एका गारुड्याची गोष्ट १०: घोणस: गवतात लपलेला स्नायपर !

शेवटचा प्रसंग आणि त्या वरची कॉमेंट "अज्ञानात नेहमीच सुख असते ! " बेहद्द आवडली.

संपुर्ण लेख नेहमी प्रमाणे चटपटीत खुसखुशीत आणि तरीही पौष्टीक झाला आहे.

बापरे... लेख वाचताना अंगावर अगदी काटा आला. खरच मानले तुम्हाला. मी साधी पाल बघुन पन तिच्या पासुन ४ हात लांब पळते तर साप तर ह्या जन्मात शक्यच नाही. :D

जबरा, अन्गावर काटा आला.....

तुमची लेखनाची पद्धत एकदम भारी आहे.

आमच्याकडून तुम्हाला शुभेच्छांसहित :

दे दणादण लेख छान!
आम्ही झालो ज्याक डि फ्यान!!! :)

लहानपणी गावात (बेळगाव-कारवार भाग) गवतात भरपूर खेळत असू (म्हणजे सुकलेल्या गवताच्या गंजीत). परवाच गेलो असताना सगळीकडे (रानात वगैरे) बिनधास्त फिरलो होतो.

पण आता हे वाचून तंतरल्या गेली आहे (दातखीळ बसल्याची स्मायली)

मस्त!!

वाचत आहे..

अप्रतीम!!!!!!!!!!!!!!!

शेवटच्या प्रसंगाने तर काटा आला अंगावर !!

नौदलाच्या अश्विनी रुग्णालयात काम करीत असताना आमच्याकडे एक कारंजा(उरण च्या बाजूला) नौदलाच्या तळावरून एका कमांडोला साप चावला म्हणून आणले होते. त्याच्या लक्षणांवरून त्याला घोणस चावल्याचे जाणवत होते. जखमेतून रक्तस्त्राव होत होत. पाय सुजला होता आणि भयंकर आग होत होती असे तो म्हणत होता( ज्याअर्थी कमांडो म्हणत होता त्याअर्थी ती खरच भयंकर असणार) त्याचे रक्त काढून त्याचा गोठण्याचा वेळ तपासण्यासाठी( सर्व साधारण माणसाचे रक्त ४-५ मिनिटात गोठते) प्रयोगशाळेत पाठवले आणि त्याचा रिपोर्ट येईपर्यंत थांबलो होतो पाऊण तास झाला तरी निकाल येत का नाही म्हणून फोन केला तर लैब मधून त्याचे रक्त गोठतच नाही असा रिपोर्ट आला. त्याला ताबडतोब सर्प विष प्रतीबंधकाचे इंजेक्शन चालू केले. एकशे चाळीस बाटल्या देऊनही त्याचे रक्त गोठेच ना. आमच्या एका सहकार्याला फक्त बाटलीचे धातूचे बुच तोडून त्यात १० मिली सलाईन घालायला उभा केला होता. त्याने विचारले कि सर किती बाटल्या हव्या आहेत. तर सर म्हणाले कि तुला कंटाळा येईपर्यंत बाटल्यांची बुचे तोडून त्यात सलाईन भरत राहा. दुसर्याला त्यात विरघळलेले विषप्रतिबंधक ५० मिली च्या सिरींज मध्ये काढून सलाईन च्या बाटलीत भरण्याचे काम दिले होते. थोड्या वेळाने त्याच्या रक्ताचा गोठण्याचा वेळ चाळीस मिनिटे आला).अजून साठ सत्तर बाटल्या दिल्या. अश्विनीतील औषध संपले. ताबडतोब हाफकिनला फोन करून अजून बाटल्या मागवल्या आणि पुण्याच्या कमांड रुग्णालयाल फोन करून आणखी साठा तयार ठेवायला सांगितला.नौदलाच्या कुंजाली या हेलिकोप्टर तळाला एक हेलिकोप्टर पुण्याला जाण्यासाठी तयार ठेवायला सांगितले होते. शेवटी त्या कमांडोला जवळ जवळ तीनशे बाटल्या सर्पविष प्रतिबंधक औषध द्यायला लागले होते. हा कमांडो केवळ मुंबईच्या जवळ होता म्हणून वाचला. बहुधा सापाने विष त्याच्या शिरेतच इन्जेक्ट केले असावे.त्याच्या पायाला लाल रक्ताने भरलेले फोड आले होते आणि पाय दुप्पट सुजला होता.त्या कमांडो ला पुढे सहा महिने ते श्राद्ध पुरवले त्याच्या दोन प्लास्टिक सर्जरी झाल्या आणि दुसर्या मांडीची त्वचा काढून इकडे लावावी लागली.
तेंव्हा पासून मी घोणस या सापाला फार घाबरतो.
जे डी साहेब आपली सर्प मला फारच रोचक आणि माहितीपूर्ण आहे आणि मला माझ्या जुन्या दिवसांना उजाळा दिल्याबद्दल आपले शतशः आभार

मस्त लेख - नेहमीप्रमाणेच!

तुमच्या लेखमाले मुळे ज्ञानात भरपूर भर पडली !!

आणि आजवर चप्पल घालून बिन्दास्त केलेले ट्रेक आठवले की अजून जिवंत आहे याबद्दल आश्चर्य वाटते ..आमच्या मावळामध्ये सर्व डोंगरावर गुडघ्याइतके गवत वाढते ..त्यातून आम्ही निवांत चालायचो ,

"अज्ञानात नेहमीच सुख असते ! " हेच खरे

अफलातून आहे ही पूर्ण लेखमाला. खूप छान वाटत आहे वाचतांना पण वाचून झाल्यावर भितीपण वाटते :)
ह्या लेखामधे शेवटी नमूद केलेला प्रसंग आणि सुबोधजींनी सांगितलेला प्रसंग वाचून तर अंगावर सरकन काटा आला *shok*

मस्त लेख आणी माहिती.......

मस्त लेखनशैली आणि उदंड माहिती. धन्यवाद.

लगे रहो.

जॅक डी तुझी ही लेखमाला संपुच नये असं वाटतय.

एक्सलण्ट !!!

नागाचा फुत्कारही ऐकलाय आणि घोणसची शिट्टी पण.
ड्यान्जर म्हणजे काय ते तेव्हा चांगलच कळालं होतं.
:)

पोत्यांमधून डोके काढायचा ...की द्यायचो एक टप्पू ठेवून>>> बाबौ!!!!!!!!!!!!!!
खरच अज्ञानात सुख असतं.

लैच चपळ प्रकरण आहे हे.
बारामती ते हिकडं येताना शांत कसं काय बसलेलं काय माहिती.

त्या स्नेक पिट मध्ये थांबून जर त्या माणसाला त्याच्या हातातला "तो" नसून "ती" आहे सांगितलं असतं . त्याची कुठून कुठून कसला कसला स्त्राव झाला असता याचाच विचार करतोय .

लई जबराट लेख जेडी

लैच भारी लिखाण.

अगायो बाबव वाचताना पण खुर्चीत पाय वर घेऊन ढुंगण आखडून बसलो होतो. लेख संपल्यावर जाणीव झाली आणि रगात पातळ होईपर्यंत हसलो :)

डोक्यावर दोन्ही हाताने साप पकडला होता (लावणीवाली बाई पदर पकडते तसा !).... .>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>> अरे काय या उपमा... ;)
भयंकर प्रसंग... हा माणूस एष्टीत बसून घोणसाला वरचेवर टप्पू देत होता... अग्गागागा

नेहमीप्रमाणेच सुरेख लेख.

हा घोणसच काय? सांदण दरीत वाटेतल्या एका खडकावर निवांतपणे पहुडला होता.

डुरक्या घोणस नावाचा एक प्रकार ऐकलाय.. तो कसा वेगळा असतो ??

(जगात चुंबन घ्यायला एवढ्या सुंदर गोष्टी असताना, लोकं इंटर-स्पेसियल रिलेशन मध्ये का पडतात कोण जाणे?)
हेच म्हणतो की वो मी ! जिकडे इंटरेस्ट दाखवायचा तिकडे जाणार नाहीत,नको तिकडे चुंबा-चुंबी करायला जातात आणि मग डंख बसतो ! ;)

बाकी लिखाण मस्तच ! :)

जेडी लेख तर भारीच आहे . (परत एकदा वाचून परत एकदा सांगतोय)

पण . ज्या काही उपमा दिल्या आहेत .
आहाहाहा . . सक्काळी सक्काळी टिळक रोड वरल्या तिलक चा उपमा खाल्ल्यासारखं वाटत .
मधेच मिरची . मधेच गोड . . मस्त मस्त .

लै भारी लेका! कं लिवलंय कं लिवलंय!

बाप्रे! हा प्रकार त्या मनुष्याने बारामतीपासून आणला म्हणजे कमाल झाली.

नेहमीप्रमाणेच माहितीपूर्ण आणि खूसखुशित अलंकारीक शैलीतला लेख ! मजा येतेय वाचायला !

वाचून हस हस हसतेय... =))

याची शिट्टी ऐकलिये. आमच्या कॉलेजजवळ हाच आला होता. आणि आमचे महान मुलांच्या हॉस्टेलवरचे लोक त्याला छोट्याशा काठीने मारायला निघाले होते, तेही रात्री. आम्ही मैत्रिणींनी या लोकांसोबतचं वैर वगैरे विसरुन जायचं ठरवलं होतं तेव्हा कारण उद्या दिसतील की नाही काय माहीत!

कुरुप दिसतो हा पण. खूपच ओबड-धोबड प्रकार वाटतो. अर्थात खरोखर कसा ते बघायला त्याच्याजवळ जायची जन्मात टाप नाही लागणार म्हणा...

तुम्ही धन्य आहात जेडी.. ___/\___

तो यष्टीतून साप आणण्याचा आणि त्याला घेऊन लावणी करायचा प्रकार वाचुन.. भलीमोठी किंकाळी फोडुन पळतच सुटले... लैच डेंजर लिवलंय ब

माझे साप/नाग या विषयी काही (गैर) समज/प्रश्न आहेत. कृपया प्रकाश टाकावा.
१) सापाला तीव्र प्रकाश सहन होत नाही. कधी साप निघाल्यास तीव्र प्रकाश टाकून त्याला पळवून लावता येईल का?
२) साप शक्यतो ओल्या आणि थंड जागेत जात नाहीत. साप निघाल्यास पाणी टाकून बचाव करता येईल का?
३) सर्प दंश वरचे injection काही ठराविक ठिकाणीच का मिळते? आणि ती emergency मध्ये ती ठिकाणे कशी शोधायची? प्रार्थमिक उपचारांची माहिती द्या.
४) बचावाच्या काही पद्धती सांगा.

धन्य आहे तुझी, जेडी.. काय लिहीतोस जबरा.. घोणसला खरोखर अजगराशी कनफ्यूज करायला भरपूर वाव आहे असं दिसतंय..

अप्रतिम लेख मालिका आहे.

अन घोणस वागवणार्‍या माणसाची!

तुमचे लेख वाचवत नाहीत आणि सोडवत पण नाहीत. माहितीपूर्ण असतात पण वाचल्यावर बराच वेळ भीती वाटत राहते :( फोटो तर बघत सुद्द्धा नाही :( .

ह्याच्याशी दोनदा जवळून गाठ पडली. एकदा आहुप्याच्या वाटेवर आणि एकदा आमच्या घराच्या मागच्याच घरात. आहुप्यावरून परत येताना हा गाडीच्या उजेडात दिसला. स्वारी आरामात फुल्ल टाइट झाल्यासारखी हळूहळू रस्ता ओलांडत होती. एकदा डावीकडे तर एकदा उजवीकडे झोकांड्या खात जाणार्‍या दारुड्यागत हीपण कधी थोडी इकडे तर कधी थोडी तिकडे जाई. मग जरा वेळ गल्लीतलं आपलं घर किती नंबरचं हे विसरल्यागत वाईच दम खाई. पुन्हा किक बसल्यागत हिची गाडी चार पावलं पुढे सरके. बहुधा रात्रीचे भोजन जरा जास्तच झालं असावं.

इकडे आमचा जीव टांगणीला. आम्ही गाडी थांबवली असली तरी दुसरी गाडीपण थांबेनच हे कशावरून. खाचक्कन एखाद्या जोरात असलेल्या डायवरने घातली अंगावरून की ही देखणी त्वचा एका मृतप्रायः शरीरावर पहावी लागली असती... त्यात गाडीतले काही अतिउत्साही गडी खाली उतरून जवळून बघायला धावले. त्यांना आवरायला जीव खाऊन शिव्या देत आणि मागे ओढत शेवटी ह्या तरूण रक्तांना हिमोटॉक्सिनपासून कसंबसं वाचवलं. तिकडे ती शांतपणे गवतात अदृश्य झाली आणि हायसे वाटून आम्ही आमचा मार्ग धरला. पण जाताजाता तिने माझ्या कॅमेर्‍यासाठी एक मस्त पोज दिली. :)

दुसरी भेटली तीपण अशीच शांत आणि निवांत. नाग आणि घोणस हे निदान मलातरी जेव्हा जेव्हा भेटलेत तेव्हा तेव्हा ते अतिशय शांतपणे वागले आहेत. दोन्हीही आधी तिथून निघून जाण्याचा म्हणजेच संघर्ष टाळण्याचाच प्रयत्न करतात हे मात्र नक्की. दुसरीने मस्तपैकी इंग्रजी S चा आपला टिपिकल पवित्रापण घेऊन दाखवला. पण तो थोडावेळच. तिलाही सुरक्षित नेऊन सोडले जवळच्या शेतात. मात्र लोकांना तिला मारलं का नाही हे समजावता समजावता जाम दमछाक झाली नंतर - विशेषतः जेव्हा ती घोणस होती आणि तिच्यापासून लांब का रहायचं हे सांगितल्यावर जसा इथे प्रतिक्रियांना घाम फुटला आहे तसेच तिथे प्रेक्षकांना झालं होतं.

तर असोत. ही ती लावण्यवती -

चित्र उपलब्ध नाही

कशी आहे? :) हेमांगी-मस्तकबाणधारिणी-कृष्णपुष्पदलत्रिपट्टवस्त्रांकित-सर्पकन्या...

साप पाहून लटपटायलाच होतं पण.. तो ओळखेपर्यंत डोळे मिटायचे.. :)
विषारी साप, भक्ष्याला विषाने मारुन मग आरामात खात बसतात मग बिनविषारी साप कशी करत असतिल शिकार. विशेषतः उंदीर वगैरे चपळ प्राण्याची?

पुभाप्र...बाकी घोणस आणणार्‍या माणसाची कमाल आहे.

फारच माहितीपूर्ण लिखाण आणि जबरदस्त लेखनशैली. या लेखांचे एक पुस्तक होईल अशी आशा बाळगून आहे.

फारच माहितीपुर्ण लेखमालिका.

Dear Mr. Daniel,
Myself is Upendra Nirgudkar from Pune. I am a volunteer of Katraj Snake Park, Pune.
Kindly let me know your full name.
Upendra Nirgudkar.
Upendra1970@rediffmail.com

फारच सुंदर लेखमाला! प्रत्येक वेळी प्रतिसाद दिले नाही आहेत, पण आवर्जून वाचतो आहे.

इतक्या डेंजर विषयावरचा मस्त खुसखुशीत लेख !

निवांतपणे वाचला. भयंकर प्रसंगांना तुम्ही ज्या विनोदी पद्धतीने रंगवलंय त्याला तोड नाही!

मस्त रे दादा!
नेहमी वाचत असतो. नेहमीच आवडते!

हा भाग तर भारीच .. :)

'वन ऑफ द बेस्ट' सीरिज ऑन मिपा!

पाहुनच टाईट झाली आहे. संपुर्ण लेखमाला अतिशय माहितिपुर्ण आहे. पण उपास म्हणलेत त्या प्रमाणे...."साप पाहून लटपटायलाच होतं पण.. तो ओळखेपर्यंत डोळे मिटायचे.."

मस्त माहितीवर्धक आणि मनोरंजक!
संजोपराव पुस्तकाबद्दल जे म्हणाले त्याच्याशी सहमत!!

- (सापाला भयंकर घाबरणारा) सोकाजी

नाग, मण्यार, घोणस ह्यांची स्वभाववैशिष्ट्ये अगदी वाचनीय आहेत. निव्वळ साप कसे दिसतात त्याबरोबर हेही सांगणे उपयुक्त आहे. पर्यटक, गिर्यारोहक, भटके, सामान्य लोक अशांची ह्या सर्पश्रेष्टांशी कधीही गाठ पडू शकते. त्यावेळी त्यांचे स्वभाव आठवले तर कुणाला इजा न होऊ देता (सापालाही) सुटायला मदत होईल असे वाटते.
त्यातही आपली आलंकारिक भाषा, सर्वांच्या ओळखीची रुपके वापरुन विषय सोपा करुन सांगणे अगदी मस्त वाटते.

पण मला असा प्रश्न आहे की सगळे घोणस एकसारखे असतात का? त्यांच्यात अजून वेगवेगळी स्वभाववैशिष्ट्ये नसतात का? माणसात कुणी शांत असतो तर कुणी तापट तसे ह्या (व अन्य) सापांच्या एकाच जातीत वैविध्य नसते का?

ह्या सर्पांच्या पिल्लांचे वागणे कसे असते? पिल्ले छोटी असली तरी त्यांचे वीष जालीमच असते असे ऐकून आहे. पिल्लांच्या चावण्यामुळे वीष जास्त भिनते का कमी? आईबाप सापांच्या पिल्लांचे रक्षण करतात का?

ट्रेक ला जाताना एक काठी बरोबर घेऊन जावे आणि गवताळ भागातून चालताना काठी जमिनीवर आपटत चालावे म्हणजे काठीने जमिनीत निर्माण होणार्या कंपनानी साप सावध होऊन दूर जातो शिवाय आयत्या वेळी हे शस्त्र केंव्हाही उपयोगी येते. (या गोष्टी आर्मीत शिकवल्या जातात)(ज्ञान) परंतु कोकणात लोक काठी चा ( रात्रीच्या वेळेस काठी आणि कंदील) शतकानुशतके वापर करीत आले आहेत.( शहाणपण)
रात्री ट्रेकला झोपताना आजूबाजूला डांबर गोळ्यांचा चुरा पसरवावा त्यामुळे उंदीर घुशी आणि सापसुद्धा दूर राहतात. डांबर गोळ्यांचा वास हा सापाची जीभ संतृप्त(saturate) करून टाकतात त्यामुळे सापाची वासाने भक्ष्याचा माग घेण्याची क्षमता कमी होते. मुळात इतका उग्र वास असेल तर उंदीर खारी किंवा तत्सम जमिनिलगत राहणारे प्राणी आपणहून दूर राहतात त्यामुळे त्यांच्या मागे येणारे साप येत नाहीत. माणूस चार पायावर चालणे सोडून दोन पायावर चालू लागला त्याचे नाक जमिनीपासून दूर गेल्यामुळे जमिनीवर असलेल्या धोक्याची शक्यता कमी झालीतेंव्हा पासून त्याची वासाची क्षमता कमी झाली त्यामुळे आपल्याला डांबर गोळीच्या वासाचा तेवढा त्रास होत नाही)
मुळात कोणताही साप दिसला तर दुरूनच रामराम करावा. मग तो विषारी का बिनविषारी याच्याशी काय घेणे आहे? आपण बिबळ्या दिसला तर असे शौर्य दाखवलं काय? केवळ सापाचा आकार लहान असल्याने लोक शौर्य दाखवण्यास जातात. बिबळ्या शी झुंज म्हणजे जीवाशी खेळ हे नक्की माहित असल्याने तो लांबून दिसताच लोक धूम ठोकतात मग सापाशी खेळ कशासाठी?
सर्व सामान्य माणसांनी( म्हणजे तुम्ही आणि मी) साप पकडण्याच्याच काय त्याच्या जवळ जाण्याच्या सुद्धा फंदात पडूच नये असे माझे प्रामाणिक मत आहे. ते असामान्य ( जे डी सारख्या) माणसांवर सोडून द्यावे
मला असे वाटते कि या जे डी साहेबांच्या उत्कृष्ट लेख मालिकेतून आपण सर्व सापाच्या(विषारी व बिनविषारी) चार हात लांब राहायला शिकलो तर तर मालिकेचे सार्थक झाले असे वाटेल.

रेटल स्नेक म्हणजे हाच का?

लेखमाला सुंदर सुरु आहे

छान लेखमाला.

ही बघा घोणसने मारलेली कुकरच्या आवाजासारखी शिट्टी

https://www.youtube.com/watch?v=zLjKAOyjJHA

लावणीतला पदर....देवा!
फरोड म्हणजे घोण्स हे आज समजल. पण गावी नक्की असच वर्णन आहे की फरोड चावला की माणुस शिजल्यासारखा फुटतो. नशिबाने पाहीला नाही आहे अस वाटत होतं, पण एकदा पुराच्या पाण्याबरोबर येउन काठावर पडला होता. बरोबरच्या मुलांनी (आम्ही शाळेत होतो) मारला होता.