्यवस्थापन यावरती केला होता.

तुम्ही एम बी ए केले आहे, उत्तम आहे. त्या दरम्यान अकुशल कामगारांचे व्यवस्थापन यावर प्रोजेक्ट केला आहे, ह्याचेही कौतुक आहे. पण, म्हणून ज्यांनी प्रत्यक्ष आयुष्यात कांही वेगळा अनुभव घेतला असेल तर त्याची किंमत कमी ठरते का? एम बी ए केले म्हणून अशा वेगळ्या अनुभवांना कमी लेखण्याचा तुम्हाला अधिकार प्राप्त होतो का?
पठाण साहेब, तुमच्या प्रोजे़क्ट दरम्यान तुम्ही काय पाहिलंत, काय निष्कर्ष काढलेत ह्यावर एक वेगळा धागा काढून
सर्व मिपासदस्यांना उपकृत करावे ही विनंती. (ही गंभीर विनंती आहे, चेष्टा करत नाहीए.)

(गावी माझे डॉक्टर मित्र आहेत त्यांनी आणि आम्ही एकवेळ शेजारील गावातील चौकामध्ये मोकळे box ठेवून लोकांना आवाहन केले कि, त्यांच्या घरातील उपचारानंतर राहिलेली औषधे (tablet syrup इत्यादी) त्यात ठेवावीत त्यानंतर त्यामध्ये ठेवली गेलेली औषधे expiry date पाहून जी चांगली आहेत ती औषधे त्या डॉक्टर मित्रांच्या मदतीने गरीब आणि गरजू लोकांची चिकित्सा करून त्यांना दिली होती. खूपच साधी गोष्ट होती ती.)

पठाण साहेब, मिपावरचे बरेच सदस्य गवगवा न करता बरेच समाजकार्य करीत असतात. असे संवेदनशील आपण एकटेच आहात ह्या भ्रमात कृपया राहू नका.

साऱ्या जगाचा भार वाहतोय या अविर्भावात कट्ट्यावर चकाट्या पिटणाऱ्या सुज्ञांनी....

ही इतरांना तुच्छ लेखणारी विशेषणं वापरणं सोडून समानतेच्या पातळीवर येऊन लिहा.

मी प्रदर्शित केलेल्या माझ्या कोणत्याही कथा, कवितेवर किंवा लेखावर व्यक्त झालेल्या प्रतिक्रियेवर माझे मत मांडत नाही किंवा खुलासा करत नाही .

मर्जी तुमची.

इथे जे दु:ख व्यक्त केले त्यावर आसूड ओढायचाच या धारणेने तुम्ही प्रतिक्रिया दिल्यात म्हणून हा खुलासा !

मिपा सदस्यांनी आपापले अनुभव मांडले आहेत. तुमच्या मनाविरुद्ध ते गेले म्हणून तुम्ही त्याला आसूड समजता आहात.

संवेदनशील लेखन करणे म्हणजे गुन्हा नाही. अशा लेखांचं, कवितांचंही स्वागत होतं. फक्त विचार मांडताना समतोल ढळू देऊ नये.

कांही उथळ आणि विपरीत प्रतिसादही येऊ शकतात. जिथे शक्य असेल तिथे प्रतिवाद करावा पण कोणी विनाकारण खील्ली उडविण्याचा प्रयत्न करीत असेल तर सरळ दूर्लक्ष करावे.